Hoa Kỳ Lạc Quẻ
Tổng thống năm tới của Hoa Kỳ phải giải quyết một bài toán mà đa số người Mỹ lại chưa thấy. Vì họ chưa thấy nên nhu cầu giải quyết sẽ lại bị trì hoãn. Ðây là lý do đáng mừng cho các chế độ độc tài - và đáng lo cho những người khát khao dân chủ.

Home
Nguy?n Xuân Nghia Th? thu?t c?a d?c tài: Hăy làm giàu, nhung ch? làm chính tr? T?ng th?ng nam t?i c?a Hoa K? ph?i gi?i quy?t m?t bài toán mà da s? ngu?i M? l?i chua th?y. V́ h? chua th?y nên nhu c?u gi?i quy?t s? l?i b? tŕ hoăn. Đây là lư do dáng m?ng cho các ch? d? d?c tài - và dáng lo cho nh?ng ngu?i khát khao dân ch?. Bài toán ?y là “có hay không, m?i quan h? nhân qu? gi?a t? do kinh t? và dân ch? chính tr??”. Trong m?y ch?c nam li?n, du?i s? hu?ng d?n l?c quan c?a các thành ph?n uu tú trong xă h?i Hoa K?, da s? dân M? v?n tin r?ng kinh t? th? tru?ng là y?u t? d?n t?i s? chuy?n hóa ra chính tr? dân ch?. Và quan h? qu?c t? nh? dó d? có ḥa b́nh v́ thói thu?ng các nu?c t? do dang mua bán c?a nhau s? khó khai chi?n v?i nhau. Nói m?t cách ng?n g?n hon th́ cu?i cùng, ch? nghia tu b?n dă th?ng th? v́ kinh t? th? tru?ng và chính tr? dân ch? mà ch? nghia này d? cao s? là quy lu?t t?t y?u, m?t s? chuy?n hóa không th? tránh du?c c?a l?ch s? loài ngu?i. S? th?t dang x?y ra trái ngu?c! Nhung ngh?ch lư ?y cung hoàn toàn v?ng bóng trong cu?c tranh c? t?ng th?ng dang di?n ra t?i Hoa K?. Trong khi ch? d?i d?ng Dân Ch? s? nguôi ngoai n?i chi?n sau d?t b?u c? so b? dang ti?n hành, ngu?i ta có th? lùi l?i d? nh́n t? m?t vi?n ?nh xa hon s? l?c quan vô l?i c?a Hoa K?. Đó là h?i chuông c?nh báo cho nh?ng ai c̣n mo u?c m?t trào luu t?t y?u c?a dân ch? do Hoa K? d? xu?ng. G?n hai ch?c nam v? tru?c, khi T?ng Bí Thu Mikhail Gorbachev c?a Liên Bang Xô Vi?t ti?n hành c?i cách chính tr? theo hai hu?ng minh b?ch hon và h?p lư hon trong ti?n tŕnh quy?t d?nh, Hoa K? m?ng r? tin là ch? d? d?c tài c?ng s?n s? t? chuy?n hóa t? bên trong ra m?t ch? d? dân ch? thông thoáng hon. Chuy?n ?y không x?y ra. Cung trong giai do?n ?y, Trung Qu?c dă c?i cách theo chi?u hu?ng trái ngu?c, là gi?i phóng kinh t? bên du?i m?t ch? d? d?c tài chính tr? và khi b? d?ng lo?n th́ th?ng tay dàn áp. Thí d? di?n h́nh là v? Thiên An Môn ngày b?n Tháng Sáu nam 1989. Lúc ?y, truy?n thông Hoa K? k?t lu?n: Nga th́ hay, Tàu th́ d?. Có m?t ngu?i, c̣n r?t tr?, l?i không th?y nhu v?y, dó là Vladimir Putin. Sau dó, trong 10 nam li?n, các ph?n t? uu tú c?a xă h?i Hoa K? - nh?ng k? hu?ng d?n du lu?n ho?c là tham muu cho lănh d?o - dă h?t ng?i ca Liên Xô r?i xung t?ng Trung Qu?c. H? ng?i ca Liên Xô v́ s? chuy?n hóa c?a Gorbachev là l?c gia t?c d?y m?nh s? s?p d? c?a d? qu?c Xô Vi?t, ch?m d?t Chi?n Tranh L?nh mà không gây d? máu. R?i c?i cách kinh t? theo xu hu?ng tu b?n ch? nghia r?t thô b?o c?a Boris Yeltsin dă cho th?y “l?ch s? cáo chung”: các nu?c trên th? gi?i t? nay s? ti?n d?n d?n ch? d? dân ch? trên n?n móng c?a kinh t? th? tru?ng. Nh?ng ngu?i t? nghi r?ng ḿnh th?c ti?n hon th́ cho r?ng cái l?i ch?a b?nh cho trâu - shock therapy - c?a Liên Bang Nga ch? d?n t?i kh?ng ho?ng. Gi?i pháp c?a Trung Qu?c m?i là thích h?p v́ c?i cách kinh t? s? s?n sinh ra m?t thành ph?n trung luu. Thành ph?n ?y t?t nhiên s? ḍi h?i c?i cách chính tr?. Xă h?i Trung Qu?c s? chuy?n hóa d?n d?n, tr? nên trù phú và c?i m? hon. Ngày nay, nam 2008, nh?ng u?c v?ng hay lư lu?n l?c quan ?y d?u không x?y ra. Quy lu?t g?i là l?ch s?, r?ng kinh t? th? tru?ng s? chuy?n hóa ch? d? chính tr? theo chi?u hu?ng dân ch? và hi?u ḥa, quy lu?t ?y là m?t s? hoang tu?ng có h? th?ng. L?ch s? không ti?n hóa theo du?ng th?ng, và nhân lo?i không t?t y?u tr? nên bi?t di?u hon. Đ?y là m?t v?n n?n cho Hoa K?, mà v?n l?t ra kh?i s? quan tâm c?a dân M?, và chua th?m vào d?u nh?ng ngu?i dang tranh c? d? lên lănh d?o Hoa K?, r?i t? dó lănh d?o th? gi?i. Ngu?c l?i, du?ng nhu m?t quy lu?t ma qu? khác dang v?n hành và chi ph?i c? quan h? qu?c t? l?n v? trí c?a Hoa K? trong m?t th? gi?i th?t ra vô cùng b?t ?n. Quy lu?t ma qu? ?y là ǵ? Chúng ta nên ch?m ch?m nh́n l?i, t? m?t giác d? khác c?a th?i s?. Khi c? th? gi?i c̣n xoay tr? chua bi?t ?ng phó ra sao v?i Trung Qu?c trong v? kh?ng ho?ng Tây T?ng và màn tŕnh di?n Th? V?n H?i B?c Kinh, m?t s? ngu?i dă nh?c t?i m?t ti?n l? dáng s? là Th? V?n H?i Berlin 1936, cung v?i màn tŕnh di?n ru?c du?c Th? V?n và khói l?a c?a Th? Chi?n II. S? hoài nghi c?a thi?u s? ?y dă b? kh?a l?p v́ tánh l?c quan truy?n th?ng c?a nhi?u ngu?i M?. Nhi?u ngu?i M? ngày nay có trí nh? r?t m?ng khi cho r?ng t? khi th?ng nh?t và ti?n hành k? ngh? hóa vào cu?i th? k? 19, nu?c Đ?c dă ng? theo kinh t? th? tru?ng và qu? nhiên là ngày nay dang là m?t cu?ng qu?c dân ch?. M?t di?m h?n d?y l?c quan c?a l?ch s?! Kh?n n?i, t? kh?i di?m là nam 1871 cho d?n 1989 - khi b?c tu?ng Berlin s?p d? và nu?c Đ?c th?ng nh?t - Đ?c dă gây ra ba cu?c chi?n là Chi?n tranh Pháp-Ph? nam 1971 r?i hai tr?n Th? Chi?n nam 1914, 1939. Mà th?i ?y, Đ?c chua có vơ khí nguyên t? hay h?ch nhân d? uy hi?p th? gi?i, ho?c có n?n kinh t? l?n m?nh nhu Trung Qu?c d? chiêu d? nhân lo?i. Khi theo dơi v? th?m sát Thiên An Môn nam 1989, và 10 nam sau dó d?ng lên k? th?a di s?n rách nát c?a Boris Yeltsin, Vladimir Putin dă th?m k?t lu?n, r?ng gi?i pháp c?i cách c?a Nga là sai l?m và kh?o hu?ng c?a Tàu m?i là sáng su?t. Ông ta không là ngu?i duy nh?t nh́n ra di?u ?y. Nh?ng ngu?i chua nh́n ra - thành ph?n uu tú c?a xă h?i Hoa K? và khá nhi?u ngu?i trong chúng ta - d?u tin r?ng khi ch? nghia c?ng s?n phá s?n th́ ngu?i dân t?t nhiên b?ng t?nh, tr? thành th?c ti?n hon d? t́m ra gi?i pháp khác. Hăy ki?m l?i nh?ng lư lu?n l?c quan t? khi b?c tu?ng Berlin s?p d? và Liên Xô tan ră mà xem. Ngay trong hi?n t?i, khi cu?c cách m?ng muôn màu dă thành trào luu c?a th? k? 21 t?i Đông Âu và Trung Âu, t?i Serbia, Georgia hay Ukraine, ngu?i ta v?n c̣n tin tu?ng vào s? v?n hành l?c quan ?y c?a th? gi?i. Ngu?i dân M? chua th?y r?ng Liên Bang Nga c?a Putin có th? ch?n d?ng trào luu này và gây r?i t?i Georgia ho?c dùng nang lu?ng b?t bí Âu Châu d? gây s?c ép v?i Ukraine. T?i Châu Á, khi chu tang Mi?n Đi?n b? dàn áp vào Tháng Chín nam ngoái, ch? d? d?c tài quân phi?t c?a x? này dă t́m ra di?m t?a là Trung Qu?c và tinh th?n lư tài nhu nhu?c c?a m?t lân bang là ?n Đ?. V? kh?ng ho?ng Mi?n Đi?n c̣n phá v? m?t gi?c mo l?c quan c?a Hi?p H?i Các Qu?c Gia Đông Nam Á ASEAN. Nh?ng nu?c dân ch? trong ASEAN nhu Philippines hay Thái Lan không th? vu?t qua s?c c?n c?a ba h?i viên m?i, dă có truy?n th?ng d?c tài, là Vi?t, Miên, Lào. Đ?ng sau là s? hà hoi ti?p s?c c?a B?c Kinh. V? kh?ng ho?ng Tây T?ng cung phoi bày s? th? phu phàng này. Ng?n ?y qu?c gia dân ch? Tây Phuong d?u cân nh?c s? l?i h?i gi?a hai y?u t? v?n hành là kinh t? th? tru?ng - hay quy?n l?i lư tài thô b? - v?i lư tu?ng chính tr? mà các nu?c d?u d? cao mà không dám bênh v?c. Đ?m lu?c c?a t?ng qu?c gia tùy thu?c vào m?c d? l? thu?c v? kinh t? c?a m?i nu?c trong lu?ng giao d?ch v?i Trung Qu?c. T? do kinh t? không t?t y?u d?n t?i dân ch? chính tr? mà c̣n là tr? l?c cho dân ch? hóa! Nh?ng ngu?i nhu Vladimir Putin hay H? C?m Đào d?u n?m v?ng “quy lu?t ma qu?” mà lănh d?o chính tr? và tu tu?ng c?a Hoa K? chua nh́n ra, cho nên chua có gi?i dáp. Bài h?c dân ch? hóa và c?i cách kinh t? c?a Boris Yeltsin khi?n Putin hay H? C?m Đào d?u k?t lu?n r?ng vi?c t?p trung quy?n l?c là m?t nhu c?u. H? thành th?t tin vào uu di?m c?a m?t ch? d? d?c tài, vào quy?t d?nh dàn áp c?a Đ?ng Ti?u B́nh t?i Qu?ng Tru?ng Thiên An Môn nam 1989. ?n d?nh xă h?i du?i ách d?c tài cho phép nhà nu?c khai thác du?c kinh t? th? tru?ng làm s?c m?nh c?ng c? ch? d?, và d?i phó v?i th? gi?i - trong dó có Hoa K?. T? ngàn xua, ma qu? v?n di th?c ti?n hon nh?ng ngu?i th?c tin vào d?o d?c. Nét th?c ti?n ?y d?n t?i m?t quy?t d?nh r?p khuôn: khi ph?i cân nh?c gi?a uu tiên là b?o v? an ninh c?a ch? d? hay thành qu? kinh t? c?a xă h?i, ma qu? luôn luôn nghi t?i an ninh. Và s?n sàng s? d?ng b?o l?c. H? không diên d?i s? d?ng b?o l?c vô ích nhung không h? t? nan do d?. V́ v?y, quy lu?t ma qu? có m?t d?nh d? d?u tiên là th?ng tay dàn áp. Mà các lănh t? d?c tài ch?ng c?n dàn áp liên t?c. Ch? d?a thôi cung d?. Bên trong xă h?i Nga hay Trung Qu?c, và t?t nhiên Vi?t Nam, m?i ngu?i d?u du?c khuy?n khích làm giàu. Hăy v?c d?u xu?ng mà an, mi?n là d?ng làm chính tr?. Buôn l?u, tham nhung, h?i l?, bi?n th?, v.v... d?u có th? du?c tha th?, c̣n du?c ng?m khuy?n khích, mi?n là d?ng ḍi h?i t? do chính tr? hay dân ch?. Cho nên, quy lu?t ma qu? có m?t d?nh d? th? hai là bi?n ngu?i dân thành m?t lu tr? tham an mà s? ch?t, tru?c tiên là ch?t dói. Ti?n tŕnh c?i t?o hay lao c?i nay du?c thi hành trên quy mô toàn qu?c, th?m chí toàn c?u và d? cao m?t y?u t? x?u xa nh?t c?a ch? nghia tu b?n là tinh th?n lư tài. Dân chúng và lănh d?o Hoa K? chua nh́n ra quy lu?t h?c ám dó, và ti?p t?c khuy?n khích nhân lo?i là nên c?i cách kinh t? d? ti?n t?i dân ch?. Các d?nh ch? vi?n tr? kinh t? d?u s?t s?ng thi hành vi?c dó và rón rén bu?c qua m?t bên khi vi?n tr? kinh t? l?i c?ng c? ch? d? d?c tài. Khi dă t?p trung quy?n l?c d? “?n d?nh” bên trong, các ch? d? d?c tài ma qu? này c̣n hoàn t?t du?c m?t di?u khác: bi?n qu?c gia thành th? l?c kinh t? trên di?n dàn qu?c t? và th? tru?ng toàn c?u. M?t d?i tác không th? coi thu?ng. C?i cách nhu Gorbachev hay Yeltsin ch? gây ra kh?ng ho?ng và khi?n nu?c Nga tr? thành con n? c?a th? gi?i. Đàn áp nhu Đ?ng Ti?u B́nh m?i khi?n Trung Qu?c dang thành ch? n? có th? giá nh?t c?a Hoa K?! Ngu?i M? nào cung mu?n bênh v?c Tây T?ng v́ lư tu?ng cao thu?ng, nhung v?n d?n do xem quy?t d?nh ?y - t?y chay Th? V?n H?i ho?c cô l?p Trung Qu?c - có th?i bùng lăi su?t trái phi?u khi?n m?c s?ng c?a ḿnh b? suy s?p hay không. Quy lu?t ma qu? dă v?n d?ng ngu?c ni?m chân tín c?a nhi?u ngu?i là kinh t? t? do s? chuy?n hóa xă h?i ra m?t ch? d? dân ch? hon. Và nhân danh t? do kinh t?, nhi?u ngu?i trong th? gi?i dân ch? c̣n tr? thành d?ng lơa v?i t?i ác! Không là ma qu?, ai có th? nghi t?i tṛ ma ?y du?c? Nhi?u ngu?i am hi?u kinh t? - ho?c tu?ng r?ng th? - c̣n lư lu?n r?ng d?ng ḍi h?i Trung Qu?c hay Liên Bang Nga c?i cách chính tr? quá s?m quá m?nh, v́ chính là vi?c c?i cách s? d?n t?i d?ng lo?n xă h?i và gây kh?ng ho?ng cho lu?ng giao d?ch toàn c?u. Nhi?u ngu?i d? cao t? do kinh t? c̣n m?nh mi?ng can gián t? do chính tr?. Hăy nh́n cho k? các lu?n c? c?a B? Ngo?i Giao Hoa K? v?i hai nu?c d?c tài g?n gui nh?t v?i ngu?i Vi?t là Trung Qu?c và Vi?t Nam mà xem! S? di Liên Bang Nga và Trung Qu?c dă thành công trong bi hài k?ch d?i tr?ng thay den này là nh? m?t th? thu?t th?t ra r?t c? di?n mà da s? dân M? không bi?t. Đó là thu?t “trong bá ngoài vuong”, lư lu?n nhu Montesquieu nhung hành x? nhu Machiavelli! Trung Qu?c - hay Vi?t Nam - là noi mà tên nu?c m? d?u b?ng ch? C?ng Ḥa nhung ngu?i dân v?n vô quy?n và báo chí v?n không có t? do. Liên Bang Nga là noi ngu?i dân v?n du?c di b?u d? b?u cho nh?ng ngu?i mà lănh d?o mu?n. H́nh th?c dân ch? b? ngoài ch? che gi?u b?n ch?t toàn tr? và bá quy?n bên trong. Truy?n thông Hoa K? không th? không th?y ra di?u ?y, nhung trong m?i cu?c b?u c? hay d?i h?i d?ng t?i m?y x? dó, h? d?u uyên bác suy lu?n r?ng phe này s? th?ng, hay phe kia s? ph?i nhu?ng b?, v.v... Nghia là nu?t tr?n c? ch́ l?n chài cái thu?t vuong bá c?a d?c tài, r?ng bên trong h? th?ng chính tr? v?n có nh?ng phe “d?i m?i”, “c?p ti?n”, và Hoa K? nên d?i tho?i và h?p tác v?i nh?ng thành ph?n này d? chuy?n hóa ch? d?. H? không hi?u r?ng cái thu?t “trong bá ngoài vuong” ch? d?n t?i màn treo d?u dê bán th?t chó trên th? tru?ng qu?c t?. Ai ai trong t?ng l?p lănh d?o d?c tài này d?u cung th?c ti?n và mong mu?n ch? d? d?c tài ti?p t?c. Ch? ch?p vào nh?ng tuyên b? d?y v? vuong d?o t? t? c?a m?t s? nhân v?t du?c báo chí dánh bóng là “d?i m?i” mà quên h?n b?n ch?t bá quy?n c?a ch? d? là m?t s? kh? kh?o nguy hi?m. Nhung, thà nhu v?y c̣n hon là khiêu khích m?t ch? d? có vơ khí nguyên t?! Ho?c gây s?c ép khi?n cho phe b?o th? s? th?ng th?. Đâm ra, quy lu?t ma qu? d?a trên m?t gi? thuy?t v? tâm lư d?c bi?t c?a xă h?i M?: tham s?ng s? ch?t. Khi h?u s?, lănh d?o Hoa K? s? t́m cách dàm phán d? nhu?ng b? v́ s? m?t th? tru?ng, hay s? dân chúng m?t m?ng, b?n thân m?t phi?u, trong m?t cu?c chi?n vô ích. Cu?c tranh c? hi?n nay t?i Hoa K? có cho th?y là các ch? d? d?c tài d?u tràn tr? hy v?ng. H? hy v?ng v́ sau g?n hai ch?c nam m?ng du trong gi? thuy?t l?c quan là dân ch? t?t y?u s? th?ng th? cùng kinh t? th? tru?ng, Hoa K? v?n chua di?u ch?nh nh?n th?c c?a ḿnh. Nhân v?t ngo?i kh?, ngang ngu?c và ch? chi?n t?i cùng, là T?ng Th?ng Bush th́ dă là con v?t què, v?i t? l? ?ng h? s?t du?i 30%. Và m?t ?ng viên sáng giá v?i cái nh́n lư tu?ng t?i d? hoang tu?ng nhu Barack Obama dang ch? truong s? d?i tho?i và dàm phán v?i các lănh t? hung d? d? t́m gi?i pháp c?u nguy th? gi?i. Xă h?i Hoa K? là noi mà làm giàu là chuy?n t?t nhiên và càng giàu có l?i càng quan tâm d?n chính tr?, và tác d?ng vào chính tr?. Nhung xă h?i Hoa K? cung thi?u hi?u bi?t v? các xă h?i d?c tài, noi mà làm giàu là dáng khen nhung làm chính tr? là dáng di?t. Các lănh t? d?c tài d?u bi?n báo thay d?i d? luôn luôn t?n t?i b?ng cách khai thác m?i tánh x?u c?a d?i phuong, háo danh, hám l?i hay s? ch?t. Hon h?n các xă h?i d?c tài ?y, Hoa K? là noi dân chúng có th?c quy?n d? thay d?i lănh d?o. Nhung ch? thay d?i khi th?y nhu c?u. Ngày nay, nhu c?u ?y là di ḥa vi quư, m?t bi?u hi?n van minh l?ch s? c?a s? nhu nhu?c, và m?t ngu?n c? vơ cho d?c tài. Khi b? phi?u, ngu?i ta cung nên li?c qua s? ch?ch hu?ng tai h?i c?a nh?n th?c t?i Hoa K?, r?ng d?i m?i kinh t? không nh?t thi?t d?n t?i c?i cách chính tr?, và r?ng kinh t? th? tru?ng có khi là d?ng lơa v?i d?c tài chính tr?. N?u không, lá phi?u c?a ḿnh có th? gây h?a cho nh?ng ngu?i dang mu?n phát huy dân ch?, v́ s? nhu nhu?c s? tr? thành qu?c sách t?i Hoa K?.
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here