Mission San Xavier del Bac, Arizona

Mission San Xavier del Bac, Arizona Kể từ năm 1493, Tây Ban Nha bắt đầu cho xây một loạt các nhà nguyện (mission) tại vùng “Nueva Espana,” tức Tân Tây Ban Nha, bao gồm Mexico và vùng phía Nam Hoa Kỳ ngày nay trong khi thực việc công cuộc thuộc địa hóa tại Mỹ Châu.
Home Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết. Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003 Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai. Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn Thành phố du lịch Siêm Riệp Siêm Riệp cách Phnom Penh 314km đường bộ. Nhưng trước đây, đường bộ bị hư hại hoàn toàn nên Siêm Riệp chỉ thông thương ra bên ngoài bằng đường thủy qua Biển Hồ. Hai năm nay, quốc lộ 6 được sửa lại, đường sá thông thương, muốn tới Siêm Riệp cũng dễ. Tên của thành phố ở phía Bắc Biển Hồ nầy có nghĩa là “Ðánh thắng quân Xiêm”. Thăm Angkor Thom và Tu Viện Ta Prohm Sau chiếc cầu bắt qua hào nước là cổng thành phía Nam. Từ cổng vào trong xưa kia chỉ có hoàng gia và quân lính cư ngụ. Dân chúng phải ở bên ngoài. Cổng làm bằng đá, trên có tạc tượng Thần Bayon 4 mặt. Hai bên có tạc tượng voi có ba vòi như đang hút nước từ dưới hào. Từ mặt đất tới đỉnh cổng cao khoảng 20 mét. Cửa vào hơi hẹp nên xe lớn không vào được. Chúng tôi đi bộ vào trong để lên 2 xe nhỏ và tiếp tục đi thêm 1,5 km nữa mới tới khu trung tâm nơi có đền Bayon. Từ đây vào trong chỉ thấy hai bên là rừng già chớ không có người ở. Biển Hồ đi dễ khó về... Trước khi đi thăm Biển Hồ, hướng dẫn viên Nguyễn Hoàng đã phát biểu như sau về vấn đề trẻ em Việt Nam ở đây. Theo anh đây là một vấn đề tế nhị. Thấy các em nghèo quá đến xin giúp đỡ mà không giúp thì áy náy, mà giúp đỡ thì bao nhiêu mới đủ. Cho các em một, hai đô la cũng chỉ là một giọt muối bỏ biển, hoàn toàn không thay đổi được cuộc sống của các em. Cho tiền các em lại dễ gây ra tâm lý ỷ lại và dựa dẫm vào khách du lịch đồng thời gây mất trật tự ở đó. Angkor Wat: niềm tự hào của dân tộc Kampuchia Angkor Wat được người Việt biết đến với tên Ðế Thiên. Chữ Angkor lấy từ gốc tiếng Phạn là Nagara có nghĩa là kinh đô. Người Khmer phát âm chữ kinh đô là “Nôkor”, người Pháp lại đọc và ghi lại là Angkor. Còn chữ Wat có nghĩa là chùa. Vậy trong tiếng Khmer ta có thể dịch Angkor Wat là “Thành Phố Chùa”. Kiến trúc nầy từ lâu đã là biểu tượng của đất nước Campuchia và trên lá cờ của họ có hình 5 ngôi tháp của nơi đây. Viếng Ðền Bakheng và xem vũ Apsara Từ Angkor Wat qua đồi Bakheng không xa. Tới nơi, Nguyễn Hoàng để cho bà con đi chơi tự do và hẹn đón đoàn lúc 6 giờ. Chiều nay trời âm u, tuy không mưa nhưng nhiều mây nên chắc chắn sẽ không thấy mặt trời lặn ở cuối chân trời. Nhưng đã tới đây thì ai cũng chịu khó leo lên đỉnh ngọn núi cao 65 mét nầy với hy vọng nhìn thấy toàn cảnh Angkor từ trên cao. Nam Vang Hồi Sinh và Trên Ðường Phát Triển Khoảng 10 giờ 30 chúng tôi về tới Kompong Thom. Ở đây hơi kẹt xe khi qua chiếc cầu bắc ngang sông Seine. Té ra, hôm nay là Thứ Bảy cuối tháng 10, người ta đang tổ chức đua ghe ngo để chọn đội mạnh nhất về tham dự cuộc đua trước hoàng cung Nam Vang tổ chức tháng 11 hàng năm. Chùa Vàng Chùa Bạc Ðến xem cung điện hoàng gia Campuchia, tôi hơi thắc mắc về những chủ nhân của nơi đây, do đó sau chuyến đi, khi trở về Mỹ tôi đã tìm hiểu về họ và tìm thấy đôi điều lý thú như sau. Casino Naga và chợ mới ở Nam Vang Tối hôm cuối cùng ở Nam Vang, đoàn khách du lịch được đưa tới sòng bài Naga để thử thời vận. Trước đây sòng bài nầy nằm trên một chiếc tàu trên sông Tonle Sáp, nay dời vô đất liền trong một căn nhà to lớn. Ðoàn khách du lịch được tặng mỗi người một coupon giá trị 4 đô la. Coupon nầy phải chơi kèm với tiền do du khách đặt ra mới có giá trị. Mùa hoa anh đào Nhật Bản Nói đến Mùa Xuân là phải nói đến hoa anh đào. Nói đến hoa anh đào là phải nói đến Nhật Bản vì không nơi nào trên thế giới hoa anh đào nở rộ và đẹp rực rỡ như ở Nhật. Ðông Kinh mùa hoa Anh Ðào Hoa Anh Ðào ở Nhật có đến khoảng 50 loại từ màu trắng, hồng cho đến đỏ tươi, đỏ thẫm và cũng như hoa đào Việt Nam có loại đơn cánh và đa cánh (nhiều cánh hoa xếp lớp lên nhau như hoa hồng). Có loại cành hoa hướng thẳng lên trời nhưng cũng có loại cành rũ xuống như cành liễu gọi là đào chiếu thủy. Hoa đào ở Nhật nở vào Mùa Xuân, tuy nhiên vì hình thể nước Nhật trải dài từ Nam lên Bắc mấy ngàn cây số nên mỗi miền có khí hậu khác nhau. Tokyo, cảnh cũ đổi thay Tôi trở lại thăm nước Nhật vào một ngày đầu Xuân khi hoa anh đào nở trắng thấp thống trong những xóm nhà. Từ phi trường Nigata đi xe buýt về ga trung ương Tokyo và từ đó sẽ đón xe điện Yamanote để về Shinagawa cách ga Tokyo lối 10 km về hướng Nam là nơi tôi đã đặt phòng khách sạn. Tôi trở lại khách sạn năm 1974 tôi đã từng trọ 6 tháng để tu nghiệp về ngành dò sông, dò biển mà trong nghề công chánh gọi là “Ðo đạc thủy đạo”. Giao thông tại Tokyo Hệ thống đường sắt trong vùng thủ đô Tokyo là phương tiện giao thông công cộng chẳng những tiện lợi, an toàn, nhanh chóng lại không gây ô nhiễm môi trường. Ðường sắt ở Tokyo gồm có xe điện chạy trên mặt đất và xe điện ngầm được điều hành bởi các công ty nhà nước và tư nhân, giúp dân chúng Nhật đi lại dễ dàng với giá vé vừa túi tiền. Hoàng Cung Nhật Bản Ở Tokyo Từ ga Shinagawa tôi lấy chuyến tàu điện màu xanh Yamanote Line đi lên hướng Bắc để đến ga trung ương Tokyo. Ra khỏi nhà ga cửa phía Tây tức là cửa tòa nhà xây bằng gạch đỏ kiểu Âu Châu mà nhiều người cho rằng gần giống nhà ga Amsterdam ở Hòa Lan. El Charro Café, Tucson Trong lúc ngồi trên máy bay từ Phoenix đến Tucson, trong đợt huấn luyện báo chí một tuần tại Arizona, tôi có hỏi một người đàn ông, tự xưng là người sinh ra và lớn lên tại Tucson, nhà hàng nào ngon nhất tại thành phố này và được biết đó là nhà hàng El Charro Café. El Charro trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là chàng cao bồi. Thăm Khu Mua Sắm Ginza, Tokyo Ginza ở gần hoàng cung là khu mua sắm sang trọng nhất tại Tokyo với hàng trăm thương xá, cửa hàng, hiệu thời trang, phòng trưng bày nghệ thuật, các tụ điểm giải trí như rạp hát, chiếu phim, nhà hàng, hộp đêm, quán cà phê v.v... Xem Hoa Anh Ðào Ở Ueno Rời khu mua sắm Ginza với những thương xá xa hoa lộng lẫy, tôi trở vào nhà ga để lấy xe điện màu xanh Yamanote Line lên hướng Bắc đến Ueno nơi có công viên xanh mát để ngắm hoa anh đào. Grand Canyon National Park Grand Canyon National Park là một trong những công viên quốc gia đầu tiên của Hoa Kỳ. Phần lớn diện tích công viên nằm trong khu vực Tây Bắc của tiểu bang Arizona. Công viên này cũng là một trong những công viên thu hút khách du lịch nhiều nhất nước Mỹ. Tòa Thị Chính Tokyo Ở Shinjuku Nằm về phía Tây cách hoàng cung khoảng 6 cây số, Shinjuku là một khu thương mại, giải trí nằm cạnh nhà ga xe điện Shinjuku. Với 2 triệu hành khách mỗi ngày đi qua nhà ga này, ga Shinjuku là nhà ga bận rộn nhất trong thành phố Tokyo với 6 hãng xe điện hoạt động và hơn một chục tuyến đường vừa xe điện trên mặt đất vừa xe điện ngầm trong đó có tuyến đường Yamanote Line là đường xe điện huyết mạch của thành phố. Khi màn đêm buông xuống là lúc khu Shinjuku tưng bừng nhất, mọi người dường như đổ ra đường ăn uống vui chơi cho đến 2, 3 giờ sáng. Khu đèn đỏ Shinjuku Tọa lạc về phía Tây cách hoàng cung khoảng 6 cây số, Shinjuku là khu thương mại, giải trí nằm cạnh nhà ga xe điện Shinjuku. Với 2 triệu hành khách mỗi ngày đi qua nhà ga này, ga Shinjuku là nhà ga bận rộn nhất trong thành phố Tokyo với 6 hãng xe điện hoạt động và hơn một chục tuyến đường vừa xe điện trên mặt đất vừa xe điện ngầm trong đó có tuyến đường Yamanote Line là đường xe điện huyết mạch của thành phố. Vegas Uncork’d, ẩm thực với những món hảo hạng nhất Las Vegas Nhân dịp cuối tuần của Ngày Dành Cho Mẹ (Mother's Day), Tạp Chí Bon Appetit, Las Vegas Convention and Visitor Authority (LVCVA) và một nhóm các khu nghỉ mát cao cấp Las Vegas sẽ hợp tác với một số các đầu bếp giỏi nhất ở đây để tổ chức một chương trình giải trí ẩm thực không nơi nào có - chương trình Vegas Uncork'd: A Bon Appetit Epicurean Experience. Thăm hải cảng Yokohama Yokohama dân số 3.6 triệu là thủ phủ tỉnh Kanagawa và là thành phố hải cảng quan trọng chỉ cách Tokyo 25 km về hướng Nam. Nước Nhật kỳ lạ (Kỳ 1) Tôi được hãng máy bay Eva Air mời đi tham quan hai thành phố Osaka và Kyoto của Nhật trong một chuyến du hành ngắn ngủi bốn ngày, trong đó mất một ngày rưỡi bay trên bầu trời. Chuyến du hành do hãng này và hai công ty du lịch Deluxe Holidays và ATNT phối hợp tổ chức cho một số cơ quan truyền thông Việt và Hoa và một số đại lý du lịch tại miền Nam California. Phái đoàn tổng cộng 18 người. Viếng tượng Phật ở Kamakura Kamakura là đế đô của Nhật trong thời kỳ lãnh chúa Minamoto no Yoritomo cai trị nước Nhật từ năm 1185 đến 1333. Với địa lý thiên nhiên 3 mặt là núi, mặt phía Nam là biển nên Kamakura có địa hình chiến lược thuận lợi trong việc phòng thủ, do đó một thời được chọn làm đế đô. Năm 1250 là thành phố lớn thứ tư trên thế giới với dân số là 200,000 người. Eva Air mở đường bay mới tới Osaka Kể từ cuối Tháng Ba năm nay, hãng hàng không Eva Air bắt đầu mở đường bay mới từ Los Angeles (Hoa Kỳ) sang Osaka (Nhật) và kết thúc tại Taipei (Ðài Loan) và ngược lại. Eva Air mở đường bay mới tới Osaka Kể từ cuối Tháng Ba năm nay, hãng hàng không Eva Air bắt đầu mở đường bay mới từ Los Angeles (Hoa Kỳ) sang Osaka (Nhật) và kết thúc tại Taipei (Ðài Loan) và ngược lại. Nước Nhật kỳ lạ (Kỳ 2) Sau khi làm xong thủ tục nhập cảnh, chúng tôi được cho biết phải đổi tiền Mỹ ra tiền Yen của Nhật để xài, vì các dịch vụ đổi tiền tại Nhật không nhiều như tại Hoa Kỳ hoặc Việt Nam, ngoại trừ tại các khách sạn và ngân hàng. Hồ Hakone dưới chân núi Phú Sĩ Hồ Hakone (đọc là Há-kơ-nè) là một phần trong công viên quốc gia Fuji-Hakone-Izu cách Tokyo khoảng 100 km về hướng Tây Nam. Nổi tiếng với suối nước nóng, những hoạt động vui chơi ngoài trời cộng với cảnh trí thiên nhiên tuyệt tác của ngọn núi Phú Sĩ, Hakone là một trong những địa điểm du lịch thu hút người dân Tokyo du lịch cuối tuần và cả du khách ngoại quốc mỗi khi ghé thăm nước Nhật. Hawaii: Nơi du lịch đắt đỏ nhất Hoa Kỳ Theo cuộc thăm dò hàng năm của câu lạc bộ du lịch AAA thì Hawaii là tiểu bang đắt đỏ nhất của Hoa Kỳ đối với các khách du lịch, vì hai người trưởng thành đi chung với nhau, có thể phải chi tiêu trung bình đến 793 đôla một ngày chỉ riêng cho phần cư trú và thực phẩm. Thêm một Hảng hàng không xếp cánh: Air Midwest Hãng hàng không Air Midwest, một trong những hãng hàng không nội địa của Hoa Kỳ, có các đường bay nối liền với 27 thành phố, gồm phần lớn là các thành phố nhỏ, vùng nông thôn, sẽ ngưng luôn các chuyến bay kể từ ngày 30 Tháng Sáu tới đây, trở thành hãng hàng không nội địa thứ sáu của Hoa Kỳ ngưng mọi hoạt động kể từ Tháng Ba đến nay, vì giá xăng tăng đến mức kỷ lục, trong khi mức di chuyển của dân chúng Hoa Kỳ giảm bớt hẳn. Thêm một Hảng hàng không xếp cánh: Air Midwest Hãng hàng không Air Midwest, một trong những hãng hàng không nội địa của Hoa Kỳ, có các đường bay nối liền với 27 thành phố, gồm phần lớn là các thành phố nhỏ, vùng nông thôn, sẽ ngưng luôn các chuyến bay kể từ ngày 30 Tháng Sáu tới đây, trở thành hãng hàng không nội địa thứ sáu của Hoa Kỳ ngưng mọi hoạt động kể từ Tháng Ba đến nay, vì giá xăng tăng đến mức kỷ lục, trong khi mức di chuyển của dân chúng Hoa Kỳ giảm bớt hẳn. Giuse VŨ KÝ NGÔ HỰU LÊ HUỲNH HOÀNG LÝ ĐỨC THẮNG NGÔ CÀN TRÌ HUỲNH VINH LÊ HUỲNH HOÀNG GIOAN BAOTIXITA VŨ MINH NGHIỄM LÊ ĐÌNH TOẠI TRẦN MẠNH LĂNG CAO VĂN TƯỜNG NGUYỄN VĂN LỘC NGUYỄN VĂN HỒNG NGÔ HỰU LÊ THÀNH ĐẠT	Bài: Ð? Dzung/Ngu?i Vi?t (t?ng h?p) Hình: Benjamin Vu/Ngu?i Vi?t K? t? nam 1493, Tây Ban Nha b?t d?u cho xây m?t lo?t các nhà nguy?n (mission) t?i vùng “Nueva Espana,” t?c Tân Tây Ban Nha, bao g?m Mexico và vùng phía Nam Hoa K? ngày nay trong khi th?c vi?c công cu?c thu?c d?a hóa t?i M? Châu. T? Mùa Xuân 1687, m?t linh m?c dòng Jesuit, tên Eusebio Francisco Kino, b?t d?u s?ng và làm vi?c v?i th? dân t?i vùng “Upper Pima County,” mà ngày nay là khu v?c gi?a ti?u bang Arizona c?a Hoa K? và ti?u bang Sonora c?a Mexico, và cho xây hon 20 nhà nguy?n. Linh m?c này chính là ngu?i dã xây Mission San Xavier del Bac, m?t nhà nguy?n Công Giáo l?ch s?, vào nam 1699, và hi?n n?m trong khu t? tr? San Xavier Indian Reservation c?a th? dân b? l?c Tohono O'odham, ? phía Nam thành ph? Tucson, Arizona. Tên d?t cho nhà nguy?n này là tên c?a ngu?i dã sáng l?p ra dòng Jesuit Order, còn g?i là Society of Jesus. Nhà nguy?n này cung du?c bi?t là “noi ngu?n nu?c xu?t hi?n,” ý nói m?ch nu?c ng?m c?a sông Santa Cruz River ch?y ? bên du?i g?n dó. V? trí c?a Mission San Xavier del Bac cung r?t d?c bi?t vì nó n?m ngay trung tâm c?a b? l?c Tohono O'odham, còn có tên là Papago, dã d?nh cu hàng th? k? trong khu v?c hai bên b? sông Santa Cruz River. Mission San Xavier del Bac nguyên th?y th?c ra du?c xây cách v? trí ngày nay kho?ng hai d?m, d? b? b? l?c Apache t?n công và th?c s? b? phá h?y nam 1770. Tru?c dó, nam 1767, vua Charles III c?a Tây Ban Nha ra l?nh c?m t?t c? các linh m?c dòng Jesuit s? d?ng d?t c?a hoàng gia t?i M? Châu vì không tin tu?ng các linh m?c c?a dòng này. K? t? dây, Mission San Xavier del Bac do các linh m?c dòng Francisco v?i tính khí m?m d?o hon và dáng du?c “tin tu?ng” hon qu?n tr?. Và Mission San Xavier del Bac ngày nay chính là do hai linh m?c dòng Francisco, Juan Bautista Velderrain và Juan Bautista Llorenz, cùng v?i các th? dân d?ng lên trong th?i gian t? nam 1783 d?n nam 1797 v?i s? ti?n mu?n là 7,000 peso và s? công lao d?ng ph?c v? Giáo Ph?n San Xavier trong b? l?c Tohono O'odham. Ngày nay, Mission San Xavier del Bac là m?t trong ba nhà nguy?n còn sót l?i trong sa m?c Sonora do dòng Francisco qu?n tr? và ph?c v? ngu?i dân trong khu v?c. V? ki?n trúc, bên ngoài Mission San Xavier del Bac có màu tr?ng, trong khi c?a chính du?c trang trí màu nâu, don gi?n nhung tao nhã, theo ki?u ki?n trúc Morocco, vùng B?c Phi. Ði?m d?c bi?t là không có m?t tài li?u nào cho bi?t ai là ki?n trúc su, nhóm ngu?i nào xây d?ng cung nhu diêu kh?c gia nào ho?c h?a si nào th?c hi?n các hoa van và trang trí cho nhà nguy?n. Có l? nhóm ngu?i th?c hi?n công vi?c xây d?ng nhà nguy?n này không ai khác hon là th? dân d?a phuong và nhi?u ngu?i nghi r?ng chính nhóm th? dân này dã cung c?p các ngh? si d? th?c hi?n các trang trí cho nhà nguy?n. Khi bu?c qua cái c?a b?ng g? mesquite vào bên trong du khách s? ng?c nhiên v?i không khí mát ru?i và màu s?c sáng chói c?a nh?ng b?c tranh kh?c và v? trên tu?ng và nh?ng b?c tu?ng. Ngoài ra, các v?t trang trí bên trong nhà nguy?n cho th?y m?t s? pha tr?n ngh? thu?t gi?a van hóa Tân Tây Ban Nha và van hóa c?a th? dân. N?n c?a nhà nguy?n du?c thi?t k? theo hình th?p giá Latino c? di?n, trong dó l?i di gi?a nhà th? và l?i di t? hai bên hông c?t nhau t?o thành m?t ngã tu. Mái nhà nguy?n, ngay ch? hai l?i di c?t nhau, cao 52 feet và du?c ch?ng d? b?ng nh?ng ki?n trúc hình vòng cung. Nhìn nh?ng tác ph?m ngh? thu?t bên trong nhà nguy?n du khách có th? doán bi?t ít nh?t có ba ngh? si tham gia. Mission San Xavier del Bac hi?n du?c coi là m?t ví d? di?n hình nh?t v? ki?n trúc nhà nguy?n ki?u Tây Ban Nha t?i Hoa K?. Nam 1822 nhà nguy?n này thu?c quy?n qu?n tr? c?a chính quy?n Mexico m?i d?c l?p và thu?c v? Giáo Ph?n Sonora. Nam 1828, chính quy?n Mexico c?m t?t c? linh m?c sinh tru?ng t?i Tây Ban Nha ho?t d?ng. Th? là Mission San Xavier del Bac b? b? tr?ng sau khi các linh m?c này tr? v? quê. Trong 30 nam tr?i b? b? tr?ng sau dó, nhà nguy?n b?t d?u xu?ng c?p. Các th? dân d?a phuong quan tâm và b?t d?u công cu?c gìn gi? nhà nguy?n b?ng m?i cách có th? du?c. Nam 1853, sau khi Hoa K? mua ph?n d?t phía Nam Arizona c?a Mexico, Mission San Xavier del Bac thu?c quy?n qu?n tr? c?a M?. Nam 1859, nhà nguy?n tái ho?t d?ng sau khi ti?u bang Arizona du?c thêm vào Giáo Ph?n Santa Fe. Sau dó, v? giám m?c giáo ph?n quy?t d?nh cung c?p ngân sách s?a ch?a và dua m?t linh m?c v? trông coi nhà nguy?n. Nam 1960, Mission San Xavier del Bac du?c dua vào danh sách National Historic Landmark c?a Hoa K?. (Ð.D.)
Powered By Nguoi-Viet Online