Bài và hình: Ð? Dzung/Ngu?i Vi?t

Bác Si David Cassidy không bao gi? nghi ông có th? g?p l?i ngu?i ông t?ng ch?p hình khi dang làm vi?c t?i m?t b?nh vi?n ? phi tru?ng Phú Bài, Hu?, 37 nam v? tru?c.

Và ngay c? khi ông và làm vi?c chung v?i ngu?i này t?i Westminster, ph?i m?t 10 nam sau hai ngu?i m?i nh?n ra nhau khi ông Cassidy tìm th?y b?c ?nh tu?ng nhu dã m?t.

Ðó là b?c hình Bác Si Cassidy ch?p h?i Tháng Hai, 1967, trong dó có nam sinh viên y khoa Vi?t Nam d?n tham b?nh vi?n. M?t trong nam ngu?i này là Bác Si Võ Van C?u.

Lúc ch?p b?c hình này, Bác Si David Cassidy dang ph?c v? trong Su Ðoàn 3 Th?y Quân L?c Chi?n Hoa K? dóng quân t?i Vi?t Nam.

Còn bác si Võ Van C?u là sinh viên y khoa Ð?i H?c Hu?.

“Cách dây ba nam, khi tôi gom các b?c hình tôi ch?p h?i còn ph?c v? bên Vi?t Nam, em gái c?a tôi cho bi?t tôi còn m?t s? khác d? trên gác. Trong s? nh?ng b?c hình m?i tìm th?y, có t?m hình ch?p nam sinh viên y khoa Vi?t Nam, trong dó có Bác Si Võ Van C?u mà tôi dã làm vi?c chung trong 10 nam t?i Hoa K?,” Bác Si David Cassidy cho bi?t nhu v?y.

Bác Si C?u nói: “Ph?i nói là không ng? th? gi?i này quá nh? bé. R?t hi?m có tru?ng h?p nhu v?y x?y ra.”

Hi?n c? hai ngu?i v?n còn làm vi?c chung t?i Westminster, California.

Và b?c hình này là m?t trong hàng tram b?c hình du?c trung bày và d? trong album cho m?i ngu?i xem trong cu?c tri?n lãm “Memories of Vietnam 1955-1975” do Viet Art Center t? ch?c t?i thánh du?ng St. Anselm of Canterbury Episcopal Church, Garden Grove, hôm Th? B?y 3 Tháng Nam v?a qua.

Cô Michelle Phuong Th?o, giám d?c Viet Art Center, nói: “Viet Art Center mu?n làm m?t cái gì dó cho các c?u chi?n binh Hoa K? t?ng ph?c v? ? Vi?t Nam nhu là d? công nh?n h?, d? h? có d?p chia s? nh?ng k? ni?m m?t th?i.”

Cô Michelle cho bi?t dây là nh?ng tác ph?m do các nhi?p ?nh gia không chuyên nghi?p t?ng ph?c v? t?i chi?n tru?ng Vi?t Nam nam xua ch?p du?c.

Nam t?i, cu?c tri?n làm s? bao g?m thêm nh?ng b?c hình do nh?ng ngu?i khác t?ng ph?c v? t?i Vi?t Nam ch?p, nhu nh?ng y tá, nhân viên H?ng Th?p T? Hoa K? và c? nh?ng ngu?i t?ng v? Vi?t Nam ch?p nh?ng b?c hình c?a quá kh? và hi?n t?i.

Giáo Su Nguy?n Lâm Kim Oanh, ?y viên Giáo D?c H?c Khu Garden Grove, d?n xem tri?n lãm cho bi?t nh?ng b?c hình này làm bà nh? l?i th?i tho ?u c?a mình.

“Tôi sinh ra và l?n lên ? Ðà N?ng. Khi nhìn nh?ng b?c hình này, v? c?nh d?p mi?n Trung, v? tr? em, tôi nh? l?i th?i tho ?u trên quê huong mình. Nh?ng b?c hình này cho th?y m?t góc d? khác là không ph?i lúc nào d?t nu?c mình cung có chi?n tranh. Không ng? ngu?i M? có c?m tình d?c bi?t v?i Vi?t Nam khi ch?p nh?ng b?c hình này,” Giáo Su Kim Oanh tâm s?.

“Tri?n lãm này mang l?i cho tôi nhi?u k? ni?m d?p, nh?t là nh?ng d?a tr?, trong th?i k? tôi dóng quân t?i Ðà N?ng. Tôi b?n quá không nh? nh?ng k? ni?m x?u,” ông Ray Borders nói. Ông t?ng là trung si không quân ph?c v? t?i Vi?t Nam t? nam 1966 d?n nam 1967 và t? nam 1969 d?n nam 1970.

Ngoài nh?ng b?c hình, các c?u chi?n binh Hoa K? còn trung bày nh?ng b? qu?n áo c?a mình, nh?ng k? v?t mang v? t? Vi?t Nam, nh?ng t?m b?n d? Saigon cu k?, nh?ng bang d?n, v? d?n súng c?i, nh?ng huy hi?u, nh?ng d?ng gi?y b?c th?i VNCH... M?t s? nhi?p ?nh gia còn deo trên ng?c t?m th? phóng viên ?nh dã cu.

Bà Joyce Londner, lái xe t? Hollywood xu?ng xem tri?n lãm, bày t?: “Tu?ng là tri?n lãm v? cu?c chi?n Vi?t Nam, nhung các b?c hình l?i t?p trung vào con ngu?i. Và chúng ta hi?u thêm h? chi?n d?u cho cái gì ch? không ph?i cu?c chi?n. Tinh th?n c?a các nhân v?t trong hình, các tr? em, các thi?u n?, các dôi trai gái... d?u du?c minh h?a không có ngày tháng.”

“Nh?ng c?nh này có th? x?y ra t?i b?t c? noi dâu, có th? là t?i m?t mi?n Tây hoang dã c?a nu?c M?. Tôi không bi?t di?u gì s? x?y ra v?i h? sau dó, không bi?t h? còn gi? du?c tình yêu dang có. Sau khi xem nh?ng b?c hình này, tôi c?m th?y cu?c s?ng mình dang có quá quý giá,” bà Londner nói ti?p.

Nhi?p ?nh gia Joseph Tosto, hi?n s?ng ? Carlsbad, t?ng là trung si không quân và ph?c v? t?i Vi?t Nam gi?i thích nh?ng b?c hình c?a mình nhu sau: “Lý do mà tôi ch? ch?p hình con ngu?i là vì khi tôi d?n m?t qu?c gia khác, tôi mu?n tìm hi?u v? cu?c s?ng con ngu?i. Và tôi rút ra du?c bài h?c là con ngu?i không ph?i là v?n d? mà chính quy?n m?i là v?n d?.”

Sau l?i chào m?ng c?a M?c Su Wilfredo Benitez-Rivera, qu?n nhi?m thánh du?ng St. Anselm of Canterbury Episcopal Church, là ph?n trao gi?i cho nam nhi?p ?nh gia do?t gi?i.

M?c Su Nguy?n Minh H?nh, phó qu?n nhi?m thánh du?ng St. Anselm of Canterbury Episcopal Church, trao hai gi?i b?n cho tác ph?m “Huch” c?a hai nhi?p ?nh gia Paul Erickson và Mike Little và tác ph?m “Cub Scout” c?a nhi?p ?nh gia Marvin Wolf.

“Huch,” ch?p t?i Pleiku nam 1967, minh h?a m?t d?a bé tên Huch m?c chi?c áo giáp quân c?nh c?a Paul Erickson.

Còn “Cub Scout” minh h?a m?t chú hu?ng d?o sinh t?i An Khê vào Tháng Tám, 1966.

Tác ph?m “Playing Cards” c?a nhi?p ?nh gia John Larson do ông David Goetz trao t?ng h?ng ba minh h?a m?t c?nh các tr? em Vi?t Nam choi bài v?i các binh si M? trong lúc các binh si này ch? máy bay ra chi?n tru?ng. B?c hình du?c ch?p t?i Tuy Hòa nam 1969.

V? nhì là tác ph?m “Too Old Too Soon” c?a nhi?p ?nh gia Steve Curtis do Giáo Su Quyên Di trao t?ng. Ðây là m?t b?c hình khá ng? nghinh minh h?a m?t binh si M? ng?i ôm kh?u súng AR 15, phía sau có b?ng ch? “stop,” nhìn m?t d?a bé dang hút thu?c r?t di?u ngh?!

Nhi?p ?nh gia n?i ti?ng Nick Út c?a hãng thông t?n AP du?c vinh d? trao gi?i nh?t cho tác ph?m “Sweet Happiness” c?a nhi?p ?nh gia Howard Lavick.

“Sweet Happiness” minh h?a m?t ngu?i lính VNCH và m?t ph? n? Vi?t Nam trong m?t b?i c?nh mà tác gi? g?i là “ngu?i thu?ng trong cu?c s?ng d?i thu?ng.”

Nhi?p ?nh gia Howard Lavick k?: “Hôm dó, tôi d?n tham m?t ti?n d?n và th?y m?t ph? n? d?n tham m?t ngu?i lính mà tôi nghi là ch?ng cô ?y. R?i hai ngu?i nói chuy?n v?i nhau. Theo quan sát c?a tôi, anh dang có v? ‘tán t?nh’ cô v? c?a mình. H? r?t tr?, r?t b?n l?n, tôi không bi?t ti?ng Vi?t nên không bi?t h? nói gì. Tôi d?i lúc h? không d? ý, th? là tôi b?m máy.”

“Tôi ch?m b?c hình này h?ng nh?t vì nó di?n t? h?nh phúc c?a ngu?i lính, không nhu nh?ng t?m khác tôi t?ng xem, toàn là hình ?nh xác ch?t,” nhi?p ?nh gia Nick Út, m?t trong ba giám kh?o c?a cu?c tri?n lãm, nói.

M?t b?c hình khác c?a nhi?p ?nh gia Michael Burr, tuy không du?c gi?i k? này, nhung t?ng du?c gi?i nh?t t?i các cu?c tri?n lãm khác và t?ng du?c in trong m?t s? sách giáo khoa v? cu?c chi?n Vi?t Nam.

Ðó là tác ph?m “Saigon Girl 1970” di?n t? nh?ng cô gái tr? Vi?t Nam dang d?ng d?i xe t?i tr?m xe bus ngay tru?c c?a ch? B?n Thành, trong dó có m?t cô m?c chi?c áo dài h? c?, trên c? có deo m?t chu?i h?t, tay ôm cái bóp và dang li?c ông Burr m?t cách b?n l?n.

Còn ba cô gái khác, cung trong áo dài, dang nói chuy?n huyên thuyên. Bên ngoài tr?m xe bus là m?t du?ng sung nu?c sau m?t con mua l?n.

Cu?c tri?n lãm ti?p t?c m? c?a m?i ngày t? 10 gi? sáng d?n 5 gi? chi?u m?i ngày, tr? Th? Hai và Ch? Nh?t, t? nay cho d?n ngày 5 Tháng B?y, 2008 t?i thánh du?ng St. Anselm of Canterbury Episcopal Church, 13091 Galway St., Garden Grove, CA 92844.

M?i chi ti?t xin liên l?c 714) 537-0608 ho?c email vietartcenter@aol.com. (Ð.D.)