Tr?n Gia Ph?ng

Theo d?ng C?ng S?n Vi?t Nam, h?u thân c?a d?ng Lao Ð?ng và d?ng C?ng S?n Ðông Duong (CSÐD), ngày 19-12-1946 là ngày toàn qu?c kháng chi?n ch?ng th?c dân Pháp. Tuy nhiên, m? l?i nh?ng tài li?u l?ch s? v? nh?ng nam 1945, 1946, thì nh?ng tài li?u n?y cho th?y ngày 19-12-1946 ch? là ngày bùng n? cu?c tranh ch?p gi?a d?ng CSÐD và Pháp mà thôi. Xin hãy b?t d?u v?i ch? truong c?a d?ng CSÐD sau khi cu?p chính quy?n nam 1945.

1. Ch? truong d?c quy?n c?a Vi?t Minh

Sau khi cu?p chính quy?n, H? Chí Minh tuyên b? thành l?p ch? d? Vi?t Nam Dân Ch? C?ng Hòa (VNDCCH) và trình di?n n?i các Vi?t Minh (VM) d?u tiên ngày 2-9-1945. G?n 10 ngày sau, H? Chí Minh tri?u t?p h?i ngh? Trung uong d?ng CSÐD t?i Hà N?i ngày 11-9-1945, (1) d? bàn v? du?ng l?i c?a d?ng CSÐD trong tình hình m?i. H?i ngh? dã dua ra nguyên t?c can b?n là d?ng CSÐD n?m d?c quy?n di?u khi?n m?t tr?n VM, và m?t mình th?c hi?n cách m?ng.( 2) Ð?ng CSÐD n?m d?c quy?n m?t tr?n VM. M?t tr?n VM dang n?m chính quy?n, di?u khi?n chính ph?. Nhu v?y có nghia là d?ng CSÐD d?c quy?n cai tr? d?t nu?c. Ð? th?c hi?n ch? truong n?y, d?ng CSÐD dua ra các k? ho?ch d?i n?i và d?i ngo?i nhu sau.

2. K? ho?ch d?i n?i: Cuong quy?t d?c quy?n

Ð? d?c tôn quy?n l?c, trong khi t? ch?c chính quy?n, cai tr? d?t nu?c, d?ng CSÐD và VM thi hành hai k? ho?ch d?i n?i chính:

Th? nh?t, VM t? ch?c “tiêu di?t ti?m l?c”(3), nghia là gi?t t?t c? nh?ng thành ph?n d?i l?p, không theo VM, tuy không ch?ng VM nhung có kh? nang ti?m ?n có th? s? gây nguy h?i cho VM trong tuong lai. V?n d? n?y không c?n tr? lui vì dã có quá nhi?u tài li?u và nhi?u ngu?i bi?t. Ch? xin nh?c l?i trong hai nam 1945, 1946, tru?c khi chi?n tranh bùng n?, VM gi?t ít nh?t kho?ng 100,000 ngu?i trên toàn qu?c, t? thành ph? d?n nông thôn, t? nh?ng nhân v?t danh ti?ng nh?t trong c? nu?c, d?n nh?ng viên ch?c làng xã, nh?ng ch?c s?c tôn giáo d?a phuong không theo VM.( 4)

Do dang c?m quy?n, trong hai nam 1945-1946, VM thành công trong k? ho?ch gi?t ti?m l?c. Lúc dó không còn ai hay th? l?c nào có th? c?nh tranh v?i VM. Tuy nhiên s? thành công c?a VM làm h?i không ít cho ti?m l?c nhân tài c?a d?t nu?c.

Th? hai, VM dình ch? hi?n pháp nam 1946. Nguyên vào cu?i nam 1945, VM g?p ba d?i l?c cùng m?t lúc: Lãnh t? các d?ng phái theo ch? nghia dân t?c nhu Vi?t Nam Qu?c Dân Ð?ng (VNQDÐ), Vi?t Nam Cách m?ng Ð?ng Minh H?i (Vi?t Cách) t? Trung Hoa tr? v? Vi?t Nam sau chi?n tranh, quy?t li?t ch?ng d?i H? Chí Minh và m?t tr?n VM. Các tu?ng lãnh Qu?c Dân Ð?ng Trung Hoa dua kho?ng 200,000 quân vào Vi?t Nam theo t?i h?u thu Potsdam. Sau khi tái chi?m mi?n Nam, ngu?i Pháp ti?n quân t? mi?n Nam ra mi?n B?c, tái chi?m toàn b? Ðông Duong. (V? các vi?c n?y xin xem phía du?i.)

Trong khi tình hình cang th?ng, do s? dòi h?i c?a các d?ng phái theo ch? nghia dân t?c, VM t? ch?c b?u c? qu?c h?i l?p hi?n ngày 6-1-1946. Cu?c b?u c? dua d?n k?t qu? là t?t c? d?i bi?u do VM dua ra d?u d?c c?, chi?m d?i da s? trong qu?c h?i. Tru?ng h?p di?n hình là VM yêu c?u c?u hoàng B?o Ð?i ra ?ng c? dân bi?u. Ông không tranh c? mà v?n d?c c?.( 5)

Qu?c h?i so?n xong b?n hi?n pháp và thông qua ngày 9-11-1946, g?m “L?i nói d?u”, 7 chuong và 70 di?u. Ðây là b?n hi?n pháp d?u tiên c?a ngu?i Vi?t Nam. “L?i nói d?u” c?a b?n hi?n pháp nh?n m?nh: “Ðoàn k?t toàn dân, không phân bi?t gi?ng nòi [s?c t?c], gái trai, giai c?p, tôn giáo. Ð?m b?o các quy?n t? do dân ch?. Th?c hi?n chính quy?n m?nh m? và sáng su?t c?a nhân dân.”

Hi?n pháp m?i du?c qu?c h?i thông qua, ch? chua du?c chính ph? ban hành. Khi dó, Trung Hoa (Qu?c Dân Ð?ng) dã rút quân v? nu?c; các lãnh t? VNQDÐ và Vi?t Cách, theo ch? nghia dân t?c d?u b? kh?ng b?, dã tránh m?t hay b? qua Trung Hoa; và VM ký liên ti?p hai hi?p u?c So B? (6-3-1946) và T?m U?c (14-9-1946) v?i Pháp, nghia là dã t?m hòa v?i Pháp. Vì v?y VM không còn ai ch?ng d?i hay gây khó khan, nên ngày 14-11-1946, qu?c h?i g?m da s? là d?i bi?u c?a VM, tuyên b? dình ch? thi hành hi?n pháp v?a thông qua.( 6)

S? di hi?n pháp b? dình ch? vì n?u hi?n pháp du?c chính ph? ban hành, thì VM và d?ng CSÐD ph?i ch?u s? ràng bu?c c?a hi?n pháp, không th? d?c tôn quy?n l?c, không th? mu?n làm gì thì làm, vì vi?c cai tr? d?t nu?c ph?i d?a trên can b?n hi?n pháp. Hi?n pháp nam 1946 dã ch?t y?u tru?c khi du?c khai sinh.

Không có hi?n pháp, VM cai tr? b?ng s?c l?nh và ngh? quy?t. Ngh? quy?t là quy?t d?nh c?a m?t nhóm ngu?i trong m?t h?i ngh? dua ra, theo ch? quan chính tr? và quy?n l?i c?a nhóm ngu?i dó, có th? thay d?i theo hoàn c?nh. Ngh? quy?t khác v?i ngh? d?nh. Ngh? d?nh là m?t van b?n pháp lý do chính quy?n d?a trên lu?t l? qu?c gia l?p ra. Trong ch? d? c?ng s?n d?ng tr?, nhà nu?c VM ho?t d?ng theo nh?ng ngh? quy?t c?a d?ng b? c?ng s?n các c?p, t? trung uong xu?ng d?a phuong, ch? không theo lu?t pháp quy d?nh Vì v?y, nhà nu?c VM không c?n d?n hi?n pháp d? tránh b? hi?n pháp kh?c ch?.

3. K? ho?ch d?i ngo?i: Nhu?ng b? d? duy trì quy?n l?c

V? d?i ngo?i, VM ch? truong thuong thuy?t và nhu?ng b? các th? l?c ngo?i qu?c d? duy trì quy?n l?c c?a VM. Tru?c khi th? chi?n th? hai ch?m d?t ? Á Châu, t? Potsdam (ngo?i ô Berlin, th? dô nu?c Ð?c), Anh, Hoa K? và Trung Hoa Dân Qu?c (Tu?ng Gi?i Th?ch) g?i cho Nh?t B?n t?i h?u thu ngày 26-7-1945. Theo t?i h?u thu n?y, ba nu?c Ð?ng minh bu?c Nh?t B?n d?u hàng vô di?u ki?n, và quy d?nh r?ng ? Ðông Duong quân d?i Trung Hoa s? gi?i gi?i quân d?i Nh?t ? phía B?c vi tuy?n 16, và quân d?i Anh s? gi?i gi?i quân d?i Nh?t ? phía Nam vi tuy?n 16 (ngang qua Tam K?). Ð?c bi?t, t?i h?u thu Potsdam không nói ai s? cai tr? Ðông Duong sau khi quân Nh?t b? gi?i gi?i. Pháp li?n l?i d?ng di?m n?y d? dem quân tái chi?m Vi?t Nam.

Sau khi Nh?t d?u hàng, Lu Hán ch? huy quân Trung Hoa, cùng b? tham muu d?n Hà N?i ngày 11-9-1945, dóng b?n doanh ? ph? toàn quy?n Pháp cu. Th? là H? Chí Minh lo thuong thuy?t, h?i l? các tu?ng lãnh Trung Hoa (Ðoàn Thêm, tr. 14), d? Lu Hán giúp d?ng trung gian v?i các d?ng phái theo ch? nghia dân t?c, và d? Lu Hán không qu?y nhi?u VM khi rút quân v?.

V? phía Pháp, quân d?i Pháp theo quân d?i Anh, tái chi?m Nam K? tháng 9-1945. Ngày 27-2-1946, dô d?c D'Argenlieu, cao ?y Pháp t?i Ðông Duong, v?i vàng t? ch?c cu?c hành quân “Bentré”, chuy?n 21,000 quân t? mi?n Nam ra H?i Phòng, d? tái chi?m B?c K?.( 7)

Trong khi dó, ngày 28-2-1946, t?i Trùng Khánh, hai bên Pháp-Trung Hoa ký k?t hi?p u?c, theo dó Trung Hoa ch?u rút quân ra kh?i Vi?t Nam t? ngày 1 d?n 15-3, và ch?m nh?t là ngày 31-3-1946, d? cho quân Pháp thay th?. Ngu?c l?i, Pháp tr? v? cho Trung Hoa các tô gi?i Pháp ? Trung Hoa, bán cho Trung Hoa thi?t l? Vân Nam, s?a d?i quy ch? ngu?i Hoa ? Ðông Duong...

Vào chi?u ngày 5-3-1946, chi?n h?m Pháp xu?t hi?n ? ngoài khoi H?i Phòng. T?i Hà N?i, du?c tin n?y, H? Chí Minh báo cho Jean Sainteny, d?i di?n Pháp ? phía B?c, r?ng H? Chí Minh s?n sàng ký hi?p u?c v?i Pháp. Vào chi?u ngày 6-3-1946, t?i s? 38 du?ng Lý Thái T?, Hà N?i, H? Chí Minh, v?i tu cách ch? t?ch chính ph? Liên hi?p kháng chi?n, ký th?a u?c so b? v?i Pháp.

Theo th?a u?c n?y: Pháp th?a nh?n Vi?t Nam là m?t qu?c gia t? do (état libre), có chính ph? riêng, ngh? vi?n riêng và tài chính riêng trong Liên Bang Ðông Duong và trong Liên Hi?p Pháp (di?u 1); Vi?t Nam s?n sàng ti?p dón quân d?i Pháp d?n thay th? quân d?i Trung Hoa d? gi?i giáp quân d?i Nh?t (di?u 2).

Khi tuyên b? thành l?p nu?c VNDCCH, H? Chí Minh dã hô các l?i th? ch?ng Pháp, trong dó l?i th? th? ba nguyên van nhu sau: “N?u Pháp d?n xâm lang l?n n?a thì chúng tôi xin th?: không di lính cho Pháp, không làm vi?c cho Pháp, không bán luong th?c cho Pháp, không dua du?ng cho Pháp.”( 8) T?i sao nay H? Chí Minh l?i s?n sàng ti?p dón quân d?i Pháp d?n thay th? quân d?i Trung Hoa?

Nhu?ng b? Pháp trong th?a u?c so b? d? duy trì quy?n l?c, nhung VM v?n chua yên tâm. Vi?t Minh g?i phái doàn tham d? h?i ngh? Ðà L?t (4-1946), r?i h?i ngh? Fontainebleau ? Paris (7-1946). Ð? cho ch?c ch?n, H? Chí Minh còn di theo phái doàn Ph?m Van Ð?ng sang Paris. Ph?m Van Ð?ng th?t b?i, lên du?ng v? nu?c. H? Chí Minh ? l?i Paris m?t mình m?t dàm v?i b? tru?ng Pháp qu?c H?i ngo?i d? c? g?ng d?t du?c th?a hi?p v?i Pháp. Trong cu?c ph?ng v?n c?a báo Franc-Tireur ? Paris, H? Chí Minh nói: “Tôi không mu?n tr? v? Hà N?i tay không. Tôi mu?n khi tr? v? nu?c s? dem v? cho nhân dân Vi?t Nam nh?ng k?t qu? c? th? v?i s? c?ng tác ch?c ch?n mà chúng tôi mong d?i ? nu?c Pháp...”( 9)

Th? r?i, “Lúc dó g?n n?a dêm, ngày 14 tháng chín n?y, khi m?t ngu?i dàn ông m?nh kh?nh và g?y còm, m?c áo nhà binh, ra kh?i khách s?n Royal-Monceau, d?i l? Hoche. Ðó là Ch? t?ch H? Chí Minh. Ði b?, ông ta ti?n v? ngôi nhà g?n dó, s? 19 d?i l? Courcelles, noi ông Moutet còn th?c. H? Chí Minh d?n d? nói v?i Moutet r?ng ông ta ch?p nh?n ký b?n t?m u?c. Vi?c ký k?t di?n ra ngay t?c kh?c, trong phòng c?a v? b? tru?ng...” (d?ch t? Philippe Devillers, tr. 307.)

T?i sao sau khi ký th?a u?c so b?, H? Chí Minh l?i còn d?n t?n Paris d? xin ký b?n Modus Vivendi (T?m u?c) do ngu?i Pháp so?n th?o và áp d?t? Câu tr? l?i ch?c ch?n không ph?i vì n?n d?c l?p dân t?c Vi?t Nam. N?u qu? th?t H? Chí Minh và d?ng CSÐD hy sinh cho dân t?c, cho d?t nu?c, khi Pháp m?i tr? l?i Sài Gòn, thì ngay t? d?u VM v?n d?ng toàn dân ch?ng Pháp.

Trong khi dó, cung ngay t? nh?ng ngày d?u, VM ki?m cách thuong lu?ng riêng v?i Pháp ? trong Nam cung nhu ? ngoài B?c, d?ng th?i ki?m cách gi?t h?t t?t c? nh?ng nhà yêu nu?c Vi?t Nam ch?ng Pháp nhung không theo du?ng l?i c?a VM t? Nam chí B?c, gây chia r? trong các l?c lu?ng chính tr?. Làm nhu th?, H? Chí Minh và VM t? lo?i b? h?t ti?m nang và s?c m?nh dân t?c, t? làm y?u kém ti?m l?c kháng Pháp c?a ngu?i Vi?t Nam.

Ngang dây, ho?t d?ng c?a H? Chí Minh và VM cho m?i ngu?i th?y rõ là lý do duy nh?t khi?n H? Chí Minh ký liên ti?p hai th?a u?c nhu?ng b? Pháp nam 1946, ch? vì s? s?ng còn c?a d?ng CSÐD và VM mà thôi.

4. Ngày 19-12-1946: Chi?n tranh gi?a Ð?ng CSÐD và Pháp

Vi?t Minh càng nhu?ng b?, Pháp càng ti?n t?i. Pháp dua quân thay th? quân Trung Hoa khi quân Trung Hoa rút lui kh?i các thành ph? Tourane t?c Ðà N?ng (26-3), Ðông Hà (26-3), Hu? (27-3), Ð?ng H?i (28-3), Vinh (29-3), Thanh Hóa (30-3), Ninh Hòa (30-3), Thái Bình (31-3), Nam Ð?nh (31-3-1946)... Quân Pháp ti?n chi?m cao nguyên mi?n Trung vào tháng 6-1946.( 10)

Sau nh?ng ch?m trán l? t? trên dây, Pháp chi?m B?c Ninh ngày 4-8-1946. Ngày 17-8-1946, Pháp c? Tu?ng Morlière làm ?y viên C?ng Hòa kiêm Tu l?nh Quân l?c Pháp t?i mi?n B?c. Ông du?c l?nh c?a ph? cao ?y Pháp ? Sài Gòn là ki?m soát quan thu? ? H?i Phòng k? t? 10-10-1946. H? Chí Minh g?i thông di?p ph?n d?i Morlière ngày 11-11-1946. Pháp l?i c? quân chi?m L?ng Son ngày 24-11-1946. Cung trong ngày 24-11-1946, Pháp dùng phi co oanh t?c và chi?n h?m t?n công H?i Phòng, gây thi?t h?i n?ng n? cho ngu?i Vi?t.

Cao ?y D'Argenlieu v? Pháp t? ngày 12-11-1946. Trung tu?ng Jean Valluy, n?m quy?n cao ?y Pháp t?i Ðông Duong, ra l?nh cho Thi?u Tu?ng Morlière, ch? huy quân Pháp ? B?c K?, và Ð?i Tá Débes ph?i làm ch? tình hình H?i Phòng và ki?m soát thu? quan. Ngày 28-11, Pháp tang vi?n cho su doàn 9 B? binh và ngày 2-12-1946, Pháp hoàn toàn làm ch? H?i Phòng. Chi?n d?ch H?i Phòng c?a Pháp khi?n t? 200 d?n 300 dân Vi?t b? ch?t, 23 ngu?i Pháp ch?t, 83 b? thuong và 6 m?t tích. (Các s? ki?n n?y theo tài li?u c?a Ðoàn Thêm và Chính Ð?o.)

T?i Pháp, cu?c b?u c? ngày 10-11-1946 dem th?ng l?i cho các d?ng khuynh t?, trong dó d?ng CS Pháp d?n d?u, dua d?n s? s?p d? c?a n?i các Georges Bidault (28-11-1946). Léon Blum thu?c d?ng Xã H?i l?p xong chính ph? m?i ngày 16-12. Marius Moutet v?n gi? ch?c b? tru?ng Pháp qu?c H?i ngo?i. Ngày 18-12-1946, chính ph? Léon Blum c? b? tru?ng Pháp qu?c h?i ngo?i là Marius Moutet sang Ðông Duong, tìm hi?u tình hình t?i ch?, nhung ngày 22-12-1946, Moutet m?i lên du?ng qua Ðông Duong.

Trong khi dó, t?i Vi?t Nam, quy?n cao ?y Jean Valluy ra H?i Phòng h?p v?i Morlière, Débes và Sainteny ngày 17-12. N?i dung cu?c h?p không du?c ti?t l?. Có tài li?u vi?t r?ng trong cu?c h?p n?y, Valluy dã nói: “T?i nhà quê mu?n dánh nhau, chúng s? to?i nguy?n!” (Nguyên van: “Les Nhacs veulent la bagarre? Ils l'auront!”) (Philippe Devillers tr. 352.) Nhu th?, trong khi chính ph? thiên t? Pháp ? Paris ch? truong tìm ki?m m?t gi?i pháp chính tr?, thì các tu?ng lãnh Pháp ? Ðông Duong quy?t tâm t?n công VM.

T?i Hà N?i, ngày 18-12-1946, quân Pháp trao cho VM hai t?i h?u thu. T?i h?u thu th? nh?t, Pháp dòi VM h?y b? chu?ng ng?i v?t ? Hà N?i. T?i h?u thu th? hai, Pháp cho bi?t n?u VM không duy trì du?c an ninh, thì quân Pháp s? ph? trách an ninh k? t? 20-12-1946. (Chính Ð?o tr. 370.) Pháp n?m vi?c an ninh, có nghia là Pháp làm ch? Hà N?i. Pháp làm ch? Hà N?i có nghia là sinh m?nh c?a chính ph? VM và d?ng CSÐD s? n?m trong tay quân Pháp.

Ðó là di?u VM không th? nhu?ng b? du?c. Vì v?y, trong hai ngày 18 và 19-12-1946, H? Chí Minh m? h?i ngh? Trung uong d?ng CSÐD t?i V?n Phúc (Hà Ðông). H?i ngh? quy?t d?nh phát d?ng chi?n tranh ch?ng Pháp trên toàn qu?c, d?ng th?i h?i ngh? thông qua du?ng l?i tru?ng k? kháng chi?n c?a Tru?ng Chinh cung nhu báo cáo k? ho?ch quân s? c?a Võ Nguyên Giáp và “L?i kêu g?i toàn qu?c kháng chi?n c?a H? Chí Minh”.( 11) [Chú ý: Tài li?u v? h?i ngh? V?n Phúc do phía CSVN dua ra sau s? ki?n 19-12-1946 hon 50 nam.]

Ba di?u dáng ghi nh?n t? cu?c h?p n?y:

1) Ð?ng CSÐD dã du?c tuyên b? gi?i tán ngày 11-11-1945, nhung th?c t? v?n ho?t d?ng, và nay h?p t?i V?n Phúc, d?ng CSÐD d? quy?t d?nh chi?n tranh, quy?t d?nh luôn du?ng l?i tru?ng k? kháng chi?n và k? ho?ch quân s?.

2) Lúc d?u VM ch? truong thuong lu?ng v?i Pháp, ký th?a u?c So b? (6-3-1946) và T?m u?c (14-9-1946), nhung nay Pháp dòi n?m quy?n an ninh ? Hà N?i, d?n VM vào th? cùng. Không th? d? b? b?t, VM ph?i tìm cách thoát thân kh?i Hà N?i. Lúc dó VM y?u th?, không d? s?c dánh Pháp, nhung VM v?n ra tay t?n công tru?c, hô hào kháng chi?n, nh?m có lý do chính dáng d? VM và d?ng CSÐD rút lui kh?i Hà N?i trong danh d?.

3) H? Chí Minh không h?i ý ki?n qu?c h?i là co quan quy?n l?c t?i cao c?a ngu?i Vi?t lúc dó, hay ban thu?ng v? qu?c h?i, g?m nh?ng ngu?i luôn luôn có m?t ? Hà N?i, mà ch? h?i ý ki?n trung uong d?ng CSÐD d? phát d?ng chi?n tranh. Nhu th?, có nghia là chi?n tranh n?y là chi?n tranh gi?a d?ng CSÐD và Pháp, ch? không ph?i gi?a dân t?c Vi?t Nam và Pháp.

Theo di?u th? 29 c?a Hi?n Pháp ngày 9-11-1946, thì “mu?n tuyên chi?n thì ph?i có hai ph?n ba s? ngh? vi?n có m?t b? phi?u thu?n.” Sau dó, di?u th? 38 ghi r?ng: “Khi Ngh? vi?n không h?p du?c, Ban thu?ng v? cùng v?i Chính ph? có quy?n quy?t d?nh tuyên chi?n hay dình chi?n.” Tuy hi?n pháp n?y không du?c ban hành và b? bãi b? ngày 14-11-1946, t?c 5 ngày sau khi du?c qu?c h?i thông qua, nhung lúc dó ban thu?ng tr?c qu?c h?i g?m 18 ngu?i dã du?c b?u lên và dang có m?t ? Hà N?i.

Nh? l?i l?ch s? nu?c ta th?i nhà Tr?n (1226-1400), vào tháng 11 nam giáp thân (1284), du?c tin nhà Nguyên (Trung Hoa) g?i quân t?n công nu?c ta, vua Tr?n Nhân Tông (tr? vì 1279-1293) tri?u m?i các bô lão kh?p nu?c d?n di?n Diên H?ng ? kinh dô Thang Long d? tham kh?o ý ki?n. T?t c? nh?ng ngu?i có m?t d?ng thanh tr? l?i là: “Ph?i dánh” (Quy?t chi?n).

Vào th? k? 13, vi?c di l?i khó khan, tri?u m?i d?i bi?u dân chúng không d?, Tr?n Nhân Tông còn h?i ý dân d? ch?ng ngo?i xâm. Trong khi dó, gi?a th? k? 20, H? Chí Minh không tri?u t?p qu?c h?i, và cung không tri?u t?p ban thu?ng v? qu?c h?i ch? g?m 18 ngu?i, lúc dó dang có m?t t?i Hà N?i, d? tham kh?o ý ki?n, mà ch? h?i ý d?ng c?a ông ta t?c d?ng CSÐD.

K?t lu?n

Khi m?t tr?n VM lên c?m quy?n ngày 2-9-1945, d?ng CSÐD quy?t d?nh là d?ng n?m d?c quy?n di?u khi?n m?t tr?n VM, và m?t mình th?c hi?n cách m?ng. Vi?t Minh và d?ng CSÐD tiêu di?t t?t c? nh?ng thành ph?n d?i kháng. Hành d?ng n?y thúc d?y nh?ng ngu?i theo ch? nghia dân t?c, d?i l?p v?i VM c?ng s?n, vào th? ch?ng d?ng d?ng, vì b?n nang sinh t?n, ph?i c?ng tác v?i Pháp d? ch?ng VM. T? VM d?y ngu?i khác di v? phía Pháp, r?i VM l?i k?t án nh?ng ngu?i n?y là tay sai c?a Pháp. Vì v?y, h? chia r? dân t?c càng ngày càng tr?m tr?ng.

C?n chú ý là khi Pháp nh? ngu?i Anh, dua quân tái chi?m mi?n Nam t? tháng 9-1945, t? qu?c Vi?t Nam dã th?c s? lâm nguy t? dó. D?u v?y, ngay ? Nam B?, VM không kêu g?i toàn dân ch?ng Pháp. Ngày 22-8-1945, Jean Cédile nh?y dù xu?ng Tây Ninh thì ngày 27-8, ch? t?ch ?y ban Hành chánh Nam b? Lâm th?i c?a Vi?t Minh là Tr?n Van Giàu (d?ng viên c?ng s?n) bí m?t tìm g?p d? thuong thuy?t riêng v?i Pháp. Hành d?ng lén lút c?a Giàu b? gi?i chính tr? Sài Gòn lúc dó k?t t?i ph?n b?i.

Khi Pháp ti?n quân ra B?c, H? Chí Minh cung xin thuong thuy?t, qua t?n Paris d? xin ký hi?p u?c. Cu?i cùng, ch? khi không còn thuong thuy?t du?c n?a, h?t cách th?a thu?n, VM m?i quy?t d?nh dánh Pháp, vì VM và d?ng CSÐD lâm nguy, ch? không ph?i vì t? qu?c Vi?t Nam lâm nguy.

Ð? vu?t thoát con nguy bi?n, VM l?a ph?nh và l?i d?ng lòng yêu nu?c c?a dân chúng Vi?t Nam, kêu g?i toàn dân n?i lên kháng chi?n ch?ng Pháp. Vinh quang và quy?n l?c thì VM ôm l?y m?t mình, không chia s? cho ai c?. Nh?c nhã và nguy bi?n, thì VM kêu g?i toàn dân gánh vác. Do dó, không th? g?i ngày 19-12-1946 là ngày toàn qu?c kháng chi?n, mà ch? là ngày b?t d?u cu?c chi?n gi?a VM, d?ng CSÐD v?i Pháp.

Trong khi dó, ch?ng ngo?i xâm là truy?n th?ng lâu d?i c?a ngu?i Vi?t Nam. T? khi ngu?i Pháp d?t n?n b?o h? nam 1884, ngu?i Vi?t Nam liên t?c n?i lên ch?ng Pháp. Nay nghe VM kêu g?i kháng chi?n ch?ng Pháp, dân chúng Vi?t Nam nô n?c hu?ng ?ng ngay vì lòng yêu nu?c, thuong nòi, ch? dân chúng hoàn toàn không nghi ng? và không hay bi?t nh?ng âm muu và th? do?n mà lúc dó VM gi?u kín. Nh? v?y, H? Chí Minh, m?t tr?n VM và d?ng CSÐD m?i thoát kh?i nguy co có th? b? Pháp tiêu di?t vào nam 1946.

Tr?n Gia Ph?ng

(Toronto, ngày 01-12-2008)

Chú thích

1. Ð?ng CSÐD không có B? Chính Tr?. Vào nam 1951, khi d?ng CSÐD chia thành ba d?ng c?ng s?n Vi?t, Miên, Lào, H? Chí Minh l?y tên d?ng Vi?t Nam là d?ng Lao Ð?ng, khi dó m?i b?t d?u có B? Chính Tr?.

2. Philippe Devillers, Histoire du Viet-Nam de 1940 à 1952, Paris: Éditions du Seuil, 1952, tr. 143. [Ði?u n?y v? sau du?c d?ng C?ng S?n Vi?t Nam th? hi?n b?ng di?u 4 chuong 1 hi?n pháp nam 1992 c?a C?ng Hòa Xã H?i Ch? Nghia Vi?t Nam.]

3. T? ng? “gi?t ti?m l?c” hay “tiêu di?t ti?m l?c” là do chính VM d?t và nói truy?n kh?u v?i nhau, ch? VM và CSÐD không vi?t trong tài li?u công khai. (Dò h?i sau 1975)

4. N?u tính trung bình m?i t?nh hay thành ph? VM gi?t kho?ng 2,000 thì 50 t?nh và th? xã trên toàn qu?c là d? 100,000 ngu?i. Riêng d?o Cao Ðài và Ph?t giáo Hòa H?o, m?i d?o m?t kho?ng 10,000 ngu?i du?i tay VM.

5. C?u Hoàng B?o Ð?i cho bi?t khi ? Thanh Hóa, VM cho ngu?i d?n m?i ông ?ng c?. Ông không ký don và không tranh c? mà v?n du?c d?c c? ? Thanh Hóa v?i s? phi?u 92%. (B?o Ð?i, Con r?ng Vi?t Nam, California: Nguy?n Phu?c t?c xu?t b?n, 1990, tt. 221-222.)

6. Ðoàn Thêm, Hai muoi nam qua, 1945-1964, Sài Gòn: 1965, California: Nxb Xuân Thu tái b?n, không d? nam, tr. 28. [V?a qua, t?i Vi?t Nam cung x?y ra m?t chuy?n tuong t?: Tru?c dây, qu?c h?i C?ng Hòa Xã H?i Ch? Nghia Vi?t Nam tuyên b? k? ho?ch th? nghi?m r?ng ngày 25-4-2009, 385 xã trên toàn qu?c s? làm thí di?m b?u c? tr?c ti?p ch? t?ch xã. Ngày 15-11-200 qu?c h?i l?i quy?t d?nh quy?t d?nh dình ch? k? ho?ch n?y. (BBCVietnamese.com ngày 16-11-2008.)

7. Stein Tonnesson, “La paix imposée par la Chine: l'accord Franco-vietnamien du 6 mars 1946”, trong Les cahiers de l'institut d'histoire du temps présent, Charles-Robert Ageron v à Philippe Devillers ch? biên, s? 34, tháng 6-1996, tr. 36-38.

8. Tô T? H? và m?t s? tác gi?, 60 nam chính ph? Vi?t Nam 1945-2005, Hà N?i: Nxb. Thông T?n, 2005, tr. 26.

9. H? Chí Minh toàn t?p, [t?p] 4, tr. 607.

10. Chính Ð?o, Vi?t Nam niên bi?u, t?p A: 1939-1946, Houston: Nxb. Van Hóa, 1996, tt. 324 -340.

11. Lê M?u Hãn ch? biên, Ð?i cuong l?ch s? Vi?t Nam, t?p III, Hà N?i: Nxb. Giáo D?c, 2001, tr. 48 và B? Qu?c phòng, T? di?n bách khoa quân s? Vi?t Nam, Hà N?i: Nxb. Quân Ð?i Nhân Dân, 2004, tt. 503-504.