Bài và hình: Thiên Thu

? mi?n Tây Nam b? có m?t di?p khúc bu?n: càng du?c mùa, lúa càng m?t giá... v?n còn ? d?ng.

Nam nay t? hon, lúa không ch? m?t giá mà còn d?y b?. Lúa b?t d?u ?i d?ng sau khi th? tu?ng Vi?t Nam ban hành m?t quy?t d?nh, ?n d?nh giá lúa xu?t kh?u h?i cu?i Tháng B?y. Nông dân kêu Tr?i nên d?n ngày 7 Tháng Tám, th? tu?ng Vi?t Nam ban hành m?t quy?t d?nh khác, t?m hoãn thi hành quy?t d?nh tru?c dó (áp d?ng giá FOB - Free on Board, giá giao hàng cho phuong ti?n v?n chuy?n, chua tính cu?c v?n chuy?n - du?i 800 USD/t?n).

Sau quy?t d?nh k? trên, d?n gi?a Tháng Tám, giá lúa ? mi?n Tây Nam b? b?t d?u nhích lên ch?ng 100 d?ng/ký d?n 200 d?ng/ký.

Tuy th? tu?ng Vi?t Nam dã ch? d?o mua h?t lúa d? c?u nông dân nhung vi?c thu mua lúa t?n d?ng ch? th?c hi?n c?m ch?ng và hàng tri?u nông dân v?n trong c?nh “ôm lúa mà nhu ng?i trên l?a”.

Mi?n Tây Nam b? hi?n có kho?ng 8 tri?u t?n lúa Hè Thu không có “d?u ra” (không ai mua). T? lúc chính ph? “ch? d?o giá lúa”, c? thuong lái l?n các doanh nghi?p xu?t kh?u g?o ? khu v?c này không dám mua lúa g?o vì s? l?.

Cung vì v?y, n?u v? mi?n Tây trong kho?ng t? d?u Tháng Tám t?i nay, ai cung có th? th?y lúa phoi d?y d?ng và nhà nào cung d?y ?p lúa.

Ông Nguy?n Van Tha, m?t nông dân ? xã Tru?ng Thành, huy?n C? Ð?, thành ph? C?n Tho dang ôm hai t?n lúa, m?i thu ho?ch trong v? Tháng Tám 2008, than: “Nghe th? tu?ng ch? d?o thu mua h?t lúa cung m?ng. Nhung ch? hoài v?n không th?y thuong lái h?i mua. T?i tui làm ra lúa, s?ng nh? lúa dã vài ch?c nam nhung ch? nam nay m?i th?y lúa ? ?m nhu v?y. Tui dã thu ho?ch lúa c? tháng, dã kêu ngu?i mua nam l?n, b?y lu?t nhung h? h?n l?n, h?n h?i. Ð?u mùa, m?t s? gia dình may m?n bán du?c lúa v?i giá 4,800 d?ng/ký. Còn bây gi?, bán r? d? gia dình có ti?n chi tiêu nhung cung ch?ng ai mua”.

Nông dân mi?n Tây u?c tính, giá thành m?t ký lúa v? Hè Thu dao d?ng trong kho?ng t? 3,500 d?ng/ký d?n 3,800 d?ng/ký, có vài vùng nhu Ti?n Giang, giá thành m?t ký lúa t? 3,900 d?ng/ký d?n 4,000 d?ng/ký. N?u theo ch? d?o c?a th? tu?ng (khi mua lúa g?o c?a nông dân, các doanh nghi?p ch? bi?n, xu?t kh?u lúa g?o ph?i b?o d?m b?o cho nông dân có lãi kho?ng 40% tr? lên) thì giá mua lúa ít nh?t cung ph?i là 5,000 d?ng/ký. Tuy nhiên, trên th?c t?, nông dân không th? tr?c ti?p bán lúa cho các doanh nghi?p ch? bi?n, xu?t kh?u g?o mà ph?i qua t? hai d?n ba trung gian do v?y nông dân ch? có th? bán lúa v?i giá 4,850 d?ng/ký d?n 4,900 d?ng/ký.

Các doanh nghi?p ch? bi?n, xu?t kh?u g?o phân bua r?ng s? di có s? t?n t?i c?a h? th?ng trung gian là vì h? không d? nhân l?c, không d? phuong ti?n d? t? ch?c thu mua và không có kho tr? lúa.

“Ch? d?o” c?a chính ph? v? giá lúa khi?n lúa ? ?m. “Ch? d?o” c?a chính ph? v? thu mua lúa không khi?n tình hình sáng s?a hon. Ông Nguy?n Van Son ? xã M? Ð?c, huy?n Châu Phú, t?nh An Giang, ng?m ngùi: “T?i tôi mu?n khóc. Nghe d?n lúa không có ngu?i mua là vì nhà nu?c thu thu? xu?t kh?u g?o, do v?y, d? có lãi, thuong lái, doanh nghi?p ph?i h? giá mua c?a lúa d? l?y kho?n dó n?p thu?. Làm nhu v?y là không công b?ng v?i nông dân b?i nông dân ph?i o?n lung gánh d? th?. L?m phát làm giá v?t tu nông nghi?p tang g?p dôi, g?p ba mà giá lúa l?i gi?m. Ai mu?n thì v? dây nghe tui tính nè, ch? ti?n thuê xe bò kéo lúa ra kh?i ru?ng cung h?t 8,000 d?ng/bao. Ch? v? nhà ph?i tr? thêm 3,000 d?ng/bao n?a. Mùa khai gi?ng t?i r?i, ai cung c?n bán lúa s?m sách v?, qu?n áo, dóng h?c phí cho con nhung không ai mua lúa!”

Ch? các co s? kinh doanh lúa g?o ? An Giang, Ð?ng Tháp và C?n Tho cung than: H?u h?t các doanh nghi?p ch? bi?n, xu?t kh?u g?o ? mi?n Tây d?u dang ôm hàng d?ng g?o t?n kho, v?n dã t?ng mua v?i giá cao, d?ng th?i còn ph?i ch?u lãi ngân hàng cao khi vay d? mua g?o v?i m?c cao không kém (1.75%/tháng) nên không ai mu?n vay thêm d? ti?p t?c mua g?o d? tr? khi chua ký du?c h?p d?ng xu?t kh?u m?i. Gi?i thuong lái ngung ho?t d?ng cung vì tình hình b?t l?i. Giá lúa g?o “kh?t kh?”, không ?n d?nh, nhi?u ngu?i dã thua l?. Thuong lái cung nhu t?i tôi, g?p c? khó khan v? v?n, mu?n vay ti?n ngân hàng, ch?u tr? lãi cao cung không d? vay”.

M?t vài thuong lái chuyên thu mua lúa g?o, gi?i thích thêm: “Ch?t lu?ng lúa c?a v? hè thu không b?ng ch?t lu?ng lúa v? dông xuân, trong khi bây gi? dang gi?a mùa mua, n?u mua lúa u?t ho?c xem xét không k?, mang v? s?y không d?t thì khi ra g?o s? không bán du?c cho các doanh nghi?p xu?t kh?u g?o”.

Lúa v?n ch? du?c mua c?m ch?ng. Hình nhu Tr?i không thuong nông dân nên liên t?c có mua d?m, b?t l?i cho c? vi?c thu ho?ch l?n b?o qu?n. Ngu?i nghèo bán t?ng, bán tháo m? hôi, nu?c m?t ngay khi v?a thu ho?ch xong. Mà lúa u?t, lúa tuoi thì dâu du?c giá nhung h? không du?c phép l?a ch?n khác. N? ngân hàng, n? áo com, v?n cho mùa t?i,& thì gì cung ph?i tính li?n. Ngu?i khá hon thì ôm lúa mà nhu ng?i trên l?a.

Nông dân Vi?t Nam nói chung và nông dân mi?n Tây nói riêng xua sao, nay v?y. V?n “bán m?t cho d?t, bán lung cho tr?i”. Ð?u t?t m?t t?i quanh nam su?t tháng nhung v?n com không d? an, áo không d? m?c. L?m phát tháng này dã lên t?i 28.3%. M?c cao nh?t trong 17 nam qua và nông dân trân mình ch?u d?ng.

H?i còn dang v?n d?ng d? gia nh?p AFTA, gia nh?p WTO, nhà nu?c tuyên truy?n dó là ti?n d? c?a chuy?n “dân giàu, nu?c m?nh, xã h?i công b?ng, van minh”. Gi? không rõ nhà nu?c qu?n lý ra sao, di?u hành th? nào mà cay c?c ch? tang ch? không gi?m.

Nghe d?n, AFTA và WTO qui d?nh các qu?c gia thành viên ph?i c?t gi?m thu? nh?p kh?u hàng hóa, k? c? nông s?n xu?ng ch? còn t? 0%-5%. Trong b?i c?nh không còn có th? dùng thu? nh?p kh?u nhu m?t th? “hàng rào”, nhà nu?c c?a ngu?i ta v?t óc d? tìm cách b?o h? nông nghi?p, nông dân trong nu?c sao cho h?p pháp thì nhà nu?c Vi?t Nam l?i d?ng hàng rào v?i lúa g?o dem di... xu?t kh?u. Các doanh nghi?p ch? bi?n xu?t kh?u g?o d?i nào cam tâm gánh th? thu? “Tr?i oi, d?t h?i” nhu v?y. Cu?i cùng gánh n?ng b?t t? dó cung chuy?n qua vai nông dân.

Dù v?n dang là “kinh t? th? tru?ng theo d?nh hu?ng xã h?i ch? nghia” nhung lâu l?m r?i không còn nghe ai nói “liên minh công nông là l?c lu?ng tiên phong lãnh d?o cách m?ng Vi?t Nam” n?a. Hình nhu ngu?i ta không nói không ph?i vì quên mà vì ng?i công nhân, nông dân v?... tét m?!