Nhớ mãi những ngày mới đến California
Cuối năm 1979, vào dịp trước Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving), tôi đặt chân đến đến Quận Cam của tiểu bang California, sau khi vượt biên và ở trại tỵ nạn Liem Sing (Thailand) 2 tháng. Vì một thời gian dài trước đây thiếu thông tin, nên lúc này ...

Home
K? ni?m d?u tiên v?i “Ngu?i Vi?t” Xuân Quang Cu?i nam 1979, vào d?p tru?c L? T? On (Thanksgiving), tôi d?t chân d?n d?n Qu?n Cam c?a ti?u bang California, sau khi vu?t biên và ? tr?i t? n?n Liem Sing (Thailand) 2 tháng. V́ m?t th?i gian dài tru?c dây thi?u thông tin, nên lúc này tôi có d?p “th? c?a” d?c l?i báo chí t? 1975 d?n lúc dó và tham h?i b?n bè. Đ?u tiên tôi g?p anh Đ? Ng?c Y?n, ngu?i dă bôn ba ? Texas m?y nam tr?i d? r?i cu?i cùng cung quy?t d?nh d?n California noi du?c coi là “d?t lành chim d?u.” Tôi dă có d?p quen anh Y?n t? h?i ? Sài G̣n, khi tôi di cùng m?t phái doàn sinh viên t? Âu Châu v? tham nhà và du?c anh hu?ng d?n tham Qu?ng Tr?. Lúc dó cu?c chi?n c̣n sôi b?ng và chúng tôi dă có d?p t?n m?t ch?ng ki?n s? tàn phá c?a chi?n tranh, dă tr?i qua n?i kinh hoàng trên qu?c l? s? 1 t? sông Th?ch Hăn d?n Hu?, noi nhi?u ngu?i thi?t m?ng v́ pháo c?ng s?n dă không dung tay cho thu?ng dân, noi nhi?u chi?n xa B?c Vi?t n?m ng?n ngang cung nhu nhi?u chi?c GMC b? phá. V?a g?p l?i anh Y?n trên d?t California, tôi dă du?c anh bày t? tâm s? là mong mu?n làm m?t t? báo ti?ng Vi?t cho d?ng bào t?i dây. Anh cho là nhi?u ngu?i c?n du?c bi?t tin t?c v? t́nh h́nh bên nhà mà báo chí ti?ng Anh ? d?a phuong không chú ư d?n. Chúng tôi cùng chia s? u?c mu?n này, và k?t qu? là t? “Ngu?i Vi?t” g?c California dă ra d?i. Anh Y?n và nhóm c?ng s? viên chúng tôi, nh?ng ngu?i d?u tiên tham gia làm báo, dă vi?t, dánh máy, lên khuôn và phân phát “Ngu?i Vi?t” t? garage c?a nhà anh. C? gia d́nh anh Y?u d?u giúp vào m?t tay, nh?t là ch? Y?n c? g?ng giúp ch?ng th?c hi?n du?c gi?c mo. Trong chúng tôi, ngoài anh Y?n không có ai là nhà báo chuyên nghi?p. Sau dó có anh Du Miên, Nguy?n Đ?c Quang, Duong Ph?c v.v.. t? nhi?u d?t ? các tr?i t? n?n d?n. Anh Y?n cho r?ng t? báo tru?c h?t là m?t phuong ti?n truy?n thông c?a ngu?i Vi?t tha huong nhung cung là ch? h?i h?p anh em, noi anh em d?ng chân tru?c khi bu?c qua m?t giai do?n m?i trong cu?c d?i t?i x? l? quê ngu?i. Nh? v?y t? Ngu?i Vi?t dă là noi nhi?u “anh hùng - hào ki?t” ngành báo chí t? Vi?t Nam m?i qua d?ng chân t?i dây. Riêng v?i tôi, dây là l?n d?u tiên tôi tham gia vi?t báo. Sau m?t th?i gian ng?n, ṭa so?n r?i ra Bolsa Mini Mall, sau này là ti?m bán ḅ viên. T? báo lúc d?u du?c phát hành mi?n phí. Anh em trong ṭa so?n, kho?ng nam b?y ngu?i, s?ng nh? qu?ng cáo. T? vi?c dánh máy lên trang b?ng tay r?i dua di in cho d?n vi?c phân ph?i báo d?u là nh?ng vi?c nh?c d?u. Ti?n in báo cung là m?i lo hàng ngày c?a anh Y?n. T? báo m?y nam d?u ra hàng tu?n, sau tang d?n lên d?n m?i tu?n hai, ba s? và d?n cu?i th?p niên 1980 m?i tr? thành báo h?ng ngày. Vào cu?i th?p niên 1970, ngu?i Vi?t m?i d?n thu?ng s?ng ? thành ph? Westminster v?n b? coi là “nhà quê” cho nên giá nhà r? và cung không g?p quá nhi?u s? ch?ng d?i c?a dân d?a phuong. M?t cái ch? nh? d?u tiên do ngu?i Vi?t làm ch? l?y tên là Saigon Market, dă xu?t hi?n chung v?i m?y ti?m c?a ngu?i M? t?i m?t khu khá t?i tàn góc du?ng First-Sullivan. Lư do d? hi?u, khu dó d?i di?n v?i phía bên kia du?ng là s? xă h?i. Và lúc ?y, dăy ph? Bolsa v?n c̣n là m?t khu nông nghi?p, có m?y nông tr?i tr?ng dâu, không có nhi?u shopping mall c?a ngu?i Vi?t Nam nhu bây gi?. Đ?n d?u th?p niên 1980, Bolsa Mini Mall là noi t?p trung hàng quán d?u tiên c?a ngu?i Vi?t: Ngoài m?y quán an, c̣n có c?a hàng bán vé máy bay, van pḥng lu?t su làm gi?y t? b?o lănh thân nhân, ti?m u?n tóc v.v.. Tuy nhiên, sau khi có nhi?u ngu?i Vi?t d?n dây sinh s?ng và xây d?ng c?ng d?ng th́ b?t d?u n?y sinh nhi?u v?n d?, nhi?u va ch?m v?i dân d?a phuong v́ b? ng? nh?n hay v́ c? t́nh. Nhi?u ngu?i M? cho là dân t? n?n Vi?t Nam du?c hu?ng nhi?u d?c ân và có cu?c s?ng phè ph?n, du?c hu?ng phúc l?i - welfare r?i ? nhà. Tôi c̣n nh? ? góc Bolsa Mini Mall có m?t van pḥng du l?ch “travel agency” và ông ch? ngu?i M? dă c? t? ra cách hănh di?n r?ng ông ta là m?t business M? (ch? không ph?i m?t business da vàng mui t?t). Ph?i nói là ? Westminster lúc dó, da s? ngu?i M? c̣n nh́n dân t? n?n v?i m?t con m?t nghi k? và nhi?u khi là c̣n ganh t? n?a. Giai do?n sau 1979-1985, khi có cao trào “thuy?n nhân” và dân t? n?n Vi?t du?c nh?n vào M? m?t cách ? ?t th́ các gi?i y si, nha si và du?c si di t?n nam 1975 dă di thi d? l?y b?ng tuong duong và h? du?c hành ngh? tr? l?i nhi?u nh?t là dúng lúc này. Ngu?i Vi?t t? n?n m?i bu?c chân t? t?p v? Westminster, d? ngay sau dó vài nam h? dă có nhi?u business Vi?t Nam tranh chân t?i China Town ? Los Angeles hay ? nhi?u ch? khác. Lúc dó nh?ng ngu?i có thu nh?p khá hon c? là gi?i bác si, nha si, du?c si và thêm ngh? d?a ?c, d?ch v? pháp lư. Sau khi vào kho?ng nam 1979-1980. Lúc h? du?c hành ngh? (d?t 1975) cung là lúc và sau khi x?y ra v? m?t s? bác si Vi?t Nam l?i d?ng k? h? v? lu?t an sinh xă h?i d? gian l?n ti?n phúc l?i, các ngu?i này dă b? co quan an sinh xă h?i d?i x? theo ki?u “vo dua c? n?m”. C?ng d?ng Vi?t Nam b? m?t s? ngu?i M? không m?y ua chu?ng và cho là Vi?t Nam an gian, nói d?i và gian l?n. Tru?c x́-can-dan BS Vi?t Nam gian l?n, ít ngu?i giám lên ti?ng, da s? c?u yên, ch? m?t s? nh?, m?t hay hai bác si trong dó có bác si Qu?nh Ki?u là có can d?m d?ng lên ph?n d?i thái d? “vo dua c? n?m” c?a co quan y t? - an sinh xă h?i và bà dă th?ng cu?c và co quan y t? - an sinh xă h?i ph?i xin l?i c?ng d?ng Vi?t Nam. Ít lâu sau th́ nhi?u v?n d? co quan xă h?i California cho là cha m? có là “child abuse” v́ h? th?y trên ḿnh m?y các em di h?c d?y nh?ng v?t d?. Đó là ng? nh?n v? chuy?n “c?o gió”. Đó là nh?ng cu?c th?ng l?i d?u tiên c?a c?ng d?ng Vi?t Nam mà trong dó Ngu?i Vi?t ?ng h? cu?c d?u tranh hay gi?i thích cho các cha m? Vi?t Nam v? lu?t l? M?. Th?i gian này có nhi?u thuy?n nhân n?m t?i các tr?i t? n?n r?i kh?p vùng Đông Nam Á nhu tr?i Liêm Sing ? Thailan, Poulo Bidong ? Malaysia, Galand ? Indonesia vv. H? b? c?nh sát Thái ho?c Mă Lai áp b?c và h? c?n du?c b?o v?. H? cung mu?n du?c thông tin v? các di?u ki?n gia nh?p hay cu trú t?i các qu?c gia ch?p nh?n thuy?n nhân. H? cung t́m thân nhân t?i M? hay t?i các tr?i t? n?n. Nói chung h? c?n du?c các co quan truy?n thông giúp d? t́m thân nhân, c?n du?c s? ?ng h? và chú ư c?a qu?c t? d? du?c b?o v? tính m?ng và doàn t? gia d́nh. T? “Ngu?i Vi?t” dă ra d?i và phát tri?n trong b?i c?nh nhu v?y và dă k?p th?i góp ti?ng nói m?nh b?o b?o v? các quy?n l?i c?a dân t? n?n và b?o v? các thuy?n nhân cung nhu không quên d?ng bào ru?t th?t t?i Vi?t Nam. Là m?t kinh t? gia nhung dă ph?i n?m tù c?i t?o trong g?n ba nam r?i sau dó làm t?i các tr?i t? n?n ? Thái Lan, tôi luôn mong u?c du?c nói t?t c? s? th?t nh?ng ǵ dă x?y ra v?i tôi v?i th? gi?i bên ngoài. Tôi dă dóng góp m?t s? bài v? kinh t? lúc dó t?i Vi?t Nam. Ngoài vi?c tham gia vi?t báo, tôi c̣n tham gia dóng báo, ch? báo d?n các d?a ch? ? Orange County và Los Angeles. Lúc dó anh em trong ṭa so?n ai cung lo t?i v?n d? là ai s? d?c báo ti?ng Vi?t và làm sao tang gia s? d?c gi?; v?n d? bán báo l?, g?i báo trong vùng Orange County và Los Angeles? Chúng tôi cung th?o lu?n xem làm sao có du?c t? nguy?t san nghiêm ch?nh d? quy t? ư ki?n c?a gi?i trí th?c, van si và các chuyên gia Vi?t Nam? Làm sao có dài phát thanh cho nh?ng ngu?i ? xa, khi chua phân ph?i báo t?i t?n tay h?? Lúc dó tôi m?i qua M? ph?i t́m k? sinh nhai, có m?t lúc nhi?u jobs: Sáng làm c? v?n/ counselor cho chuong tŕnh Goodwill dào t?o, d?y ngh? cho m?t s? ngu?i t? n?n m?i t? Vi?t Nam qua, chi?u t?i th́ di d?y ESL ? Santa Ana College và t?i th́ d?n giúp anh Y?n t?i garage nhà anh d? làm t? Ngu?i Vi?t. Ngoài vi?c d?y h?c t?i Santa Ana, tôi cung dă xin t?i d?y kinh t? cho California State University at Fullerton, du?c interview và du?c nh?n d?y ngành kinh t? t?i dây. Đ?ng th?i tôi cung du?c các công ty c? v?n kinh t? m?i di làm t?i h?i ngo?i. Quy?t d?nh làm c? v?n kinh t? cung d? v́ hai tay tr?ng c?n xây d?ng và ?n d?nh cu?c s?ng v?t ch?t và tinh th?n. Trong nh?ng nam tháng bôn ba góc b? chân tr?i, t? Phi Châu t?i Á Châu, tôi v?n luôn c? duy tŕ “nghi?p” vi?t báo “tay trái” và cung t́m th?y trong dó nh?ng ni?m vui khi du?c bày t? kinh nghi?m c?a ḿnh v?i bên ngoài qua vi?c dóng góp cho t? Th? K? 21 hay các báo chí khác. Nay m?i l?n tr? v? tham Bolsa, th?y s? tang tru?ng c?a t? Ngu?i Vi?t mà nh?ng ngày ch?p ch?ng ban d?u tôi dă có may m?n dóng góp, tôi không sao gi?u du?c ni?m vui. Nay Ngu?i Vi?t dă có trên 100 c?ng tác viên v?i m?t t? ch?c có quy mô và s? phát hành hàng ngày lên t?i trên 17,000 s? báo. Ngày nay t? báo này dă du?c vi?t, lên trang, nh?n qu?ng cáo và g?i in b?ng computer. Ngoài ra c̣n có trang web d? d?c gi? t? xa có th? gi? liên l?c v?i Bolsa, th? dô ngu?i Vi?t t? n?n, có t? nguy?t san Th? K? 21 ra hàng tháng, noi t?p h?p ư ki?n c?a nhi?u van si, tác gi? và h?c gi? g?c Vi?t ? kh?p 5 châu, và hon n?a có dài radio VNCR phát thanh hàng ngày cho các thính gi? vùng Orange County và California. T?i các thu vi?n các d?i h?c ti?u bang California hay các d?i h?c chuyên môn v? Á Châu, trong h? th?ng thu vi?n bang California nay d?u có báo Ngu?i Vi?t và nguy?t san Th? K? 21, chua k? t?i các nu?c khác. Ngu?i Vi?t dă tru?ng thành - dă 25 tu?i và dă th? hi?n s?c s?ng, s?c vuon lên m?nh m? c?a c?ng d?ng Vi?t Nam ? h?i ngo?i nói chung và khu v?c Tây Bán C?u nói riêng. T? Ngu?i Vi?t dă tr? qua nhi?u giai do?n s?ng chung v?i m?i lo và hănh di?n c?a t? n?n và nay là công d?ng Vi?t-M?, luôn luông di song song v?i vi?c phát tri?n c?a m?t c?ng d?ng Vi?t Nam ? California và ? M? nói chung. Vào d?p k? ni?m 25 thành l?p Ngu?i Vi?t, tôi không kh?i xúc d?ng khi h?i tu?ng l?i nh?ng ngày d?u v?t v? và lo l?ng cho t? báo và mong Ngu?i Vi?t ngày càng ti?p t?c tang tru?ng m?nh hon và phong phú hon, góp ph?n th? hi?n s?c m?nh và s? phát tri?n c?a c?ng d?ng. Xuân Quang
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here