H. Josef Hebert, AP

WASHINGTON (AP) - Giá xang tang cao dã khi?n cho nhi?u ngu?i M? thay d?i l?p tru?ng v? nh?ng v?n d? nang lu?ng và môi sinh. So v?i nh?ng cu?c tham dò du lu?n cách dây nam tháng, bây gi? càng có thêm nhi?u ngu?i trong dân chúng M? coi vi?c khoan m? d?u và xây thêm nh?ng nhà máy phát di?n là uu tiên cao hon v?n d? b?o t?n nang lu?ng, theo m?t cu?c kh?o sát m?i.

Cu?c tham dò c?a trung tâm nghiên c?u Pew Research Center, du?c công b? hôm mùng 1 Tháng B?y, cho th?y g?n m?t n?a s? ngu?i du?c h?i ý ki?n (47 ph?n tram) bây gi? coi vi?c khai thác nang lu?ng, khoan m? d?u và ki?n thi?t thêm nh?ng nhà máy phát di?n nhu là uu tiên cao nh?t, so v?i t? l? 37 ph?n tram nh?ng ngu?i tin tu?ng nhu v?y cách dây nam tháng.

Cu?c tham dò c?a Pew, du?c thi hành trong nh?ng ngày cu?i Tháng Sáu, cho th?y s? ngu?i coi v?n d? b?o t?n nang lu?ng là quan tr?ng dã gi?m b?t 10 ph?n tram k? t? Tháng Hai. Bây gi? t? l? c?a hai ý ki?n trái ngu?c h?u nhu ngang nhau.

S? ngu?i nói r?ng h? coi vi?c gia tang ngu?n cung c?p nang lu?ng là quan tr?ng hon vi?c b?o t?n môi sinh dã tang lên 60 ph?n tram so v?i t? l? 54 ph?n tram trong Tháng Hai, và s? ngu?i tán thành vi?c khoan m? d?u trong khu B?o T?n Ð?i S?ng Hoang Dã B?c Bang Duong (Arctic National Wildlife Refuge) c?a Alaska cung dã gi?m xu?ng.

“Ði?u này cho th?y ?nh hu?ng dích th?c c?a giá xang cao d?i v?i công chúng,” l?i ông Carroll Doherty, phó giám d?c c?a Pew Research Center -là t? ch?c dã m? cu?c tham dò b?ng cách h?i ý ki?n 2,004 ngu?i M? qua di?n tho?i t? ngày 18 d?n ngày 29 Tháng Sáu.

T? Tháng Hai, giá xang dã tang v?t t? 3 dô la m?t gallon lên t?i giá trung bình toàn qu?c 4.08 dô la m?t gallon vào cu?i Tháng Sáu, theo nh?ng con s? c?a B? Nang Lu?ng.

Trong cu?c tham dò m?i, s? chuy?n hu?ng l?p tru?ng d? quay sang tán thành vi?c s?n xu?t thêm nang lu?ng dã x?y ra trong nh?ng l?a tu?i và các nhóm chính tr? khác nhau, cho th?y có s? thay d?i thái d? trong gi?i ph? n?, gi?i tr? tu?i, nh?ng ngu?i thu?c Ð?ng Dân Ch? ho?c có khuynh hu?ng d?c l?p ? t?t c? các nhóm này tru?c dây thu?ng coi tr?ng vi?c b?o t?n môi sinh hon s? khai thác nang lu?ng.

Cu?c tham dò dã du?c thi hành trong th?i gian Qu?c H?i dang tranh cãi gay g?t v? cách d?i phó v?i nh?ng v?n d? nang lu?ng c?a qu?c gia, và trong khi hai ?ng c? viên t?ng th?ng John McCain c?a Ð?ng C?ng Hòa và Barack Obama c?a Ð?ng Dân Ch? cung dang chia r? nhau rõ r?t v? vi?c d?t uu tiên cho nang lu?ng.

Ngh? Si McCain dã kêu g?i xây thêm nh?ng nhà máy s?n xu?t di?n l?c b?ng nang lu?ng h?ch tâm và ch?m d?t s? ngan c?m khoan m? d?u trong khu v?c bao g?m 85 ph?n tram vùng bi?n duyên h?i c?a Hoa K?. Ð?i th? c?a ông, Ngh? Si Obama, dã nh?n m?nh vào nh?ng bi?n pháp khuy?n khích b?o t?n và khai thác nh?ng ngu?n nang lu?ng thay th?, d?ng th?i ông ch?ng d?i d? ngh? khoan thêm m? d?u ngoài bi?n.

Trong khi dó, các nhà l?p pháp Dân Ch? trong Qu?c H?i cung dang thúc d?y nh?ng bi?n pháp b?o t?n và khai thác nh?ng ngu?n nang lu?ng thay th?, và h? bi?n lu?n r?ng nu?c M? không th? gi?i quy?t các v?n d? nang lu?ng ch? b?ng cách khoan thêm m? d?u. Phía các nhà l?p pháp C?ng Hòa thì nói r?ng gi?i pháp là hãy s?n xu?t thêm d?u l?a trong nu?c, bao g?m nh?ng vùng d?t thu?c liên bang và vùng bi?n duyên h?i mà hi?n th?i dang b? ngan c?m vì s? làm h?i t?i môi sinh.

Tuy nhiên, cu?c tham dò du lu?n c?a Pew Research Center cho th?y dân chúng M? thu?c c? hai d?ng C?ng Hòa và Dân Ch? dang xáp l?i g?n nhau hon trong cu?c tranh cãi gi?a hai v?n d? s?n xu?t và b?o t?n. Con s? nh?ng ngu?i Dân Ch? nói r?ng h? coi vi?c gia tang s?n xu?t nang lu?ng là uu tiên hàng d?u dã nh?y v?t 16 ph?n tram k? t? Tháng Hai d? lên t?i m?c 46 ph?n tram hi?n nay. Trong khi dó, nh?ng ngu?i C?ng Hòa có cùng quan di?m gi?ng nhu v?y dã gi?m t? kho?ng 50 ph?n tram xu?ng 43 ph?n tram.

Ngo?i tr? chi ti?t v? vùng b?o t?n thiên nhiên ? Alaska, cu?c tham dò m?i không d? c?p b?t c? nh?ng d? ngh? d?c bi?t nào v? nang lu?ng, ch?ng h?n nhu bãi b? l?nh c?m khoan m? d?u trong m?t s? vùng bi?n duyên h?i, nh?ng v?n d? l?i và h?i c?a nang lu?ng h?ch tâm, ho?c nh?ng ?nh hu?ng v? môi sinh c?a nh?ng nhà máy di?n d?t b?ng than dá làm tang nhi?t d? d?a c?u.

Cu?c tham dò ch? h?i ý ki?n v? nh?ng uu tiên nang lu?ng t?ng quát, theo l?i ông Doherty.

Trong s? nh?ng k?t qu? dáng k? nh?t c?a cu?c kh?o sát là dã có s? tang v?t, ch? trong th?i gian nam tháng, nh?ng ý ki?n tán thành khai thác và s?n xu?t thêm nang lu?ng trong s? các nhóm mà tru?c dây có truy?n th?ng chú tr?ng vào vi?c b?o t?n nhu là gi?i pháp d?i v?i nh?ng v?n d? nang lu?ng c?a nu?c M?.

Thí d?, t? l? nh?ng ngu?i có khuynh hu?ng c?p ti?n coi v?n d? gia tang khai thác nang lu?ng là uu tiên quan tr?ng nh?t dã tang g?p dôi t? m?c 22 ph?n tram trong Tháng Hai lên 45 ph?n tram hi?n th?i; tang t? 19 lên 50 ph?n tram trong s? nh?ng ngu?i có khuynh hu?ng chính tr? d?c l?p; và t? 18 lên 46 ph?n tram trong gi?i ph? n?.

Nh?ng ngu?i tr? tu?i, mà ph?n dông trong quá kh? coi tr?ng s? b?o t?n, bây gi? dã chuy?n hu?ng v?i t? l? r?t cao. Trong cu?c tham dò m?i, hon 50 ph?n tram nh?ng ngu?i t? 18 t?i 29 tu?i nói r?ng h? coi vi?c gia tang khai thác nang lu?ng là quan tr?ng hon, dây là t? l? tang g?p dôi so v?i Tháng Hai.

Cu?c tham dò cho th?y dân chúng M? v?n còn chia r? rõ r?t v? v?n d? cho phép khoan m? d?u trong khu B?o T?n Ð?i S?ng Hoang Dã B?c Bang Duong c?a Alaska. Nhung trong cu?c kh?o sát m?i, con s? nh?ng ngu?i tán thành cho phép khoan m? d?u ? dó dã tang lên m?c 50 ph?n tram so v?i 42 ph?n tram trong Tháng Hai. Trong khi dó, t? l? nh?ng ngu?i ph?n d?i dã gi?m t? 50 ph?n tram xu?ng 43 ph?n tram.

S? b?c b?i c?a dân chúng v? giá xang cao và ng? sang khuynh hu?ng tán thành khai thác thêm nang lu?ng cung dã hi?n ra trên Internet.

Trang web c?a c?u Ch? T?ch H? Vi?n Newt Gingrich kêu g?i dân chúng ký tên vào m?t ki?n ngh? d? yêu c?u “khoan d?u ? dây, ngay bây gi?” dã có hon 1.2 tri?u ngu?i truy c?p.

(Nguy?n Ng?c Minh chuy?n ng? t? nguyên b?n ti?ng Anh “Gas prices change views on energy” c?a H. Josef Hebert, AP, July 1, 2008)