Giao Ch?, San Jose

Tr?n chung k?t gi?a tr? và già. Gi?a ngu?i da m?u và ph? n?. Gi?a nhan s?c và hùng bi?n. Gi?a quy?n s?ng hay quy?n l?a ch?n. Gi?a huy?n tho?i và h?a h?n. Gi?a b?o th? và t? do.

Nh?c l?i chuy?n xua.

C? tri Hoa k? g?c Vi?t vào mùa b?u c? nam nay 2008 v?n ph?i d?c l?i bài tho cu:“Tay c?m lá phi?u t? do, phân vân không bi?t b?u cho ngu?i nào”.

Ba muoi ba nam hình thành c?ng d?ng, nhung th?c ra ph?i b?t d?u t? th?p niên 90 ngu?i Vi?t m?i bu?c vào phòng phi?u v?i s? hi?u bi?t và lòng nhi?t thành. Ngày xua da s? theo C?ng Hòa, ngày nay ghi danh theo d?ng dã khá quân bình, và có nhi?u ngu?i ghi danh không d?ng phái.

Dù là C?ng hòa, Dân Ch?, Ð?c L?p, T? Do hay Không d?ng phái thì k? t?ng tuy?n c? T?ng th?ng b?n mu?n b?u cho ai cung du?c.

Và chúng ta b?t d?u phân vân.

Phân vân thì phân vân, v?n ph?i bàn thêm d? rõ ngu?n con.

Tri?u d?i Dân Ch? c?a dòng h? Clinton.

Ngày xua, ch?c chúng ta v?n còn nh?. Khi ông già gân c?a C?ng Hòa là T?ng Th?ng Reagan ra di, Phó T?ng Th?ng Bush ph?i v?t v? l?m m?i th?ng c?. Ch? ng?i du?c 1 nhi?m k?, dù chi?n th?ng tr?n Irag l?n th? nh?t, ông cung b? c?u Th?ng Ð?c Clinton hoàn toàn vô danh dánh b?i. Lý do vào th?i dó n?i tình Hoa K? không t?t d?p. Trong không ?m, ngoài không êm và ông Bush già không dem l?i cho qu?c gia ni?m h?ng kh?i theo trào luu m?i. C?u Cliton nhu ngôi sao m?i m?c, dù ch?ng có thành tích gì rõ r?t nhung r?t hùng bi?n và d?t khoát dòi nu?c M? thay d?i. Change, Change and Change. Sau cùng nu?c M? thay d?i th?t. C? George Bush ôm h?n tr? v? Texas. Clinton lên ngôi tuoi mát nhu di?u g?p gió. Hoa K? gió thu?n, mua hòa, ti?n vào nhu nu?c, k? c? làm an buôn bán l?n các nu?c d?u tu. Bill qua nhi?m k? 2 m?t cách nh? nhàng d?n n?i ch?ng ai còn nh? d?i th? bên C?ng Hòa th?i dó là ai.

Sau tr?n mây mua r?t ?n ào t?i B?ch Cung, v? t?ng th?ng bay bu?m và r?t nhi?u may m?n dã xu?ng núi êm ái. Nay chàng tr? thành nhà bi?n thuy?t d?t giá nh?t th? gi?i. Có nh?ng bu?i nói chuy?n hon 1 tri?u M? kim. Còn 200 hay 500 ngàn 1 show là thu?ng. Tuy r?ng chàng bình lu?n có nhu nu?c ch?y hoa trôi, nhung làm sao mà có th? xu?t s?c hon du?c t?t c? 300 tri?u dân M?. Ðu?c nhu v?y ch? vì ông là c?u t?ng th?ng Hoa Ky, l?i là Play Boy, ch?ng Thu?ng Ngh? Si Hillary c?a N?u U?c. Bà c?u d? nh?t phu nhân r?t xu?t s?c và nhi?u tham v?ng cung v?n còn d?i ch? d?n lu?t mình.

Tám nam tru?c, khi bà t? giã B?ch Cung, d? nh?t phu nhân v?n còn mong ngày tr? l?i. Nhung lúc dó th?i co c?a d?ng Dân Ch? dành cho Phó T?ng Th?ng Al Gore. V?i 8 nam bên c?nh Clinton, ông Gore h?t di dám ma l?i dám cu?i trên th? gi?i. Phó t?ng th?ng Dân Ch? r?t d?p trai, phong luu mã thu?ng nhung không có tài, hay không có d?p tr? tài.

Vì v?y dù có th? thu?ng phong c?a d?ng n?m chính quy?n nhung ông Gore v?n ph?i d?u tranh ngang ng?a v?i ông Bush con t? Texas. Bush tr? ra quân tr? thù nhà, dòi l?i B?ch Cung cho C?ng Hòa. Khi tr?n chi?n g?n k?t thúc, hai bên kéo quân v? Florida d? vào chung k?t d?m phi?u. Ch?c h?n bà con ta v?n còn nh?. Ð?m tay r?i d?m máy, d?m ngày, d?m dêm. Bên nhi?u bên ít. B?t phân th?ng b?i. Hai bên án binh b?t d?ng d? ch? k?t qu?. Vào nh?ng gi? phút n?y b?n ngã gi?a ông Bush con và ông Al Gore dã rõ. Gore thi?u tinh th?n chi?n d?u. Quá cang th?ng, nên chua chung k?t d?m phi?u dã di?n tho?i ch?u thua r?i sau dó l?i di?n tho?i c?i chính d? xin ti?p t?c.

Tri?u d?i C?ng Hòa Texas v?i dòng h? Bush

K?t qu? vua cao b?i lì l?m dã hiên ngang lên ngôi, dù ông không du?c da s? phi?u c?a qu?n chúng Hoa K?. T?i cao Pháp Vi?n phán r?ng ngôi t?ng th?ng tr? v? h? Bush chuy?n sang giai do?n m?i c?a Tri?u Ð?i C?ng Hòa Texas.

Ê kíp cao b?i d?i mu r?ng vành, deo súng l?c ?n ào tr? l?i Hoa Th?nh Ð?n. Ông Bush con lên ngôi thiên t?, trong khi c?u em ti?p t?c làm th?ng d?c bang Florida, và ông c? Bush cha nghi?m nhiên thành thái thu?ng hoàng.

M?t ê kíp r?t di?u hâu h?p thành n?i các chi?n tranh ngay trong th?i bình. T? phó t?ng th?ng, qua b? tru?ng qu?c phòng, b? tru?ng tu pháp và ban c? v?n B?ch Cung t?t c? d?u g?m g? mu?n nu?t s?ng thiên h?. Hoa K? chuy?n qua giai do?n coi thu?ng m?i ngu?i và th? gi?i tu?ng ch?ng ông Bush con dang có thái d? “ M?c h? vô nhân“

Lò l?a Trung Ðông sôi s?c tr? l?i v?i v?i t?ng th?ng Irag gio súng tru?ng b?n lên tr?i trong các cu?c xu?ng du?ng ch?ng M?.

Hoa K? b? t?n công

Nam 2001, th? gi?i bu?c vào th? k? th? 21. T?ng Th?ng Bush c?m quy?n chua du?c m?t nam. Gi?a hoàn c?nh dó x?y ra v? 911.

Không riêng gì nu?c M? mà c? th? gi?i rung chuy?n.

V?i toan tính r?t ghê g?m và s? hy sinh tuy?t d?i, phe kh?ng b? H?i Giáo dã ch?ng minh là nu?c M? có th? b? dánh b?i. Ðây cung là th?i di?m mà toàn th? Hi?p ch?ng qu?c doàn k?t. Lu?ng Ð?ng và Lu?ng Vi?n Qu?c H?i d?ng tru?c th?m di?n Capital t?i th? dô cùng hát bài “Xin Chúa phù h? Hoa K?.” T?t c? d?u d?ng sau lung T?ng Th?ng Bush. Tu?ng r?ng ông vua Texas chính là di?m tr?i xui khi?n d?ng ra lãnh d?o Hoa K? qua con den t?i c?a l?ch s?.

G?n nhu toàn dân và toàn th? gi?i ?ng h? d? t?ng th?ng M? mu?n dem quân di tr?ng tr? ch? nào cung du?c. V?i s?c m?nh bá ch? th? gi?i, nu?c M? cung m?t 1 nam m?i bình d?nh xong A Phú Hãn, l?p chính ph? thân M?. Khói l?a A Phú Hãn d?n nay v?n còn nghi ngút, dù k? thù s? 1 Bin Laden thì v?n không tìm th?y. Nhung T?ng Th?ng Bush v?n còn uy tín d? tái c? nhi?m k? 2 và bà Clinton c?a d?ng Dân Ch? v?n còn nóng lòng ch? d?i.

Ð?n khi M? quay sang dánh Irag l?n th? hai thì th? gi?i dã h?t còn thông c?m v?i 911 nên ông Bush ph?i don phuong xông tr?n v?i ngu?i anh em k?t nghia lâu d?i là Anh Qu?c.

Gi?i L?p Pháp Hoa k? cung d?ng ý v?i da s? nhung s? quy?t tâm xem ra dã nao núng khá nhi?u.

Dù v?y liên quân Anh M? cung dã làm tròn nhi?m v? gi?i phóng Irag và b?t du?c Hussen. Nhung sau dó liên minh Anh M? sa l?y vì bình d?nh không thành công. H?i giáo c?c doan dã c?ng c? du?c t? ch?c và lòng tin c?a tín d? cu?ng nhi?t, dem chính thân xác làm vu khí và c?m chân Hoa K? lâu dài hon t?t c? m?i ngu?i d? tính.

Qua nhi?m k? th? hai, nu?c M? l?i cùng th? gi?i lâm vào giai do?n suy thoái. Hoa K? b? chê bai bên ngoài và b? sa l?y bên trong. Kinh t? xu?ng, xang lên giá. Nhi?u b? tru?ng ph?i t? ch?c hay cho ngh? vi?c. C? m?t n?i các oai hùng, coi tr?i b?ng vung thu? xua nay x?p nhu bánh tráng u?t. Ông cao b?i Texas không còn lên gân nhu xua. Ông s?n sàng nói chuy?n v?i c? “Tr?c ác qu?” là các nu?c thù ngh?ch mà ông t?ng lên án. Trong phiên ch? chi?u c?a d?ng C?ng Hòa, cu?c tranh c? nam 2008 b?t d?u v?i nh?ng lá phi?u phân vân.

C?ng Hòa và Dân Ch?

Tuy là d?ng c?m quy?n nhung vì 8 nam ch?p chính ch? d? l?i nh?ng k? ni?m dau thuong nên C?ng Hòa không còn l?i th?. Ch?ng có ?ng c? viên nào sáng giá. Ông già 72 tu?i, c?u HO Hoa K? trong chi?n tranh Vi?t Nam dã don thuong d?c mã v? nh?t. Ông McCain dang ? vào cái th? r?t khó an khó nói. Không th? nào ph?n l?i con du?ng C?ng Hòa c?a T?ng Th?ng Bush. Nhung n?u còn dính d?n ông Bush l?i càng m?t phi?u. Thành tích anh hùng th?i xua, dôi khi làm c? tri th? h? m?i nghi d?n hình ?nh b?i tu?ng già nua. Vì v?y tuy cu?c d?u tranh d? d?i di?n d?ng C?ng Hòa th?ng l?i d? dàng, nhung vào chung k?t v?i phe Dân Ch? s? r?t gay go.

Phía Dân Ch? thì sao. Bà c?u d? nh?t phu nhân, thu?ng ngh? si oanh li?t c?a ti?u bang N?u U?c bây gi? m?i ra quân. Ch? d?i 8 nam qua 2 nhi?m k? ông Bush, bà dã s?t ru?t l?m. L?n này ra tranh c? là ch?c ph?i d?i di?n d?ng Dân Ch? d? dàng.

18 tháng tru?c khi tuyên b? tranh c?, uy tín c?a bà Clinton r?t cao và g?n nhu chu?n b? s?n sàng cho tr?n cu?i cùng. Ai cung nói phen này bà Clinton s? vào chung k?t v?i ông McCain. K?t qu? hoàn toàn ngu?c. Bà thua m?t anh chàng da den không tên tu?i, không kinh nghi?m. Thua t? khi b?u c? ti?u bang th? nh?t d?n ti?u bang cu?i cùng. Gi?c m?ng B?ch Cung tan thành mây khói d? l?i m?y ch?c tri?u b?c n? n?n tranh c? chua thanh toán.

Bây gi? tr?n cu?i cùng s? di?n ra gi?a hai ông M? den và M? tr?ng. Ông già da tr?ng 72 tu?i có thành tích và d?y kinh nghi?m. R?t có uy tín, an nói ch?ng ch?c và dè d?t, nhung chua ph?i là ngu?i hùng bi?n có kh? nang thuy?t ph?c. Ông thu?ng ph?i d?c bài. Tu?i già ch?m ch?p v?i cánh tay b? thuong. Thi?u s? bi?u di?n b?ng tay chân thân th? khi thuy?t gi?ng. Không th? dem d?n cho c? t?a s? cu?ng nhi?t v? n?i dung cung nhu hình th?c c?a bài nói chuy?n.

Trong khi dó thu?ng ngh? si da den tr? tu?i qu? là m?t tay hùng bi?n, không gi?i h?n trong b?t c? lãnh v?c nào. Không có m?t quá kh? chính tr? c?m quy?n d? b? tra v?n xem xét. C?u c? phang phang di t?i. V?n lá bài r?t cu t? th?i Clinton. Ph?i thay d?i. Change, Change, and Change.

Th?t nghi?p: Change; Chi?n tranh: Change; Xang lên giá: Change; Nhà không bán du?c: Change; Không có nhà: Change; Thu? quá cao: Change; Ghét Chính Ph?: Change; Nghèo kh?: Change; Không có b?o hi?m: Change; Không du?c phá thai: Change; Ghét Bush: Change. Ghét Clinton cung change. Và không nh?ng ngu?i M? ?ng h? Obama vì mu?n thay d?i mà th?m chí d?n 200 ngàn ngu?i Ð?c khi dón Obama tham Âu Châu cung dòi: Change Change Change.

Trong khi dó nhi?u ngu?i nhìn ông già Mc.Cain ch? th?y thêm m?t ông Bush khác.

Tính d?n gi?a tháng 8/2008 thì tình hình nhu th?.

R?i d?i h?i d?ng Dân Ch? v?i hon 80 ngàn ngu?i cu?ng nhi?t c? võ cho Obama. Bà Clinton cung hy v?ng tr? l?i B?ch Cung v?i cái vé h?ng nhì, nhung bà dã hoàn toàn th?t v?ng.

Obama dã ch?n m?t thu?ng ngh? si da tr?ng làm phó. Anh chàng Obama tr? tu?i qu? th?c không d? s?c m?i bà Phó Hillary di bên c?nh cu?c d?i.

Ngay trong bài di?n van d?i h?i d?ng Dân Ch?, bà Clinton dù kêu g?i b?u cho Obama nhung khán gi? v?n d?c du?c gi?a hàng ch?, nh?ng d?u v?t c?a s? xem thu?ng con ngu?i mà các d?ng viên tr? c?a Dân Ch? dang coi là th?n tu?ng. Bà dã có d? b?n lãnh d? nu?t s? cay d?ng. Trong không khí huy hoàng c?a d?i h?i d?ng Dân Ch?, Poll c?a Obama Dân Ch? qua m?t ông McCain c?a C?ng Hòa hon 10 di?m.

Khi dèn t?i h?i tru?ng d?i h?i Dân Ch? v?a t?t thì c? th? gi?i ngó v? phe C?ng Hòa. M?t bu?c h?t s?c ngo?n m?c c?a ông già HO Hoa K? dua ra tru?c công lu?n. ?ng c? viên phó t?ng th?ng phe C?ng Hòa là m?t ph? n? l?i còn vô danh hon c? Obama. Tr? tu?i, nhan s?c, 5 con, r?t b?o th? nhung l?i r?t th? thao. An nói luu loát, h?p d?n. M?c dù hi?n là th?ng d?c Alaska nhung g?n nhu ngu?i di ra t? bóng t?i. Báo chí bén nh?y cung không doán tru?c du?c. Phe Dân Ch? và b? tham muu tranh c? c?a Obama cung không bao gi? nghi d?n. Và sau cùng bà Clinton m?i c?m th?y th?t s? b? bàng cho thân ph?n n? nhi c?a mình. Tám nam d? nh?t phu nhân, 8 nam thu?ng ngh? si. B?ch Cung và di?n Capital là d?t nhà. Ðã d?c hàng ngàn bài di?n van. Ðã s?ng v?i không khí tranh c? g?n nhu c? cu?c d?i. Ðã b?t tay hàng ngàn nhà lãnh d?o trên th? gi?i mà nay b?ng tr? thành m?t ngu?i nhu m?i ngu?i. Trong khi dó m?t ph? n? 5 con, g?n nhu con gái t?nh l?, ti?u bang nhà quê nay tr? thành ngu?i r?c r? du?i ánh dèn màu. C?m vé ch?y dua vào B?ch Cung. R?t có th? nàng s? làm Obama choáng váng. N?u g?p may không ch?ng cô gái t?nh l? s? tr? thành phó t?ng th?ng và sau này s? thành t?ng th?ng Hoa K?.

Tr?n chung k?t này có th? không ph?i là c?a Obama v?i McCain mà c?a m?t ông ?ng c? viên da den v?i m?t ?ng c? viên ph? n?. Dù b?t c? liên danh nào chi?n th?ng thì l?ch s? cung s? sang m?t trang r?t m?i. S? là 1 tr?n hào h?ng. Và chúng ta s? ti?p t?c c?m trong tay lá phi?u phân vân.

Giao Ch? San Jose