Hình bên: Hai t? báo Thanh Niên và Tu?i Tr? du?c bày bán trên hè ph? Hà N?i. Ký gi? Nguy?n Vi?t Chi?n (Thanh Niên) và ký gi? Nguy?n Van H?i (Tu?i Tr?) b? b?t và truy t? v? t?i “L?i d?ng ch?c v? quy?n h?n...” ch? vì dua tin v? PMU18. Hai ký gi? này b? b?t trong khi g?n 100 t? báo khác cung loan t?i các tin dó thì không b? b?t. (Hình: Hoàng Ðình Nam/AFP/Getty Images)

SÀI GÒN - C? làng báo ? Vi?t Nam bàng hoàng khi hay tin hai ký gi? c?a các báo l?n nh?t t?i Vi?t Nam, t? Thanh Niên và t? Tu?i Tr?, b? t?ng giam và truy t? v?i t?i danh “l?i d?ng ch?c v? quy?n h?n khi thi hành công v?” vào ngày 12 Tháng Nam 2008 v?a qua.

Cùng b? truy t?i v?i t?i danh này là Tu?ng Công An Ph?m Xuân Qu?c (62 tu?i, b? ép ngh? huu gi?a ch?ng khi dang c?m d?u cu?c di?u tra chuyên án PMU18), và Thu?ng Tá Ðinh Van Huynh, thu?c c?p c?a ông Qu?c. Riêng ông Qu?c không b? b?t giam.

Hai t? báo Thanh Niên và Tu?i Tr? dã có nhi?u bài vi?t bênh v?c cho ký gi? c?a báo mình. H? ch?ng minh cho th?y ký gi? Nguy?n Vi?t Chi?n (Thanh Niên) và Nguy?n Van H?i (Tu?i Tr?) dã làm dúng theo nguyên t?c ngh? nghi?p và theo s? qui d?nh c?a lu?t báo chí c?a nhà nu?c. H? không “sáng tác” ra các b?n tin liên quan d?n cu?c di?u tra Bùi Ti?n Dung (t?ng giám d?c PMU18), Nguy?n Vi?t Ti?n (nguyên th? tru?ng B? Giao Tông V?n T?i), và các ngu?i khác liên h? trong v? án c? b?c, h?i l?, nh?n h?i l?, c? ý làm trái, l?i d?ng quy?n h?n... Các ký gi? trên dã d?a vào các ngu?n tin (t? Tu?ng Qu?c và có th? t? thu?c c?p c?a ông, ông Huynh).

Hai t? báo cung dang t?i ý ki?n c?a nhi?u lu?t su có v? trí cao trong h? th?ng d?ng và lu?t su doàn ? Vi?t Nam d? ch?ng minh các ký gi? c?a h? dã b? b?t giam và truy t? không dúng lu?t, v?i nh?ng nghi v?n không trong sáng v? c?a nh?ng th? l?c ng?m phía sau.

Ngu?i ta d?t nghi v?n có s? tr? thù c?a nh?ng k? dàng sau Nguy?n Vi?t Ti?n, Bùi Ti?n Dung, và c? Tu?ng Công An Cao Ng?c Oánh (b? m?t ch?c, m?t co h?i vào trung uong d?ng và lên làm th? tru?ng B? Công An). Tu?ng Qu?c có v? ham h? dánh tham nhung th?i nát th?t s? v?i s? ti?p tay c?a báo chí nên dang b? an dòn ph?n công c?a nh?ng ngu?i này, du lu?n trong nu?c qua các di?n thu d?c gi? ph? bi?n trên hai t? báo Thanh Niên và Tu?i Tr? cho th?y nhu v?y.

Tham nhung t?i Vi?t Nam lu?n sâu, leo cao kh?ng khi?p nên nhi?u phiên h?p Qu?c H?i CSVN tru?c dây t?ng nhìn nh?n tham nhung là “qu?c n?n”.

Du?i dây là ph?n ?ng m?t s? ký gi? ? trong nu?c v? vi?c b?t giam hai ký gi? Nguy?n Vi?t Chi?n và Nguy?n Van H?i do báo di?n t? VNExpress th?c hi?n trong ngày Th? Nam 15 Tháng Nam 2008:

“Không th? tin h? b? kh?i t? v? t?i l?i d?ng ch?c v? quy?n h?n trong khi thi hành công v? - t?i danh thu?c nhóm t?i v? tham nhung. Nhóm t?i mà ngòi bút c?a h? chua bao gi? chùn bu?c d?u tranh, s?n sàng d? m? hôi và th?m chí n?u c?n, c? máu c?a mình”, nhà báo Ð?c Hi?n (Pháp Lu?t TP. HCM) bày t?.

Nhà báo Ð?c Hi?n (báo Pháp Lu?t TP. HCM): Vi?c kh?i t? hai nhà báo này không du?c du lu?n d?ng tình

Tôi t?ng có th?i gian 3 nam làm phóng viên n?i chính t?i Hà N?i, và hi?u hai d?ng nghi?p này. Nguy?n Van H?i (báo Tu?i Tr?) là nhà báo nhi?t tình và trong sáng. Vì v?y khi nghe tin H?i và anh Vi?t Chi?n (báo Thanh Niên) b? b?t, ai cung ng? ngàng. Càng không th? tin du?c khi h? b? kh?i t? v? t?i l?i d?ng ch?c v? quy?n h?n trong khi thi hành công v? - t?i danh thu?c nhóm t?i ph?m v? tham nhung. Nhóm t?i mà ngòi bút c?a h? chua bao gi? chùn bu?c d?u tranh; nhóm t?i mà h? s?n sàng d? m? hôi và th?m chí n?u c?n, c? máu c?a mình d? d?u tranh, góp ph?n làm trong s?ch xã h?i.

T?i này (di?u 281 B? Lu?t Hình S?) có c?u thành b?t bu?c v? m?t ch? quan là “v? l?i ho?c d?ng co cá nhân”, tôi nghi, n?u có d?ng co thì vi?c vi?t bài c?a h? ch? vì d?ng co duy nh?t là vì l? công b?ng. Chua nói dúng sai v? pháp lý, n?u b?n theo dõi blog và báo chí, s? th?y vi?c kh?i t? hai nhà báo này không du?c du lu?n d?ng tình. M?t quy?t d?nh v?a ban hành dã b? d?i da s? ph?n d?i, ngu?i dân hoang mang, dó th?c s? là di?u dáng lo l?ng.

Trong khoa h?c pháp lý, có m?t khái ni?m là “ni?m tin n?i tâm”. Ni?m tin c?a tôi mách b?o r?ng h? là nh?ng nhà báo t?t và th?t khó thuy?t ph?c m?i ngu?i v? vi?c b?t giam h?.

Nhà báo Ðoàn Hi?p (báo Sài Gòn Gi?i Phóng): Hãy d? nh?ng nhà báo ít nhi?u còn có ni?m tin d?u tranh

Vi?c hai phóng viên b? b?t d?u du?c các báo xem là s? ki?n nóng b?ng nh?t trong ngày. H? b? kh?i t? v? t?i l?i d?ng ch?c v? quy?n h?n trong khi thi hành công v? nhung c? th? là l?i d?ng th? nào thì chua ai bi?t c?. N?u theo báo Thanh Niên, sai ph?m c?a anh Nguy?n Vi?t Chi?n ? ch? dua tin Bùi Ti?n Dung khai dã dua ti?n ch?y án cho g?n 40 nhân v?t quan tr?ng, thì không dáng ph?i x? lý hình s?. H?n bên trong dó ph?i còn di?u gì khu?t t?t.

Xét ? góc d? ngh? nghi?p, anh em báo chí thu?ng b?c xúc trong vi?c ch?ng tham nhung và mu?n dem thông tin d?n b?n d?c nên có th? x?y ra so sót nhung nhu th? có dáng d? b?t giam hay không?

Qua s? vi?c này, d? ngh? H?i Nhà Báo Vi?t Nam có ý ki?n chính th?c d? nh?ng nhà báo ít nhi?u còn có ni?m tin d?u tranh trong con du?ng s?p t?i. Ð?i v?i l?c lu?ng công an, co quan phòng ch?ng tham nhung... c?n có ngu?i phát ngôn chính th?c d? nh?ng ngu?i làm báo có ngu?n tin chính th?ng, thông tin d?y d?, chính xác và không vi ph?m pháp lu?t.

Bà Nguy?n Th? H?ng Nga (ch? t?ch H?i Nhà Báo TP. HCM): Nhà báo cung ph?i bình d?ng tru?c pháp lu?t

V?i tu cách cá nhân tôi r?t bu?n và lo l?ng tru?c s? vi?c hai nhà báo vi?t bài v? PMU18 là Nguy?n Van H?i và Nguy?n Vi?t Chi?n b? b?t giam. Nhung th?c ra, chúng tôi cung ch? bi?t v? v? vi?c qua báo chí, chua có thông tin c? th?.

Trong quá trình theo dõi di?n ti?n v? án PMU 18, không th? ph? nh?n m?t s? d?ng nghi?p c?a chúng ta có sai sót trong quá trình tác nghi?p, dua tin thi?u chính xác, và m?t s? báo dã ph?i có thông tin dính chính. Riêng trong tru?ng h?p nhà báo Nguy?n Vi?t Chi?n, và Nguy?n Van H?i, tôi cho r?ng sai sót (n?u có) c?a h? trong quá trình tác nghi?p v? án này cung vì m?c dích chung, mu?n cung c?p nhanh nh?ng thông tin mà xã h?i, b?n d?c dang quan tâm trong th?i di?m dó, nên ph?n nào nóng v?i.

Tuy nhiên, nhà báo cung ph?i bình d?ng tru?c pháp lu?t, bình d?ng trong vi?c du?c b?o v? và vi?c ch?u trách nhi?m. V? vi?c còn dang trong quá trình di?u tra, m?c d? th? nào, dúng sai d?n dâu, hãy d? pháp lu?t suy xét. Chúng ta nên tin tu?ng vào s? công tâm c?a pháp lu?t. Mong các nhà báo không vì s? ki?n này mà lùi bu?c trong công cu?c ch?ng tham nhung, ch?ng cái x?u.

V? trách nhi?m c?a h?i nhà báo thành ph?, chúng tôi s? ti?p xúc, l?ng nghe t?t c? các lu?ng ý ki?n, thông tin, d? t? dó có quy?t d?nh trong vi?c dua ra ki?n ngh? nh?m b?o v? quy?n hành ngh? chính dáng c?a nhà báo.

Nhà báo Ph?m H?ng K? (báo Ngu?i Lao d?ng): Không nên hình s? hóa sai sót tác nghi?p c?a báo chí

Khi hay tin hai nhà báo Nguy?n Vi?t Chi?n (báo Thanh niên) và Nguy?n Van H?i (báo Tu?i tr?) b? b?t t?m giam tôi dang tác nghi?p t?i Qu?c H?i. Không tin vào tai mình, tôi dã b? s?c và h?t h?ng. Ai có th? tin n?i hai nhà báo t? t?, nhi?t huy?t và trong sáng nhu anh Chi?n và anh H?i l?i có th? roi vào vòng lao lý.

Nhà báo d?u tranh ch?ng tham nhung, tiêu c?c luôn vô cùng khó khan, th?m chí ph?i tr? giá. Có du?c thông tin dã khó, ki?m ch?ng, ph?i ki?m l?i thông tin l?i càng khó hon. Cho nên trong khi nhi?t huy?t v?i cu?c chi?n ch?ng tiêu c?c có th? có nh?ng so su?t, sai sót trong khi tác nghi?p. Nhung di?u quan tr?ng nh?t là d?ng co luôn trong sáng.

Ngay các t? báo l?n, uy tín trên th? gi?i cung có khi ph?m nh?ng sai sót khi tác nghi?p cho dù h? có nh?ng m?i quan r?t r?ng và nhi?u ngu?n tin khác nhau d? ph?i ki?m. M?i khi báo chí có sai sót thì thông l? trên th? gi?i là dua nhau ra tòa dân s? d? gi?i quy?t, ch? không hình s? hóa sai sót tác nghi?p c?a báo chí n?u có.

Lu?t báo chí, B? Lu?t Dân S? c?a ta cung có nh?ng quy d?nh ch? tài r?t rõ d?i v?i nh?ng phóng viên và t? báo có sai sót khi tác nghi?p. Th?c t? trong v? PMU18 cung dã có nh?ng t? báo ph?i dính chính và xin l?i v? nh?ng thông tin không chính xác. Ði?u dó là sòng ph?ng và bình thu?ng. V?i tu duy dó và không khí xã h?i hi?n nay, du lu?n r?t khó hi?u và không kh?i b?t an tru?c vi?c hai phóng viên Chi?n và H?i b? b?t t?m giam. Li?u di?u dó có làm n?n lòng nh?ng phóng viên chân chính mu?n d?n thân vào cu?c chi?n d?u tranh ch?ng tham nhung, tiêu c?c d?y cam go?

Nhà báo Lê H?ng Son, báo Gia dình & Xã H?i: Không c?n thi?t b?t giam các nhà báo

T?i sao l?i b?t bu?c ph?i t?m giam hai nhà báo trên d?n 4 tháng, trong khi dó, h? du?c co quan b?o lãnh, không có d?u hi?u b? tr?n và c?n tr? di?u tra ho?c không có chuy?n ti?p t?c ph?m t?i - nh?ng can c? quan tr?ng d? co quan t? t?ng áp d?ng bi?n pháp “ngan ch?n” là t?m giam. Chua nói d?n vi?c, anh Chi?n là ngu?i dang có nhi?u b?nh, c?n du?c cham sóc, quan tâm chu dáo nh?t c?a gia dình, nh?ng ngu?i hi?u rõ b?nh tình c?a anh?

Theo tôi, vi?c ph?i ti?n hành b?t t?m giam v?i các nhà báo là không c?n thi?t. Du lu?n cung dòi h?i co quan di?u tra ph?i xem xét l?i trình t? x? lý v? vi?c tru?c khi kh?i t? v? án?