Ghi chép và hình: Tr?n Ti?n Dung

Ðó là m?t bu?i sáng bình thu?ng trong m?t khu g?m toàn dân lao d?ng. Ông r?nh nên nh?n vi?c ch? v? di ch?, ông hào h?ng d? ngh? bà làm m?t s? món mà mình mu?n an và bà nhan nhó k? v? v?t giá leo thang cung nh? d? th? kh? tâm mà m?t ngu?i n?i tr? nhu bà ph?i d?i m?t trong th?i l?m phát.

Vi?c m?t ngu?i ph? n? bình dân, dùng các “thu?t ng? kinh t?” d? gi?i thích v? nguyên nhân th?c ph?m tang giá, th? lên “ba ch?c ph?n tram”, th? tang “tram ph?n tram” d? khi?n ngu?i khác c?m th?y l?. Còn ông v?n vô tu cu?i h? h?. Vào lúc này, ông là m?t d?ng dàn ông khá di?n hình ? Sài Gòn, nh?ng ngu?i cha, ngu?i ch?ng nhu ông thu?ng quan ni?m r?ng: Ðua tr?n s? ti?n mình ki?m du?c m?i tháng v? cho v? là dã chu toàn b?n ph?n.

Ông cho xe t?p vào ch? tr?ng ? d?u m?t ngôi ch? nh? thu?c qu?n Tân Bình. M?t dám dàn ông d? c? tu?i, ng?i trên chi?c xe g?n máy c?a h? b?ng nhi?u tu th?, v? m?t th? hi?n nhi?u tâm tr?ng khác nhau nhung có m?t di?m chung là ch? v? di ch?... Ông nói v?i theo bà v? v?a t?t xu?ng kh?i xe: “Mua th?t bò v? xào nhun an bún nghen bà”. Bà v? ngoe ngu?y b? vào ch?, mi?ng l?m b?m: “Có mà xào th?t... tui”.

? ch? ông ng?i ch? v? có m?t s? ngu?i t? t?p mua bán ngay du?i t?m b?ng n?n d?, ch? vàng, trên cùng có phù hi?u công an: “C?m mua bán trên lòng l? du?ng”. Ai c?m c? c?m còn dân quê t? các t?nh d? v?, t? ngo?i thành d? vô v?n th?n nhiên bày bán dúm cá, n?m rau, m?t s? ngu?i khác bày d? th? mà h? tin có ngu?i mua d? bán: t? qu?n áo cu d?n truy?n tranh cho con nít. Nh?ng ngu?i nhi?u v?n hon m?t chút thì mua n?i, s?m tô, n?u nu?c lèo bán h? tíu nhung h?p d?n nh?t là mùi su?n heo nu?ng c?a m?y bà bán “com t?m, su?n, bì, ch? bình dân”.

Cái bánh tru?c chi?c xe c?a ông k? sát cái r? s?t d?ng m?t m? cóc vàng c?a m?t bà nhà quê. Nh?ng con cóc vàng kêu váng tr?i trong cái r?. Có l? s? dám cóc “kêu” hoài gây xui x?o nên th?nh tho?ng ngu?i dàn bà l?y tay d?p vào cái r? s?t. Ông h?i: “Ph?i dây là lo?i cóc n?u cháu cho con nít b? ban kh? an không h? ch??” Bà nhà quê t? ra rành r?: “?! Mà tui h?ng bi?t t?i sao. Ch? th?y h?i xua, m?y ông bà già d?u làm nhu v?y. M? cóc này tui ch? d? giao cho m?y ngu?i chuyên làm cóc chà bông bán cho cha m? m?y d?a nh? b? suy dinh du?ng”. Trong khi lu cóc ti?p t?c “than khóc” trong r?, bà nhà quê dùng kéo c?t duôi, m? b?ng m? luon và cá trê cho khách. Ngày nay, dàn bà Sài Gòn di ch? kh?i c?n ph?i b?n tâm v? t?i “sát sanh”, “qu? báo” c?a vi?c “sát sanh” dã có nh?ng ngu?i dân quê lên Sài Gòn buôn thúng, bán bung, g?ng gánh h?t.

Bên trái ông là m?t gánh tàu hu c?a m?t ph? n? g?c mi?n Trung. Vóc dáng bà nh? bé, da m?t nhan nheo - nh?ng di?m d?c trung c?a m?t ngu?i c? d?i c?c kh?. Bà dang múc tàu hu cho m?t cô gái an m?c r?t dúng m?t, có l? cô thu?c v? gi?i m?i ph?t t? các ngh? “th?i thu?ng”. Cô gái múc t?ng mu?ng tàu hu dút cho m?t d?a bé trai b?nh bao. V?a an, th?ng bé v?a b?t lá trong ch?u ki?ng c?a can nhà mà ngu?i dàn bà bán tàu h? ng?i nh?, m?c k? bà luôn mi?ng nan n?: “Con d?ng ng?t lá cây ngu?i ta r?y da”. Ð?a tr? th?n nhiên nhu không nghe, khi nó ch?m t?i, ra v? mu?n b? c? cành. Bà bán tàu hu h? gi?ng: “Ð?ng làm v?y con, con làm nhu v?y ngu?i ta du?i bà di ch? khác thì sao?” Ð?a tr? r?t tay l?i song vài phút sau, l?i ti?p t?c trò choi mà nó c?m th?y thú v?. Bà bán tàu hu l?i xu?ng gi?ng nan n?: “Ð?ng con. Ngu?i ta b?t d?n bà, t?i l?m”... Trong kho?ng mu?i phút, khi bà bán tàu hu l?p di, l?p l?i nh?ng l?i nan n? thì cô gái tr? an m?c dúng m?t v?n v?a th?i, v?a dút t?ng mu?ng tàu hu nóng cho con c?a cô. Cô không h? nói, cung ch?ng t? b?t k? thái d? nào tru?c hành d?ng c?a con mình... Ði?u dó khi?n ông r?t kinh ng?c. Ð?ng sau s? tr? trung, d? coi c?a cô gái là m?t thái d? th?c s? vô c?m. Có v? nhu cô gái - ngu?i m? tr? mu?n l?i d?ng cái cây, nh?ng câu nan n? c?a bà bán tàu hu d? con mình vui và an ngon mi?ng hon, nhanh hon.

Ð? kh?i ph?i ch?ng ki?n c?nh khó ch?u này, ông quay nhìn ch? khác. Tru?c m?t ông là m?t can nhà l?u ba t?m, ki?u m?i, lòe lo?t nh?ng vàng vàng, xanh xanh, tím tím.

M?t ti?n can nhà tru?c m?t ông là m?t d?i lý di?n tho?i. Phía tru?c cái bu?ng di?n tho?i công c?ng là m?t t? ki?ng bày bán bánh Trung Thu. Ðã h?t mùa Trung Thu nên s? bánh Trung Thu còn trong t? trông th?t th?m h?i. Tuy nhiên cái b?ng qu?ng cáo hi?u bánh thì v?n nguyên màu d? r?c. Nguyên van câu slogan c?a hãng bánh này là: “B?n tâm ý, k?t thâm giao”. Ông nheo m?t ng?m nghía và ch?t nghi: ? m?t qu?c gia mà n?n tham nhung ch? x?p sau Trung Qu?c thì d? ra cái kh?u hi?u nhu v?y d? bán bánh, dúng là có... “t?m”.

Ngu?i dàn ông bên c?nh ông b?ng x? m?t xu?ng khi th?y bóng v? t? trong ch? bu?c ra. Có l? b?c quá nên ?ng nói khoi khoi: “Ð?i m?y m? này di ch? ch?ng khác gì tù r?c xuong”. Tay xách, nách mang, bà v? ông này s?n t?i nó v?i ch?ng: “S?a trong t? l?nh h?t r?i, anh ch? em ghé d?i lý mua s?a tuoi cho con nghen”. Ngu?i dàn ông d?t nhiên l?n ti?ng: “Ðã nói là s?a Trung Qu?c nhi?m d?c du?c nh?p v? dây kìn kìn nên không cho nó u?ng s?a n?a. Ch? coi th? nào dã!” Bà v? trách: “Anh nói k?, không u?ng s?a thì l?y gì cho nó l?n”...

Không còn bi?t nói chuy?n v?i ai, ông quay qua h?i bà bán cóc vàng: “Ch? bà, m?i ngày, m?y ngu?i di b?t cóc, lu?i cá ki?m du?c bao nhiêu?” Ðu?c h?i nhu m? làng, bà bán cóc k? r?ng ? ch? bà, b?t cóc, lu?i cá dang là ngh? chung c?a m?i ngu?i, t? ngu?i không có d?t d?n ngu?i có d?t nhung b? thu h?i, nay dã xài h?t ti?n d?n bù. Tuy “ngày trúng, ngày tr?t” song nói chung là còn cóc, còn cá thì cung d? m?t ngày hai b?a. Khi ông h?i s? ngu?i nhu v?y ch?ng bao nhiêu, bà bán cóc dáp g?n l?n: “M?t tr?i”. Ông l?i h?i: “Xúm nhau b?t ri?t nhu v?y th? nào cung có ngày h?t, t?i dó l?y gì d? s?ng?” Bà bán cóc v?a nói, v?a cu?i: “Dân tui không ai h?i ki?u ông. Cá nu?c, chim tr?i mà. Ch? tui ngu?i ta còn bi?u b?t không l?, t?i nó b?t bán h?t qua Trung Qu?c cung v?y”... Im l?ng m?t lúc, bà bán cóc bu?t mi?ng h?i: “Ông ? thành ph?, ông có bi?t vì sao mà t? con r?n, con rít t?i con chim, con cá, cái gì Trung Qu?c cung h?t h?t hông? Ki?u này ch?c tàn m?t quá!”

Không tr? l?i bà bán cóc, ông nhìn d?ng h? deo tay. Bà v? ông di ch? dã hon n?a gi? mà chua th?y ra. T? h?i còn con nít theo bà già di ch? d?n gi?, chua bao gi? ông th?y ngu?i ph? n? Vi?t Nam di ch? l?i kh? nhu bây gi?. Ð?ng t?i gà v?t thì s? cúm gia c?m, nh?c mi?ng th?t heo lên thì s? d?ch tai xanh, l? m?m long móng, r? vô th?t bò thì s? thu?c tang tr?ng. Ngay c? nh?m vào rau, trái cung ban khoan vì s? nhi?m d?c thu?c tr? sâu, nhi?m d?c chì, du th?y ngân vì d?t dai cung dã b? nu?c th?i làm cho ô nhi?m...

Mùa mua, ch? ? Sài Gòn chèm nh?p. Mua hay bán thì m?i ngu?i d?u cùng ph?i chia s? không gian u ám c?a m?t giai do?n d?y khó khan, không ai có th? l?c quan.