| Khủng Hoảng hay Chiến Tranh Hậu quả giống nhau sau các cuộc khủng hoảng kinh tế hay chiến tranh quy ước là có nhiều chính phủ cũng như chế độ cầm quyền trên thế giới bị thay đổi hay sụp đổ do bi thua trận hay không vượt qua những khó khăn kinh tế về sau gây ra. |
|
Home
|
Nguy?n Cu?ng
Nam 2008 s?p qua di d? l?i cho chúng ta quá nhi?u ?n tu?ng. Ch?n r?ng trong vài th?p niên t?i, l?ch s? s? không quên nh?c l?i s? ki?n “Kh?ng Ho?ng Tài Chánh 2008” nhu m?t bi?n c? tr?ng d?i không riêng ǵ cho nu?c M?. Đi?u dáng nói dây không ph?i ch? don gi?n là v?n d? kh?ng ho?ng tài chánh mà là nh?ng h?u qu? chính tr? ti?p n?i theo sau cu?c kh?ng ho?ng, s? tác d?ng m?nh d?n nhi?u qu?c gia trên th? gi?i toàn c?u hóa này. H?c gi? hay các s? gia d?i sau có th? s? coi dây là m?t cu?c chi?n tranh ch?ng kh?ng b? v?a di vào chung cu?c b?ng tr?n dánh cu?i cùng! Trên lư thuy?t chi?n tranh quy u?c dùng con ngu?i và s? d?ng các lo?i vu khí tiêu di?t l?n nhau d? giành chi?n th?ng, trong khi chi?n tranh kinh t? ch? c?n dùng các phuong ti?n kinh tài d? thanh toán ngu?n tài nguyên y?m tr? d?i phuong. C? hai d?u cho ra k?t qu? tuong t? nhu nhau. C? th? don gi?n: N?u chi?n tranh vu khí quy u?c dùng chi?n thu?t bao vây và ch?n du?ng ti?p li?u c?a d?i phuong, th́ chi?n tranh kinh t? dùng cách bao vây thuong m?i và c?m v?n hàng hóa. N?u chi?n tranh quy u?c áp d?ng chi?n thu?t “bi?n ngu?i” dánh thí quân, dành uu th? cho bên nào có quân s? dông hon, th́ chi?n tranh kinh t? dùng cách cho “d?t cháy nhà h?t d? thí ti?n” và sau con băo l?a, bên giàu c̣n ti?n c?a th́ xây l?i nhà khác d? ti?p t?c d?i s?ng m?i, c̣n bên nghèo n?u có tr? thành “tr?ng tay” th́ ráng ch?u! Tuy chi?n tranh quy u?c dùng cách dánh thí quân có ph?n thi?u nhân d?o, nhung trong chi?n tranh kinh t? ch?ng kh?ng b? th́ l?i có k?t qu? r?t t?t v́ “C?a di thay ngu?i”. Ngu?c ḍng th?i gian tr? l?i cách dây 21 nam, cung v?i m?t cu?c kh?ng ho?ng th? tru?ng (Wall Street) làm ch?n d?ng c? th? gi?i mà măi cho d?n nay các nhà nghiên c?u kinh t? v?n c̣n th?c m?c v? nguyên nhân! M?c dù không có m?t tín hi?u rơ r?t ǵ báo cho bi?t tru?c, ngày Th? Hai 19/10/1987, th? tru?ng Wall v?i ch? s? (Dow Jones) th́nh ĺnh gi?m xu?ng hon 22%, m?t k? l?c chua t?ng x?y ra, ngay c? v?i kh?ng ho?ng 1929. Tuy không rơ nguyên nhân nhung các s? gia v?n có th? ghi nh?n du?c m?t s? các s? ki?n “h?u ch?n” ti?p n?i x?y ra theo sau do ?nh hu?ng c?a v? kh?ng ho?ng 1987: - Các th? tru?ng ch?ng khoán ? Âu Châu cung d?ng lo?t s?t gi?m trong ngày dó và ch? duy nh?t x?y ra trong ngày “Th? Hai Đen” (Black Monday) thôi, khác v?i 1929 (hay 2008) là th? tru?ng sút gi?m theo t? l? ít hon (5-10 %) trong vài l?n và kéo dài nhi?u tu?n l? liên ti?p nên không có y?u t? b?t ng?! - Trong ṿng 3 nam sau, hàng tram các nhà bang nh? và “Qu? ti?t ki?m” (Savings and Loans) l?n lu?t b? phá s?n do làm an v?i d? r?i ro cao (High Risk) v́ chánh sách th? l?ng (deregulation) c?a T?ng Th?ng Reagan và Bush. Đi?u dáng ghi nh?n là da s? “Qu? ti?t ki?m” này l?i du?c h? tr? b?ng nh?ng nhà bang tu nhân hay các t?p doàn tài chánh nu?c ngoài! (?) - Hai nam sau 1989, b?c tu?ng Bá Linh s?p d? kéo theo s? tan ră chính quy?n các nu?c Đông Âu trong kh?i XHCN tru?c s? ng?c nhiên c?a nhi?u ngu?i, hai nam sau n?a th́ liên bang Xô Vi?t cung b? gi?i tán luôn! Các s? gia hi?n th?i ch? gi?i thích nguyên nhân chính c?a s? tan ră kh?i Liên Xô là v́ không ch?u n?i gánh n?ng chi phí thi dua vu trang cùng M?, mà quên m?t s? ki?n là các qu? d? tr? ngo?i t? và d?u tu gián ti?p c?a Liên Bang Xô Vi?t cung nhu các nu?c trong kh?i XHCN dă b? th?t thoát m?t cách tr?m tr?ng (!?)qua các d?ch v? ngân hàng qu?c t? trong cu?c kh?ng ho?ng 1987! Cu?c chi?n ch?ng kh?ng b? vào d?u th? k? 21 này khác nhi?u so v?i chi?n tranh l?nh. Tho?t nh́n th?y d? nhu l?y d? trong túi nhung không don gi?n chút nào, do d?i phuong không hoàn toàn xu?t d?u l? di?n m?t cách công khai. N?u nhu trong du kích chi?n ngu?n ti?p li?u ph?n nhi?u d?n t? ngu?i dân d?a phuong trong ph?m vi nh? h?p c?a qu?c gia, th́ chi?n tranh kh?ng b? l?i có ngu?n ti?p li?u k? c? h?u thu?n tài chánh d?n t? nh?ng cu dân ? kh?p noi trên th? gi?i. Đi xa hon n?a là nh?ng ngu?n ti?n kín dáo dó l?i du?c gián ti?p d?u tu trong nhi?u t?p doàn tài chánh qu?c t? t?i M? này. C̣n ǵ ch?c an hon khi b? ti?n d?u tu vào các co s? tài chánh lâu d?i c?a nu?c M?. Th?t là tinh vi d?n n?i m?t chi?n lu?c gia dă so sánh cu?c chi?n ch?ng kh?ng b? nhu cu?c chi?n d?u v?i con r?n có r?t nhi?u d?u, chém du?c d?u này th́ d?u khác l?i m?c lên! Nhung “V? quít dày có móng tay nh?n”! Bên kh?ng b? dùng chi?n thu?t li?u m?ng n? bom t? sát d? gây t?n th?t cho d?i phuong, th́ bên ch?ng kh?ng b? ch?n cách hysinh c?a c?i ti?n b?c, kích n? qu? bom kinh tài làm cho phá s?n d? bóp ngh?t kinh t?, tiêu di?t ngu?n tài chánh dang y?m tr? cho quân kh?ng b?. K?t qu? nhu nhau, nhi?u ngu?i dă b? v? lây ch?t oan do bom kh?ng b? n?, cung gi?ng nhu tru?ng h?p nhà b? m?t giá, tài s?n b? tiêu tan m?t cách oan u?ng do qu? bóng b?t d?ng s?n v? tan. T?t c? d?u là n?n nhân vô t́nh c?a “Đ?n l?c tên bay” trong chi?n tranh. B?i v?y, n?u ai có m?t tiêu vài tram ngàn dô la v́ mua nhà không dúng lúc hay c? phi?u b? m?t giá th́nh ĺnh, th́ cung d?ng l?y làm bu?n. Đó chính là chu toàn nghia v? dân s? cho d?t nu?c trong th?i chi?n tranh, thay v́ là g?i ch?ng con hay anh em ra chi?n tru?ng d? hy sinh! Cu?i cùng r?i t?t c? cung tuân theo lu?t “B?o t?n nang lu?ng” c?a khoa v?t lư. C?a c?i hay tài s?n cung ch? là m?t d?ng c?a nang lu?ng t? lao d?ng trí óc hay th? xác, ch?ng b? “b?c hoi” m?t di dâu h?t mà ch? là m?t s? hoán d?i hay chuy?n tay nhau gi?a nh?ng cá nhân và t?p doàn tài chánh. C? th? thí d? don gi?n sau dây: - Ông A mua nhà 200 K, vào th?i di?m nhà lên giá, bán cho ông B 350 K, l?i 150 K. M?t th?i gian sau ông B bán cho ông C lúc giá nhà lên cao nh?t là 400 K, l?i 50 K. - Khi nhà xu?ng giá c̣n 200 K, ông C tr? l?i cho nhà bang và ch?u m?t 40 K ti?n d?t c?c. Nhà bang phát măi bán nhà 200 K, ch?u l? 160 K. - T?ng k?t l?i là nhà bang và ông C ch?u l? 200K và s? ti?n dó ch?y vào túi c?a hai ông A và B. Sau cùng, n?u nhà nu?c có b? ra vài tram t? d? c?u nguy cho nh?ng nhà bang hay nh?ng “kh? ch?” nhu ông C, th́ cung nhu chính ph? dă t? nguy?n tr? m?t s? ti?n cho hai ông A và B. Thí d? trên minh ch?ng cho th?y ti?n ch? luân luu chuy?n giao cho ch? nhân khác ch? không b?c hoi bi?n m?t di dâu c?! Cùng m?t gi?i thích cho th? tru?ng Wall Street và các c? ph?n b? m?t giá. Ngu?i th?ng là ngu?i bán c? ph?n ra s?m nh?t, c̣n ngu?i thua là nh?ng ai bán ra sau cùng, ch? nhân c?a các c? ph?n hi?n dang cu trú ? nu?c ngoài! Th?c m?c c̣n l?i là kh?ng ho?ng th? tru?ng 1929 thu?c v? lo?i chi?n tranh nào? Câu tr? l?i chính xác: Đó không ph?i là “Chi?n tranh” mà là m?t cu?c “Cách m?ng” th? 2 c?a nu?c M?. Đúng ra, cách m?ng d?u tiên 1776 c?a nu?c M? ch? giành du?c d?c l?p v? chính tr?, nhung kinh t? tài chánh k? c? van hóa giáo d?c v?n c̣n quá non tr? và b? l? thu?c vào m?u qu?c r?t nhi?u. Hon c? tram nam sau cách m?ng 1776, da s? các co s? tài chính hay nhà bang l?n c?a M? v?n c̣n n?m trong tay c?a các t?p doàn tài phi?t Âu Châu. Trong v? kh?ng ho?ng 1929, nguyên nhân chính là do dân chúng M? quá lo s? và m?t tin tu?ng vào các nhà bang hay các truong m?c ti?t ki?m, d?ng lo?t chen nhau di rút ti?n ra, làm cho nhi?u ngân hàng b? phá s?n v́ không có d? tín d?ng d? ho?t d?ng. Ph?n ?ng dây chuy?n, các công ty s?n xu?t hàng hóa không th? vay n? ngân hàng d? ti?p t?c kinh doanh nên ph?i dóng c?a và sa th?i hàng tri?u công nhân. H?u qu? gi?ng nhau sau các cu?c kh?ng ho?ng kinh t? hay chi?n tranh quy u?c là có nhi?u chính ph? cung nhu ch? d? c?m quy?n trên th? gi?i b? thay d?i hay s?p d? do bi thua tr?n hay không vu?t qua nh?ng khó khan kinh t? v? sau gây ra. M?t s? trùng h?p ng?u nhiên!? Nguy?n Cu?ng Sacto, 12/2008 |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here