Hình 1: M? H?ng d?ng trong ti?m bán qu?n áo th?i trang t?i Chinatown, Los Angeles ngày Th? B?y, 21 Tháng Ba, 2009. Trong tay c?a cô ch? quán là Nh?t Báo Ngu?i Vi?t v?i b?n tin v? bu?i ti?p xúc ngu?i dân c?a T?ng Th?ng Obama t?i qu?n Cam và t?m vé vào c?a mang s? 300. (Hình: Hoàng Mai Ð?t/Ngu?i Vi?t)

Hình 2: M? H?ng và ch? Ph?ng, m?t ch? quán hàng xóm t?ng d? ngh? M? H?ng m?c chi?c áo dài cô dang m?c trong bu?i nghe ông Obama nói chuy?n ? Costa Mesa, qu?n Cam. (Hình: Hoàng Mai Ð?t/Ngu?i Vi?t)

Hình 3: M? H?ng và con gái Kristina. (Hình: Hoàng Mai Ð?t/Ngu?i Vi?t)

Hình 4: Ngu?i Vi?t duy nh?t m?c áo dài trong bu?i nói chuy?n c?a T?ng Th?ng Obama t?i qu?n Cam. (Hình: Khúc Minh cung c?p)

Hình 5: Ông Obama c?i áo choàng và ti?p xúc nh?ng ngu?i hâm m? t?i Costa Mesa. (Hình: Hu?nh Tu?n Ki?t/Ngu?i Vi?t)

Hình 6: M? H?ng bên ngoài ti?m th?i trang c?a cô trong khu thuong xá ? Chinatown. (Hình: Hoàng Mai Ð?t/Ngu?i Vi?t)

Biên Tà Tà

“Mình dã m?c áo dài và hãnh di?n là ngu?i Vi?t Nam có m?t trong bu?i nói chuy?n c?a T?ng Th?ng Obama.”

L?i nói dó dã dua d?n vi?c tôi lái xe trên xa l? vào m?t sáng Th? B?y có nhi?u mây trên b?u tr?i Nam California, t? “trái tim” c?a khu ph? Little Saigon ? qu?n Cam d?n trung tâm c?a khu ph? Chinatown c?a ngu?i Trung Hoa ? Los Angeles.

(T? nhi?u nam tru?c, m?i l?n d?c các qu?ng cáo mua bán nhà c?a, tôi thu?ng th?y m?y ch? ti?ng Anh “in the heart of Little Saigon” d? gi?i thi?u nh?ng can nhà trong khu ph? Bolsa. Vi?t sang ti?ng Vi?t là “trái tim” nghe cung kì, chua thu?n tai, nhung dây là mi?n d?t tà tà, m?i chuy?n d?u nhu nhau, kì hay không kì thì cung tùy quan c?m c?a m?i ngu?i).

Ðúng ra thì l?i nói c?a M? H?ng không là di?u duy nh?t, mà m?t t?m vé m?i th?t s? khi?n tôi quy?t d?nh dành th?i gi? d? ch?y t? Bolsa lên “Los.” Cô dã có vé d? bu?i nói chuy?n c?a nhân v?t có th? l?c nh?t nu?c M?, nh?t luôn c? th? gi?i. Ngoài m?y ký gi? và vài v? dân c? g?c Vi?t, tôi không bi?t có ngu?i Vi?t Nam nào khác có m?t trong bu?i ti?p c?n dân chúng b?a hôm ?y.

Trong kho?ng m?t ti?ng d?ng h? lái xe lên hu?ng B?c, có lúc tôi nghi d?n nhi?u công vi?c khác mà tôi c?n ph?i làm vào bu?i sáng hôm ?y, thay vì lái xe ch? d? ch?p vài t?m hình và h?i dam ba câu h?u b? túc cho m?t bài vi?t n?m khu?t ? m?t trang trong, d?ng sau nh?ng tin quan tr?ng trong ngày. Tôi nghi d?n t?m vé, chi?c áo dài và m?t con ngu?i bên trong chi?c áo ?y.

T? xa l? 405 r?i kh?i qu?n Cam, tôi r? qua xa l? 110 hu?ng vào trung tâm Los Angeles. V? ch?ng tôi t?ng di trên do?n du?ng này dam ba l?n. M?t l?n mà chúng tôi còn nh? khá lâu, còn gi? nh?ng ?n tu?ng d?p, là chuy?n vi?ng tham ông bà Võ Phi?n. Th?i ?y, Mùa Hè nam 2000, nhà van vi?t tùy bút tinh t?, duyên dáng nh?t c?a Vi?t Nam trong th? k? th? 20 dã s?ng trong m?t can nhà hai phòng ng?, có vu?n sau yên ?ng trên du?ng Baltimore. Bây gi? hai bác dang du?ng già trong m?t can nhà ?m cúng ? Santa Ana, không xa “trái tim” Bolsa là bao.

Cung t? trên xa l? 110 này, v? ch?ng chúng tôi t?ng r? xu?ng khu ph? c?a ngu?i Trung Hoa dôi l?n, d? tìm mua m?y b? qu?n áo trong khu hàng quán n?a thuong xá n?a ch? ? góc du?ng Alpine và Broadway. Th?i ?y (l?i “th?i ?y,” hình nhu càng l?n tu?i tôi càng có khuynh hu?ng dùng hai ch? “th?i ?y” nhi?u hon m?i khi nh?c d?n m?t k? ni?m trong quá kh?), tôi c?n mua m?y chi?c qu?n thu?c lo?i “v?a d?p, v?a r?” d? m?c v?i áo vét m?i khi c?n hành ngh? d?a ?c. Bây gi? th? tru?ng nhà d?t dã roi xu?ng t?n dáy, thân hình c?a tôi mà nh?t là ph?n b?ng cung d?y dà hon tru?c khá nhi?u, nên m?y c?p qu?n “v?a ch?t, v?a l?i th?i” ch? du?c m?c m?i khi chúng tôi d? dám cu?i con c?a m?t ngu?i b?n nào dó.

Ð?n Chinatown kho?ng 9 gi? ru?i, tôi g?p M? H?ng ? m?t c?a ti?m n?m ? v? trí t?t trong khu hàng quán. Gi? dó ch? có vài ti?m m?i m? c?a và chua có khách. Chúng tôi nói chuy?n trong lúc các ch? quán khác dang b?n r?n kéo m?y cánh c?a s?t, cu?i nói chào dón m?t ngày mua bán mà h? hy v?ng s? dông khách vào trua Th? B?y. ? quán c?a M? H?ng, m?t cô bé dang ph? giúp m? treo m?y b? áo dài c?a ngu?i Vi?t Nam và xu?ng xám c?a ngu?i Trung Hoa.

Tôi dã nói chuy?n v?i M? H?ng qua di?n tho?i t? khi bi?t cô m?c áo dài trong bu?i ti?p xúc v?i công chúng mà T?ng Th?ng Barack Obama dã th?c hi?n t?i Costa Mesa, qu?n Cam chi?u hôm Th? Tu 18 Tháng Ba, 2009. M?y t?m hình mà M? H?ng g?i b?ng e-mail cho tôi nhìn không du?c rõ vì ngu?i ch?p hình không chu?n b? tru?c d? n?m b?t m?t hình ?nh l?ch s? trong d?i c?a M? H?ng.

Tình c? g?p anh b?n di trong nhóm truy?n thông ngu?i Vi?t có c?m theo máy ch?p hình, M? H?ng xin anh b?m cho vài t?m d? làm k? ni?m. Anh d?n d? làm công vi?c khác ch? không d? ch?p hình, nên máy thu?ng c?a anh không th? so sánh v?i máy c?a các nhi?p ?nh viên chuyên nghi?p. Tuy v?y, anh cung g?i cho tôi m?y t?m ?nh m?c dù không rõ nét nhung cung ghi nh?n s? hi?n di?n c?a cô bán hàng t? Chinatown bay vèo d?n Costa Mesa.

“M? H?ng nh?n du?c l?i m?i di d? và ph?i di li?n trong vòng m?t ti?ng d?ng h?,” cô k? l?i trong lúc m?t li?c công vi?c c?a con gái dang bày nh?ng b? áo chung quanh quán. M?t ngu?i quen dã xin du?c vé và mu?n t?ng l?i cho M? H?ng, cô k?.

N?u ch?y theo t?c d? thong th? c?a tôi t? Chinatown mà lái xu?ng Costa Mesa trên các xa l? trong gi? dông xe cung ph?i m?t g?n hai ti?ng d?ng h?. Riêng hôm ?y ch?c cô ch? quán ph?i phóng xe l? l?m, vu?t lách gi?a nh?ng dòng xe n?i duôi nhau du?i ánh n?ng chói chang.

“M? H?ng du?c m?t ngu?i b?n m?i di nghe ông Obama vì có vé, mà du?c thông báo quá b?t ch?t, nên ph?i v?i vàng dóng c?a ti?m. Ra kh?i ti?m lúc 2 gi?. Ch?y t? L.A. d?n d?a di?m lúc 3 gi? chi?u,” M? H?ng cho bi?t.

Ðang nói chuy?n v?i khách, cô b?ng reo tên c?a m?t bà b?n bán hàng ? bên c?nh. Bà Phùng, cô gi?i thi?u v?i tôi trong lúc ôm vai c?a bà m?t cách thân m?t. ? m?t ph? n? bán quán xem có v? thành công trong ch? hàng và ch? d?i nhu M? H?ng, tôi nh?n ra m?t cá tính thân thi?n, c?i m?, lanh l?i dành cho m?i ngu?i, quen cung nhu l?.

V?i tánh tình mau m?n dó, cô d?ng sát bà b?n Phùng và nói, “Anh ch?p cho em m?t t?m v?i ch? Phùng di. Chính ch? ?y dã d? ngh? em m?c áo dài d? g?p ông Obama.”

Mà không ch? riêng ch? Phùng, cô ch? M? H?ng còn ch?y d? h?i ý m?y ch? quán khác trong m?t góc xóm c?a thuong xá. “Em h?i m?y ngu?i ? dây,” cô ch? tay hu?ng v? các quán ? chung quanh. “Ai cung khuyên M? H?ng hãy m?c áo dài vì mình là ngu?i Vi?t Nam mà.”

Trong bu?i ph?ng v?n, có lúc tôi th?y M? H?ng quay m?t di noi khác và nói m?t tràng ti?ng Trung Hoa v?i ai dó d?ng trong hành lang gi?a m?y s?p quán. “M? H?ng thông minh l?m nhe anh. T? h?c ti?ng Hoa, ti?ng M?, d? th? ti?ng h?t,” cô ch? quán li?n tho?ng nhu chào hàng d? bán m?y b? áo.

Cô cho tôi xem m?y b? áo dài, áo xu?ng xám mà cô ch?n l?a tru?c khi ch?m chi?c áo màu trái dào d?u ng?t nhu màu da ngu?i v?i l?i góp ý c?a ch? Phùng.

Không hi?u sao, trong hon 2,000 ngu?i có m?t t?i Orange County Fairground b?a hôm dó, ch? có m?t ngu?i m?c áo dài mà không có ký gi? nào th?y ho?c ch?p hình. Qua m?y t?m ?nh do anh b?n cung c?p, tôi có th? doán M? H?ng d?ng quá xa khán dài, noi mà dám dông ký gi? dã t? t?p và d?n s? chú ý vào ông Obama.

D?u sao chang n?a, b?a hôm ?y là l?n d?u tiên ông Obama d?n California k? t? ngày d?c c? t?ng th?ng hon b?n tháng tru?c. Ông có m?t h?p l?c c?c m?nh và thu hút g?n nhu tr?n v?n m?i ánh m?t trong phòng, và di?u dó cung dúng thôi, ai hoi dâu d? ý d?n m?t ph? n? lang xang trong chi?c áo dài màu trái dào d?ng xa sân kh?u.

Và d?u sao chang n?a cô ch? quán cung du?c an ?i qua s? chú ý c?a ít nh?t m?t ngu?i. “Có m?t ông ngu?i M? nhìn chi?c áo dài khen d?p và còn bi?t dó là áo dài Vi?t Nam,” cô k?. “Ông ?y còn cho bi?t ?ng là c?u quân nhân Hoa K? t?ng tham chi?n t?i Vi?t Nam vào nam 1968.”

Trong bu?i g?p g? bên ngoài quán, M? H?ng m?c l?i chi?c áo cho tôi xem d? khoe “nó d?p hon so v?i trong hình r?t nhi?u.” Tôi b?m máy vài l?n trong lúc cô ti?p t?c k? v? bu?i g?p t?ng th?ng M?.

V?i t?m vé quí giá trong tay và chi?c áo dài trên ngu?i, “M? H?ng d?ng trong d?t g?n nhu cu?i cùng d? du?c vào bên trong,” cô cho bi?t.

“Trong lúc ch? d?i, M? H?ng quan sát chung quanh, th?y có s? b?o v? r?t ch?t ch?. M? H?ng có trò chuy?n v?i m?t ph? n? d?ng x?p hàng ? bên c?nh. Bà d?y h?c t?i m?t tru?ng trung h?c. Bà ?y cung du?c t?ng vé. M?t h?c trò dã trao vé cho bà giáo, khi?n bà r?t ph?n kh?i trong lúc v?i vã xin hi?u tru?ng cho ngh? d?y d? có th? tham d? bu?i g?p g? ông Obama.”

“M? H?ng cung c?m th?y vui nh?n m?c dù ph?i x?p hàng dài, n?ng nóng, d?i quá lâu. Nhung cung ok.”

Không ch? ch?u n?ng, tru?c khi du?c hân h?nh th?y ông Obama b?ng xuong b?ng th?t, M? H?ng còn tr?i qua nh?ng phi?n toái nh? nhàng khác, y nhu trong nh?ng d?p di van ngh? mi?n phí mà có ca si n?i ti?ng ? “trái tim” Bolsa.

Ch?ng h?n nhu “Vì d?n quá tr?, h?t ch? ng?i, dành d?ng,” cô ch? quán k?. “B?t ch?t có m?t anh chàng b? di ch? khác. M? H?ng m?i có gh? ng?i.”

Th? r?i giây phút ch? d?i t? lâu cung d?n. “Vào h?i tru?ng du?c 10 phút thì th?y ông Obama xu?t hi?n trên sân kh?u. Có nh?ng ti?ng la, ti?ng hét to và v? tay chào dón tân t?ng th?ng. M?i ngu?i d?u hoan nghinh ông ?y, d?ng ch?p hình hàng lo?t.”

Chi?c Air Force One c?a v? t?ng th?ng th? 44 c?a M? dã dáp xu?ng Long Beach m?t th?i gian ng?n tru?c dó. T? Long Beach ông Obama du?c tr?c thang ch? d?n Costa Mesa d? g?p nh?ng ngu?i dang nô n?c ch? dón ông.

“Cung không khác m?i ngu?i, M? H?ng dã la to chào dón ông Obama. Lòng hân hoan vì dây là phút l?ch s? hi?m có d?i v?i M? H?ng. Ti?ng la hét g?n nhu kéo dài non-stop.”

Ð?n khi ti?ng v? tay trong s? m?ng r? l?ng xu?ng, T?ng Th?ng Barack Obama li?n bu?c vào m?t d? tài nh?c nh?i trong ngày mà ông mang t? Hoa Th?nh Ð?n d?n California: suy thoái kinh t? còn dè n?ng trên toàn nu?c M?.

B?a hôm ?y, trong nhóm truy?n thông du?c d?n g?n sân kh?u d? ghi nh?n bu?i ti?p dân quan tr?ng, có ký gi? Ð? Dzung và nhi?p ?nh viên Hu?nh T?n Ki?t c?a Nh?t Báo Ngu?i Vi?t.

Trong b?n tin du?c dang trên trang nh?t ngày hôm sau, anh b?n d?ng nghi?p Dzung c?a tôi tu?ng thu?t nhu sau v? bài di?n van dài 20 phút.

Ông Obama nói, “Tôi bi?t nhi?u ngu?i r?t khó ch?u vì tình tr?ng kinh t? hi?n t?i, nó không công b?ng. Ðây là m?t v?n d? chúng ta dang ph?i d?i d?u. M?t s? ngu?i ki?m quá nhi?u ti?n, làm thi?t h?i n?n kinh t?. Tôi xin ch?u trách nhi?m vì tôi là t?ng th?ng. Nhung chúng ta s? c? g?ng không d? Hoa K? tr? l?i tình tr?ng này.”

“Chúng ta ph?i s?a d?i tình tr?ng hi?n nay d? Hoa K? ti?n lên. Chúng ta s? không d? các công ty l?i d?ng, làm h? th?ng ngân hàng b? ?nh hu?ng, làm nhi?u ngu?i m?t nhà. Công vi?c l?n nh?t hi?n nay c?a chúng ta là ph?c h?i n?n kinh t?, m?t n?n kinh t? có trách nhi?m, v?i m?c tiêu lâu dài.”

“Hi?n nay, c? 10 ngu?i thì có m?t ngu?i th?t nghi?p t?i California. Tôi không bi?t bao lâu chúng ta s? ph?c h?i. Nhung tôi h?a v?i quý v? trong nh?ng ngày t?i, tình tr?ng kinh t? s? t?t hon r?t nhi?u.”

Và bài di?n van du?c ti?p t?c v?i nh?ng l?i h?a h?n d?y l?c quan v? chuong trình kích thích kinh t? c?a ông. Sau dó t?ng th?ng da den d?u tiên c?a Hoa K? b?t d?u ti?t m?c h?i dáp d? tr? l?i nh?ng th?c m?c c?a ngu?i dân.

Giây phút dó du?c “ký gi?” áo dài M? H?ng k? thêm, “Trong lúc ti?p xúc v?i dân, ông Obama c?i áo khoát d? cho th?y v? t?ng th?ng này r?t bình dân v?i công chúng. M? H?ng thích di?u dó l?m. M? H?ng r?t vui khi th?y ông c?i áo. Ðúng ra thì b?t c? d?ng tác, c? ch? nào c?a ông Obama thì M? H?ng cung d?u thích. Ông nói gì thì M? H?ng cung thích. I love to hear that.”

M?i chuy?n cung không h?n suôn s? cho cô ch? quán. Có lúc cô g?p phi?n toái trong lúc t?ng th?ng dang nói chuy?n v?i dân.

“Vì không có d? th?i gian d? mua th?c an và th?c u?ng trong lúc ch? g?p t?ng th?ng, v?a dói v?a khát nhung cung ph?i ráng ch?u vì d?u sao chang n?a du?c di?n ki?n v? t?ng th?ng t?n m?t v?n hay hon th?y trên màn ?nh truy?n hình,” M? H?ng k?.

“Vì quá khát nu?c, d?nh ra ngoài tìm máy bán nu?c. Th? nhung v?a d?ng d?y quay mình di ra c?a thì b? c?nh sát theo dõi ngay l?p t?c.

“M? H?ng h?i tham du?ng di restroom (phòng v? sinh) thì có bà nhân viên ngu?i M? ch? l?i ra ngoài. Li?n di theo hu?ng ch? tay v?i hy v?ng có nu?c u?ng.

“Th? nhung khi M? H?ng ra t?i bên ngoài thì b? m?y ông nhân viên FBI và c?nh sát ch?n l?i. H? h?i M? H?ng c?n gì? Mình nói c?n tìm nu?c u?ng ho?c c?n di restroom nhung h? không cho. H? nói n?i b?t xu?t, ngo?i b?t nh?p.

“M? H?ng nhìn chung quanh, thoáng th?y m?t trong các nhân viên an ninh b?o v? hay nhân viên FBI gì dó tay c?m súng hu?ng v? M? H?ng, nên s? quá dành quay vào h?i tru?ng.”

Trong lúc nh?n khát và nh?n ti?u, M? H?ng “nhìn chung quanh tìm ki?m d?ng huong Vi?t Nam, có có du?c bao nhiêu ngu?i Vi?t nhung không th?y ai. Có vài ngu?i Á Ðông. M? H?ng tính d?n g?n d? nhìn bà con d?ng huong nhung hóa ra h? không ph?i là ngu?i Vi?t. Ch? g?n M? H?ng không có ngu?i Vi?t. Ch?c ch? khác có.”

Cô ch? quán m?c áo dài cung tính d?n g?n sân kh?u d? ch?p hình ông Obama “nhung b? c?nh sát du?i v? ch? ng?i.”

Ngoài m?y chuy?n l?m c?m d?i thu?ng, M? H?ng cung mong g?p ông Obama d? nghe nh?ng chuy?n quan tr?ng hon.

“Trong tru?ng h?p cá nhân, M? H?ng hy v?ng t?ng th?ng có k? ho?ch t?t cho gi?i ti?u thuong. Ð?i v?i c?ng d?ng, M? H?ng mu?n th?y ông tr? giúp h?t m?i ngu?i, k? c? ngu?i dân s?ng ? qu?n Cam, m?t thành trì c?a d?ng C?ng Hòa. Cho d?t nu?c, M? H?ng hy v?ng ông t?o du?c d?o d?c t?t trong giai do?n khó khan, t?o du?c s? doàn k?t c?a m?i ngu?i.”

T?ng Th?ng Obama dã tr? l?i nh?ng câu h?i c?a 10 ngu?i trong vòng g?n m?t ti?ng d?ng h?. R?t ti?t là M? H?ng không có d?p nêu câu h?i c?a cô v? nh?ng gì mà ông có th? giúp gi?i mua bán c? nh? nhu cô và m?y ngu?i b?n ? Chinatown. Ông cung không có d?p g?p m?t ph? n? Vi?t m?c áo dài.

N?u du?c g?p M? H?nh thì sao? “Ông Obama ch?c ch?n s? hân h?nh du?c g?p m?t ph? n? m?c áo dài,” cô nói ch?c n?ch nhu bi?t giá tr? c?a nh?ng món hàng bán trong quán c?a cô.

Tru?c khi tôi r?i thuong xá, Tr?n M? H?ng k? cho tôi bi?t nghe thêm vài chi ti?t cá nhân. Nam nay cô du?c 43 tu?i, chào d?i ? Vi?t Nam, s?ng ? Alhambra, Nam California t? khi d?n M?, dang s?ng m?t mình và nuôi con gái ? tu?i m?i l?n. Sau nhi?u nam buon ch?i, M? H?ng dang có b?n c?a ti?m trong khu thuong xá này.

Ngoài bu?i g?p ông Obama cách xa m?y ch?c thu?c, M? H?ng cho bi?t cô cung t?ng du?c “n?i ti?ng” vài l?n. Thí d? nhu cô t?ng d? thi Hoa H?u Phu Nhân H?i Ch? T?t L.A. 2004, t?ng tham d? di?n hành T?t, vân vân.

V? u?c mo cho tuong lai, cô ch? quán cu?i toe, “M? H?ng có m?ng bá vuong.” Th?y tôi có v? ng? v?c, cô nói thêm, “Th?t mà!”

Bu?i g?p g? k?t thúc trong lúc khu ch? b?t d?u có khách và tôi c?n tr? v? tòa so?n d? lo nh?ng công vi?c khác. Trên xa l? hu?ng v? “trái tim” Bolsa, tôi nghi d?n cô ch? quán v?i “m?ng bá vuong,” d?n chi?c áo dài và bu?i th?y ông Obama b?ng xuong b?ng th?t c?a M? H?ng.

Có di?u gì dó r?t phù phi?m, mo h? v? cu?c d?i c?a cô ch? quán. Th? nhung có m?t di?u tôi th?y rõ: M? H?ng r?t vui khi du?c m?c áo dài d? di g?p ông Obama, và hãnh di?n v? nh?ng gì mà cô t?o du?c trong d?i, cho dù ngu?i ngoài có nghi dó ch? là nh?ng phù phi?m c?a d?i ngu?i.