Không th? du?c!

Hon 10 ngàn nhà báo Vi?t nam b? b?t mi?ng, trói tay!

Bùi Tín

M?y tháng nay, báo chí Vi?t nam dang s?ng d? ch?t d?.

B? Thông Tin Truy?n Thông và B? Công An ? Hà N?i dang gio cao dùi cui chuyên chính de d?a và tr?ng ph?t d?i ngu các nhà báo, g?m có hon 10 ngàn ngu?i, t? báo hàng ngày, báo hàng tu?n, báo hàng tháng, báo vi?t, báo nói, báo ?nh, báo vô tuy?n truy?n hình.

Hai nhà báo Nguy?n Vi?t Chi?n, Nguy?n Van H?i c?a báo Thanh Niên và Tu?i Tr? dã b? b?t giam, v?n chua du?c xét x?.

7 nhà báo b? rút th? nhà báo, roi vào c?nh th?t nghi?p, cung không có xét x?.

Nhung nghiêm tr?ng hon nhi?u là toàn b? các nhà báo Vi?t nam d?u b? kh?ng b? tr?ng tr?n gi?a cái th?i k? g?i là d?i m?i, m? c?a và h?i nh?p.

Quy?n t? do báo chí, nghia là quy?n t? do suy nghi và t? do vi?t báo c?a m?i nhà báo dã và dang b? chà d?p và th? tiêu m?t cách ngang nhiên và tr?ng tr?n.

B? Chính Tr? Ð?ng C?ng S?n dang ch? d?o ch?t ch? B? Thông Tin Truy?n Thông và B? Công An th?c hi?n m?t lo?t hành d?ng kh?ng b?, de d?a, ki?m soát ki?u phát xít t?t c? các nhà báo. Không m?t báo nào còn dám nói gì d?n v? tham nhung s? m?t x?y ra g?n 3 nam nay là v? PMU 18, có liên quan d?n nhi?u quan ch?c cao c?p c?a ch? d?. M?c d?u báo chí Nh?t b?n, H?ng Kông, Sinhgapo, Malaixia, M?, Pháp... nói nhi?u v? v? 4 quan ch?c c?a Vi?n Pacific Consultant PCI ? Tokyo b? b?t giam cung nhu v? 4 nhà kinh doanh M? g?c Vi?t b? b?t ? Houston (Texas-Hoa K?) v? t?i h?i l? các quan ch?c Vi?t Nam trong các công ty qu?c doanh l?n nhu d?u khí, di?n l?c, hàng không, ngân hàng, qu?c phòng, hàng tram t? báo Vi?t Nam d?u nh?t lo?t ng?m tam, im re, d?ng ngoài ch? d?i nh?ng phát ngôn chính th?c c?a Nhà nu?c d? d?ng lo?t d?n cho công chúng nh?ng dòng công th?c nh?t nh?o vô h?n.

Ðâu h?t r?i, l?i kêu g?i các nhà báo hang hái tham gia vào công vi?c giám sát, di?u tra, tìm tòi, phát hi?n nh?ng v? tham nhung trong xã h?i, v?i tinh th?n trách nhi?m cao c?a ngu?i công dân có vu khí s?c bén là ngòi bút tìm tòi s? th?t trong tay; dâu r?i l?i kêu g?i c?a d?ng và nhà nu?c g?i d?n d?i ngu dông d?o các nhà báo hãy t? rõ b?n linh c?a m?i ngu?i, hãy có dung khí và công tâm phanh phui nh?ng hành vi ph?m pháp, an h?i l?, ch?y án, an c?p c?a công, không d? l?t k? gian, x?ng dáng là d? t? quy?n, h?p tác và sánh vai v?i quy?n l?p pháp, quy?n hành pháp và quy?n tu pháp trong xã h?i.

Khi m?i b?t d?u d?i m?i, dã có lúc ngu?i lãnh d?o d?ng kêu g?i các nhà van, nhà báo ph?i có dung khí t? c?u l?y mình, t? dành quy?n t? do và sáng t?o, không ch?u áp l?c c?a b?t c? ai, không b? cong ngòi bút. Th? mà bây gi? h? l?i xoay ngu?c l?i, b?t các nhà báo vào khuôn phép, ch? du?c m? m?m khi d?ng cho phép, và khi m? m?m, khi vi?t cung ch? du?c nói và vi?t nh?ng gì lãnh d?o mu?n.

Tôi t?ng là m?t ngu?i vi?t báo ? trong nu?c t? nam 1965 d?n nam 1990 (25 nam) và là ngu?i vi?t báo t? do ? ngoài nu?c t? 18 nam nay. T? nam 1986, sau d?i m?i, tôi ? trong Ban gi?ng hu?n chính th?c c?a Khoa báo chí Tru?ng Tuyên giáo trung uong, chuyên dào t?o và b? túc các nhà báo tr? - báo vi?t và báo nói - ? trung uong và cho các t?nh thành.

Tôi dã tham gia dào t?o 3 khóa báo chí t? nam 1986 d?n 1989, v?i s? sinh viên lên d?n hon 200 ngu?i, trong dó ph?n l?n hi?n dang làm vi?c trong các tòa so?n trong c? nu?c. Tôi còn nh? tôi thu?ng du?c giao m? d?u các khóa h?c b?ng m?t giáo trình t? so?n nói v? Vai trò xã h?i và trách nhi?m xã h?i c?a m?t ngu?i vi?t báo. Tôi dã tham kh?o giáo trình c?a Pháp và Canada d? m? r?ng hi?u bi?t v? s? m?ng xã h?i, nh?ng lý thú và khó khan, vinh quang và t?i h? c?a ngh? này; tôi d?c bi?t lý gi?i vì sao m?i bài báo l?i có ký tên riêng c?a ngu?i vi?t ? ngay du?i, vì m?i bài báo là m?t s?n ph?m riêng bi?t mang tính d?c thù c?a m?i ngu?i vi?t báo, mang tâm tu, trách nhi?m, ý tu?ng riêng, phong cách riêng, cho d?n c? t?m nhìn và nhân cách riêng c?a tác gi?. M?i bài báo là m?t s?n ph?m nghi?n ng?m tâm huy?t riêng c?a tác gi?, không gi?ng c?a m?t ai khác. Nó là dua con tinh th?n mang tên riêng, mang h? ngu?i thai nghén r?i sinh ra nó d? dóng góp cho xã h?i.

Ông Th? Tu?ng Nguy?n T?n Dung tuyên b? công khai “không cho phép tu nhân ra báo? có nghia là gì? Ðây là m?t l?i tuyên ngôn c?c k? nghiêm tr?ng c?a ngu?i d?ng d?u chính ph?, nghiêm c?m toàn th? 60 tri?u công dân trên d?t Vi?t Nam, không m?t ai có quy?n làm báo, ra báo, vi?t báo theo suy nghi riêng...

Ðây là m?t l?i tuyên ngôn công khai kh?ng d?nh trên d?t Vi?t Nam ch? t?n t?i duy nh?t m?t n?n báo chí chính th?c c?a Nhà nu?c, cung là c?a d?ng d?c quy?n, c?a nh?ng doàn th? do d?ng c?ng s?n n?m tr?n quy?n lãnh d?o.

Ðây là m?t l?i tuyên b? ngang nhiên xóa b? di?u kho?n trên Hi?n pháp hi?n hành ghi rõ quy?n t? do ngôn lu?n c?a m?i ngu?i công dân. Ðây là l?i tuyên ngôn vi hi?n rõ r?t c?a ngu?i d?ng d?u chính ph?, ngang nhiên chà d?p hi?n pháp, trong khi nhi?m v? chính tr? hàng d?u c?a m?t th? tu?ng là th?c thi và b?o v? m?i di?u kho?n c?a Hi?n Pháp. ? b?t k? m?t nu?c th?t s? dân ch? nào, ch? m?t l?i tuyên b? ngang ngu?c nhu th? cung d? d? m?t th? tu?ng b? Qu?c h?i bãi mi?n ngay và b? c? xã h?i l?p t?c lên án nghiêm kh?c.

Trên th?c t?, dây là m?t cu?c “thi?t quân lu?t” gi?a th?i bình và th?i m? c?a h?i nh?p d?i v?i hon 10 nghìn nhà báo dang có th? nhà báo d? hành ngh? h?p pháp, là m?t cu?c ''tuyên chi?n'' d?i v?i m?i công dân, dình ch? quy?n t? do ngôn lu?n trong toàn xã h?i.

Nhi?u nhà báo tr? t? trong nu?c báo tin sang Paris r?ng “cu?c kh?ng b? các nhà báo nhu d?i m?t gáo nu?c l?nh lên tinh th?n dang ph?n ch?n m?y nam nay c?a các nhà báo, nh?t là các nhà báo tr?, làm cho các tòa so?n báo Tu?i Tr?, báo Thanh Niên, báo Pháp Lu?t, báo Ð?i Ðoàn K?t, báo Khoa H?c và Ð?i S?ng, báo Ngu?i Cao Tu?i, báo Lao Ð?ng, cho d?n c? báo m?ng Vietnam-Net d?u trong tình hình s?ng d? ch?t d?, ngao ngán, x? r?, v?a ph?n u?t cay d?ng, v?a ho?ng s? m?t tinh th?n, tr? v? v?i l?i s?ng công ch?c, khép kín, gi? mình c?a m?y ch?c nam tru?c.

Các b?n cho bi?t cay d?ng oái oam nh?t là báo m?ng Vietnam-Net, m?t th?i du?c du lu?n chú ý coi là c?i m?, m?nh d?n nh?t, v?i s? c?ng tác c?a nh?ng cây bút trí th?c am hi?u th?i cu?c nhu Nguy?n Trung, Nguyên Ng?c, Hoàng T?y, Duong Tu?ng, Nguy?n Quang A (d?ng d?u Vi?n nghiên c?u phát tri?n DSI - Development Studies Institute, c?a tu nhân), Lê Ðang Doanh... và du?c nhà báo t?ng h?c ? M? v? báo chí là Nguy?n Anh Tu?n di?u hành. Ðùng m?t cái, Nguy?n Anh Tu?n m?t ch?c, báo m?ng VietNam-Net b? d?t du?i s? ch? qu?n c?a B? Thông Tin Truy?n Thông, là con ngáo ?p chuyên d?a n?t, gò ép, kh?ng b? gi?i báo chí. Viet Nam-Net tr? nên nh?t th?ch và m?t h?t b?n d?c, g?n nhu tình tr?ng ? ?m c?a báo Nhân Dân xua nay.

Chính do khi t?t c? báo chí d?u b? cu?ng b?c tr? thành qu?c doanh tu?t lu?t, ngu?i dân di tìm nh?ng ngu?n thông tin c?n thi?t và chính xác ? báo chí nu?c ngoài (t? Pháp, M?, Nh?t, Úc nh?p vào Vi?t Nam) khi s? ngu?i bi?t ngo?i ng? không ng?ng tang nhanh, hay ? các dài phát thanh ti?ng Vi?t RFA, RFI, BBC, VOA, các báo m?ng T? Do Ngôn Lu?n, T? Qu?c T?p H?p Thanh Niên Dân Ch?, hay Ti?ng Nói c?a Nhà Bo T? Do. Vì s? nh?ng ti?ng nói dõng d?c b?t khu?t ?y mà B? Chính Tr? 14 v? ph?i gi? trò choi x?u ki?u h? c?p k?t án nhà báo m?ng Ði?u Cày - Nguy?n Van H?i 30 tháng tù giam v? cái t?i vu vo “tr?n thu?”, làm trò cu?i cho toàn xã h?i và cho gi?i truy?n thông qu?c t?.

Vi?c s?a d?i Lu?t Báo chí và có th? là thông qua Lu?t báo chí m?i dang du?c chu?n b? và bàn th?o gi?a m?t cu?c kh?ng b? các nhà báo, gi?a lúc ngu?i c?m d?u chính ph? dang dích thân tuyên chi?n v?i quy?n tu do ngôn lu?n c?a toàn xã h?i.

Hon 10 ngàn nhà báo Vi?t Nam dang nu?t h?n, nghi?n ng?m v? thân ph?n h?m hiu c?a mình, khi m?m b? d?ng dán keo, khi tay c?m bút b? d?ng gi? khóa, khi c? làng báo có quá kh? m?t th? k? b? d?ng coi nhu tr? con, chua tru?ng thành d? d?ng dìu di t?ng bu?c m?t.

Nhân danh m?t nhà báo Vi?t Nam, t?ng b? d?ng C?ng s?n k?m k?p, t?ng tham gia dào t?o các nhà báo tr?, t?ng ch? rõ cho các b?n r?ng m?i bài báo mang ch? ký cá nhân tác gi? là m?t s?n ph?m cá nhân, mang tâm huy?t, trí tu?, trách nhi?m c?a m?i nhà báo d?i v?i xã h?i, tôi dã may m?n du?c là nhà báo t? do 18 nam nay, tôi tha thi?t mong t?t c? hon 10 ngàn nhà báo trong nu?c hãy lên ti?ng ngay th?t, th?ng th?n, m?nh m? v? Lu?t báo chí dang du?c d? th?o, vì v?n m?nh c?a d?t nu?c ta, c?a T? qu?c Vi?t Nam ta có hung th?nh, phát tri?n b?n v?ng hay không là tùy thu?c m?t ph?n l?n ? Lu?t báo chí s?p t?i có h?p Hi?n pháp, h?p nh?ng giá tr? c?a th?i d?i hay không.

Là m?t nhà báo qu?c t?, quen bi?t thân thi?t v?i các nhà báo Pháp, Anh, Hoa k?, Canada, Nh?t b?n, Úc... tôi kêu g?i các nhà báo qu?c t?, các t? ch?c các nhà báo các nu?c, t? ch?c Phóng Viên Không Biên Gi?i RSF hãy lên ti?ng b?o v? quy?n t? do ngôn lu?n và hành ngh? c?a hon 10 ngàn nhà báo Vi?t Nam dang b? dàn áp, kh?ng b?, b?t m?m và cu?ng b?c công ch?c hóa.

Tôi thi?t tha mong r?ng d?i ngu dông d?o các b?n nhà báo d?ng nghi?p c?a tôi ? trong nu?c nh?n th?t rõ r?ng chính quy?n t?ch thu quy?n t? do hành ngh? c?a các b?n là m?t tính toán sai l?m, r?t không dúng lúc.

Tru?c n?n l?m phát phi mã, dông d?o ngu?i lao d?ng và viên ch?c an luong s?ng diêu d?ng gi?a c?nh giàu sang c?a quan ch?c tham nhung dang làm cho toàn xã h?i b?ng b?ng n?i gi?n.

Tinh tr?ng ch?ng tham nhung n?a v?i, dánh tr?ng b? dùi, bênh che b?n tham nhung (nhu muu d? l?t án v? PMU 18, d? d?nh ?m di v? 4 quan ch?c Nh?t B?n và v? 4 công dân M? h?i l? các quan ch?c Vi?t Nam, có nguy co b? v? l? nh?c nhã) gây nên s? ph?n u?t cao d? d?i v?i B? Chính Tr? qu? tang gian d?i, nói m?t d?ng làm m?t n?o, bênh che b?n cu?p c?a, cu?p d?t, cu?p ti?n b?c toàn xã h?i.

Chua h?t, thái d? nhu nhu?c v?i b?n bành tru?ng B?c Kinh, ch?u d? m?t d?t, m?t vùng bi?n r?ng, m?t d?o, còn tr?ng ph?t nh?ng công dân yêu nu?c dám d?u tranh gi? v?ng s? toàn v?n lãnh th? qu?c gia dang phoi bày thái d? vô trách nhi?m c?a B? Chính Tr? hi?n t?i, ch? dám lên ti?ng y?u ?t, trên th?c t? là d?u hàng b?n bá quy?n bành tru?ng, d? hòng du?c b?n chúng che ch?. Toàn dân dang ph?n n? và khinh b? thái d? co h?i x?u xa này c?a d?ng và nhà c?m quy?n.

Ðã có bao gi?, dã có ? dâu có s? n?i gi?n cao d?, u?t h?n r?ng kh?p, ph?n n? mang tính bùng n? xung thiên d?n nhu v?y.

Nhà báo Vi?t Nam! Trí th?c Vi?t Nam! Van ngh? s? Vi?t Nam! Hãy d?ng d?y!

Không ph?i là b?n, thì là ai?

Không lúc này, thì lúc nào n?a?

B?n hãy cùng b?n bè, d?ng nghi?p, d?ng bào qu? quy?t d?n thân cho t? do: t? do nghi, t? do vi?t, t? do làm ngu?i c?a m?i công dân, c?a toàn xã h?i!

Bùi Tín

Paris, 12-9-2008