Tòa án quân s? di?u tra trung d?i tru?ng g?c Vi?t trong v? hành hung 3 thu?ng dân Iraq

Vu Quí H?o Nhiên & Ð? Dzung/Ngu?i Vi?t

CAMP PENDLETON, California (NV) - Trong m?t phiên tòa, du?c miêu t? là tuong duong v?i phiên d?i b?i th?m doàn trong m?t tòa hình s? thu?ng, tòa án quân s? t?i can c? th?y quân l?c chi?n Camp Pendleton, California hôm 11 Tháng Giêng dã m? phiên d?u tiên di?u tra Thi?u Úy Nathan P. Phan b? t? cáo hành hung 3 thu?ng dân Iraq và khai báo sai. Phía lu?t su d?i di?n Thi?u Úy Phan thì cho r?ng b?ng ch?ng không d? d? truy t? và d?t v?n d? d?o d?c ngh? nghi?p khi bên công t? dua cáo tr?ng khi không có b?ng ch?ng.

Thi?u Úy Phan, 26 tu?i, (m?t s? tin tru?c dây, k? c? trên b?n báo, ghi nh?m là trung úy) b? t? cáo t?i danh hành hung ba ngu?i Iraq, trong dó có m?t ngu?i dàn ông b? dánh d?p ngay t?i nhà mình, và hai ngu?i dàn ông n?a b? k?p c? d?n ng?t x?u trong khi dang h?i cung. C? ba v? này d?u x?y ra t?i Hamdania, g?n Abu Ghraib, vào Tháng Ba, 2006.

Lu?t Su David Sheldon, m?t trong ba lu?t su d?i di?n cho Thi?u Úy Phan, phát bi?u v?i phóng viên báo Ngu?i Vi?t sau phiên tòa, “Tôi cho là phía công t? s? g?p nhi?u khó khan n?u h? ti?p t?c truy t? Thi?u Úy Phan ra tòa án quân s?. Trong ba ngu?i du?c cho là n?n nhân thì ch? có m?t ngu?i ch?u ra làm ch?ng. M?t ngu?i thì dã b? quân n?i d?y gi?t, còn ngu?i th? ba thì là quân n?i d?y dang tr?n nên không ra làm ch?ng.”

Phiên tòa, du?c tri?u t?p d?a trên di?u 32 th? t?c tòa án quân s? nên du?c g?i là “Article 32 hearing,” du?c miêu t? là tuong duong v?i phiên d?i b?i th?m doàn trong m?t tòa hình s? thu?ng, có m?c dích cho hai bên công t? và b? cáo trình bày b?ng ch?ng d? xem có d? d? truy t? Thi?u Úy Phan hay không.

Theo l?i v? ch? t?a phiên tòa, Trung Tá William N. Pigott, “Theo di?u 32 th? t?c tòa án quân s?, tôi s? cân nh?c h?t t?t c? các b?ng ch?ng, nh?ng l?i khai, và sau dó có th? d? ngh? truy t? Thi?u Úy Phan tru?c tòa án quân s? (full court martial), tòa án quân s? rút g?n (summary court martial), hay d? ngh? bãi b? t?t c? hay m?t s? t?i danh.” Tuy nhiên, Trung Tá Pigott nói thêm, “K?t lu?n c?a tôi ch? có tính cách d? ngh? và Trung Tu?ng James Mattis (ch? huy tru?ng th?y quân l?c chi?n t?i Iraq) có th? theo hoàn toàn, theo m?t ph?n, ho?c không theo d? ngh? c?a tôi.”

Nh?ng l?i ch?ng trong ngày d?u tiên c?a phiên tòa cho th?y Thi?u Úy Phan không tr?c ti?p hành hung ba ngu?i này. Phía công t? du?ng nhu s? d?a vào v? trí ch? huy c?a ông d? ph?i ch?u trách nhi?m v? vi?c làm c?a c?p du?i.

Ngu?i b? dánh t?i nhà là ông Khalid Hamad Daham. Theo l?i ch?ng c?a hai quân nhân du?i quy?n Thi?u Úy Phan, ti?u d?i 1, d?i d?i Kilo, ti?u doàn 3, quân doàn 5, dã d?n nhà ông này và thay phiên nhau dánh d?p ông. Ti?u d?i này n?m trong trung d?i 2 do Thi?u Úy Phan ch? huy.

Theo l?i ch?ng c?a Trung Si Saul Lopezromo, ti?u d?i 1 tru?c dó dã b?t ông Daham, nhung sau dó, theo dúng quy d?nh c?a quân d?i Hoa K? t?i Iraq, ph?i th? ông này ra. Theo l?i Trung Si Lopezromo, ông Daham t?ng là viên ch?c cao c?p trong h? th?ng tình báo c?a ch? d? Sadam Hussein và v?n ti?p t?c tài tr? cho quân n?i d?y.

M?t quân nhân khác là Binh Nhì Jerry Shumate cung làm ch?ng tuong t?. Binh Nhì Shumate khi dó mang ch?c v? trung si nhung nay b? giáng ch?c vì liên quan d?n m?t v? gi?t h?i m?t thu?ng dân Iraq.

Theo hai nhân ch?ng này, sau dó ít lâu, ti?u d?i 1 theo Thi?u Úy Phan và ti?u d?i tru?ng là Thu?ng Si Lawrence Hutchins d?n nhà m?t ngu?i t?c tru?ng có thi?n c?m v?i quân d?i Hoa K? là Sheik Hamdani. Khi Thi?u Úy Phan và Thu?ng Si Hutchins t? nhà ông t?c tru?ng này di ra, Thu?ng Si Hutchins g?i ti?u d?i c?a mình l?i và ra l?nh d?n nhà ông Daham, cách nhà ông t?c tru?ng vài khúc du?ng, kho?ng 200 mét.

Khi ti?u d?i 1 d?p c?a, ông Daham tr?n ra c?a sau, b? Shumate ch?n s?n ? dó b?t du?c. Shumate lôi ông này vào nhà, trao cho Lopezromo. Lopezromo và m?t d?ng d?i là Trung Si Derek Lewis dánh ông này. Theo l?i ch?ng c?a Lopezromo, hi?n du?c mi?n t? và d?ng ý làm ch?ng cho công t?, cá nhân Lopezromo dã d?m ông Daham “kho?ng hon 10 cú.”

Ti?u Ð?i Tru?ng Hutchins sau dó thúc d?u g?i vào m?t ông Daham, n?m tóc d?ng m?t ông này d?y và b?o, “Nhìn tao dây, tao là ngu?i khi?n cho mày nhu th? này, ch? có gi?n m?t (Hutchins dùng m?t ch? t?c) v?i th?y quân l?c chi?n.”

Trong khi m?i chuy?n này x?y ra, Thi?u Úy Phan không có m?t t?i hi?n tru?ng mà dang ? l?i v?i doàn xe, d?u phía tru?c nhà ông t?c tru?ng. Theo l?i ch?ng c?a Lopezromo thì ngay t? lúc ? nhà ông t?c tru?ng di ra, Thu?ng Si Hutchins dã nói Thi?u Úy Phan b?o ti?u d?i di “gi?i quy?t (take care of) Daham.” Tuy nhiên, theo l?i ch?ng c?a Shumate thì Thu?ng Si Hutchins ch? ra l?nh ti?u d?i di vây và khám nhà ông Daham ch? không nói Thi?u Úy Phan ra l?nh gi?i quy?t ai c?.

Ðánh xong ông Daham, ti?u d?i 1 v? l?i phía nhà ông t?c tru?ng và lên xe v? ch? dóng quân, là m?t can nhà hai t?ng trong thành ph?. Bu?i t?i hôm dó, trong lúc không có m?t Thi?u Úy Phan, ti?u d?i 1 lên nóc nhà và t?i dây Thu?ng Si Hutchins thông báo cho bi?t dã dánh ông Daham theo l?nh c?a Thi?u Úy Phan, vì, theo nhân ch?ng k? l?i l?i Thu?ng Si Hutchins, “T?c tru?ng Sheik Hamdani ti?t l? Daham ti?p t?c ?ng h? quân n?i d?y, Daham còn b?o th?y quân l?c chi?n M? là d? dàn bà, mình b? b?t thì ch? c?n d?ng nói gì c? là hai ngày sau ph?i th? ra.”

Lu?t Su Thi?u Tá Jeffrey Munoz, d?i di?n Thi?u Úy Phan, cho r?ng, “Ð?n t?i khi h?p ti?u d?i trên nóc nhà, Thu?ng Si Hutchins dã d?i l?nh c?a Thi?u Úy Phan t? l?nh vây khám nhà ông Daham thành l?nh dánh ông này.”

Trong hai v? hành hung khác, Thi?u Úy Phan b? t? cáo dã khi?n cho ông Hassam Hamza Fayall và ông Ali Haraj Rbash b? bóp c? d?n ng?t x?u. Hai nhân ch?ng cho hay trong khi Thi?u Úy Phan h?i cung nh?ng ngu?i này, Thu?ng Si Hutchins dã t? sau dùng tay si?t c? tù nhân b?ng cách dùng m?t k? thu?t g?i là “blood choke.” Lopezromo miêu t? k? thu?t này là “dùng b?p th?t tay trên và tay du?i si?t c? ngu?i, ch?n khi?n cho máu không lên óc, ngu?i ta s? b? b?t t?nh.”

Tuy nhiên, Lu?t Su David Sheldon cho r?ng phía công t? s? không th? có d? b?ng ch?ng trong v? này vì “m?t ngu?i thì dã b? quân n?i d?y gi?t, còn ngu?i kia là quân n?i d?y dang b? truy lùng nên không h?p tác v?i quân d?i Hoa K?.” Theo l?i Công T? Viên Thi?u Tá Donald Plowman, ông Fayall dã b? quân n?i d?y gi?t, còn ông Rbash thì “không liên l?c du?c.”

Trong s? ba ngu?i n?n nhân, ch? có Daham là dã d?ng ý s? d?n Hoa K? làm ch?ng, nhung s? ch? làm ch?ng trong m?t v? mà thôi. Trong khi dó, hi?n nay th?y quân l?c chi?n dang truy t? nhi?u v? án, ngoài v? Thi?u Úy Phan, trong dó ph?i k? d?n v? truy t? Thu?ng Si Hutchins v?i 6 t?i danh trong dó có t?i danh gi?t ngu?i và hành hung ngu?i.

Vào cu?i ngày, phiên tòa tr? nên xôn xao khi phía ba lu?t su d?i di?n Thi?u Úy Phan nêu v?n d? v? t?i danh “khai man trong báo cáo chính th?c.” Trong khi Lu?t Su Sheldon cho r?ng không d? b?ng ch?ng d? truy t? t?i danh này, thì Lu?t Su Trung Tá Matthew Cord, d?ng d?i di?n Thi?u Úy Phan, d?ng lên d?t câu h?i “còn v?n d? d?o d?c ngh? nghi?p khi d? ngh? m?t t?i danh mà không có chút b?ng ch?ng nào c?.”

Trung Tá Pigott ch? t?a phiên tòa khi dó tuyên b? gi?i tán khán gi?, dóng c?a tòa d? gi?i quy?t v?n d? du?c nêu. G?n hai muoi phút sau, phiên tòa m? l?i và cung ngh? luôn t?i sáng hôm sau tái t?c. K?t qu? v? v?n d? d?o d?c không du?c công b?.

Thi?u Úy Nathan P. Phan là m?t quân nhân th?y quân l?c chi?n v?i 8 nam t?i ngu. Ông ngu?i g?c Sacramento, California, và dã t?ng du?c trao 8 huy chuong. (H.N.V.)