Ðinh Quang Anh Thái/Ngu?i Vi?t

Tuy du?c công nh?n là m?t n?n kinh t? d?ng hàng th? 8 trên th? gi?i, nhung nam nay California dang ph?i d?i d?u v?i thi?u h?t ngân sách hon 26 t? M? kim. Sau nhi?u tháng thuong thuy?t, các nhà l?p pháp dã lâm vào tình tr?ng b? t?c, khi?n cho chính quy?n ti?u bang ph?i b?t d?u phát hành nh?ng d?t IOUs, có th? t?m g?i là “gi?y n?”. Nh?t Báo Ngu?i Vi?t dã th?c hi?n m?t cu?c ph?ng v?n v?i bà Michelle Steel, ?y viên H?i Ð?ng Thu? V? California d? hi?u rõ hon v? tình tr?ng tài chánh hi?n nay c?a ti?u bang này. Ð?c c? vào nam 2006, bà Michelle Steel hi?n d?i di?n cho 8 tri?u cu dân t?i mi?n Nam California trong H?i Ð?ng Thu? V? California.

 ***

* Ngu?i Vi?t: Xin bà vui lòng gi?i thích rõ hon IOUs là gì?

-Bà Michelle Steel: IOUs có th? xem nhu là m?t t?m chi phi?u do ti?u bang phát hành nhung ngu?i c?m các t? IOUs này không th? dem ra d?i ti?n li?n mà ph?i d?i t?i k? h?n quy d?nh. Trong tru?ng h?p này, k? h?n do ti?u bang quy d?nh cho d?t IOUs d?u tiên là ngày 2 Tháng Mu?i t?i dây. Coi nhu nh?ng t? IOUs là nh?ng “gi?y n?” do ti?u bang California phát hành th? chân cho nh?ng t? chi phi?u dã du?c g?i ra tru?c dây.

* Ngu?i Vi?t: T?i sao ti?u bang California l?i phát hành nh?ng t? IOUs này mà không dùng chi phi?u d? thanh toán nh?ng chi tiêu nhu tru?c dây?

-Bà Michelle Steel: Lý do chính quy?n California dã b?t d?u g?i ra “gi?y n?” do s? ti?n luu d?ng trong ngân kh? dã xu?ng t?i m?c r?t ít vì Th?ng Ð?c Arnold Schwarzenegger và Qu?c H?i chua gi?i quy?t du?c s? chênh l?ch gi?a thu và chi. Hi?n nay chính quy?n ti?u bang dang chi l? 26 t? M? kim so v?i s? ti?n thu? mà chúng tôi thu vô. Hi?n Pháp California quy d?nh ngân sách ti?u bang ph?i du?c quân bình hàng nam, không du?c chi tiêu hon s? thu? thu vô.

Vì d? b?o t?n s? ti?n còn l?i trong ngân kh?, các gi?i ch?c tài chánh dã ph?i dùng t?i bi?n pháp phát hành IOUs. Chúng tôi không d? doán du?c ch?ng nào Th?ng Ð?c Schwarzenegger và Qu?c H?i s? dua ra m?t ngân sách quân bình cho tài khóa m?i, cho nên California s? ti?p t?c phát hành IOUs d?n khi nào hai bên hành pháp và l?p pháp có m?t th?a thu?n m?i thôi.

* Ngu?i Vi?t: Nh?ng ai trong California hi?n nay dang nh?n IOUs?

-Bà Michelle Steel: Hi?n nay, nh?ng công ty dang cung c?p m?t d?ch v? nào dó cho ti?u bang d?u ph?i nh?n IOUs. Ngoài ra nh?ng ngu?i dóng thu? dang ch? tax refund t? ti?u bang d?u ph?i nh?n IOUs h?t.

* Ngu?i Vi?t: Có nh?ng ai du?c ngo?i l? mà không c?n nh?n IOUs?

-Bà Michelle Steel: Có m?t s? thành ph?n du?c Hi?n Pháp California b?o v? không c?n ph?i nh?n IOUs mà du?c nh?n chi phi?u thu?ng nhu tru?c dây. Nh?ng thành ph?n dó bao g?m h? th?ng giáo d?c công l?p t? l?p m?u giáo d?n trung h?c, các d?ch v? y t? nhu Healthy Families, In-Home Support Services, và ti?n luong c?a nhân viên ti?u bang.

* Ngu?i Vi?t: Ngu?i dân có quy?n ch?n l?a gi?a nh?n IOUs hay nh?n chi phi?u không?

-Bà Michelle Steel: R?t dáng ti?c là ngu?i dân không có s? ch?n l?a dó. Nh?ng ngu?i cung c?p d?ch v? hay có m?t giao d?ch nào dó v?i ti?u bang ph?i nh?n IOUs h?t.

* Ngu?i Vi?t: Nhu v?y các ngân hàng nhu Bank of America hay Wells Fargo có công nh?n nh?ng t? IOUs này không?

-Bà Michelle Steel: Vi?c dó là tùy thu?c t?ng ngân hàng. Chính quy?n ti?u bang không th? quy d?nh chuy?n dó du?c.

* Ngu?i Vi?t: California dã phát hành bao nhiêu t? IOUs?

-Bà Michelle Steel: Theo tôi du?c bi?t, California dã phát hành hon 130,000 t? IOUs v?i tr? giá $436 tri?u M? Kim. V?i nhi?u gi?y n? nhu v?y, tín d?ng c?a California b? gi?m xu?ng m?t m?c th?p nh?t b?i nh?ng nhà d?u tu t?i th? tru?ng ch?ng khoán Wall Street.

* Ngu?i Vi?t: V?i nh?ng ngu?i ph?i c?m các t? IOUs trong m?t th?i h?n lâu dài, h? có du?c tr? l?i t?c hay không?

-Bà Michelle Steel: Ti?u bang California s? tr? 3.75% l?i t?c cho nh?ng ai d?ng ý gi? t? IOUs c?a h? cho d?n ngày mãn h?n, t?c ngày 2 Tháng Mu?i nam nay. Nhung n?u m?t ngu?i g?i t? IOUs vô ngân hàng thì s? không du?c s? ti?n l?i nói trên.

* Ngu?i Vi?t: Bà có ?ng h? cho nguoi dân du?c quy?n dùng t? IOUs d? tr? nh?ng món n? c?a h? d?i v?i ti?u bang hay không?

-Bà Michelle Steel: Khi dùng t?i bi?n pháp IOUs d? tr? cho ngu?i dân hay các công ty làm vi?c cho California, chính quy?n dang d?y nh?ng thành ph?n này vào m?t tình tr?ng r?t khó khan. Hi?n nay ch? có co quan Franchise Tax Board là nh?n IOUs t? ngu?i dân do ti?u bang phát hành.

Nh?ng ngu?i này ph?i dùng ti?n th?t d? tr? nh?ng gì h? n? ti?u bang nhung ngu?c l?i h? ph?i nh?n gi?y n? t? ti?u bang. V?n d? này t?o ra hoàn c?nh gay go cho ngu?i dóng thu?, nên tôi ?ng h? vi?c cho phép ngu?i dân dùng nh?ng t? IOUs h? nh?n t? ti?u bang d? tr? cho nh?ng món n? h? thi?u. Ví d? nhu n?u m?t ngu?i ph?i nh?n t? IOUs mà h? cung n? ti?u bang ti?n thu? thu nh?p, tôi mu?n ngu?i dó có quy?n dùng t? IOUs d? tr? món n? dó.

* Ngu?i Vi?t: Xin cám on bà dã cho chúng tôi cu?c ph?ng v?n này.