Vài dòng suy ni?m c?a Ph?m L?

Van hóa Vi?t Nam khi vi?t v? “Tình M?” m?c nhiên dã du?c coi nhu là m?t th? di s?n tinh th?n v? lòng yêu thuong qua tình m?u t? s?t son d? nói lên hay xung t?ng nh?ng tình c?m cao quý và b?t di?t nh?t trong d?i c?a chúng ta.

Sau m?i ngày dài c?c nh?c bên nh?ng ru?ng vu?n, nuong s?n, khóm cà, u?c mong c?a m? là làm sao nuôi n?ng cho dàn con khôn l?n nên ngu?i. Ð? khi con l?n khôn bu?c vào ngu?ng c?a cu?c d?i thì chính l?i là lúc m? lo âu nhi?u hon...

Bên chi?u vàng t?t n?ng hình ?nh m? trong dôi m?t u u?t du?i mái tranh nghèo, du?i hiên nhà thuong xót cho dàn con dang lao dao b?t t?n ph?i ly tán trong c?nh chi?n chinh d?y hi?m nguy trong l?a d?n m?t mùng.

T?m lòng ngu?i m? dã v?ng phu bao nam, n?i ni?m c?a nh?ng chinh ph? bên ng?n dèn d?u hiu h?t, phòng không g?i chi?c bên dòng th?i gian m?t d?i cô qu?nh c?n khô nu?c m?t, h?t ch? ch?ng gi? l?i ph?i trông ngóng dàn con.

Hi?p d?nh oan khiên c?a nam 1954 t?i Geneve dã chia dôi d?t nu?c M? Vi?t Nam, chi?c c?u biên gi?i có tên là Hi?n Luong dã du?c dùng d? xác d?nh l?n ranh phân cách dàn con c?a M? ch?ng có gì g?i là “Hi?n Luong”!

Ngày ?y có ai c?m thông v? nh?ng n?i th?ng kh? c?a M??

Con du?ng cái quan c?a quê huong dua chúng ta theo v?n nu?c n?i trôi, theo chi?n tranh diêu tàn mãi ti?p di?n.

B?n nang c?a ngu?i M? cao c? v?n ti?p t?c che ch? dàn con.

Nam muoi b?n nam qua theo ph?n nu?c n?i trôi, chúng con v?n “Hu?ng V? Hà N?i” tu?ng ni?m v? th?i tho ?u xa xua bên cánh tay m? hi?n ?p ?. Tu?ng r?ng thành ph? ?y sau khi tàn hoi chính chi?n, con c?a m? s? tr? v? d? th?y l?i tru?ng ti?u h?c Quang Trung hàng Kèn, tru?ng Vân H?, Nguy?n Trãi, Chu Van an, Trung Vuong, Tháp Rùa trên H? Hoàn Ki?m, th?y d?n Ng?c Son, Van Mi?u là tru?ng d?i h?c d?u tiên c?a n?n giáo d?c Vi?t Nam xua kia, noi nh?ng nhân tài c?a d?t nu?c du?c ghi trên nh?ng t?m bia ch?ng mòn c?a d?t Thang Long nghìn nam van v?t, d? du?c ?p ? tình thuong trong bàn tay hi?n m?u an nh?ng bát com ngu?i v?i canh cà, u?ng bát nu?c noi cái b? nu?c sau hè, nghe ti?ng chim hót trên nh?ng cành cây, nghe ti?ng võng m? dong dua k?o k?t bên th?m vào nh?ng bu?i trua hè...

Nhung con c?a M? v?n ph?i ti?p t?c b? cu?n hút bên dòng d?i trên tram nghìn v?n n?o. Xuôi theo th?i gian bên dòng d?i nhu nh?ng nhánh sông muôn ng?, con c?a M? bo vo nhu nh?ng cánh chim l? bày bay ra muôn n?o!

M?i d?a danh trên quê huong, Hu? noi con d?ng chân d? nghe ti?ng hò Nam Ai c?a m? bên thôn Vi D?, hình ?nh m? g?ng gánh trên c?u Tru?ng Ti?n ngang dòng Huong Giang v? ch? Ðông Ba...

Nh?ng thanh âm qua câu hò Nam Ai c?a M? noi thôn Vi D?. R?i hình ?nh M? chi?u v? trên sông Thu B?n vào nh?ng bu?i sáng v?a b?ng lên noi ph? C? H?i An, nh?ng bu?c chân M? ch?m ch?m di vào c?ng chùa Bà M? m?i ngày d? l? Ph?t. M? t?t t? buon ch?i bán buôn noi ch? Hà Thân s?m u?t l?m l?p bên nh?ng r?ng d?a xanh th?m, có nh?ng bu?i sáng chua t? du?ng di M? dã ?n khu?t bên ng?n dèn d?u, hay du?i ánh dèn di?n lu m? c?a du?ng Ð?c L?p, M? dã dong cho con an t?ng tô “Mì Qu?ng Không Bi?t Cãi”. Cung noi này thu? con con non d?i M? ng?i k? cho con nghe v? v? Thi?n Su Huong H?i m?t nhân v?t trí tu? uyên bác, m?t v? cao tang d?i Lê Hy Tông dã du?c Vua m?i làm Qu?c Su, r?i M? k? cho con nghe v? nh?ng danh nhân nhu Ngu Ph?ng T? Phi c?a quê huong x? Qu?ng.

D?c du?ng cái quan con cung dã t?ng d?ng chân noi bên dèo An Khê c?a t?nh Bình Ð?nh, noi ?y l?ch s? Vi?t Nam dã t?o nên nhân v?t Anh Hùng B?c Bình Vuong Quang Trung Nguy?n Hu?. Con d?n Tuy Hòa v?i vã vào m?t trua Hè n?ng cháy da ngu?i, M? dã trao cho con ly nu?c d?a tuoi ng?t l?m b?o con u?ng di cho d? khát. Nh?ng lúc nhìn bi?n tr?i bao la trên b? b? cát tr?ng c?a “Nha Trang Ngày V?” v?i ngàn thông ti?ng réo tên ai thu? dó, con ng?i l?ng nghe sóng xô bi?n gào nhu nh?ng ân tình M? dã nh?c nh? con trong lúc dôi muoi. Cung nhu chi?u nào con ngang qua thành ph? suong m? d?n dua nh?ng h?t n?ng lung linh t?t l?m trong c?nh Ðà L?t Hoàng Hôn.

Chinh chi?n dua ngu?c doàn quân con tham d? v? vùng h?a tuy?n ngang qua Gio Linh, Ðông Hà c?a Qu?ng Tr? hình ?nh M? dang còng lung cu?c d?t tr?ng khoai bên dàn tr? g?y gu?c tuy không xa kinh k? v?i sáng chói. Nhung c?nh sinh ho?t b?i ph?n khác bi?t nào ai th?y du?c hình ?nh dau thuong c?a M? dâu?

Con xuôi Nam trong nh?ng chuy?n hành quân kh?n c?p tang cu?ng don v? b?n, nh?ng dêm con ng? “nóp” bên b? sông H?u, sông Ti?n noi g?i là C?u Long Giang nghe ti?ng cá lao xao nh?y, xa xa ti?ng tr?ng sang canh v?i nh?ng câu “D? C? Hoài Lang” c?a bác Sáu L?u sáng tác d? nói lên s? nhung nh? ngu?i tình gi?a dêm khuya khi nghe ti?ng tr?ng sang canh theo l?i di?u hò Phuong Nam, noi có ru?ng d?ng th?ng cánh cò bay. Nh?ng l?i s?m c?a Ph?t Th?y Tây An noi Nui Sam Châu Ð?c dã tiên tri v? nh?ng kh? dau c?a M? Vi?t Nam. Chín c?a sông c?a con r?ng Vi?t Nam v?n mãi ch?y d?i s?ng d? t?o thêm trù phú cho ru?ng d?ng mi?n Nam, cung chính noi c?a b? R?ch Giá vào nam 1837 m?t gia dình chài lu?i trôi d?t t? mi?n chài lu?i duyên h?i t?nh Bình Ð?nh, m? dã cùng cha theo ngh? h? b?c di vào Phuong Nam, t?o nên m?t danh tu?ng Nguy?n Trung Tr?c dã làm cho quân gi?c Pháp xâm lu?c và b?n vi?t gian kinh h?n b?t vía, nghe d?n tên ông là r?ng m?t. Võ thu?t c?a danh tu?ng Nguy?n Trung Tr?c tinh thông và chân truy?n g?c t? làng An Thái t?nh Bình Ð?nh...

Nh?ng ngày dài trên quê huong v?i bao ngày tháng cu, con c?a M? dã mang d?n cho M? không bi?t bao lo âu, bu?n phi?n xót xa. Nhung lúc nào M? cung v?n là dòng sông êm d?m thi?t tha che ch? d?i con chuy?n d?n nh?ng tuoi mát, ng?t ngào cho con. M? là dòng sông c?a “H?nh Phúc” dã dua con vào d?i, cung chính là dòng sông s?n sàng dón con quay v? sau nh?ng phong ba bão táp c?a cu?c d?i.
Vâng thua M?,

Con hi?u “Bi?n sâu bao la, nhung nghia m? l?i càng sâu bao la hon”. Vì M? dã cho con thom ngát cu?c d?i, nh?ng l? d?o thu?ng cham, d?y cho con tâm ý nguy?n c?u, nh?ng nguyên lý di?u v?i noi cõi d?a dàng ch? vì tình thuong con c?a m?.

Nh?ng câu ru ù o c?a M? thu? d?u d?i nghìn nam v?n còn th?m thi?t. Nh?ng ngày d?u d?i con di h?c m? l?i âu y?m d?t tay con di trên con du?ng làng d?n con d?n l?p h?c... Gi? dây sau bao nam tháng m?t m?i boi dòng d?i cu?n hút trong bon chen, d?u tranh d?y bu?n th?m và ch?t ng?t nh?ng uu phi?n t? lúc giã t? M? hi?n. Sau nh?ng d?ng cay trong cu?c d?i d?y sóng gió, con ch?nh lòng tu?ng nh? v? M?, t? “Tu? Giác” t?o cho con ni?m th?c t?nh, noi trái tim con luôn hãnh di?n vô vàn v? “Tình M?”.

Thiên du?ng c?a cu?c d?i này là ni?m h?nh phúc chân tình nhu dòng s?a ng?t c?a m? cho con thom ngát cu?c d?i, là con su?i mát trong, là nh?ng dòng sông êm d?m thi?t tha... nh?ng chu?i ngày u?c v?ng c?a tu?i tho, kho?ng th?i gian tru?ng thành vào d?i d?y khát v?ng gi?a dòng d?i qua nh?ng nhánh sông muôn ng?. Nh?ng dòng sông h?nh phúc c?a “Tình M?” dã dua con vào d?i, cung s?n sàng dón con quay v? sau nh?ng l? bu?c gi?a phong ba, bão táp phu phàng.

“Tình M?” là noi ch?n thiên du?ng th?c t?i c?a d?i con. Noi dó con có th? nhìn l?i sau nh?ng nam tháng m?t mùng b?t d?nh. Tình m? là di s?n b?t di?t qua tinh th?n van hóa. M?, dêm nay con ch?t nh? d?n m? ? noi xa xam m?t mùng bên kia b? Thái Bình. Noi ?y m? dã cho con ti?ng khóc d?u d?i trong vòng tay ôm ?p bình yên c?a m?. Nh?ng l?i ru n?ng nàn c?a m? hôm nào dã an sâu trong tâm kh?m con gi? dây ch?t bùng d?y. Con m?i hi?u r?ng dù con có g?p bao ngày dài giông t? dã d?n trong d?i con, nhung không có b?t c? m?t d?ng l?c nào hay bi?n c? b?t ng? nào có th? xóa nhòa du?c l?i ru ng?t bùi bên nh?ng ngày dài bu?n vui c?a d?i M?. Con xin c?m on m? v? nh?ng d?n dò khi con b?t d?u bu?c qua ngu?ng c?a cu?c d?i. Vâng thua m?, con v?n luôn nh? l?i m? d?n ch? bu?n r?i cu?c d?i con s? bình yên.

Ba muoi ba nam qua trong quãng d?i luu vong, sau ngày 30/4/75 dua ta di v?n n?o. Di vãng dau bu?n l?n tr?n trong ti?m th?c qua nh?ng ngày dài suy tu, d?n v?t trong sinh ho?t c?a d?i mình. T?nh th?c hôm nay nhu m?t gi?c chiêm bao hãi hùng sau nh?ng ch?ng du?ng không th? nào quên bên dòng d?i.

Trong giây phút l?ng d?ng nào dó b?t ch?t ta nghi v? ngu?i m? hi?n c?a chúng ta. Ni?m suy tu, rung c?m qua ti?ng lòng c?a m?t nh?c si dã dem ngh? thu?t ch?t t?nh th?c tu?ng nh? d?n công on M? hi?n. Nh?c si Y Vân th? l? r?ng trong truy?n th?ng qua van hóa c?a ngu?i Vi?t Nam dã có không bi?t bao nhiêu d? tài d? vinh danh, hoài ni?m v? công on sinh thành và du?ng d?c c?a ngu?i M? Vi?t Nam. Vì th? nhân ngày l? v? M? nam nay, sau tháng ngày phiêu lãng bên khung tr?i l?n d?n c?a nh?ng ngày dài xa quê huong, ti?n nhân mu?n cùng thân h?u, b?n d?c, nhà b?o tr? d?ng c?m cùng suy ni?m v? Tình M? .

Ch? d? Tình M? này là m?t d?c thù c?a s? ph?i h?p gi?a van hoa là truy?n th?ng c?a dân t?c t?o nên d?o d?c cho con ngu?i ngõ h?u mang d?n cho d?c gi? nh?ng c?m xúc ch?t ng?t tình ngu?i. Chúng ta cùng nhau di tìm l?i b?n s?c ngu?i M? Vi?t qua truy?n th?ng d?o d?c tình ngu?i qua s? tuy?t v?i trong khúc tình ca nói lên hình ?nh ngu?i m? hi?n. T? ý ni?m dó, l?n này CM Magazine mu?n t?o l?i nh?ng hình ?nh và ti?ng c?a m? ru con vào m?ng v?n còn vang v?ng trong su?t cu?c d?i c?a chúng ta qua câu “Gió mùa thu m? ru con ng?, nam canh dài m? th?c d? c? nam”.
Khi con b?t d?u l?n lên, m? âu y?m d?t tay con d?n tru?ng d? con di tru?ng h?c, m? di tru?ng d?i. Ti?ng ru, l?i ca c?a m? v?n còn vang v?ng theo con bên d?i mong manh nhu m?t b?n tru?ng ca th?ng kh? b?t d?nh c?a m?, nhu m?t b?n chúc thu c?a d?i con.

Hoài ni?m v? m? hình ?nh và âm thanh qua nh?ng nh?c khúc d? cùng nhau nhìn l?i d?i me lao dao b?t t?n, nh?ng m?nh d?i ngu?i m? có quá nhi?u dau kh? d?ng cay,

Nh?ng hình ?nh vô thu?ng c?a m?t d?i tác ph?m tr?u tu?ng v? m? qua dêm khuya m?t d?y ng?n l? v?i mái tóc b?c di?m suong dang lâm râm kh?n nguy?n cho dàn con, hình ?nh m? h?t hiu bên ng?n dèn dèn vàng c?u mong con mình du?c an bình, hay nh?ng chi?u v? bên li?p l?u tranh l?n trong suong khói noi quê cu trông ngóng dàn con. Nh?ng khi chúng ta tr? v? trong bu?i chi?u chua t?t n?ng, lòng b?i h?i mong th?y bóng m? hi?n ra d?ng dón con v?, ai ng? M? dã giã t? con sang bên kia cu?c d?i.

Cu?c chi?n miên vi?n c? kéo dài theo ngày tháng trên quê huong nghèo Vi?t Nam dã cu?p di không bi?t bao sinh m?ng c?a ngu?i m? hi?n trong chúng ta. Chi?n tranh dó cung d?y các em tho d?i tr? thành nh?ng tr? m? côi, v?i ki?p s?ng lang thang nay dây mai dó trên kh?p n?o du?ng, trong các ngõ c?t c?a cu?c d?i. Cu?c s?ng dói rách bo vo nhi?u em dã khóc trong dêm tru?ng mo ng? và g?i m? oi con mong ch? m? d?n bao gi?. Ðúng nhu câu ca dao tu?ng hình “M? côi m? li?m lá d?u du?ng”.

Khác bi?t v?i nh?ng nam tru?c dây, l?n này chung ta s? khoi bi?n Tình M? b?ng nh?ng ki?n th?c c?a mình sau nhi?u nam tháng luu vong noi x? ngu?i qua ki?n th?c sinh ho?t ch?t ng?t tình ngu?i gi?ng nhu ti?ng saxophone c?a Fred Lambertson trong dàn nh?c giao hu?ng Los Angeles.
Nh?ng hòa âm ph? so?n cho l?n dòi h?i T? Do Dân Ch? k? này cung s? mang d?n nh?ng c?m xúc v? Tình M? di?u v?i hon, trang tr?ng hon t?i Vi?t Nam t?o nên nh?ng âm thanh bay b?ng nhu nh?ng ti?ng g?i M? khi ráng chi?u dang nh?t nhòa bên hiên nhà. Nh?ng k? thu?t c?u trúc tân k? c?a tram tri?u cánh tay ngu?i s? g?i l?i cho m?i ngu?i d?c nhu du?c ôm ?p nh? vào cánh tay d?u hi?n c?a ngu?i m?.

Con sóng d?t dào yêu thuong, tu?ng nh? l?i hình ?nh m? b?ng nh?ng âm thanh v?i v?i quy?n vào nhau nhu nh?ng ti?ng sáo chi?u bên ti?ng ru rã r?i, nhu nh?ng cánh chim h?i âu dang v? cánh bay xa. Âm thanh th?n th?c ?y ch?c ch?n s? th?m vào lòng ngu?i nhu nh?ng di?u bu?n g?i nh? ch?t d?n r?i di theo k? ni?m nh? nhàng c?a ngày tháng cu.

Dù cho ngày nào dó t?t c? nh?ng ti?ng ru ngàn d?i c?a m? trong k? ni?m có tan di. Nhung âm thanh thánh thót c?a M? ch?c ch?n s? dua con ngu?i vào gi?c m?ng h?nh phúc tinh d?i.

Nh?ng hình ?nh d?n gi?i Tình M? chúng ta cùng bu?c nh? theo c? hoa dan l?i c?a d?t m? trong ngày tháng cu, v?i d?y h?n tính và tri th?c. Ðó là công trình sáng t?o th?t m?i m? d? di?n t? nh?ng dòng th?i gian dã cu?n xoay trong tâm h?n chúng ta t? mi?n xa xôi dang g?i ni?m thuong nh? v? Tình M?. Nh?ng hình ?nh êm ? m?t th?i có chang ch? còn là nh?ng k? ni?m d?u d?i dang vuong v?n.

Ba muoi ba nam ch?t bi?n nhu thoáng mây bay, di tìm l?i b?n s?c Tình M? qua hình ?nh tu?ng hình, qua âm thanh t?o cho ti?ng lòng c?a chúng ta ch?t s?ng l?i v?i nh?ng hình ?nh dã an sâu trong ti?m th?c mình. Ph?i chang dó là m?t n? l?c qui n?p c?c d?, d?y ?p k? ni?m v? nh?ng bà m? Vi?t Nam c?a chúng ta. Xin chúng ta cùng d?n v?i nhau trong Tình M? d? chúng ta du?c cài nh?ng bông hoa c?m chu?ng màu tr?ng vinh danh nh?ng bà m? Vi?t Nam m?t d?i t?n t?y hy sinh sinh cho ch?ng , cho con mà vong h?n hi?n nay dang ? nh?ng cõi hu vô. Ð?n v?i nhau d? mang nh?ng bông h?ng tuoi th?m cài lên ng?c nh?ng ngu?i m? c?a chúng ta còn dang hi?n ti?n, c?m on m? c?a chúng ta dã không qu?n ng?i v?i bao kh? c?c bên dòng d?i n?i trôi d? nuôi d?t chúng ta nên ngu?i nhu hi?n nay.

Lòng M? là c? m?t bi?n thái bình d?u hi?n ph?ng l?ng v?i n?ng ?m su?i d?i con sau nh?ng ngày dài rét mu?t bên d?i. Có nh?ng dêm thâu khuya kho?t M? nén dau thuong qua ti?ng th? dài khi mà mái tóc mây c?a M? dã b?c m?u... nhu ngu?i nh?c si dã vi?t “M? tôi tóc xanh nhu?m b?c tháng ngày”.

Con bi?t d?i M? là c? m?t b?n “Tru?ng Ca Th?ng Kh?” vì nh?ng ly tán trong c?nh chi?n chinh, lao dao b?t t?n, là n?a h?n thuong dau bên h?nh phúc n?a v?i c?a M?, M? t?n t?o không ngung ngh? d? lo cho ch?ng, cho con trên nh?ng tháng ngày diêu linh. Con c?t ti?ng kh? g?i “M?” ch? nhi?m m?u mang theo hình bóng mà con ch?ng bao gi? phai m? trong tâm kh?m con.

Có nh?ng chi?u vàng chua t?t n?ng noi d?ng bu?c quân hành bên Ph? Núi cao hoang so con tu?ng nh? l?i dôi m?t M? hi?n v?i dáng u u?t tham th?m bên song c?a mua bay, cát b?i m?t mùng ch? trông.

Bên tr?i phiêu lãng, con c?a M? cu?n cu?n trôi theo dòng d?i t? B?c xuôi Nam, r?i l?i v?y vùng trên d?i duong b?ng con thuy?n vi?n x? nh? neo lên du?ng d?n phuong tr?i nghìn trùng xa cách. Làm con nh? l?i câu tho c?a th?y Vu Hoàng Chuong dã vi?t :

“Thuy?n nh? neo r?i thôi m?c b?n,
Xô v? Ðông hay d?t t?i phuong Ðoài
Lu chúng ta l?c loài nam b?y d?a...”

Chúng con tuy có xa d?i M?, nhung chúng con ra di b?i hoàn c?nh c?a d?t nu?c quá dau thuong trong chi?n tranh Qu?c C?ng, mà lý thuy?t c?ng s?n dã làm cho nh?ng ngu?i u mê ru?c voi v? dày m? t? Vi?t Nam...

Chúng con s? quay v? khi d?t nu?c th?t s? có Dân Ch?, T? Do d? chúng con cùng nhau qu? xu?ng, g?p d?u t? l?i v?i M?.

Nghi d?n và vi?t v? M? hôm nay, tu?ng ni?m d?n hình bóng và tình M? xa v?i v?i, vì M? dã di vào cõi thiên thu miên vi?n. Thôi bây gi? t?t c? ch? là cát b?i tình xa, M? nhu cánh h?c dã v? cánh bay di. Có chang ch? còn l?i trong con nh?ng t?n s? rung riêng bi?t trong th?n th?c gi?a dêm khuya khi nh? d?n M? nhu hi?n dâng t?m lòng con. Bên cu?c d?i choi voi n?a v?i h?nh phúc khi tình M? dã bay xa v?i v?i.

V?i cát b?i này con th?p nén huong lòng xin dâng lên M?, c?u xin vong linh M? v?n ?n hình che ch? d?i con. Con bi?t dù con có quay v? xóm thôn cu thì hình ?nh M? d?ng run run ch? dón con v? c?nh dòng sông vi?n xua cung ch?ng còn. Sông v?n ch?y d?i sông, con v?n trôi theo dòng d?i và hình ?nh M? mãi vang v?ng trong con.

Vi?t cho m? ngày Mother's Day 2008.