Phóng sự Hà Nội: Xe ôm, sướng khổ trong nỗi lo
Nghề chạy xe ôm ở Việt Nam chỉ bắt đầu hình thành sau khi kinh tế được nới lỏng ra vào đầu những năm 90. Ban đầu chỉ một số người có tiền mua xe chạy và phát hiện ra, họ có thể chở khách như xe xích lô hay ô tô.

Home

Bài và ?nh: Đ?c Không/NV

Ngh? ch?y xe ôm ? Vi?t Nam ch? b?t d?u h́nh thành sau khi kinh t? du?c n?i l?ng ra vào d?u nh?ng nam 90. Ban d?u ch? m?t s? ngu?i có ti?n mua xe ch?y và phát hi?n ra, h? có th? ch? khách nhu xe xích lô hay ô tô. Ngày nay, ch?y xe ôm dă tr? thành m?t ngh? b́nh dân c?a ngu?i các t?nh lên và c? c?a m?t nhóm không nh? ngu?i ? các thành ph? l?n nhu Hà N?i. R?t nhi?u nh?ng ngu?i ch?y xe ôm ? Hà N?i xu?t thân t? Nam Đ?nh. Ph?i chang tính g?n bó hay h?c theo c?a van hóa làng xă Vi?t Nam dă t?o nên nh?ng “làng ngh?” ki?u hi?n d?i nhu v?y.

Anh H., ngu?i ch?y xe ôm ch? tôi lên ga Hà N?i không ph?i là nhà nghèo. Theo l?i anh k?, anh có nhà ngay trong là nhung ? v? trí d?p. V? anh buôn bán s? hàng hóa nên cung b?n và ph?i thuê hai ngu?i giúp vi?c. V? anh thu nh?p hàng tháng có th? lên t?i 4 tri?u (1.5 tri?u d?ng=100 dô la). C̣n anh, ch?y xe ôm nhu v?y hàng tháng n?u tr?i d?p và có khách thu?ng xuyên có th? ki?m du?c t?i kho?ng 2 tri?u d?ng. Khi tôi so sánh v?i anh là thu nh?p nhu v?y không ph?i là th?p so v?i nh?ng ngu?i di làm công nhân hay hành chính. Anh H. cho bi?t: “Đúng v?y, nhung d? ki?m du?c 2 tri?u d?ng là b?n anh ph?i v?t v? hon r?t nhi?u, d?u d?i mua n?ng. Ngoài ra, ch?y xe ôm không có h?u. Nghia là không có b?o hi?m, không có luong huu hay b?t k? ǵ khác. Khi ?m dau th́ s? nhanh chóng m?t h?t ti?n và d?c bi?t, v? già s? v?t v? khi không c̣n s?c. Đi làm tuy ít ti?n nhung khi ?m dau, v? già c̣n du?c chút ít ti?n huu hay tr? c?p.”

R?t nhi?u ngu?i nói anh không c?n ph?i ch?y xe ôm khi ngay ? nhà có th? ki?m ra ti?n do hoàn c?nh có di?u ki?n. Nhung anh H. cho bi?t: “Tôi v?n c? ch?y, dang c̣n s?c. Ki?m thêm du?c d?ng nào hay d?ng dó. Ngay c? ? Hà N?i này chua ch?c nhi?u gia d́nh dă thu nh?p b?ng nhà tôi nhung tôi v?n ph?i hy sinh lên dây làm.”

Anh thuê nhà ? chúng v?i 3 ngu?i khác trong m?t can pḥng. H? chung ti?n nhau tr? kho?ng 500 ngàn d?ng tháng và nhu th? ti?t ki?m du?c không ít. Anh H. cho bi?t: “Th?c ra, ch? v? nhà ng? thôi. C̣n dâu, an u?ng và ph?n l?n th?i gian ngoài du?ng h?t dâu có c?n nhà c?a làm ǵ. Đă hy sinh lên dây th́ c? mà ki?m ti?n.” Tr? l?i th?c m?c c?a chúng tôi, t?i sao nhà anh không ph?i làm ru?ng, anh cho bi?t: “Gia d́nh anh cung nh?n 5 sào b?t bu?c nhung thuê ngu?i làm. Hàng nam, nhà anh dóng ti?n cho d?a phuong thay cho thóc g?o tru?c kia. Mà dă nhu th? nhi?u nam r?i.”

C̣n chuy?n r?t nhi?u ngu?i t? Nam Đ?nh lên Hà N?i ch?y xe ôm hay lái taxi, anh H. cho bi?t: “Đon gi?n thôi, b?t chu?c nhau mà. Ngu?i n? th?y ngu?i kia làm th́ cung t́m mua xe, lên làm gi?ng v?y và v́ cùng làng, cùng huy?n nên cung giúp d? nhau thuê chung nhà ? cho d? t?n kém. Đó cung là lư do t?i sao h́nh thành t?ng nhóm ngu?i di làm các ngh? khác nhau ? Hà N?i tùy theo t?ng d?a phuong.”

Anh Tu?n, cung ch?y xe ôm và là ngu?i t? Nam Đ?nh lên có hoàn c?nh khác anh H. Anh Tu?n nói anh ph?i lên v́ ? nhà anh không giúp du?c ǵ gia d́nh, v? con c?. Anh cho bi?t: “? Hà N?i, ch?u khó v?t v? c̣n ki?m du?c ti?n, ch? ? nhà quê ch? bám vào tr?ng lúa th́ r?t kh?.” Anh Tu?n k?, nhà anh cung tr?ng lúa nhung ch? c?n v? và các con anh làm là t?m d?. Khi c?n, hay vào v? nhà anh bu?c ph?i thuê thêm ngu?i làm giúp, nhung n?u anh v? nhà d? làm ru?ng th́ s? c̣n thi?t h?i hon nhi?u. Anh Tu?n thuê nhà cùng 4 ngu?i khác, h? thuê và s?ng chung trong m?t can pḥng kho?ng 15m2 và tr? kho?ng 600 ngàn d?ng tháng. Anh Tu?n nói: “Không có l?a ch?n nào khác, nhu th? d? ti?t ki?m.”

V? giá di xe ôm, anh Tu?n cho bi?t: “Th?c ra ch?y xe nhi?u m?i quen và bi?t giá t?ng do?n. Có nhi?u lúc ph?i nói cao hon và tùy ngu?i di xe m?c c?. Hon n?a cung ch?ng có quy u?c nào c?. Tuy may m?n và c? tùy khách hàng n?a!” Qu? th?t, m?c c? giá là m?t trong nh?ng di?u gây phi?n nh?t cho không ch? khách di xe ôm.

Trong b?t k? chuy?n mua bán quư v? d?u g?p s? m?c c? nhu v?y. G?n nhu không ai nói dúng giá ngay t? d?u và ph?n không nh? th?i gian ngu?i mua hàng hay di xe ph?i m?t nh?c d? tr? giá. M?t anh ch? t? M? v? cung than phi?n v? chuy?n m?c c? này. Nhung, dù m?c c? th? nào, quư v? s? luôn có c?m giác nhu b? l?a ngay sau khi mua hàng. Đó là m?t nét van hóa r?t thú v?, r?t nhi?u ngu?i vui v? v́ di du?c xe giá r? hay mua hàng v?i giá h?i, nhung ni?m vui dó ch? có du?c không bao lâu d?n khi quư v? g?p và phát hi?n ra giá ? n?i khác, cách dó không xa r? hon.

Anh Tu?n thú nh?n, anh cung không bi?t ngh? ǵ khác, n?u không ch?y xe ôm th́ cùng l?m cung ch? di bán hàng rong. Anh k? cho tôi v? nh?ng gian truân và c? n?i lo s? c?a ngh? xe ôm: “Nhi?u hôm di v?i nh?ng ông khách trông r?t s?, v?a ch?y v?a lo b? cu?p xe. Hay có nh?ng lúc khách yêu c?u ch? vào nh?ng khu t?i den và r?t nguy hi?m bu?i t?i nên cung thu?ng xuyên nom n?p lo s?. Chua k? nh?ng ngày mua gió th́ coi nhu ? khách t? sáng t?i chi?u. Lúc dó ch? có dám ch?y taxi là d?t khách.”

Tôi h?i: “Anh có ai quen b? cu?p xe bao gi? chua?” Anh Tu?n thú nh?n, anh ch? nghe k? ch? trong s? ngu?i quen cùng làng, cùng huy?n c?a anh chua ai b? nhu v?y bao gi?. “Dù sao cung ph?i d? pḥng,” anh Tu?n kh?ng d?nh v?y khi nh?n ti?n và chia tay v?i tôi...

 

K? sau: Ch?y xe taxi, ai nhanh chân th́ du?c khách.

 

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here