Thái Van Ki?m

I-Minh ch?ng c?a ngu?i ngo?i qu?c

Ngoài nh?ng tài li?u s? d?a c?a Vi?t Nam, chúng ta còn có th? d?n ch?ng nhi?u tài li?u khác c?a ngu?i ngo?i qu?c, xác nh?n ch? quy?n c?a ta trên qu?n d?o Hoàng Sa, ch?ng h?n nhu:

1-Tài li?u c?a ngu?i Hòa Lan

Can c? vào ký s? Batavia (Journal de Batavia) c?a công ty Hòa Lan Ðông ?n (Compagnie hollandaise des Indes orientales), ?n hành trong nh?ng nam 1631-1634-1636, chúng ta du?c bi?t m?t s? ki?n liên h? t?i qu?n d?o Hoàng Sa và X? Ðàng Trong nhu sau:

Ngày 20-7-1634, du?i th?i Chúa Sãi Nguy?n Phu?c Nguyên (1613-1635), ba chi?c tàu Hòa Lan tên Veehuizen, Schagen và Grootebroek, t? Batavia (Nam Duong) d?n Touron cùng nh? neo di Formose (Ðài Loan).

Ngày 21 thì g?p bão ngoài khoi, nên l?c nhau. Chi?c t?u Veen-huizen t?i Formose ngày 2 tháng 8, chi?c Schagen ngày 10 cùng tháng. Riêng chi?c Grootebroek b? d?m g?n qu?n d?o Paracels, ngang v?i b?c vi tuy?n 17. Trong s? hàng hóa tr? giá 153 690 florins, th?y th? ch? c?u du?c m?t s? tr? giá 82 995 florins, k? du b? chìm d?m k? c? chi?c t?u và 9 ngu?i b? m?t tích.

S? hàng hóa c?u du?c, h? c?t gi?u noi an toàn t?i d?o Paracels. Thuy?n tru?ng Huijich Jansen và 12 th?y th? di b?ng thuy?n nh? vào duyên h?i x? Ðàng Trong. H? hy v?ng s? tìm du?c m?t thuy?n l?n d? ra c?u 50 th?y th? còn ? l?i trên d?o. Thuy?n tru?ng dem theo 5 thùng b?c và 3.570 réaux d?ng trong 17 bao. Khi h? vào t?i d?t li?n, h? không du?c d?i dãi nhu ý mu?n. T?t c? b?c và ti?n b? t?ch thâu b?i viên ch?c d?c trách h?i môn và thuong thuy?n, mà ngu?i Hòa Lan g?i là Ongangmij.

Sau dó, h? du?c phép tr? l?i Paracels trên m?t chi?c t?u Nh?t B?n tên Kiko, mà h? mua d?t, d? dón 50 th?y th? còn noi d?o và l?y 4 thùng b?c còn l?i. T?t c? d?u du?c 3 chi?c tàu khác tên là Bommel, Goa và Zeeburg (cung b? bão mà vào núp mi?n duyên h?i x? Ðàng Trong) ch? v? Batavia. T?i dây viên thuy?n tru?ng Jansen làm báo trình v? vi?c thuy?n Grootebroek b? d?m t?i Paracels và s? t?ch thâu 23 580 réaux b?i nhà ch?c trách x? Ðàng Trong.

Hai nam sau, du?i th?i Chúa Thu?ng Nguy?n Phu?c Lan (1635-1648), ngày 6 tháng 3 nam 1636, hai chi?c t?u Hòa Lan khác t?i Touron. Thuong gia Abraham Duijeker ti?n v? Faifo d? g?p quan Tr?n th?; sau dó ông ta di Thu?n hóa (Senoa) y?t ki?n Chúa Thu?ng, d? xin giao thuong, d?t thuong di?m vá dòi s? ti?n 23 580 réaux dã b? t?ch thâu nam kia.

Còn Thu?ng Vuong ti?p dón Duijeker r?t tr?ng h?u; nhung Ngài truy?n r?ng: “Nh?ng vi?c khi?u n?i dó dã x?y ra du?i th?i Vua cha, nay Chúa không h? hay bi?t; v? l?i viên ch?c thu? quan Ongangmij (?)dã b? cách ch?c, t?ch thu gia s?n (vì t?i dã an h?i l? t?i 340 000 lu?ng b?c trong th?i k? t?i ch?c), dã b? x? tr?m và phanh thây r?i”. Chúa Thu?ng xét r?ng Ngài dã x? s? công minh l?m; nay ch? nh?c l?i làm chi. Ngài cung cam doan t? nay pháp lu?t r?t nghiêm minh và s? không bao gi? x?y ra nh?ng vi?c dáng ti?c nhu v?y n?a.

Ð? bù vào s? thi?t thòi dó, Chúa Thu?ng ch?p thu?n cho ngu?i Hòa Lan du?c t? do giao thuong v?i x? Ðàng Trong, và mi?n cho h? s?c thu? neo b?n và các t?ng ph?m, (II accordait aux Hollandais le droit de libre échange dans le pays, les exemptait pour l'avenir des droit d'ancrage et des présent usuels).

Vì l? dó mà t? nam 1636, m?t thuong di?m (comptoir commercial) c?a ngu?i Hòa Lan dã du?c thi?t l?p t?i H?i-An (Faifo) do Abraham Duijeker làm Tru?ng di?m.

(Trích trong biên kh?o “La Compagnie des Indes Néerlandaises et l'Indochine” b?i W.J.M Buch, dang trong Bulletin de l'Ecole Fran?aise d'Extrême Orient, quy?n XXXVI, nam 1936, trang 134.)

2. Jean Badiste Chaigneau (1769-1825) dã vi?t trong quy?n “Mémoire sur la Cochinchine” nhu sau:

“Topographie: Division physique - La Cochinchine dont le souverain porte aujourd'hui le titre d'Empereur, comprend la Cochinchine proprement dite, le Tonquin..., quelques ýles habitées peu éloignées de la côte et l'archipel de Paracels, composé d'ilôts, d'écueils et de rochers inhabités. C'est seulement en 1816, que l'Empereur actuel a pris possession de de cet archipel.” (Le Mémoire sur la Cochinchine de Jean Eaptiste Chagneau, publié et annoté par A. Salles, Inspecteur des Colonies en retraite, Bulletin des Amis du Vieux Hue N?2, Avrit-Juin 1923).

Có nghia là:

Ð?a th?: X? Cochinchine, mà Qu?c Vuong ngày nay dã xung d? hi?u, g?m có x? Ðàng Trong, B?c Hà (Tonquin)... vài d?o g?n b? bi?n, có dân cu, và qu?n d?o Paracels, g?m có nhi?u d?o và m?m dá thi?u dân. Vào nam 1816 v? Hoàng d? duong kim dã ti?p nh?n qu?n d?o này.

3. Ð?c Giám m?c Taberd dã trong quy?n “Univers, histoire et description de tous les peuples, de leurs religions, mSurs et coutumes”, xu?t b?n nam 1833, nh?ng dòng sau dây:

“Nous n'entrerons pas dans l'énumération des principales ýles dépendantes de la Cochinchine; nous ferons seulement observer que depuis de 34 ans l'archipel des Paracels nommé par les Annamites Cát Vàng ou Hoàng Sa (sable jaune) véritable labyrinthe de petits ilôts de rocs et de bancs de sable justement redoutés des navigateurs a été occupé pas les Cochinchinois.

Nous ignorons s'ils y ont fondé un établissement, mais il est certain que l'empereur Gia Long a tenu à ajouter ce singulier fleuron à couronne, car il jugea à propos d'en aller prendre possession en personne, et ce fut en l'année 1816 qu'il y arbore solenellement le drapeau cochinchinois.”

T?m d?ch nhu sau:

“Chúng tôi không di vào vi?c kê khai nh?ng hòn d?o chính y?u c?a x? Cochinchine. Chúng tôi ch? xin luu ý r?ng t? hon 34 nam nay, qu?n d?o Paracels - mà ngu?i Vi?t g?i là Cát Vàng (Hoàng Sa), g?m r?t nhi?u hòn gi?o ch?ng ch?t v?i nhau, l?m ch?m nh?ng dá nhô lên gi?a nh?ng bãi cát, làm cho nh?ng ngu?i di bi?n r?t e ng?i - dã du?c chi?m c? b?i ngu?i Vi?t x? Ðàng Trong.

Chúng tôi không rõ h? có thi?t l?p m?t co s? nào t?i dó không; nhung có di?u chúng tôi bi?t ch?c là Hoàng d? Gia Long dã ch? tâm thêm cái dóa hoa kì l? dó vào vuong mi?n c?a Ngài, vì v?y mà Ngài xét th?y dúng lúc ph?i thân chinh vu?t bi?n d? ti?p thâu qu?n d?o Hoàng Sa, và chính là vào nam 1816, mà Ngài dã long tr?ng treo t?i dó lá c? c?a x? Ðàng Trong”.

Nh?ng tài li?u qu?c s? và ngo?i s? trên kia ch?ng minh m?t cách hùng h?n và b?t kh? kháng ch? quy?n c?a Vi?t Nam trên hai qu?n d?o Hoàng Sa và Tru?ng Sa.

4. Hoàng Sa và Tru?ng Sa t?i H?i ngh? San Francisco

Theo Hi?p u?c dình ch? kí k?t t?i San Francisco, vào tháng 9 nam 1951, kho?n 2, nu?c Nh?t B?n ph?i rút lui kh?i các noi mà h? dã dùng vu l?c d? chi?m dóng trong th?i d? nh? chi?n, l? t?t nhiên là trong dó có hai qu?n d?o Paracels và Spratley.

T?i H?i ngh? San Francisco, ngày 07/09/1951, Th? Tu?ng Chính Ph?, Tru?ng Phái doàn Vi?t Nam, dã long tr?ng tuyên b? nhu sau:

“Et comme il faut franchement profiter de toutes occasion pour étouffer les germes de discorde, nous afirmons nos droits sur les ýles Spratley et Paracels qui, de tout temps, ont fait partie du Viet Nam”.

Xin t?m d?ch là:

“Và vì chung ph?i l?i d?ng t?t c? m?i co h?i d? ch?n d?ng nh?ng m?m xung d?t, chúng tôi xác nh?n ch? quy?n c?a chúng tôi trên các qu?n d?o Tru?ng Sa và Hoàng Sa, dã luôn luôn t? xua thu?c lãnh th? Vi?t Nam.”

L?i tuyên b? dó dã du?c H?i ngh? San Francisco long tr?ng ghi vào biên b?n và trong t?t c? 51 phái doàn phó h?i, không có m?t phái doàn nào ph?n d?i gì c?.

II.- Hoàng Sa và Tru?ng Sa qua th?i Pháp thu?c d?n nay

1. Danh t? Paracels xu?t hi?n t? bao gi?

Danh t? Paracels xu?t hi?n l?n d?u tiên trên m?t b?n d? Bán Ð?o Ðông Duong (Carte de la Péninsule Indochinoise) do Frère Van Langren, ngu?i Hòa Lan, ?n hành nam 1595.

B?n d? này phác h?a nh? nh?ng tài li?u c?a ngu?i B? Ðào Nha, n?i gót nhà hàng h?i Vasco de Gama, dã tiên phong dông du tìm ki?m x? ?n Ð? b?ng du?ng bi?n (route maritime des Indes) b?ng cách di vòng mui H?o V?ng (Cap de Bonne Espérance) nam 1497. Nhi?u tàu th?y B? Ðào Nha dã t?i Malacca t? nam 1509, Xiêm La t? nam 1511, vào nam 1516 thì Fernando Perez d'Andrade d?n c?a bi?n sông Mekong.

Theo giáo su Pierre Yves Manguin, danh t? Ilhas do Parcel (Paracels) do ngu?i B? Ðào Nha d?t ra. Trong t? ng? c?a h?, danh t? Parcel có nghia là “dá ng?m” (récif), cao t?ng (haut-fond). (Xem biên kh?o “Les Portugais sur les côtes du Vietnam et du Campa” dang trong Bulletin de l'Ecole Fran?aise d'Extrême Orient, nam 1972, page 74).

Nhung theo giáo su A. Brébion, Paracels do tên m?t chi?c tàu c?a công ty Hòa Lan Ðông ?n, tên Paracelsse, b? chìm d?m t?i qu?n d?o này h?i th? k? XVI. (Xem “Dictionnaire de bio-bibliographie générale, ancienne et moderne, de l'Indochine Francaise”, 1935, Société d'Edrons Géographiques, maritimes et Coloniales, 17 Rue Jacob, Paris Vle).

Riêng v? danh t? Tru?ng Sa, chúng ta dã th?y trong H?ng Ð?c B?n Ð? phác h?a t? th?i Lê Thánh Tôn (1470-1498), vào ngày m?ng 6 tháng 4 nam H?ng Ð?c th? 21 (25/04/1490); b?n d? có ghi noi d?t li?n “Tru?ng Sa nh?t nh?t trình”, t?t nhiên dây không ph?i là qu?n d?o, mà là b? bi?n ch?y dài t? c?a Nh?t L? (Qu?ng Bình) cho t?i Phá Tam Giang (Th?a Thiên) qua các c?a Tùng Lu?t và Vi?t Yên (Qu?ng Tr?). B? bi?n d?y cát tr?ng mênh mông, ph?i di m?t m?t ngày (nh?t nh?t trình). Trong b? Ð?i Nam Nh?t Th?ng Chí, nh?ng quy?n nói v? Qu?ng Bình, Qu?ng Tr? và Th?a Thiên d?u có nói v? dãy Tru?ng Sa này, cung có tên là Ð?ng Tru?ng Sa, Ð?ng B?ch Sa (xua g?i là Ð?i Tru?ng Sa). Sách Ô Châu C?n L?c c?a Duong Van An (1555) cung có nh?c t?i Tru?ng Sa dã ch? d?nh d?i cát tr?ng dài d?ng d?c ch?y su?t duyên h?i Bình Tr? Thiên.

2. Hoàng Sa du?i th?i Pháp

Du?i th?i Pháp, qu?n d?o Paracels luôn luôn du?c nhà c?m quy?n luu ý t?i. T? nam 1920, Nha Thuong chánh (Douanes) dã t? ch?c nh?ng cu?c tu?n du chung quanh d?o Hoàng Sa, d? ngan ng?a buôn l?u. Nam 1925, H?i h?c vi?n Nha Trang có g?i m?t phái doàn bác h?c, di trên tàu De Lanessan, ra Hoàng Sa d? nghiên c?u tu?ng t?n t?i ch?. Phái doàn nh?n th?y qu?n d?o này ch?a d?ng r?t nhi?u ph?t phát. Phái doàn cung kh?o sát nhi?u b?ng ch?ng r?ng qu?n d?o Paracels n?m trên m?t cao nguyên chìm du?i bi?n và dính li?n v?i l?c d?a Vi?t Nam.

Nhi?u công ty Nh?t B?n dã xin phép chính quy?n Pháp t?i Ðông Duong, d? khai thác ph?t phát và h? dã xây m?t con dê b?ng dá ph?t phát (jetée en blocs de phosphate) và chi?c c?u s?t dài 300 thu?c noi d?o Robert, d? ti?n vi?c chuyên ch? ph?t phát lên tàu th?y.

Vì có s? giao thi?p v?i ngo?i nhân noi d?o này, nên chi nhà c?m quy?n h?i dó dã ký m?t ngh? d?nh ngày 15/06/1932, thi?t l?p qu?n d?o Hoàng Sa thành m?t d?i lý hành chánh (délégation administrative), g?i là Délégation administrative des Paracels, sáp nh?p v?i t?nh Th?a Thiên. Ð?n nam 1939, m?i chia làm hai, l?y tên là “Délégation du Croissant et dépendances” và “Délégation de l'Amphitrite et dépendances.”

Cung vào nam dó, khi tr?n d? nh? th? chi?n bùng n?, quân d?i Thiên Hoàng Nh?t B?n ngang nhiên chi?m dóng qu?n d?o, l?p t?i dây m?t can c? quân s?, cho d?n khi h? d?u hàng Ð?ng Minh.

3. Tru?ng Sa du?i th?i Pháp thu?c

Ngu?i Trung Hoa g?i qu?n d?o này là Nam Sa (Nansha), d?i khái ch? d?nh m?t cách m?p m? t?t c? nh?ng hòn d?o r?i rác phía du?i qu?n d?o Hoàng Sa.

Nam 1927, chi?c tàu De Lanessan dã t?i t?n noi d? kh?o sát, sau khi dã kh?o sát t?i Paracels. Sau dó, nam 1930, chính quy?n Pháp t?i Ðông Duong dã chính th?c c? m?t phái doàn ra c?m c? t?i qu?n d?o Spratley. Phái doàn di trên chi?c tàu La Malicieuse. Ð?n nam 1933, h? l?i c? ba chi?c tàu khác là: Alerte, Astrobale và De Lanessan, ra t?n noi d? c?m c? trên nh?ng hòn d?o khác, r?i rác chung quanh d?o chính Spratley.

Công vi?c thâu nh?n t?ng hòn d?o b?t d?u t? ngày 13 tháng 4 nam 1930, v?i d?o Spratley; ti?p theo là d?o Caye d'amboine thâu nh?n ngày 10/04/1933, nhóm H?i Ð?o (Groupe des deux ýles) thâu nh?n ngày 10/04/1933 ; d?o Loaita thâu nh?n ngày 11/04/1933; d?o Thi Tu thâu nh?n ngày 12/04/1933.

Công vi?c thâu nh?n t?ng hòn d?o (prise de possession) này bao g?m t?t c? nh?ng hòn d?o con con r?i rác chung quanh nh?ng hòn d?o chính dã k? trên kia. M?t b?n thông báo chính th?c dã du?c dang t?i trong Công báo Ðông Duong (Journal Officiel de l'Indochine ngày 25/09/1933, trang 7784).

Qu?n d?o Tru?ng Sa dã du?c sáp nh?p vào t?nh Bà R?a (Nam Vi?t) do ngh? d?nh c?a Toàn Quy?n Ðông Duong, ký ngày 21 juillet 1933.

Chúng ta cung nên ghi thêm r?ng t? nam 1920, có nhi?u công ty Nh?t B?n d?n dây khai thác ph?t phát. Th?nh tho?ng cung có m?t s? ngu ph? Trung Hoa chèo ghe t? H?i Nam, Qu?ng Ðông t?i dây d? dánh cá, làm an trong m?y tháng r?i tr? v? quê quán.

Sau h?t, chúng ta cung nên ghi r?ng nam 1938, Nhà Khí Tu?ng Ðông Duong (Service Météorologique de l'Indochine) có thi?t l?p t?i d?o Itu Aba, m?t co s? khí tu?ng bao trùm t?t c? mi?n duyên h?i Ðông Duong.

Tru?c ngày khai chi?n, chính ph? Nh?t B?n dã tuyên b? ngày 30/03/1939 r?ng qu?n d?o Spratley t? nay s? d?t du?i quy?n ki?m soát c?a Nh?t B?n. Viên Ð?i s? Pháp t?i Ðông Kinh li?n g?i thu ph?n kháng ngày 21/04/1939, và tuyên b? ph? nh?n quy?t d?nh don phuong c?a chính ph? Thiên Hoàng. R?i chúng ta ph?i d?i t?i ngày dình chi?n, d? ch?ng ki?n vi?c quân d?i Nh?t rút kh?i Tru?ng Sa, cung nhu do Hi?p u?c dình chi?n San Francisco, chính ph? Nh?t B?n dã long tr?ng t? b? ch? quy?n c?a h? trên h?i d?o Paracels và Spratley (1951).

Sau dó, chính ph? Vi?t Nam C?ng Hòa dã nhi?u l?n xác nh?n long tr?ng ch? quy?n c?a mình trên hai qu?n d?o nói trên.

4. Công cu?c th?c hi?n ch? quy?n c?a Vi?t Nam trong th?i c?n d?i

a) Th?i ti?n chi?n

Các công tác th?c hi?n ch? quy?n c?a Vi?t Nam trên hai qu?n d?o Hoàng Sa và Tru?ng Sa g?m có:

- Nam 1920, Quan thu? Pháp g?i quan thuy?n d?n tu?n ti?u thu?ng xuyên qu?n d?o Hoàng Sa.

- T? nam 1926 d?n 1933, chính ph? Pháp dã c? chi?n h?m và phái doàn thám sát hai qu?n d?o này.

- T? 1931 d?n 1939, Pháp g?i binh si t?i trú dóng t?i Hoàng Sa.

Nam 1947, Pháp thi?t l?p dài vô tuy?n t?i d?o Pattle d? d?m b?o an ninh th?y v?n cho vùng Nam H?i. V? phuong di?n hành chánh, trong th?i k? dó nhà c?m quy?n Pháp và Vi?t dã có nh?ng quy?t d?nh nhu sau:

- Ngh? d?nh s? 156-SC ngày 15-6-1932 c?a Toàn Quy?n Ðông Duong d?t qu?n d?o Hoàng Sa dang trong Công báo c?a chính ph? Pháp s? 173 ngày 26/07/1933 trang 7839.

- Ngh? d?nh s? 4762 ngày 21/12/1933 c?a Th?ng d?c Nam K? sáp nh?p qu?n d?o Tru?ng Sa vào t?nh Bà R?a.

- D? s? 10 ngày 30/03/1933 nam B?o Ð?i th? 13 d?t qu?n d?o Hoàng Sa tr?c thu?c t?nh Th?a Thiên.

- Ngh? d?nh s? 3282 ngày 05/05/1939 c?a Toàn Quy?n Ðông Duong s?a d?i ngh? d?nh trên và chia d?a h?t trên ra làm hai nhóm: Nhóm Nguy?t Thi?m (Délégation du Croissant et dépendances) và Nhóm Tuyên Ð?c (Délégation de l'Amphitrite et dépendances). Tr? s? c?a hai v? d?i di?n Pháp du?c d?t t?i d?o San H? (Pattle) và d?o Phú Lâm (Ile boisée).

b) Th?i C?ng Hòa

Du?i th?i d? nh?t (1956-1963) và d? nh? C?ng Hòa (t? 1964&), chính ph? Vi?t Nam C?ng Hòa dã có nhi?u công tác và quy?t d?nh hành chánh liên h? t?i Hoàng Sa và Tru?ng Sa:

- T? 1956, H?i quân VNCH thu?ng xuyên thám sát qu?n d?o Hoàng Sa và Tru?ng Sa.

- T? dó m?t trung d?i Ð?a Phuong Quân t?nh Qu?ng Nam, g?m 40 ngu?i, do 1 si quan c?p úy ch? huy trú dóng t?i d?o Hoàng Sa.

Các van ki?n hành chánh can b?n g?m có:

- S?c l?nh s? 143/NV ngày 22/10/1956, Ngh? d?nh s? 76/BNV/HC/ND ngày 20/03/1958 và S?c L?nh s? 34/NV ngày 29/01/1959 sáp nh?p qu?n d?o Tru?ng Sa vào t?nh Phu?c Tuy (Bà R?a).

- S?c l?nh s? 174/NV ngày 13/07/1961 c?a T?ng Th?ng VNCH d?t qu?n d?o Hoàng Sa thu?c t?nh Qu?ng Nam (thay vì thu?c t?nh Th?a Thiên) và thành l?p qu?n d?o này thành xã Ð?nh H?i, thu?c qu?n Hòa Vang.

- Do s?c l?nh s? 709/BNV/HC ngày 21/10/1969 c?a th? tu?ng Chính Ph? VNCH, xã Ð?nh H?i du?c xác nh?p v?i xã Hòa Long, cùng thu?c qu?n Hòa Vang, t?nh Qu?ng Nam.

K?t lu?n

Can c? vào các d? ki?n l?ch s? và hành chánh thu?ng d?n, ta có th? kh?ng d?nh ch? quy?n b?t kh? xâm c?a Viêt Nam C?ng Hòa, trên hai qu?n d?o Hoàng Sa và Tru?ng Sa, trong c? b?n phuong di?n:l?ch s?, d?a lý, pháp lý và th?c t?.

Các Chúa và Vua nhà Nguy?n dã thi?t l?p v?i các h?i d?o nh?ng liên l?c thu?ng xuyên có tính cách hành chánh, quân s? và quan thu?, chua k? vi?c xây d?ng quân tr?i,mi?u vu, m? bia, v.v... dã tr? thành nh?ng di tích l?ch s?.

Nhìn l?i quá trình l?ch s?, chúng ta th?y m?t s? s? ki?n l?ch s? và d?a lý quan tr?ng dáng ghi nh? là:

- Nam 1634, m?t chi?c tàu Hòa lan b? chìm d?m t?i Hoàng Sa (Paracels), viên thuy?n tru?ng và doàn th?y th? lâm n?n dã du?c quan ch?c Qu?ng Nam, du?i th?i Chúa Sãi, giúp d? cho tr? v? x? Batavia.

- Nam 1702, du?i th?i Chúa Minh Nguy?n Phu?c Chu, và t? dó v? sau, s? sách dã nói t?i Ð?i Hoàng Sa có nhi?m v? tu?n ti?u h?i ph?n x? Ðàng Trong, ki?m soát các thuong thuy?n và d?c bi?t thâu lu?m du?c nhi?u hàng hóa và kim khí, v?t d?ng t?i qu?n d?o Hoàng Sa, dem v? n?p cho Ph? Chúa t?i Phú Xuân.

- Nam 1802 (d?u niên hi?u Gia Long), “cung ph?ng theo ch? d? cu, d?t Ð?i Hoàng Sa” (theo Ð?i Nam Nh?t Th?ng Chí.”

- Nam 1816, Vua Gia Long thân chinh ti?p nh?n qu?n d?o Hoàng Sa và thu?ng qu?c k? trên d?o (theo Jean Baptiste Chaigneau và Giám m?c Taberd).

- Nam 1820 (d?u niên hi?u Minh M?ng) “thu?ng sai thuy?n công d?n noi dò xét h?i trình...” (theo Ð?i Nam Nh?t Th?ng Chí).

- Nam 1835, Vua Minh M?ng truy?n l?p mi?u Hoàng Sa d?ng bia dá và t?m bình phong.

- Nam 1951, t?i H?i ngh? San Francisco, Th? tu?ng Chính Ph?, Tru?ng Phái doàn, dã công khai v? long tr?ng tuyên b? ch? quy?n c?a Vi?t Nam trên hai qu?n d?o Hoàng Sa và Tru?ng Sa, mà ch?ng có m?t nu?c nào (trong s? 51 nu?c tham d? h?i ngh?) ph?n d?i c?.

Nhu v?y là chúng ta dã h?i d? nh?ng b?ng ch?ng c? th? t? rõ r?ng các qu?n d?o Hoàng Sa và Tru?ng Sa là c?a mình (animus) và mình dang khai thác (corpus) các h?i s?n, h?i sâm, phân chim, ?c, xà c?, ph?t phát, d?i m?i, cát tr?ng, cát vàng,v.v... ch? không ph?i là hoang d?o (res derelicta) m?c cho ai mu?n chi?m thì chi?m.

Tr?i m?y ngàn nam l?ch s?, t? tiên chúng ta dã tranh giành t?ng t?c d?t ng?n rau trong cu?c bành tru?ng lãnh th? kh?p ba m?t: Nam ti?n, Tây ti?n, và Ðông ti?n, l?y Tru?ng Son, sông C?u Long và Nam H?i lãm d?a bàn sinh ho?t, nhu mu?n thi gan d?u s?c v?i núi cao b? c?, nói lên ý chí qu?t cu?ng c?a m?t d?n t?c chua bao gi? ch?u lùi bu?c tru?c nguy nan.

Ngày nay, duong d?u v?i nh?ng th? thách l?n lao, chúng ta ch? có m?t con du?ng là tru?ng k? chi?n d?u trên m?i m?t: quân s?, chính tr?, ngo?i giao, d? b?o v? ch? quy?n và s? v?n toàn lãnh th?, lãnh h?i qu?c gia Vi?t Nam. (Bài này du?c trích dang t? d?c trang v? Hoàng Sa và Tru?ng Sa trên trang m?ng http://www.viettan.org/article.php3?id_article=6199)