Nguy?n Minh C?n

T? d?u nam nay, B? Chính Tr? ÐCS dã ti?n hành m?t chi?n d?ch dàn áp c?c k? hung b?o nh?ng ngu?i dân ch? trong nu?c d? c? dè b?p phong trào dân ch? dang lên. Tr?n kh?ng b? kh?c li?t này dã làm cho phong trào thi?t h?i n?ng v? nhân s? và t? ch?c.

Lúc này, chúng ta c?n bình tinh nhìn l?i nh?ng thành t?u và thi?u sót c?a phong trào trong th?i gian qua, dánh giá tình hình phong trào hi?n nay d? ho?ch d?nh m?t hu?ng di dúng d?n cho tuong lai. Vi?c làm này r?t c?n thi?t, tru?c h?t, d? ?n d?nh “lòng ngu?i”, c? k?t hàng ngu dân ch?, chu?n b? cho nh?ng cu?c d?u tranh ti?p theo.

Thành t?u dáng quý

Ð? dánh giá dúng nh?ng thành t?u và thi?u sót c?a phong trào dân ch? trong m?y nam qua, nên nh?c l?i nh?ng di?n bi?n chính trong vài nam g?n dây.

H?n là m?i ngu?i còn nh? t? d?u nam 2005, phong trào b? dè n?ng b?i tâm tr?ng chán chu?ng tru?c s? chia r? nhau n?ng n? vì nh?ng xung d?t cá nhân gi?a m?t s? nhà dân ch? có ti?ng trong nu?c. Còn vào cu?i nam 2005, khi c? Hoàng Minh Chính tuyên b? t?i Hoa K? vi?c thành l?p “Phong trào Dân ch? Vi?t Nam”, thì s? ki?n dó dã làm cho nhi?u ngu?i dân ch? trong và ngoài nu?c bàng hoàng, ngao ngán. Trong tình hình dó, ch? có r?t ít ngu?i tin tu?ng là l?c lu?ng dân ch? s? xu?t hi?n t? nh?ng h?t gi?ng nang d?ng nh?t trong gi?i tr? do nhu c?u b?c thi?t t? qu?n chúng bên du?i và chính l?c lu?ng này s? d?y phong trào ti?n lên.

Và qu? dúng nhu v?y, phong trào dân ch? dã dâm ch?i t? bên du?i và và b?t phát qua nh?ng cu?c d?u tranh r?m r? c?a công nhân, nông dân và dân oan. C?n dánh giá cao hành d?ng t? phát, r?t gan d? c?a nhóm Nguy?n T?n Hoành, khi h? g?i b?n “Yêu sách 8 di?m c?a công nhân dòi quy?n lao d?ng” lên co quan lãnh d?o cao c?p c?a CHXHCNVN (18.02.2006). Và cu?i Tháng 10 nam 2006, cung chính nhóm này dã t? d?ng ra thành l?p “Hi?p H?i Ðoàn K?t Công Nông Vi?t Nam”. “Hi?n tu?ng Nguy?n T?n Hoành” có tính giáo hu?n cho nh?ng ngu?i dân ch? chúng ta. Nhân th? nói thêm, ÐCS r?t nh?y c?m, bi?t ngay r?ng nhóm Nguy?n T?n Hoành là m?i nguy l?n d?i v?i ch? d? toàn tr? c?a h?, nên dòn dánh kh?c li?t tru?c tiên dã giáng xu?ng nhóm này.

Ti?p sau “Yêu sách... ’ ’’ nói trên, xu?t hi?n “L?i Kêu g?i cho Quy?n T? do Thông tin Ngôn lu?n” (c?a b?n Linh M?c Chân Tín, Nguy?n Van Lý, Phan Van L?i và Nguy?n H?u Gi?i), “L?i Kêu g?i cho Quy?n thành l?p và ho?t d?ng d?ng phái t?i Vi?t Nam” (c?a 116 ngu?i), và cu?i cùng là “Tuyên Ngôn T? Do Dân Ch? 2006” (c?a 118 ngu?i). Trên sáu muoi nam qua, du?i ch? d? d?c tài toàn tr? c?a ÐCS, chua h? có m?t tuyên ngôn nào d?t v?n d? d?u tranh cho t? do, dân ch? và nhân quy?n m?t cách rõ ràng, d?t khoát nhu “Tuyên Ngôn 2006” này. Vu?t qua muôn vàn tr? ng?i, nh? s? ho?t d?ng nang n? c?a nhi?u ngu?i, nh?t là Linh m?c Nguy?n Van Lý, “Tuyên Ngôn 2006” dã nhanh chóng di vào qu?n chúng, thu nh?n du?c trên 2300 ch? ký c?a ngu?i trong nu?c ? kh?p các t?nh thành và hàng ch?c nghìn ch? ký ? h?i ngo?i, gây m?t ti?ng vang l?n trong công lu?n.

D? hi?u là nh?ng ngu?i lãnh d?o phong trào “Tuyên Ngôn 2006”, sau này g?i là “Kh?i 8406”, dã t? d?t cho mình m?c tiêu: d?n tru?c h?i ngh? thu?ng d?nh APEC, tru?c trò ?d?ng c? dân b?u qu?c h?i nam 2007, ph?i làm du?c m?t s? vi?c r?t can b?n là s?m ra l?i kêu g?i và v?n d?ng t?y chay cu?c b?u c? qu?c h?i d?c d?ng, cho ra m?t bán nguy?t san “T? Do Ngôn Lu?n” mà không xin phép, hình thành m?t t?p h?p r?ng rãi nh?ng ngu?i dân ch? trong nu?c là “Kh?i 8406”, cho ra d?i m?t chính d?ng phi c?ng s?n là Ð?ng Thang Ti?n Vi?t Nam và c? s?c v?n d?ng thành l?p m?t m?t trân dân ch? có tên g?i là “Liên Minh Dân Ch? Nhân Quy?n Vi?t Nam”. Nh? nh?ng c? g?ng r?t l?n h? dã th?c hi?n du?c nh?ng vi?c d? ra. Ðó là nh?ng thành t?u dáng quý.

Khuy?t di?m và y?u kém

Tuy v?y, chúng ta c?n nh?n rõ nh?ng khuy?t di?m và y?u kém c?a phong trào d? rút ra nh?ng bài h?c cho sau này. Di nhiên, trong m?t th?i gian r?t ng?n mà ph?i làm m?t kh?i lu?ng công vi?c l?n nhu v?y thì khó tránh du?c s? v?i vã, h?p t?p, thi?u cân nh?c. Hon n?a, vì phong trào có tính ch?t b?t phát, b?ng b?t, mà nh?ng ngu?i lãnh d?o không chu?n b? d?y d? và không k?p t?o du?c co s? v?ng ch?c cho phong trào. Khách quan mà nói, thi?u sót này m?t ph?n do nhi?u ngu?i lãnh d?o và c?t cán dân ch? b? chính quy?n toàn tr? bao vây, qu?n ch? ng?t nghèo nên h? khó di sâu vào d?i chúng công nhân, nông dân, dân oan dang sôi s?c d?u tranh d? xây d?ng co s? t? ch?c làm nòng c?t cho phong trào.

Nhung, di?u quan tr?ng c?n nói nh?t, là vì thi?u kinh nghi?m, ngay t? d?u h? dã không xác d?nh du?c m?t du?ng l?i t? ch?c và ho?t d?ng thích h?p v?i di?u ki?n c?a m?t ch? d? d?c tài toàn tr? c?c k? hung b?o. L? ra, m?i ngu?i ph?i hi?u r?ng du?i ch? d? d?c tài toàn tr?, mu?n cho phong trào t?n t?i b?n v?ng thì v? t? ch?c cung nhu ho?t d?ng ph?i luôn luôn khéo léo ph?i h?p m?t bí m?t và m?t công khai. Ð?c bi?t là trong th?i gian d?u, c?n chú tr?ng d?n m?t bí m?t nhi?u hon, và ch? d?n d?n dua m?t b? ph?n ra công khai khi có di?u ki?n. Và trong m?i tru?ng h?p ph?i luôn luôn gi? m?t b? ph?n bí m?t d? d? phòng m?i b?t tr?c. Ð?ng này, r?t nhi?u khi anh ch? em ta dã làm ngu?c l?i! Nên khi k? c?m quy?n kh?ng b? tàn b?o thì khó duy trì du?c co s?. Các ho?t d?ng viên c?a phong trào không du?c hu?n luy?n v? công tác bí m?t nghiêm ng?t, nên dã ho?t d?ng quá l? li?u, coi thu?ng m?i nguyên t?c bí m?t. Ch?ng h?n, t?i nh?ng cu?c h?i lu?n công khai trên di?n dàn Paltalk, nhi?u khi anh ch? em ta r? nhau tham gia dông d?o, công khai danh tính không chút dè d?t, trong lúc dó thì b?n m?t v? tha h? làm... ?s? den?! Sai l?m v? du?ng l?i t? ch?c và ho?t d?ng dã làm cho phong trào ph?i tr? giá n?ng n? là m?t bài h?c dáng ghi nh? nh?t.

Phát bi?u bi quan, quá tr?n

Ðáng ti?c là, sau tr?n dàn áp v?a qua, vài tác gi? dân ch? v?i vã vi?t - và vi?t công khai trên các co quan truy?n thông - nhi?u l?i phê phán n?ng n? mà thi?u xây d?ng, thi?u khách quan và không chính xác d?i v?i phong trào trong nu?c và m?t s? ngu?i lãnh d?o phong trào. Ngu?i ta ch? th?y m?t sai l?m, thi?u sót, l? di m?t thành t?u. R?i l?i dua ra nhi?u nh?n d?nh r?t bi quan: ... ra d?i m?t cách h?p t?p r?i tàn l?i nhanh chóng..., l?c lu?ng dân ch? ? trong nu?c nhu dã tan tác?, ?khí th? d?u tranh trong nu?c dã x?p xu?ng, ngu?i này b? cu?c, ngu?i kia dào thoát, ?ph?n kh?i nhu?ng ch? cho th?t v?ng..., h? vô tình gieo r?c thêm hoang mang, s? s?t trong qu?n chúng và làm cho k? c?m quy?n khoái trá, vì có du?c thêm ?lu?n c?? d? hù d?a dân chúng.

B?o r?ng ?l?c lu?ng dân ch? nhu dã tan tác, th? sao v?n có nh?ng ngu?i dân ch? hay có c?m tình v?i dân ch? ti?p t?c bi?u l? lòng kiên cu?ng c?a h?? Ch?ng h?n nhu anh Phan Van Tr?i du?c tòa án m?i d?n làm nhân ch?ng trong v? x? hai Lu?t Su Nguy?n Van Ðài và Lê Th? Công Nhân hôm 11. 05.2007, anh xin phát bi?u ý ki?n, mà không du?c nói, th? là ngay hôm sau anh dã vi?t bài tu?ng thu?t phiên tòa x? b?t công và t? thái d? công khai ph?n d?i cu?ng quy?n. Hay cô Nguy?n Th? B?o Phuong, b?t ch?p vòng vây dày d?c c?a công an, m?t v?, v?n mang bánh mì d?n ti?p t? cho dân oan dang bi?u tình khi?u ki?n tru?c Van phòng 2 Qu?c h?i t?i Sài Gòn hôm 06.06 v?a qua, cô còn dùng di?n tho?i d? tu?ng thu?t v? cu?c bi?u tình c?a dân oan, sau dó l?i vào d?ch v? Internet thì b? công an b?t gi? và dánh d?p dã man. Ðó là không k? d?n hàng ch?c guong m?t dân ch? v?n còn ti?p t?c d?u tranh công khai hay th?m l?ng, không k? d?n nh?ng t?p san dân ch? v?n ti?p t?c ra d?u d?n và các t? ch?c dân ch? v?n thu?ng lên ti?ng... B?o r?ng ?khí th? d?u tranh dã x?p xu?ng?, th? sao v?n còn s?c sôi hàng ch?c cu?c dình công dông d?o c?a ngu?i lao d?ng kh?p ba mi?n, hàng ch?c cu?c bi?u tình c?a dân oan ? Hà N?i và Sài Gòn, d?c bi?t là cu?c bi?u tình khi?u ki?n ch? y?u c?a nông dân ? các t?nh thành Ti?n Giang, An Giang, Kiên Giang, Bình Duong, Bình Phu?c, M? Tho, B?n Tre, Long An, Bà R?a, Vung Tàu, v.v... - m?t cu?c bi?u tình dông d?o và kéo dài chua t?ng th?y du?i ch? d? toàn tr? c?a ÐCS?

Sau tr?n dàn áp phong trào dân ch?, có tác gi? khi nhìn ra ngoài nu?c ch? th?y: ?h?i ngo?i ch? bi?u l? du?c m?t s? ph?n n? b?t l?c... m?i chính quy?n, tr? Hoa K?, d?u dã không có ph?n ?ng. Chính Hoa K? cung dã ch? ph?n ?ng m?t cách r?t ch?ng m?c... ?Báo chí và các co quan truy?n thông cung ch? dành cho d?t dàn áp này m?t s? chú ý r?t tuong d?i. Th? gi?i dang có nh?ng quan tâm khác?, v.v... K? l? là tác gi? này không th?y m?t di?u rõ r?t là: chua bao gi? hành vi c?a k? c?m quy?n dàn áp phong trào dân ch? nu?c ta dã d?y lên m?t d?t ph?n d?i m?nh m? nhu l?n này. Chính ph? và chính gi?i nhi?u nu?c, nhu Hoa K?, Canada, Úc Châu và Âu Châu d?u lên ti?ng. T?ng Th?ng Bush dã nhi?u l?n phát bi?u ?ng h? nh?ng ngu?i b?t d?ng chính ki?n Vi?t Nam và dã g?p g? d?i di?n các t? ch?c dân ch? Vi?t Nam. C??ng d?ng ngu?i Vi?t ? Hoa K? dã ho?t d?ng r?t nang d?ng trong d?p Ch? T?ch Nguy?n Minh Tri?t d?n Hoa K?. Và m?i dây (12.07), Qu?c H?i Châu Âu dã ra ngh? quy?t riêng v? Vi?t Nam sau nh?ng v? dàn áp phong trào dân ch?. Ðó là s? ?ng h? l?n lao d?i v?i phong trào dân ch? nu?c ta!

Quan h? “trong-ngoài”

Ch?c d?c gi? còn nh?, nhi?u nam tru?c, chúng ta khao khát thi?t l?p m?i quan h? t?t gi?a ?trong-ngoài? d? ti?n t?i s? ph?i h?p hay hi?p d?ng d?u tranh gi?a trong-ngoài. Sau bao nhiêu c? g?ng vu?t qua m?i ngan tr? c?a k? c?m quy?n, ngày nay chúng ta dã thi?t l?p du?c m?i quan h? t?t d?p dó và phong trào d?u tranh trong nu?c có du?c s? h? tr? v? m?t tinh th?n và v?t ch?t r?t l?n c?a h?i ngo?i. Th? mà sau tr?n dàn áp có vài tác gi? l?i kh?ng d?nh du?ng nhu phong trào trong nu?c là do s? xúi gi?c, s? ch? d?o tr?c ti?p c?a các l?c lu?ng h?i ngo?i! Ðây là kh?ng d?nh sai l?m, vô trách nhi?m và r?t tai h?i: tru?c h?t, vì nó không dúng s? th?t, sau n?a, vì nó coi khinh l?c lu?ng dân ch? trong nu?c, nh?t là l?p tr? dang vuon lên, cu?i cùng, vì nó ch? làm l?i cho k? c?m quy?n toàn tr? có c? d? hù d?a ngu?i dân trong nu?c và có c? d? dàn áp phong trào! Xin d?c gi? xem l?i nh?ng câu: “...S? háo h?c d?t hy v?ng vào m?t chuy?n ch?ng có gì ch?c ch?n nhu v?y t? giác m?t tâm tr?ng tuy?t v?ng s?n sàng bám víu vào b?t c? gì có hình d?ng c?a m?t cái phao”... ... Nguy?n Van Lý, và Nguy?n Van Ðài ? Hà N?i, dã là nh?ng n?n nhân c?a cách ho?t d?ng c?a d?i l?p t?i h?i ngo?i: không chu?n b? l?c lu?ng r?i d?n khi th?y tình th? có v? thu?n l?i thì c? g?ng n?m l?y co h?i m?t cách v?i vã và v?n d?ng quá s?c anh em trong nu?c trong m?t cu?c thi dua xô b? xem ai làm tru?c, ai lên ti?ng tru?c, ai thông báo d?u tiên nh?ng tin kh?n, ai gây du?c ti?ng vang nhi?u nh?t..., hay m?t tác gi? khác dã vi?t: ... các anh em dân ch? tr? trong nu?c thì không còn bi?t tin ai, nghe ai nên dành nghe và làm theo s? ch? d?o tr?c ti?p t? bên ngoài. T? d?y phong trào không hu?ng vào b? sâu mà thúc gi?c nhau di?u võ duong oai, khiêu khích công an, thách d? chính quy?n... Thi?t tu?ng không c?n ph?i bình lu?n nhi?u v? nh?ng l?i phát bi?u nhu v?y!

C?ng d?ng ngu?i Vi?t h?i ngo?i

Trong lúc C?ng d?ng ngu?i Vi?t h?i ngo?i dang c? g?ng vuon lên làm ch? d?a cho phong trào trong nu?c thì có tác gi? dua ra nh?ng nh?n xét r?t sai l?ch: C?ng d?ng ngu?i Vi?t h?i ngo?i t?i Hoa K? và các nu?c Phuong Tây d?n t? mi?n Nam, sau khi ch? d? Vi?t Nam C?ng Hòa s?p d?... Kh?i ngu?i thoát ra du?c nu?c ngoài là m?t kh?i ngu?i rã hàng, d?y cam thù và tuy?t v?ng; trong thâm tâm d?i da s? dã ch?n h?n m?t quê huong m?i. Trong hoàn c?nh dó d?u tranh ch? là d? bi?u l? và trút b?t s? cam thù dang s?c sôi trong lòng ch? không ph?i d? giành th?ng l?i. Cu?c d?u tranh vì v?y không khác gì m?t cu?c lên d?ng, nh?ng ngu?i du?c ?ng h? nh?t là nh?ng ngu?i t? ra táo b?o nh?t, lên d?ng hay nh?t, gây du?c ?o tu?ng m?nh nh?t...! Ngu?i ta dã c? tình nh?m m?t tru?c t?m lòng yêu nu?c, yêu t? do c?a c? m?t kh?i dông d?o ngu?i Vi?t xót xa cho s? ph?n dân mình trong nu?c còn b? m?t t? do du?i ch? d? toàn tr? c?a ÐCS, dã và dang c? g?ng góp s?c mình vào d?i cu?c: dem l?i t? do, dân ch? và nhân quy?n cho dân t?c. Th?t là nh?ng l?i l? b?a bãi, vô trách nhi?m!

Kh?i 8406

Có tác gi? nh?n d?nh r?ng: Ðáng l? nó ph?i d?ng l?i ? m?c d? m?t b?n tuyên ngôn dân ch?, nhu th? cung là quí báu l?m r?i, nhung ngu?i ta b?t nó ph?i làm m?t vi?c mà nó không th? làm: tr? thành m?t t? ch?c và hon th? n?a m?t t? ch?c m? c?a nhi?u t? ch?c khác. Ngu?i ta c? tình không phân bi?t m?t b?n tuyên ngôn v?i m?t t? ch?c, nh?ng ngu?i ch? ký tên ?ng h? m?t b?n tuyên ngôn và nh?ng ngu?i d?n thân trong m?t t? ch?c.

Theo chúng tôi, vi?c ra d?i c?a Kh?i 8406 là m?t nhu c?u khách quan b?t bu?c ph?i làm d? duy trì và phát tri?n th?ng l?i sau khi ?Tuyên Ngôn 2006 du?c công b?, vì th? không th? coi vi?c ra d?i c?a Kh?i 8406 là vi?c làm h?p t?p, càng không th? b?o là ?ngu?i ta c? tình không phân bi?t m?t b?n tuyên ngôn v?i m?t t? ch?c. V? l?i, Kh?i 8406 ch? là m?t t?p h?p r?ng rãi, nhung không có Kh?i 8406 thì làm sao l?y du?c ch? ký c?a trên 2300 ngu?i trong di?u ki?n r?t khó khan du?i ch? d? c?c quy?n? Làm sao và l?y danh nghia gì d? giao ti?p v?i các t? ch?c qu?c t? và các chính khách trên th? gi?i? Làm sao ti?p c?n du?c v?i báo chí th? gi?i và công lu?n qu?c t??

V? du?ng l?i, chi?n lu?c

Nh?ng ngu?i dân ch? d?u nh?t trí coi ?b?t b?o d?ng là phuong châm cho m?i hành d?ng c?a mình. Nghia là, m?i ho?t d?ng không nh?m t?i vu trang d?u tranh, vu trang kh?i nghia mà ch? y?u nh?m t?i vi?c v?n d?ng qu?n chúng, giáo d?c d?i chúng ý th?c dân ch?, t? do d? d?i chúng d?ng lên d?u tranh cho quy?n l?i và nhân quy?n c?a mình. Ð?u tranh b?t b?o d?ng thì ch? có th? d?a vào s?c m?nh c?a qu?n chúng mà thôi. Và ch? có s?c m?nh c?a qu?n chúng m?i làm áp l?c du?c cho gi?i c?m quy?n ph?i chuy?n hóa hay d?i thay ch? d? d?c tài toàn tr?. C? nhiên, d? t?o du?c s?c m?nh c?a qu?n chúng, nh?ng ngu?i dân ch? ph?i kiên trì v?n d?ng, t? ch?c và giáo d?c qu?n chúng. Ðây là m?t vi?c c?c k? gian kh?, khó khan và lâu dài - trong tình hình d?i da s? ngu?i dân trong nu?c còn s? s?t và h?t s?c th? o v?i vi?c d?u tranh cho t? do, dân ch? và nhân quy?n.

Song, khi nói d?u tranh b?t b?o d?ng thì d?ng nghi r?ng dó s? ch? là nh?ng cu?c d?u tranh ôn hòa, không có nh?ng cu?c d?u tranh vô cùng quy?t li?t, cang th?ng. Trái l?i, trong cu?c d?u tranh b?t b?o d?ng có khi ph?i dùng d?n nh?ng hình th?c r?t quy?t li?t, nhu bi?u tình, t?ng dình công, t?ng bãi khóa, bãi th?, th?m chí b?t tuân l?nh, có khi ph?i kéo dài nhi?u ngày, nhi?u tháng, có khi ph?i hy sinh thân m?ng... th? m?i làm cho k? c?m quy?n ph?i lùi bu?c, n?u không ch?u lùi bu?c thì phe c?m quy?n s? b? kh?ng ho?ng tr?m tr?ng, th?m chí s?p d?. Nh?ng ngu?i lãnh d?o phong trào c?n ph?i hình dung và chu?n b? tinh th?n cho nh?ng cu?c d?u tranh nhu v?y trong tuong lai khi th?i co d?n.

Th? nhung, có tác gi? l?i kh?ng d?nh: ... Cu?c d?u tranh cho dân ch? vì v?y không ph?i là m?t cu?c xung d?t thù d?ch m?t m?t m?t còn mà ph?i là m?t cu?c d?i d?u hòa bình - ít nh?t là hòa bình don phuong t? phe dân ch? - gi?a d? án dân ch? và d? án c?ng s?n?. M?t tác gi? khác gi?i thích thêm quan di?m trên: Ðây ph?i là cu?c tranh d?u d? m?i g?i t?t c? m?i ngu?i d?c bi?t là nh?ng ngu?i c?ng s?n cùng tham gia vào cu?c choi dân ch?, cùng ch?p nh?n lu?t choi dân ch? (tác gi? dó nh?n m?nh - nmc). Vì v?y chi?n lu?c c?a cu?c tranh d?u này không ph?i là tìm cách h? b? và lang nh?c nhau mà ph?i là cu?c tranh d?u c?a m?i g?i, c?a d?i tho?i và thuy?t ph?c, c?a tinh th?n hòa gi?i, c?a tôn kính...Lu?n di?m này nghe th?t ?lãng m?n?, nhu m?t ?c?nh di?n viên? êm d?m và ru ng?, nhung nó c?c k? nguy hi?m! Chúng ta d?u tranh v?i giai c?p c?m quy?n c?ng s?n (xin nh?n m?nh: v?i giai c?p c?m quy?n c?ng s?n) - là l?p ngu?i dày xéo dân t?c ta dã trên 60 nam - d? giành cho du?c t? do, dân ch? và nhân quy?n, là nh?ng báu v?t mà giai c?p này dã tu?c do?t c?a dân ta. Th? mà cu?c d?u tranh này ?không ph?i là m?t cu?c xung d?t thù d?ch m?t m?t m?t còn, thì làm sao giành du?c nh?ng di?u mà dân ta h?ng khao khát? B?ng m?t cu?c choi dân ch?áu? B?ng cách d?i l?p dân ch? c? van xin t? do, dân ch?, còn giai c?p c?m quy?n c?ng s?n c? tùy ý ban phát chang? N?u không m?t m?t m?t còn thì c? hai cùng vui v? t?n t?i chang? N?u ch? d? d?c tài d?ng tr? còn, thì chúng ta s? giành du?c cái gì? T? do, dân ch? và nhân quy?n u? Cái lu?n di?m: ?mà ph?i là m?t cu?c d?i d?u hòa bình - ít nh?t là hòa bình don phuong t? phe dân ch? - gi?a d? án dân ch? và d? án c?ng s?n? có nghia là gì? Xin h?i, ban lãnh d?o ÐCS có cho phép chúng ta d?i d?u hòa bình hay không? H? có thèm ?cùng tham gia vào cu?c choi dân ch? không? Mà n?u không, thì chúng ta ?choi? v?i ai? ?d?i d?u hòa bình? v?i ai? Còn ?ít nh?t là hòa bình don phuong t? phe dân ch?? nghia là th? nào? Ð?i d?u ?gi?a d? án dân ch? và d? án c?ng s?n là th? nào? M?p m? và d?y ?o tu?ng! Quan di?m này có th? d?n d?n hành d?ng th?a hi?p v?i giai c?p c?m quy?n c?ng s?n d? nhu choi!

L?c lu?ng d?u tranh trong nu?c là ch? y?u

Khi nói l?c lu?ng d?u tranh trong nu?c là ch? y?u, l?c lu?ng d?u tranh ngoài nu?c là h? tr?, chính là theo cái tinh th?n d?a vào s?c m?nh c?a qu?n chúng d? làm áp l?c cho gi?i c?m quy?n nh?m chuy?n hóa hay d?i thay ch? d? d?c tài toàn tr?. Ph?i có quan ni?m rõ ràng nhu v?y d? không ? l?i vào l?c lu?ng d?u tranh ? ngoài nu?c, mà ngay t? d?u ph?i t?p trung xây d?ng l?c lu?ng qu?n chúng trong nu?c. Th? mà có tác gi? l?i vi?t: ... ph?i kh?n c?p t? b? ngôn ng? gi? d?i là qu?c n?i là ch? l?c, h?i ngo?i ch? có vai trò y?m tr?. L?p lu?n này r?t sai trong giai do?n này. T? lúc nào và ? dâu trong m?t cu?c tranh d?u công khai ngu?i ta có th? d?c dáo d?n n?i ch?n d?t b? ch? huy ? d?a di?m hoàn toàn do d?i phuong ki?m soát? T? lúc nào và ? dâu ngu?i ta có th? d?t vào d?a v? lãnh d?o nh?ng ngu?i mà d?ch có th? b?t giam ho?c th? tiêu b?t c? lúc nào? N?u nói v? vi?c d?t b? ch? huy ? h?i ngo?i hay ? trong nu?c, thì cách l?p lu?n dó có th? ch?p nh?n du?c, ít nh?t trong th?i k? so kh?i c?a phong trào, nhung tru?c sau thì cung ph?i tìm cách chuy?n b? ch? huy v? ho?t d?ng bí m?t ? trong nu?c. Nhung vi?c b? ch? huy dóng dô ? dâu khác h?n v?i nh?n th?c, quan ni?m l?c lu?ng d?u tranh trong nu?c là ch? y?u, l?c lu?ng d?u tranh ngoài nu?c là h? tr?. Hai di?u này không gi?ng nhau, không ph?i là m?t, không th? d?ng nh?t, không th? l?n l?n. Dù giai do?n tru?c hay giai do?n sau thì chúng ta v?n ph?i d?c bi?t lo vi?c xây d?ng l?c lu?ng d?u tranh trong nu?c, coi dó là l?c lu?ng chính, nghia là l?c lu?ng d?i d?u thu?ng tr?c v?i giai c?p c?m quy?n, và xét cho cùng, l?c lu?ng này s? có tính quy?t d?nh d? giành th?ng l?i cu?i cùng khi th?i co d?n. Vì th? chúng ta ph?i ra s?c xây d?ng và phát tri?n l?c lu?ng d?u tranh trong nu?c. Ðây là m?t nh?n th?c nghiêm ch?nh, dúng d?n, có tính chi?n lu?c, ch? không ph?i là ngôn ng? gi? d?i. Vi?c d?t co quan lãnh d?o phong trào ? dâu ch? là m?t vi?c c? th?, m?t quy?t d?nh có tính nh?t th?i ch? dâu ph?i là m?t ch? truong, m?t du?ng l?i chi?n lu?c lâu dài?

“Chuy?n dài” nu?c Nga

Sau khi kh?ng d?nh ph?i lo?i b? k?ch b?n l?t d?, tác gi? kia dã nêu ra lu?n di?m... V? l?i chúng ta cung s? không thay th? du?c t?t c? gu?ng máy nhà nu?c. M?t chính quy?n dân ch? trong tuong lai v?n ph?i duy trì toàn b? quân d?i, công an, b? máy hành chính hi?n có, ch? khác ? ch? v?ch ra nh?ng m?c tiêu m?i, dem l?i m?t tinh th?n m?i, nh?ng giá tr? m?i, m?t cách t? ch?c và làm vi?c m?i... Quan di?m này cung th?t là nguy hi?m! Kh?ng d?nh nhu th? là chua hi?u rõ b?n ch?t c?a b? máy chuyên chính c?a ÐCS, m?t d?ng xu?t thân t? lò Marx-Lenin-Stalin-Mao. Cái b? máy chuyên chính này, th?c ch?t là chuyên chính vô s?n c?a ÐCS, n?u không du?c chính quy?n dân ch? m?i ra d?i c?i t? toàn b? thì tru?c sau gì nó cung s? ch?ng l?i - ho?c ng?m ng?m, ho?c công khai - chính quy?n dân ch?. C? nhiên, m?c d? c?i t? tri?t d? du?c d?n dâu còn tùy theo tuong quan l?c lu?ng gi?a chính quy?n dân ch? và giai c?p c?m quy?n c?ng s?n dã b? th?t th? hay b? l?t d?. Ði?u này hi?n nay chua th? nói tru?c du?c, nhung nh?ng ngu?i dân ch? ph?i n?m v?ng cái c?t lõi, cái tinh th?n là c?i t? toàn b? ch? không ph?i duy trì toàn b?.

Xin m?i ngu?i ch? v?i quên bài h?c dau d?n c?a phong trào dân ch? ? nu?c Nga. Chính vì nh?ng ngu?i d?ng d?u nhà nu?c dân ch? c?a Nga, sau khi ch? d? c?ng s?n s?p d? ? Liên Xô h?i tháng 8 nam 1991, dã không có thái d? d?t khoát d?i v?i Xô-Vi?t T?i cao (qu?c h?i) c?ng s?n, b? máy hành chính cu, quân d?i và công an cu c?a c?ng s?n, dã không c?i t? m?nh mà duy trì g?n nhu toàn b? b? máy hành chính, quân d?i, công an cu, do dó dã gây ra h?u qu? nghiêm tr?ng làm cho vi?c dân ch? hóa nu?c Nga b? tr?c tr?c trong nhi?u nam, làm cho d?t nu?c và xã h?i Nga không ?n d?nh trong m?t th?i gian dài, th?m chí có khi dã ph?i xung d?t vu trang (nam 1993, suýt n?a thì x?y ra n?i chi?n) gi?a chính quy?n dân ch? và phe d?i l?p n?p du?i lá c? c?a Xô-vi?t T?i cao v?i trên 90% là quan ch?c, cán b? c?ng s?n... Tình tr?ng nghiêm tr?ng dó là do s? phá ho?i ng?m c?a các dân bi?u cu, quan ch?c cu, t?c là gi?i nomenklatura cu. H?u qu? c?a sai l?m nói trên là nu?c Nga hi?n nay dang quay tr? l?i ch? d? toàn tr?, tuy r?ng không ph?i c?a c?ng s?n nhu tru?c mà c?a gi?i m?t v? và quan liêu cu. Ngày nay, nh?ng thành qu? dân ch? trong nh?ng nam d?u c?a chính quy?n dân ch? dang d?n d?n m?t h?t: không còn t? do b?u c?, t? do ngôn lu?n, t? do báo chí, t? do bi?u tình, v.v... theo dúng nghia n?a. Th?t b?i này là m?t bài h?c có tính giáo hu?n l?n cho chúng ta!

Nói th?, không có nghia là nh?ng ngu?i dân ch? ch? truong khi n?m du?c chính quy?n s? không s? d?ng các chuyên gia c?a b? máy nhà nu?c cu. Trái l?i, h? ph?i quý tr?ng và s? d?ng các chuyên gia cu. Nhung - xin nh?n m?nh - n?u không c?i t? toàn b? quân d?i, công an, b? máy hành chính c?a ch? d? cu, mà ch? v?ch ra nh?ng m?c tiêu m?i, dem l?i m?t tinh th?n m?i, nh?ng giá tr? m?i, m?t cách t? ch?c và làm vi?c m?i thì ch?c ch?n s? không có ai th?c hi?n nh?ng di?u m?i có th? là r?t hay ho mà các nhà dân ch? s? v?ch ra c? dâu! M?t l? gi?n don là vì t?ng l?p c?m quy?n (nomenklatura) cu, các cán b? cu c?a quân d?i, công an và b? máy hành chính cu không mu?n th?c hi?n nh?ng cái m?ido các nhà dân ch? v?ch ra, vì h? quá quen v?i b? máy chuyên chính cu, quá quen v?i phong cách làm vi?c c?ng s?n. Ðó là chua nói d?n s? th?t này: nhi?u ngu?i cu v?n còn luy?n ti?c b? máy chuyên chính c?ng s?n cu và u?c mong nó ph?c h?i tr? l?i.

G?i tr?ng cho ác

V? m?t chi?n lu?c, cung nên nh?c d?n m?t s? nhà lý lu?n dân ch? ch? truong r?ng: theo truy?n th?ng Vi?t Nam, vi?c chuy?n hóa hay thay d?i ch? d? hi?n t?n ch? có th? th?c hi?n du?c nh? co quan lãnh d?o, t?c là ban lãnh d?o ÐCS. Quan di?m này cung nhu lu?n di?m trên d?u không th?y du?c b?n ch?t c?a ÐCSVN, là d?ng không mu?n và không bao gi? có kh? nang chuy?n hóa hay d?i thay ch? d? d?c tài toàn tr? thành ch? d? dân ch? dích th?c, da nguyên da d?ng c?. Vì sao? Vì b?n ch?t c?a ÐCS là trái ngu?c, là ch?ng l?i dân ch? dích th?c. ÐCS ch? ch?p nh?n vai trò lãnh d?o d?c tôn c?a ÐCS mà thôi, ch? bám vào “chuyên chính vô s?n” d? t?n t?i, th? thì làm sao th?c hi?n du?c dân ch? da nguyên da d?ng? Vì th? quan di?m này có khác gì “g?i tr?ng cho ác”?

Các ph?n t? c?p ti?n trong ÐCS

Nh?ng ngu?i dân ch? t? d?t cho mình nhi?m v? ph?i ra s?c tranh th? và tìm m?i cách ph?i h?p hành d?ng v?i các ph?n t? c?p ti?n trong ÐCS d? cùng d?u tranh cho vi?c dân ch? hóa. Vì trên th?c t?, trong hàng ngu c?a d?ng có r?t nhi?u ngu?i c?ng s?n th?c tâm yêu nu?c, và nh?n th?c cung nhu tâm tr?ng c?a h? có th? chuy?n bi?n d? tr? thành nh?ng ngu?i dân ch? và cùng d?ng v?i chúng ta trong m?t m?t tr?n dân ch? chung. Du?i ch? d? toàn tr? c?a ÐCS, vai trò c?a các ph?n t? c?p ti?n trong d?ng r?t l?n trong vi?c chuy?n hóa ho?c d?i thay ch? d?.

Tuy nhiên, s? tranh th? và ph?i h?p hành d?ng v?i các ph?n t? c?p ti?n trong ÐCS cung ph?i theo nh?ng nguyên t?c nh?t d?nh. Ch?ng h?n, ph?i d?a trên vi?c làm ch? không ph?i trên l?i nói c?a h? d? xác d?nh h? có ph?i là c?p ti?n hay không, ch? không th? làm tùm lum, không th? v?n vã, san dón quá dáng khi “ngu?i ta” chua t? ra tí gì là “c?p ti?n” c?. M?t nguyên t?c n?a là ph?i h?p hành d?ng v?i các ph?n t? c?p ti?n trong ÐCS, nhung nh?ng ngu?i dân ch? ph?i luôn luôn gi? tính d?c l?p v? l?p tru?ng, du?ng l?i và t? ch?c c?a mình. C? nhiên, có th? có nh?ng nhân nhu?ng l?n nhau, nhung không th? th?a hi?p trong l?p tru?ng và quan di?m. Và vân vân...

Theo chúng tôi nh?n xét, v?a qua, anh ch? em dân ch? trong và ngoài nu?c thu?ng “roi” vào hai thái c?c ngu?c nhau:

a/ M?t s? ngu?i n?ng v? m?t d? kích ÐCS nói chung, mà không phân bi?t gi?i lãnh d?o c?ng s?n v?i các d?ng viên bình thu?ng, ho?c d? kích lãnh d?o b?ng nh?ng l?i l? n?ng n?, “khó nghe”, có th? gây s? ph?n ?ng tiêu c?c ngay c? trong s? dông nh?ng ngu?i c?ng s?n bình thu?ng, mà nh?ng ngu?i này có nhi?u kh? nang chuy?n hóa sang phía dân ch?. Thái c?c này khó du?c lòng c?a dân chúng còn chua mo h? trong nh?n th?c chính tr?. Xu hu?ng này th?y rõ ? nhi?u tác gi? ngoài nu?c và m?t vài tác gi? trong nu?c;

b/ M?t s? ngu?i - ph?n nhi?u ? trong nu?c - thì trái l?i, n?ng v? m?t mon tr?n, vu?t ve gi?i lãnh d?o c?ng s?n, nh?t là v?i vài nhân v?t lãnh d?o cao c?p cu nay dã h?i huu có dôi l?i nói bóng gió “có v? dân ch?”. V?a qua, ông Võ Van Ki?t dã phát bi?u vài l?i có v? c?p ti?n, th? là có ngu?i dã v?i x?p ông ta vào hàng nh?ng ngu?i dân ch?, có ngu?i dã bênh v?c, “ch?y t?i” cho ông Ki?t b?o r?ng ông ta dã không tán thành ngh? d?nh 31/CP, dù chính tay ông dã ký ngh? d?nh dó và cho d?n nay ông cung không h? có m?t l?i phê phán nào v? cái ngh? d?nh d?c ác mà ông dã ký. G?n dây hon, sau khi Ch? T?ch Nguy?n Minh Tri?t và Th? Tu?ng Nguy?n T?n Dung v?a cùng B? Chính Tr? quy?t d?nh m?t tr?n dàn áp phong trào dân ch? c?c k? kh?c li?t, b? tù hàng ch?c chi?n si dân ch? c?a chúng ta, và hai ông này ra h?i ngo?i d?n dâu cung du?c d?ng bào Vi?t Nam h?i ngo?i dàn chào nhi?t li?t d?n n?i ph?i lu?n c?a h?u mà di, th? mà, ti?c thay, có nhà dân ch? trong nu?c dã v?i vã tuyên b? ra th? gi?i là s?n sàng b?t tay ông Tri?t và ông Dung, coi nhu các ông này dã là l?c lu?ng c?p ti?n trong ÐCS, trong lúc các ?ng chua có m?t bi?u hi?n nào rõ r?t c?a s? c?p ti?n c?.

Có th? là dang có s? phân hóa nào dó trong ban lãnh d?o ÐCS, nhung ph?i ch? s? bi?u hi?n c? th?, ch? không nên ch? d?a trên suy doán, nh?t là suy doán c?a các nhà báo ngo?i qu?c là nh?ng ngu?i không sát th?c t? Vi?t Nam l?i thích doán mò và hay cu?ng di?u! Hon n?a, n?u qu? th?t có m?t vài ngu?i c?p ti?n nào dó trong ban lãnh d?o cao c?p m?i xu?t hi?n th?t, thì s? v?n vã, san dón c?a các nhà dân ch? ch?c gì h? dã thích, ch?c gì dã có l?i cho h?.

Tranh ch?p n?i b? ÐCS

C? nhiên, d? th?c hi?n sách lu?c dúng d?n thì nh?ng ngu?i dân ch? ph?i có cái nhìn sâu s?c d? nh?n th?y nh?ng n?t r?n trong gi?i c?m quy?n. G?n dây, có tác gi? dã dua ra m?t vài nh?n d?nh khó ch?p nh?n. Ông ?y dã vi?t khi phân tích tình hình n?i b? c?a ÐCS: ?Nh?ng tranh ch?p phe phái trong n?i b? d?ng c?ng s?n k? nhu dã ch?m d?t. Phe Lê Ð?c Anh - Ð? Mu?i dã th?ng. Nh?ng ngu?i c?m d?u d?ng và nhà nu?c hi?n nay d?u thân v?i hai ông này. Nh?ng ngu?i ch?ng l?i hai ông Mu?i, Anh ch? còn r?t ít và d?u già y?u... Không dúng nhu th?! Th?c t? thì nh?ng tranh ch?p phe phái trong n?i b? ÐCS v?n còn. Ðó là nh?ng tranh ch?p v? quy?n l?i và quy?n l?c, nh?ng khác bi?t nho nh? (chua h?n là va ch?m, xung d?t) v? du?ng l?i. Thu?ng thì nh?ng tranh ch?p hay nh?ng khác bi?t này b? gi?u kín nên tu?ng ch?ng nhu chúng không còn n?a. Chúng ta c?n th?y rõ và dánh giá dúng m?c d? c?a nh?ng tranh ch?p này d? tìm cách khai thác. Tuy nhiên, m?t di?u c?n nh?n m?nh là trong vi?c d?u tranh ch?ng phong trào dân ch? thì ban lãnh d?o c?ng s?n nh?t trí v?i nhau.

Tác gi? c?a nh?n xét trên dã kh?ng d?nh m?t di?u r?t k? l?: Tình tr?ng ?n v?ng n?i b? c?a d?ng C?ng S?n chua ch?c dã là x?u cho ti?n trình dân ch?, nó còn có th? là t?t. Có ch?m d?t du?c n?n phe phái trong d?ng, ban lãnh d?o c?ng s?n m?i có th? l?y nh?ng quy?t d?nh c?n thi?t, k? c? nh?ng quy?t d?nh n?i l?ng v? chính tr?. Ð?ng nên quên r?ng chính sách d?i m?i, t?c m? c?a v? kinh t? th? tru?ng, dã có du?c vì lúc dó, nam 1986, phe ông Lê Ð?c Th? ki?m soát du?c Ð?ng và có toàn quy?n quy?t d?nh. Ði?u kh?ng d?nh này trái h?n v?i lý l? thông thu?ng: n?u ÐCS mà càng ?n v?ng n?i b? thì l?i càng khó khan cho nh?ng ngu?i dân ch? và cho phong trào dân ch? nói chung. Nhu trên chúng tôi dã nh?n m?nh: trong vi?c d?u tranh ch?ng phong trào dân ch? thì ban lãnh d?o c?ng s?n nh?t trí v?i nhau. Th? mà bây gi? h? ?ch?m d?t du?c n?n phe phái trong Ð?ng, l?i có du?c ?tình tr?ng ?n v?ng n?i b? thì h? tha h? dàn áp phong trào dân ch?, h? ch?ng c?n quan tâm d?n vi?c n?i l?ng v? chính tr?, hay là h? làm vi?c dó v?i m?t ki?u không có l?i gì cho d?i l?p dân ch? c?. Còn kh?ng d?nh r?ng chính sách d?i m?i... dã có du?c vì lúc dó, ... phe ông Lê Ð?c Th? ki?m soát du?c d?ng và có toàn quy?n quy?t d?nh? thì không dúng v?i th?c t? l?ch s?. H?i nh?ng nam 80 th? k? tru?c, khi d?t nu?c b? nh?n chìm trong cu?c kh?ng ho?ng vô cùng tr?m tr?ng, ÐCS dang d?ng tru?c nguy co b? di?t vong thì dù có hay không có ông Th?, dù ông Th? có toàn quy?n quy?t d?nh hay không thì ÐCS v?n c? ph?i ch?u d?i m?i v? kinh t?! Ðó là m?t th?c t? l?ch s? và cung là m?t t?t y?u l?ch s?. Không làm vi?c dó thì ÐCS ch?c ch?n b? di?t vong.

Vài l?i k?t

Chúng ta dang ? m?t th?i di?m r?t nh?y c?m. Nó dòi h?i các nhà dân ch? m?t tinh th?n trách nhi?m cao, m?t thái d? th?n tr?ng trong s? phát ngôn cung nhu trong hành d?ng, m?t tinh th?n tuong thân tuong kính d?i v?i nhau và d?i v?i d?i chúng. Sau tr?n dàn áp tàn b?o c?a k? c?m quy?n c?ng s?n, gi? dây các chi?n si dân ch? trong nu?c dang ph?i bang bó v?t thuong mà k? thù c?a dân ch? và t? do dã gây ra cho phong trào, chúng ta rút kinh nghi?m v? nh?ng vi?c là dã qua không ph?i d? chì chi?t l?n nhau, chia r? nhau, dìm nhau mà chính là d? c? k?t v?i nhau và ti?p t?c ti?n lên.

Ph?i d?t khoát th?y rõ r?ng khó khan tru?c m?t còn nhi?u, nhung thu?n l?i cung không ít, n?u chúng ta không bi quan, gi? v?ng du?c tinh th?n kiên d?nh, k?p th?i t?p h?p du?c hàng ngu, c?ng c? du?c t? ch?c, di sâu vào qu?n chúng dang sôi s?c d?u tranh thì ch?c ch?n phong trào l?i kh?i phát và bùng lên.

Moskva 16.07.2007

Nguy?n Minh C?n

Ghi chú: Trên dây là m?t s? quan di?m, ngu?i vi?t xin th?ng th?n trình bày d? m?i ngu?i cùng nhau suy nghi. Vì không mu?n gây thêm sóng gió cho phong trào, nên ngu?i vi?t dã không nêu tên các tác gi? du?c trích d?n. R?t mong d?c gi? thông c?m. Các câu trích d?n d?u du?c copy dúng nguyên van t? các van b?n dã có trên m?ng.