Nói chuyện với nhà báo Đỗ Ngọc Yến: thuở thiếu thời (2)

Nói chuyện với nhà báo Đỗ Ngọc Yến: thuở thiếu thời (2) "PPM: Anh vừa nói cái vụ bị ra tòa và bị đi tù, anh nói sơ lại chi tiết này một chút. Đ.N.Y: Có hai lần. Thời kỳ đi tù đầu là năm 1957, lúc đó tôi 16 tuổi."...
Home Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết. Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003 Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai. Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn Người Việt 25 năm:Nhân viên và nhiệm vụ của Công Ty Phát Hành Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến - Sơ lược về Phong Trào Thanh Niên thập niên 1960 tại nước ta Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Phong Trào Thanh Niên Thập Niên 1960 tại nước ta Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Phong Trào Thanh Niên Thập Niên 1960 tại nước ta Một ngày 24 giờ của Nhật Báo Người Việt Ban biên tập hiện nay Một ngày 24 giờ của Nhật Báo Người Việt Ban biên tập hiện nay Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Thuở thiếu thời "Nói về học sinh lúc đó, về hoạt động của họ, phải nói về bọn trẻ hơn những người trên, nằm trong bọn học sinh ở tỉnh về Sài Gòn trọ học. Họ ở chung trong các khu với nhau, nhà bao giờ cũng nằm ở trong các khu kiểu như Bàn Cờ, Lê Văn Duyệt, cũng có khi ở trong các khu nội trú nào đó. Và họ có tính cách đoàn thể lắm. Họ giúp đỡ lẫn nhau, người này đi làm lấy tiền giúp người kia đi học hay là mỗi ngày lễ họ kéo nhau đi về tỉnh Bến Tre, Bình Dương, Biên Hòa, ra bến xe đò đi nửa vé, nhiều khi không có tiền cũng được. Trong căn nhà trọ của họ không có giường chiếu gì cả, chỗ nào cũng thấy một đống sách, sách kê thành giường thành ghế thành gối."... Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Thuở thiếu thời "Nói về học sinh lúc đó, về hoạt động của họ, phải nói về bọn trẻ hơn những người trên, nằm trong bọn học sinh ở tỉnh về Sài Gòn trọ học. Họ ở chung trong các khu với nhau, nhà bao giờ cũng nằm ở trong các khu kiểu như Bàn Cờ, Lê Văn Duyệt, cũng có khi ở trong các khu nội trú nào đó. Và họ có tính cách đoàn thể lắm. Họ giúp đỡ lẫn nhau, người này đi làm lấy tiền giúp người kia đi học hay là mỗi ngày lễ họ kéo nhau đi về tỉnh Bến Tre, Bình Dương, Biên Hòa, ra bến xe đò đi nửa vé, nhiều khi không có tiền cũng được. Trong căn nhà trọ của họ không có giường chiếu gì cả, chỗ nào cũng thấy một đống sách, sách kê thành giường thành ghế thành gối."... Một ngày 24 giờ của Nhật Báo Người Việt Vào khoảng 11 giờ sáng trở đi tất cả các bộ phận của tờ báo hoạt động mạnh. Trước tiên là những lời phê bình xây dựng, đôi khi “mắng mỏ” của các độc giả gọi điện thoại đến than phiền về hình ảnh bài vở, về lỗi chính tả, về từ ngữ trong nước, về quan điểm của một bài viết nơi trang Diễn Ðàn... Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Những gì còn nhớ từ vụ Trần Văn Ơn Từ bản kiến nghị đó họ đưa đâu khoảng 14 người ra trước tòa, trong đó là 12 người đại diện của các ban đại diện học sinh, những người đã ký tên vào các kiến nghị. Trong trường hợp tôi, tôi là người không có ký tên trên văn kiện nào hết, nhưng mà tôi lại ký trong hai cái loại văn kiện hành chánh, vì khi gửi những bản kháng nghị lên cho tổng thống và quốc hội thì phải ra bưu điện gửi bảo đảm, và hồi đó muốn gửi bảo đảm cho tổng thống và quốc hội thì họ biên căn cước của mình... Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Những gì còn nhớ từ vụ Trần Văn Ơn Từ bản kiến nghị đó họ đưa đâu khoảng 14 người ra trước tòa, trong đó là 12 người đại diện của các ban đại diện học sinh, những người đã ký tên vào các kiến nghị. Trong trường hợp tôi, tôi là người không có ký tên trên văn kiện nào hết, nhưng mà tôi lại ký trong hai cái loại văn kiện hành chánh, vì khi gửi những bản kháng nghị lên cho tổng thống và quốc hội thì phải ra bưu điện gửi bảo đảm, và hồi đó muốn gửi bảo đảm cho tổng thống và quốc hội thì họ biên căn cước của mình... 10% của 25 năm Nhật Báo Người Việt. Quay tới quay lui mà tôi đã làm freelance với ban Biên Tập Nhật Báo Người Việt cũng vừa được 2 năm 6 tháng. Thời gian chỉ là 10% con đường Nhật báo Ngươi Việt đã đi qua. Người Việt nhìn lại hành trình 25 năm Kể từ số báo Thứ Ba, Nhật Báo Người Việt đã khởi sự đăng tải những bài viết để kỷ niệm hành trình 25 năm, và cũng là một cách để nhìn lại một chặng đường khá dài mà nhóm chủ trương cũng như toàn thể nhân viên cũ, mới của tờ báo đã cống hiến, đóng góp. Người Việt nhìn lại hành trình 25 năm Kể từ số báo Thứ Ba, Nhật Báo Người Việt đã khởi sự đăng tải những bài viết để kỷ niệm hành trình 25 năm, và cũng là một cách để nhìn lại một chặng đường khá dài mà nhóm chủ trương cũng như toàn thể nhân viên cũ, mới của tờ báo đã cống hiến, đóng góp. Người Việt 25 năm: Front Desk Nơi quý vị đẩy cánh cửa bước vào chính là bộ phận “Front Desk” của chúng tôi, gồm có hai nhân viên chính, thỉnh thoảng được tăng cường bởi các nhân viên khác khi cần thiết. Người Việt 25 năm: Front Desk Nơi quý vị đẩy cánh cửa bước vào chính là bộ phận “Front Desk” của chúng tôi, gồm có hai nhân viên chính, thỉnh thoảng được tăng cường bởi các nhân viên khác khi cần thiết. Sơ lược về Phong Trào Thanh Niên thập niên 1960 tại nước ta "Nói chung, sinh viên, học sinh chỉ là một nhân tố trong phong trào thanh niên. Những nhân tố khác phải kể đến là các hội đoàn thanh niên. Trong hội đoàn này còn có hai tổ chức như Thanh Niên Chiến Ðấu thuộc hệ thống của Tổng Nha Thanh Niên do Ty Thanh Niên tổ chức. Nhóm này về số lượng người thì khá lớn nhưng không có hoạt động gì đáng kể và bị điều khiển từ chính quyền hay quân đội. Một nhân tố khác là lực lượng đông đảo là các hội hay đoàn thể tôn giáo, các hội sinh viên như Phật Giáo, Công Giáo, đại học...." Sơ lược về Phong Trào Thanh Niên thập niên 1960 tại nước ta "Nói chung, sinh viên, học sinh chỉ là một nhân tố trong phong trào thanh niên. Những nhân tố khác phải kể đến là các hội đoàn thanh niên. Trong hội đoàn này còn có hai tổ chức như Thanh Niên Chiến Ðấu thuộc hệ thống của Tổng Nha Thanh Niên do Ty Thanh Niên tổ chức. Nhóm này về số lượng người thì khá lớn nhưng không có hoạt động gì đáng kể và bị điều khiển từ chính quyền hay quân đội. Một nhân tố khác là lực lượng đông đảo là các hội hay đoàn thể tôn giáo, các hội sinh viên như Phật Giáo, Công Giáo, đại học...." GẶP GỠ Ở SÂN TRƯỜNG Sân trường đây là sân trường Văn Khoa, vào thời điểm cuối năm 1963 đến giữa năm 1967. Và cũng phải là sân trường Văn Khoa cũ, nghĩa là khu đất hình thang có chiều xéo rộng nhất của khúc đường Công Lý trông sang bên kia là dinh Gia Long. Viết về kinh nghiệm làm tin trang Ðịa Phương (toàn bộ) Ngày Mồng Một Tháng Giêng năm 1966, tôi bước vào làng báo viết trong khi vẫn tiếp tục làm công việc của một phóng viên báo nói (truyền thanh). Cả hai thứ báo tôi đều mê cả. Người đưa tôi vào làng báo viết chính là “Chú Tư Cầu” tức ký giả Lê Xuyên. Viết về kinh nghiệm làm tin trang Ðịa Phương (toàn bộ) Ngày Mồng Một Tháng Giêng năm 1966, tôi bước vào làng báo viết trong khi vẫn tiếp tục làm công việc của một phóng viên báo nói (truyền thanh). Cả hai thứ báo tôi đều mê cả. Người đưa tôi vào làng báo viết chính là “Chú Tư Cầu” tức ký giả Lê Xuyên. Xin tri ân những tấm lòng độc giả Sau 25 năm phát triển không ngừng, từ “không đến có”, từ “nhỏ đến lớn”, đi lên từ hai bàn tay trắng với một lòng tận tụy yêu nghề vô bờ bến của nhà báo Ðỗ Ngọc Yến và rất nhiều đồng nghiệp, nhân viên khác, Nhật Báo Người Việt hôm nay đang ở tuổi 25, tuổi của một thanh niên sung mãn nhất cả về sức lực lẫn trí tuệ. Xin tri ân những tấm lòng độc giả Sau 25 năm phát triển không ngừng, từ “không đến có”, từ “nhỏ đến lớn”, đi lên từ hai bàn tay trắng với một lòng tận tụy yêu nghề vô bờ bến của nhà báo Ðỗ Ngọc Yến và rất nhiều đồng nghiệp, nhân viên khác, Nhật Báo Người Việt hôm nay đang ở tuổi 25, tuổi của một thanh niên sung mãn nhất cả về sức lực lẫn trí tuệ. Nhân duyệt lại hành trình 25 năm của Người Việt Năm ngoái nhân chuyến đi thăm Bức Tường Ðá Ðen tại Ðài Kỷ Niệm Chiến Tranh Việt Nam tại Washington, tình cờ được nói chuyện với một nhà báo người Mỹ gốc Cuba làm cho một tờ báo địa phương viết bằng tiếng Tây Ban Nha ở Miami. Anh cho biết anh thuộc thế hệ làm báo thứ hai trong cộng đồng người Cuba ở Miami. Người đọc nghĩ ra sao về Nhật Báo Người Việt (phần 1) “Tôi phải nói rằng làm báo như tờ Người Việt là tờ báo hiền lành. Ở đất này, làm báo mà hiền lành như các anh, tôi thấy dễ bị bắt nạt”. Người đọc nghĩ ra sao về Nhật Báo Người Việt (phần 1) “Tôi phải nói rằng làm báo như tờ Người Việt là tờ báo hiền lành. Ở đất này, làm báo mà hiền lành như các anh, tôi thấy dễ bị bắt nạt”. Alan Runsfelt người cựu chiến binh “lãng tử” và bộ chữ riêng của Nhật Báo Người Việt Các độc giả lâu năm của Nhật Báo Người Việt nếu để ý sẽ thấy trước kia trong những trang báo của Người Việt, thỉnh thoảng độc giả bắt gặp những ký hiệu F2, F3, F4, F8 còn sót lại nằm chen kẽ trong các bản tin. Ðó chính là dấu vết của bộ chữ “Lãng Tử”, thí dụ ký hiệu F3 dùng để viết chữ nghiêng, và hết đoạn văn chữ nghiêng này sẽ là ký hiệu F2 để chấm dứt. CAO VĂN TƯƠNG NGUYỄN VĂN HỒNG TRỊNH MỸ LỘC ĐỖ NGỌC TÙNG HUỲNH THỊ CÚC NGUYỄN THANH HÙNG HÀ MỘNG ANH BÙI HUY THÔNG Giuse VŨ KÝ NGÔ HỰU LÊ HUỲNH HOÀNG LÝ ĐỨC THẮNG NGÔ CÀN TRÌ HUỲNH VINH LÊ HUỲNH HOÀNG	Ð? Ng?c Y?n thu? thi?u th?i Ð? Tang Bí ghi (Ti?p theo và h?t) Nhi?u t? ch?c, doàn th?, nhi?u co quan truy?n thông, nhi?u tru?ng d?i h?c M? và các s?c t?c thi?u s? dã công nh?n s? dóng góp c?a nhà báo, nhà ho?t d?ng Ð? Ng?c Y?n, cho s? phát tri?n và h?i nh?p c?a c?ng d?ng ngu?i Vi?t t?i Hoa K?, và s? hoà h?p v?i các c?ng d?ng b?n. Ð?c gi? dã du?c d?c và nghe nhi?u chuong trình ph?ng v?n, bài báo vi?t v? anh Ð? Ng?c Y?n. Riêng ph?n ghi du?i dây s? cho chúng ta th?y bàng b?c hình ?nh anh Y?n h?i còn r?t tr? qua ký ?c c?a ông v? Sài Gòn nh?ng nam tháng 1950. Ph?n ghi này trích t? “chuong trình” nói chuy?n gi?a Ð? Ng?c Y?n và b?n bè vào cu?i nam 1999. Chúng tôi thu?ng nêu ra v?i anh Y?n các th?c m?c v? nh?ng di?u x?y ra trong giai do?n tru?c dây chúng tôi chua hi?u rõ, và Anh tr? l?i nhu m?t dóng góp hi?u bi?t c?a Anh. V? d? tài “Th?i nh? c?a anh Y?n”, chúng tôi g?m Ph?m Phú Minh, Hà Tu?ng Cát và Ð? Tang Bí thay nhau nêu câu h?i... HTC : Ðó là th?i du?i ch? d? c?a Tây. Còn h?i nh? anh cung không có m?t th?i gian nào s?ng du?i ch? d? Vi?t Minh? Ð.N.Y: Không. Nhung ngu?c l?i tôi l?i hoàn toàn s?ng du?i ch? d? mà bên kia g?i là “t?m chi?m.” Nhung vì lý do dó tôi liên h? (d?n phía Vi?t Minh) nhi?u nh?t là khi vào h?c ? Petrus Ký, Petrus Ký là cái ?! Khi tôi vào Petrus Ký thì v?a x?y ra v? Tr?n Van On du?c hai nam, cao trào này dang t? t? di lên. Trong tru?ng Petrus Ký lúc này h?c sinh di h?c là m?t chuy?n nhung m?t khác b? chi ph?i quan tâm d?n m?t l?i s?ng khác: h?p hành, d?c sách báo này n?... Nhà tôi lúc dó ? Bùi Th? Xuân, g?n khu Bàn C?, Lê Van Duy?t thì có hai bãi d?t tr?ng bán sách báo cu — cu dây là cách dó ch?ng 3, 4 nam thôi — các sách vào th?i k? b?t d?u kháng chi?n, mà d?c bi?t là toàn là sách báo kháng chi?n. D?n d?n có sách báo c?a Thông Tin Hoa K?. Nh?ng cu?n sách d?u tiên c?a Thông Tin Hoa K? vào truy?n bá v? th? gi?i t? do. Tôi nh? là báo Th? Gi?i T? Do s? hai là tôi dã du?c trông th?y, và tôi bi?t tòa so?n c?a Th? Gi?i T? Do d?t ? l?u 4 t?i ph? nhu th? nào, mà khi dó t?i con nít ch?y d?n, tìm cách ch?y lên thang máy vì hi?u k?. Nh?ng cu?n sách d?u tiên du?c d?ch ra là cu?n “Ðêm hay ngày” c?a Koestler, cu?n “Tôi ch?n t? do, ch?n công lý” c?a m?y anh di tr?n ? Nga th?t dày; trong dó cung có nh?ng cu?n v? van hóa M? nhu “Dung si da d?,” r?i “The Last of Mohican” c?a P. Coopper, lúc d?u là m?y cu?n dó. R?i d?n th?i k? ông Di?m t? nam 1954 tr? di, m?i d?ch nh?ng lo?i sách van h?c nhu cu?n “Kho tàng phiêu luu” c?a Tom Sawyer, “Ðôi b?n phiêu luu”... Nhung tru?c dó, nh?ng cu?n sách khác d?u là sách chính tr? h?t, duy có vài cu?n v? van hóa nhu “Bác si Aerosmith” c?a Sand Lewis có th? nói là sách nói hoàn toàn v? M?. Có m?t cu?n n?i ti?ng “T?y Não T?i Trung Hoa Ð?” (1949)... Trong tru?ng h?p c?a tôi, tôi khác v?i nhi?u b?n vì tôi là m?t th?ng bé l?n lên hoàn toàn trong thành ph?, thành ra hai lo?i tranh d?u này tôi quen t? bé d?n l?n: tranh d?u n?i thành và công khai h?p pháp tranh d?u du?i m?t ch? d? chính tr? d?c bi?t nào dó. Lúc dó mình d? s?c tò mò d? nghi t?i sao có sách nhu th? này, mà l?i có th? ph? bi?n du?c, nhung không hi?u tình hình chính tr? ra sao? Sau này có m?t ngu?i thông th?o v?n d? dó c?t nghia m?i hi?u. Lúc dó chính ph? Sài Gòn ngu?i ta d? tình tr?ng nhu v?y d? ngu?i M? quan sát th?y là có tài li?u c?ng s?n kh?p m?i noi, ho?t d?ng c?ng s?n tung b?ng kh?p ngõ, d? ngu?i ta s? ch? d? c?ng s?n mà ?ng h? vi?n tr? cho phe Tây ? Vi?t Nam. HTC: Lúc dó anh dã d?c du?c nh?ng sách c?a ông Hoàng Van Chí chua? Cu?n m?ng, nh? cung do Thông Tin Hoa K? xu?t b?n? Ð.N.Y: Sách Thông tin Hoa K? tôi dã xem t? d?u, b?i vì t? nam 49 ho?t d?ng, thì m?y nam d?u chua có lo?i sách dó dâu. Hai cu?n c?a Thông Tin Hoa K? lúc dó n?i ti?ng nh?t là cu?n sách hình “Tám b?c vi nhân” (Hoa K?) trong dó có t? ông Washington d?n ông Jefferson r?i ông Headman r?i trong dó có m?t ông Tây den là ông B. Washington (?), r?i m?t ông thi si Whitman, r?i ông G. Nixon... R?i d?n báo Th? Gi?i T? Do, s? d?u tiên thì tôi không bi?t nhung tôi bi?t s? Th? Gi?i T? Do 2. Còn nhà xu?t b?n c?a Thông Tin Hoa K? lúc dó du?c d?t tên là Tân Á. R?i báo S?c M?nh và T? Do, dây là báo ngu?i ta b?... nhà c?u. Tôi có d?c m?t do?n trong t? báo này v? “Ðêm hay Ngày” và b?t d?u hi?u, khi ?y tôi kho?ng 11-12 tu?i, hi?u r?ng cu?n này d?t d? tài là n?u anh ch?p nh?n th? này thì anh là c?ng s?n r?i, t?c là ? d?i quan tr?ng nh?t là t? do v?i com áo, n?u anh mu?n có com áo thì ph?i ch?p nh?n c?ng s?n, còn ch?p nh?n t? do thì ph?i cãi nhau v?i c?ng s?n. H?i dó sách v? cung d? s?c d? d?y cho mình nh?ng hi?u bi?t, lúc dó tôi ch?ng 9-10 tu?i. P.P.M: Anh Y?n v?a nói lúc nãy là ? tru?ng Petrus Ký th?i ?y là cái ?. Tôi cung hi?u du?c dó là cái ch? mà ông Hu?nh Van Ti?n, Luu H?u Phu?c... nh?ng v? mà sau này n?i ti?ng v? cách m?ng, dó dúng là m?t ch? quy t? nh?ng trí th?c yêu nu?c, nh?ng ngu?i ý th?c v? thân ph?n c?a dân t?c c?a d?t nu?c d? b?t d?u tranh d?u. Truy?n th?ng dó dã ti?p t?c cho d?n v? Tr?n Van On, dây cung là m?t y?u t? nuôi du?ng, mà sau này khi tôi vô h?c Petrus Ký tôi cung th?y không khí dó ? trong l?p h?c sinh cu c?a Petrus Ký. Khi choi v?i các anh Y?n, Lê Ðu?ng, Tr?n Ð?i L?c là còn hào quang c?a nh?ng nam cu?i 40 d?u 50, còn ph?ng ph?t t?i Petrus Ký. Chuy?n ho?t d?ng bí m?t th?i dó thì coi nhu là nh?ng th?n tu?ng. Ð.N.Y: Nói tóm t?t là nó có nh?ng truy?n th?ng, và hai là nó có n? n?p r?i. Nghia là l?p nào nó cung có nh?ng ngu?i, hai ba lo?i: lo?i lang xang có liên h? v?i nh?ng tên ho?t d?ng l?n hon ch?ng hai, ba tu?i, hai ba l?p hay là thân nhân ? ngoài. Tru?c dó thì nó không có gì h?t nhung sau b? ?nh hu?ng c?a nh?ng anh kia. Trong tru?ng h?p tôi, tru?c dó tôi không có liên h? v?i ai h?t, nhung lúc dó tôi là xì-cút (Hu?ng d?o). Trong xì-cút có d?y nhi?u th? nhu d?y anh ph?i là m?t thành ph?n nào trong l?p c?a anh, nghia là trong l?p c?n gì thì anh ph?i t? nguy?n v.v... Th?y giáo ? Petrus Ký cung có nhi?u th?y hóc búa nhu ông Giám th?, nhung cung có m?t s? th?y luôn luôn kích thích tinh th?n yêu nu?c c?a h?c trò. Tôi còn nh? nam h?c Ð? t?, m?t th?y giáo d?y S? Ð?a, mà ngu?i này dã t?ng ? tù th?i Tr?n Van On. Ông này dã d?y S? trong tinh th?n kích thích h?c trò. Th?y giáo này mê báo Ð?i M?i c?a ông Hoàng Thuong l?m. Nam h?c Ð? t? tôi dã có g?n d? s? báo Ð?i M?i này (có kho?ng 154 s?) — d?n tháng 4 nam 1955 thì t? báo dóng c?a — tôi ch? di ra nh?t ? d?u du?ng bán l?. Ngày tôi b? ra tòa r?i di tù tôi mang h?t b? dó bi?u cho ngu?i th?y này. Khi ra kh?i tù, c?nh sát c? theo di?u tra xem mình b? ?nh hu?ng b?i nh?ng ai, ai nói cho mình di?u này, ai nói cho mình th? kia. PPM: Anh v?a nói cái v? b? ra tòa và b? di tù, anh nói so l?i chi ti?t này m?t chút. Ð.N.Y: Có hai l?n. Th?i k? di tù d?u là nam 1957, lúc dó tôi 16 tu?i. Ông Minh h?c xong Ð? t? (? Mi?n Trung) d? vào Nam h?c Ð? Tam, còn t?i tôi h?c du?i này Ð? Ngu, Ð? t? lên. Tru?c dó thì v?n t? d?ng lên Ð? Tam nhung d?n nam dó vào kho?ng tháng 3, m?t thông tu c?a B? Giáo D?c là, t? gi? tr? di ai là h?c sinh Ð? t? mu?n lên Ð? tam ph?i d? “bình th?,” n?u không có thì ph?i thi vào. T? nhiên là tuong lai c?a d?i da s? b? de d?a. T? chuy?n này dã phát sinh ra phong trào Ki?n ngh?. Vào kho?ng d?u nam 1957, c? l?p có 40 ch?c ngu?i Ki?n ngh? thì d?a nào cung ký vào h?t, nhung ph?i có m?t h?c sinh d?i di?n, mà thu?ng h?c sinh d?i di?n này ph?i là ngu?i h?c gi?i trong l?p. Nhu th? có 10 l?p Ð? t? có 10 lá thu nhu v?y. M?i lá thu dính kèm 30, 40 ch?c ch? ký. Ch?ng nh?ng tru?ng Petrus Ký làm th? mà t?t c? nh?ng tru?ng công ? Sài Gòn d?u làm, (và ngu?i d?i di?n ký ki?n ngh? cho c? tru?ng Trung Vuong là bà Dung (v? anh Cát bây gi?). Th? là c? Sài Gòn k? c? tru?ng Nguy?n Trãi, Chu Van An d?u ký, nhung d?n khi ra tòa thì không có nh?ng h?c sinh này. Ch?ng nh?ng tru?ng du?i mi?n Tây nhu Nguy?n Ðình Chi?u ? M? Tho, tru?ng Tho?i Ng?c H?u ? Phan Thanh Gi?ng cung d?u ký h?t. Khi ki?n ngh? thì ph?i dèo theo hai di?u, là dèo theo h?c b?ng, c?i thi?n v? giáo d?c. Phong trào này x?y ra d?u nam 57, dây là nam d?u tiên d?u tranh Ch?ng Hi?p Thuong. Trên nguyên t?c là nam 56 thì dòi Hi?p Thuong nhung hai bên l?c d?u nhau, d?n 57 di?u này x?y ra thì là con d? c?a chuy?n kia thôi. Các tru?ng l?p du?c t? ch?c h?p t?i Sài Gòn, r?i mi?n Nam mu?i m?y tru?ng h?p l?i trong m?t nhà hóc bà tó t?i Bàn C?. Tôi thì không d?i di?n l?p d?i di?n tru?ng nhung tôi l?i là ngu?i t? ch?c cu?c h?p dó mà d?a di?m l?i không bi?t ai cho mu?n (vì t?t c? d?u là b?n bè, ngu?i m?t tay). Tôi l?i là ngu?i t? ch?c di l?i, an u?ng và cu?i cùng tôi là ch? t?a c?a bu?i h?p dó, b?n bè tôi thì du?c d?n d? làm này n?, còn tôi thì không ai d?n h?t, ch? vì tinh th?n xì-cút mà có tinh th?n t? ch?c. Vì là ch? t?a cho nên sau dó tôi ra buu di?n g?i thu cho T?ng th?ng và Qu?c H?i. T?t c? nh?ng thu t? lúc dó khi g?i cho hai c?p dó ph?i có s? can cu?c c?a mình, còn n?u g?i thu b?o d?m thì không thành v?n d?. Khi dua can cu?c là tôi th?m bi?t, “Me,ï lúc này là b?t d?u lãnh d? r?i d?y nhá!” Nhung dã lao theo thì ph?i t?i luôn. Và di nhiên là tho không d?i nào có câu tr? l?i. Th? là ph?i h?p l?i và xu?ng du?ng. Cu?c xu?ng du?ng t?i Nha Trung Ti?u h?c du?ng Lê Van Duy?t tru?c c?a Tao Ðàn, noi tru?c là van phòng Th? tu?ng Ngô Van Thinh ngày xua treo c? ch?t, mà tôi là d?i di?n c?a phe bi?u tình 200, 300 tram ngu?i v?i c? xí. Tôi vào nói chuy?n v?i ông T?ng Giám Ð?c Trung H?c Bùi Phu?ng Trì. Xong v? nhà, d?n ngày hôm sau thì m?i th?y nh?ng b?n kia d?n nói c?nh sát ? qu?n nhì qu?n nh?t qu?n ba g?i tôi. M?i d?u ch? có 1, 2 th?ng báo tôi còn không tin nhung sau dó 7, 8 th?ng báo tin thì bi?t dúng là nó dã lùa h?t dám này ra r?i. Th?ng nào cung báo tin cho bi?t là h? dang di tìm xem v? này có nh?ng ai. Ð?n lúc này tôi bi?t tình hình nguy d?n noi. Tôi dò h?i thì bi?t c?nh sát d?c bi?t mi?n Ðông ? ch? M?c Ð?nh Chi, tôi d?n trình di?n, “Tôi dây không c?n ph?i di tìm.” Th? là c?nh sát gi? tôi ? dó. Trong b?n khai t?i dó có nh?ng câu h?i r?ng: Nh?ng ý ki?n này là c?a ai. Tôi bi?t v?y nên nh?t d?nh ch?ng minh r?ng dó là ý ki?n c?a chính anh em h?c sinh. Th? là tôi b? giam m?t th?i gian sau dó th? ra. Tru?c khi th? ra tôi ph?i ký vào gi?y cam k?t ph?i báo cáo cho h? bi?t n?u có nh?ng ai ti?p xúc... Tôi ký xong v? và suy nghi tìm cách báo cho m?i ngu?i bi?t là tôi dã b? theo dõi r?i các anh d?ng liên l?c v?i tôi n?a. Nhung tôi khám phá ra r?ng t?t c? nh?ng ngu?i choi v?i tôi cung d?u dã du?c d?n nhu v?y h?t r?i, nghia là không d?a nào liên l?c v?i d?a nào n?a. Thì r?i l?i yên. Trong nam Ð? tam dó, tôi dang ho?t d?ng tung b?ng thì t? nhiên hoàn toàn b? cô l?p. Sau dó vài tháng thì cung có ngu?i d?n liên l?c nhung không ph?i là chuy?n h?c sinh n?a mà lúc dó là h? liên l?c, m?i tôi di h?p trong T?ng Liên doàn Lao d?ng, l?p m?t nghi?p doàn Van Ngh? Si, bây gi? là d?u tranh van ngh? t? nh?ng r?p hát, c?i luong, báo chí v.v... PPM: Nghi?p doàn van ngh? si? Lúc dó anh dã là van ngh? si, dã vi?t lách gì chua? Ð.N.Y: Tôi dâu có vi?t lách gì, nhung d?i khái mình là dân ho?t d?ng. R? là tôi di. Vô h?p dây thì bàn bên c?nh là bàn công an. T?i công an ng?i dó 24/24 d? ghi l?i t?t c? nh?ng chuy?n dó vì là d?u tranh công khai mà. Tôi l?i nghi th?m, “dây l?i là cái r?c r?i n?a dây. Nhung k?, làm thì c? làm.” Lúc này tôi cung dã b?t d?u choi v?i dám van ngh? si r?i nhung cung ch? là tép riu thôi, nhung v?n d? là h? th?ng t? ch?c t?c là anh dã b? l? phía h?c sinh r?i thì h? s? (dua anh) vào sâu sang ho?t d?ng khác, vì dây là m?t h? th?ng có t? ch?c mà. Sau dó khó khan thì h? d?n tôi d?ng liên l?c v?i Liên doàn Lao d?ng n?a, mu?n liên l?c gì thì di lên trên Hóc Môn, di vào các vu?n h?p. Khi di h?p lên du?ng Chi Lang, t? Chí Nhu?n t? nhà ông Ph?m Duy di ngu?c v? Bà Chi?u, c? bu?i chi?u t? 4, 5 gi? mu?n g?p thì d?ng ch? ? dó có ngu?i d?p xe d?p ngang qua. R?i, nhu th? các b?n dã bi?t h?i nh? c?a tôi th? nào r?i d?y.
Powered By Nguoi-Viet Online