Hình bên: Somporn Lorgeranon (trái), ngu?i dã nh?n m?t qu? th?n trong khi s?ng ? Trung Qu?c ra làm ch?ng tru?c Qu?c H?i Hoa K? h?i tháng 4 nam 2006 r?ng, sau ca ghép th?n, ông phát giác qu? th?n ông dã nh?n du?c l?y t? m?t ngu?i tù dang b? giam gi? t?i Trung Qu?c. Trung Qu?c r?t “n?i ti?ng” b?i nh?ng v? mua bán, c?y ghép n?i t?ng b?t h?p pháp, trong dó có c? chuy?n d? d? ngu?i nghèo ? Vi?t Nam cung c?p n?i t?ng. (Hình: Luke Frazza/AFP)

H?i cu?i tháng 4 v?a qua, báo chí Vi?t Nam ti?p t?c thông tin v? tru?ng h?p Tô Công Luân, 22 tu?i, sinh viên Cao Ð?ng Kinh T? K? Thu?t Công Nghi?p 2 dang trong tình tr?ng “th?p t?, nh?t sinh” sau khi b? du sang Trung Qu?c bán th?n.

Ngày 4 tháng 5, ông Tô Công Son, cha sinh viên Tô Công Luân, cho bi?t, ông dã g?i don yêu c?u công an và Vi?n Ki?m Sát Sài Gòn di?u tra v? t? ch?c dã d? d? con ông sang Trung Qu?c bán th?n.

Theo ông Son, tháng 1 nam 2008, ông vào Sài Gòn tham Tô Công Luân nhung không g?p con. H?i tham ch? nhà tr? và b?n bè c?a Luân thì không ai bi?t Luân di dâu. Sau dó cô H? Th? Khánh Minh, 18 tu?i, ngu?i yêu c?a Luân, cho ông bi?t Luân sang Trung Qu?c làm th? di?n.

Ð?n tháng 3 nam 2008, Minh di?n tho?i cho ông Son bi?t là dang ? Trung Qu?c cùng v?i Luân. Minh cho ông hay, Luân dang b? b?nh n?ng và d? ngh? ông Son chu?n b? 20 tri?u d?ng, s? có ngu?i d?n l?y mang sang Trung Qu?c d? lo cho Luân.

Ð?n ngày 2 tháng 4, Minh di?n tho?i báo cho ông Son bi?t Luân dang du?c c?p c?u ? b?nh vi?n Ch? R?y. Khi ông Son d?n b?nh vi?n Ch? R?y thì Luân ch? còn da b?c xuong, dã b? c?t th?n trái, trên ngu?i có nhi?u v?t m? và dang s?ng th?c v?t, m?t tri giác.

Ông Son cho bi?t gia dình ông có ti?n s? b?nh máu không dông (hemophilia). Anh trai c?a Luân dã ch?t vì b?nh này, do v?y, ph?u thu?t luôn r?t nguy hi?m. Luân dã tru?ng thành, d? kh? nang nh?n th?c nên không th? làm di?u d?i d?t và nguy hi?m nhu th?. Do dó, ch? có m?t lý do là Luân dã b? l?a sang Trung Qu?c d? bán n?i t?ng.

Ngu?i yêu c?a Luân, cô H? Th? Khánh Minh (dang mang thai) cung dã g?i don cho công an Gò V?p, t? cáo bà Nguy?n Th? Thúy, ng? t?i Gò V?p là ngu?i d? d? Luân sang Trung Qu?c bán m?t qu? th?n v?i giá 50 tri?u d?ng. Sau m?t th?i gian dài b?t tin c?a Luân, mãi d?n ngày 21 tháng 2, bà Thúy m?i d?n Minh di L?ng Son. Ð?n L?ng Son, bà Thúy giao Minh cho bà Mùi (ngu?i Trung Qu?c) dua sang Qu?ng Châu g?p ông Bách Phong (ngu?i Trung Qu?c). Ông Phong dua Minh d?n b?nh vi?n Qu?ng Châu. T?i dó, Luân dã m?t tri giác, trên ngu?i có nhi?u v?t m?. Minh ? Qu?ng Châu cham sóc Luân kho?ng 45 ngày thì ông Phong b?o ph?i dua Luân v? Vi?t Nam ch?a tr? vì ông không th? lo cho Luân du?c n?a. Ông Phong dã dua 20 tri?u d? Minh dua Luân v? Vi?t Nam và d?n Minh v? g?p bà Thúy nh?n 100 tri?u d?ng ti?n bán th?n c?a Luân. Tuy nhiên, d?n nay bà Thúy v?n chua dua 100 tri?u d?ng này.

B?nh vi?n Ði?u Du?ng - Ph?c H?i Ch?c Nang và B?nh Ngh? Nghi?p Sài Gòn cho t? Tu?i Tr? bi?t, Luân du?c dua vào b?nh vi?n Ch? R?y ngày 2 tháng 4 trong tình tr?ng lo mo, huy?t áp không do du?c. Luân du?c cham sóc, di?u tr? ? nhi?u khoa khác nhau c?a b?nh vi?n Ch? R?y nhu: h?i s?c, b?nh nhi?t d?i, n?i th?n, san sóc d?c bi?t, huy?t h?c. Sau dó du?c chuy?n qua b?nh vi?n Ði?u Du?ng - Ph?c H?i Ch?c Nang và B?nh Ngh? Nghi?p Sài Gòn di?u tr? ti?p. Theo k?t qu? h?i ch?n ngày 18 tháng 4, tru?c khi nh?p vi?n m?t tháng ru?i, b?nh nhân du?c m? c?t th?n trái. Sau m? b? bi?n ch?ng, máu ch?y không c?m du?c nên thi?u máu n?ng và t?n thuong não. B?nh nhân b? co rút tay chân, m?t kh? nang ti?p xúc, suy ki?t n?ng, ph?i an qua ?ng thông.

Ð?n sáng 4 tháng 5, Luân v?n trong tình tr?ng s?ng th?c v?t, th? tr?ng suy ki?t, có v?t loét ? vùng xuong c?t, co rút g?ng c?ng t? chi... Ông Tô Công Son cho bi?t, ông s? dua Luân v? quê vì các bác si dã bó tay.

Ngu?i nh?n th?n là phó giám d?c m?t s? t?i Sài Gòn

T? Tu?i Tr? cho bi?t, th?i di?m Luân sang Trung Qu?c bán th?n t?i b?nh vi?n Qu?ng Châu ? Trung Qu?c trùng h?p v?i th?i di?m ông Nguy?n T?n Tài, phó giám d?c S? N?i V? Sài Gòn sang Trung Qu?c ghép th?n. T? báo này cho bi?t dã tra c?u thông tin xu?t nh?p c?nh và bi?t du?c r?ng ông Nguy?n T?n Tài cùng v? là Nguy?n Th? Túy Phu?ng nh?p c?nh Vi?t Nam ngày 27 tháng 1 nam 2008. M?t ngu?n tin cho bi?t v? ch?ng ông Tài nh?p c?nh Trung Qu?c b?ng du?ng b?, sau dó nh?p c?nh Vi?t Nam b?ng du?ng hàng không (do dó h? th?ng qu?n lý c?a an ninh xu?t nh?p c?nh không ghi nh?n vi?c v? ch?ng ông Tài xu?t c?nh b?ng du?ng hàng không).

Tru?c dó, v? ch?ng ông Tài du?c c?p h? chi?u vào ngày 3 tháng 4 nam 2006, h? so xin c?p h? chi?u không qua Phòng Qu?n Lý Xu?t Nh?p C?nh c?a Công An Sài Gòn mà du?c g?i th?ng cho C?c Qu?n Lý Xu?t Nh?p C?nh c?a B? Công An. Theo h? so xét c?p h? chi?u, c? ông Tài và bà Phu?ng không ghi ngh? nghi?p, noi làm vi?c (theo qui d?nh, n?u công ch?c có nhu c?u làm h? chi?u ph?i khai rõ hai m?c này), m?c dích xu?t c?nh là di du l?ch.

Tuy nhiên, các tài li?u cho th?y m?c dích chuy?n xu?t ngo?i k? trên là d? ghép th?n cho ông Tài. Trao d?i v?i phóng viên t? Tu?i Tr? vào chi?u 2 tháng 5, bà Phu?ng th?a nh?n ông Tài b? suy th?n và dã t?ng di?u tr? t?i b?nh vi?n 115. Cu?i nam 2007, bà cùng ch?ng bay ra Hà N?i, sau dó dón xe qua Qu?ng Châu d? ghép th?n. Sau khi ghép th?n kho?ng nam tu?n, bà và ông Tài bay t? Trung Qu?c v? Sài Gòn qua c?a kh?u Tân Son Nh?t ngày 27 tháng 1. B?nh vi?n 115 xác nh?n, sau khi v? Vi?t Nam, ông Tài dã d?n b?nh vi?n này d? ti?p t?c theo dõi b?nh tình, u?ng thu?c ch?ng th?i ghép.

Bà Phu?ng ph? nh?n thông tin cho r?ng qu? th?n mà ông Tài du?c ghép là c?a Tô Công Luân. Dù v?y, bà Phu?ng th?a nh?n có g?p Luân ? b?nh vi?n Qu?ng Châu.

T? Tu?i Tr? cho bi?t, theo m?t nhân ch?ng ng? t?i Bình Th?nh, t?ng di bán th?n cùng Luân và tình nguy?n ? l?i cham sóc Luân thì Luân nhi?u l?n cùng ông Tài di xét nghi?m t?i b?nh vi?n Qu?ng Châu. Sau khi ti?n hành ph?u thu?t ghép th?n, ông Tài và Luân n?m cùng phòng.

N?n nhân ch? nh?n du?c m?t n?a ti?n bán th?n

Ông Tô Công Son cho bi?t, ông mong b? máy tu pháp s?m di?u tra d? lôi ra ánh sáng nh?ng k? dã gây ra k?t c?c bi thuong cho gia dình ông, d?ng th?i c?nh t?nh nh?ng ai có ý d?nh d?i d?i b?ng vi?c bán di m?t ph?n co th? c?a mình.

Trao d?i v?i t? Tu?i Tr?, m?t viên trung tá tên Trà Van Lào, phó công an qu?n Gò V?p, cho bi?t: Ðã xác minh, l?y l?i khai m?t s? d?i tu?ng liên quan trong du?ng dây mua bán th?n và dang xin ý ki?n ch? d?o c?a công an Sài Gòn.

T? Tu?i Tr? kh?ng d?nh, d?a trên các ngu?n tin riêng, t? ch?c dua ngu?i qua Trung Qu?c bán th?n còn liên quan d?n m?t s? bác si. T? ch?c môi gi?i mua bán và ghép th?n do m?t ngu?i tên Bách Phong, qu?c t?ch Trung Qu?c, di?u hành. T? ch?c này có nhi?u “c?ng tác viên” t?i các b?nh vi?n, co s? y t?, chuyên ti?p c?n nh?ng ngu?i có hoàn c?nh khó khan ph?i bán máu d? d? d? h? bán n?i t?ng, ch? y?u là bán gan và th?n. M?i qu? th?n, ch? t? ch?c này tr? 100 tri?u d?ng, trong dó 50 tri?u cho ngu?i bán, 10 tri?u cho chi phí di l?i và 40 tri?u cho “cò”. Theo bà Nguy?n Th? Thúy, ngu?i tr?c ti?p gi?i thi?u Luân cho t? ch?c này, m?i tru?ng h?p bà du?c chia 5 tri?u d?ng.

Ðã t?ng có ca ghép th?n ph?i ngung vào phút chót vì giá mua quá r?

Cùng th?i di?m này, t? Ngu?i Lao Ð?ng cung th?c hi?n m?t lo?t bài di?u tra v? tình tr?ng d? d? ngu?i nghèo bán n?i t?ng. Theo t? báo này, trên m?t s? websites Vi?t ng? dang có nhi?u ngu?i h?i mua th?n ho?c rao bán th?n.

Ðáng chú ý là ph?n l?n các ca ghép nh?ng qu? th?n du?c mua bán s? th?c hi?n t?i Vi?t Nam. Theo quy d?nh hi?n hành, Vi?t Nam ch? cho phép ngu?i b?nh nh?n th?n do thân nhân hi?n t?ng. Tuy nhiên nh?ng ngu?i d?ng ý bán th?n s? du?c giúp “gi?y ch?ng nh?n là thân nhân ngu?i b?nh c?n thay th?n”.

H?u h?t nh?ng “don d?t hàng” d? mua th?n d?u dòi th?n c?a ngu?i có nhóm máu O. M?t bác si dang làm vi?c t?i b?nh vi?n Bình Dân ? Sài Gòn gi?i thích: Ðó là vì máu O cho ai cung du?c, d? tuong thích cao, kh? nang th?i ghép th?p nên t? l? thành công sau khi chuy?n giao th?n l?n hon. Cung theo bác si này, do nhu c?u ghép th?n ngày càng tang, trong khi lu?t Vi?t Nam chua cho phép hi?n n?i t?ng nên nh?ng ca du?c xét ghép th?n r?t h?n ch?.

T? Ngu?i Lao Ð?ng cho bi?t, quanh các di?m d?t máy ch?y th?n nhân t?o dang có r?t nhi?u “cò” g? g?m mua th?n. Ðáng nói là r?t dông bác si ngo?i khoa chuyên th?c hi?n các ca ghép th?n bi?t chuy?n làm gi? h? so là thân nhân d? mua bán th?n song không ai lên ti?ng.

T? Ngu?i Lao d?ng k? r?ng, hôm 1 tháng 7 nam 2007, m?t ca ghép th?n t?i Sài Gòn dã ng?ng ngay vào lúc v?a gây mê xong d? ph?u thu?t c?t - ghép th?n. M? cô gái “hi?n th?n” cho bi?t con bà bán th?n ch? không hi?n th?n nhu xác d?nh trên gi?y t? và bà yêu c?u ng?ng ph?u thu?t vào phút chót b?i 40 tri?u d?ng/qu? th?n là... quá r?. (G.Ð)