Quảng Nam: Chuyện của vùng quê “xuôi Nam tìm kế sinh nhai”
Nơi chúng tôi đến là ngã ba Nam Phước, huyện Duy Xuyên tỉnh Quảng Nam. Trời tờ mờ sáng, từ hướng “kinh đô Chiêm Thành” Trà Kiệu từng nhóm thanh niên với hành trang nhẹ tênh đổ về hướng Quốc Lộ 1, họ chờ xe đò “chất lượng thấp” đến “hốt” vào Nam.

Home

Noi chúng tôi d?n là ngă ba Nam Phu?c, huy?n Duy Xuyên t?nh Qu?ng Nam. Tr?i t? m? sáng, t? hu?ng “kinh dô Chiêm Thành” Trà Ki?u t?ng nhóm thanh niên v?i hành trang nh? tênh d? v? hu?ng Qu?c L? 1, h? ch? xe ḍ “ch?t lu?ng th?p” d?n “h?t” vào Nam.

Trên guong m?t nh?ng ngu?i tr? tu?i này có s?n s? d?n dày, không vuong v?n c?nh quê nhà, không bâng khuâng t́nh thân thu?c, không... T?ng chi?c xe ḍ th?ng g?p t?p vào, nh?n ga dâm ra càn qu?y nhu b?y quái v?t, ti?ng kèn xe inh ?i, ti?ng ph? xe chu?i th?, ti?ng tr? giá, khói xe, b?i du?ng, suong mù... nh?ng t?p ngu?i c? v?y l?m lui ra di nhu nh?ng ngu?i lính hành quân ra tr?n. Phía tru?c là “th? dô Sài G̣n”, “m?t tr?n” com áo g?o ti?n vô cùng kh?c li?t dang ch? h?.

Trong m?i gia d́nh d?t Qu?ng nói chung t? nh?ng ngày h?t T?t ra Giêng cho d?n cu?i nam ch? c̣n tr? em tu?i di h?c và ngu?i già. Anh N dua th?ng con trai 17 tu?i vào Sài G̣n h?c th? s?t có luong, cái th?ng có thân xác ch? b?ng d?a tr? h?c l?p 6. Sau khi d?n con coi ch?ng di l?c, anh nói: “M?i tháng mi nh? g?i ta 100,000 ngàn tiêu”. Anh N làm ngh? kéo xe ḅ, ngày nào có vi?c ki?m ch?ng 10,000 ngàn b?c.

Nhà 6 mi?ng an, m?t kư cá t?p 2,000 d?ng, rau c? an c? ngày 1,000 d?ng, không tính ti?n g?o, t?t c? các nhu c?u c?a gia d́nh d? hay thi?u cung gói g?n trong ch?ng dó ti?n. Tuy anh nói v?i con là g?i ti?n cho anh tiêu nhung chính th?c s? ti?n dó là d? pḥng lúc ng?t. Anh ? l?i v́ m? già, 2 sào ru?ng, m? m? ông bà và gi?ng m?i h? t?c x? Qu?ng Nam. H?t Tháng Giêng v? anh cung s? vào Sài G̣n d?y xe mua ve chai gi?y v?n, sang nam t?i lu?t d?a con gái d? tu?i ph?i di, c? d?nh hu?ng gi?ng nhu m?i gia d́nh dă xuôi tru?c vào Nam, ch? khi gi?ng h? anh m?i hy v?ng m?t ngày không xa, gia d́nh anh s? khá.

C̣n nh?ng gia d́nh không ph?i ch?u c?nh x? nát, ly tán, th́ sao? T?t nhiên h? là ngu?i giàu mà nh?ng gia d́nh có co s? làm an b? th? ? x? này, da ph?n h?, di nhiên là cán b?. C? trông vào nh?ng ngôi nhà to, v?i v?t li?u m?i, m?c lên sáng r?c b?t ch?p ngày có gió mùa Đông B?c ?m th?p d?n nh?c t?ng kh?p xuong. Ch? m?t cây xang trên du?ng Qu?c L? 1 thu?c d?a ph?n Tam K?, ông T, m?t quan ch?c t? xin huu non, nói gi?ng B?c, than th?: “Th? mà kh?! T? tru?c T?t d?n gi? nào dă ng? tr?n gi?c.” Ông kh?e th?t, dân quanh vùng lúc nào cung th?y ông th?c su?t, b?t ch?p th?i ti?t, c? áo thun ba l?, qu?n kaki b? d?i, ông t?t b?t thu ti?n, s?c di?n ông lúc nào cung chín d? th?i v?n. Ông nói vô tu: “H?c ? Sài G̣n hay Hà N?i cung ch?ng là cái ǵ, mai kia tôi cho hai d?a con du h?c nu?c ngoài t?t”. ? x? mà t? gi?y b?c 500 d?ng m?i sáng cha m? c?m cho con di h?c th?y xót và nhói ? ng?c, 500 b?c có th? mua 1 bó rau t?n ô c?a m?t bà già neo don qu?ng vai tu?i rau ngày hai bu?i, 500 d?ng u?ng m?t ly s?a d?u nành c?a m?t ngu?i dàn bà ch?ng con v?ng nhà, xay b?ng c?i dá lúc n?a dêm... Ông T chua d?n tu?i 50 mà ông dă có hon 10 nam là ch? cây xang, dúng th?t, ti?n nu?ng b?t c? ǵ mà ch?ng chín.

Anh xe ôm ch? tôi di v? hu?ng trung tâm huy?n Duy Xuyên nói: “Phóng xe Honda ? dây su?ng hon Sài G̣n anh h??” Con du?ng ngang qua trung tâm hành chính huy?n luôn r?ng v́ ít xe, nh?ng ṭa nhà công s? thoáng r?ng b? th? nhung ít th?y dân d?n xin gi?i quy?t vi?c công. Anh xe ôm tùy ti?n gi?i thích “Dân c̣n chi mô!” Ba gi? chi?u, v?n c̣n trong gi? hành chánh, các quán nh?u quanh th? tr?n dă có khách, các quán g?i là sang d?u d?ng t?m mành l?n tru?c c?a quán, các cô ti?p th? c? t? nhiên “ph?c v?” c? t?t ung s? mó c?a quí ông bên trong các t?m mành ngan cách các bàn nh?u. Dân nh?u ? dây quen u?ng bia trong ly th?y tinh nh?, ch? quán thu?ng có khuynh hu?ng ti?t ki?m nu?c dá. Bia Larue ho?c bia Lager d?u có giá du?i 5,000 d?ng m?i chai. T?i quán T, cô ti?p thi bia Lager ngu?i huy?n Qu? Son, nói v?i khách: “Khi th?ng ch?ng em v? quê “s?a” gi?ng Sài G̣n là em bi?t h?n ngu?i không ra chi. C?n chi, luong em tháng 800,000 d?ng d? nuôi con.” Ngoài ti?n luong, trong tháng sau khi hoàn thành ch? tiêu 30 thùng bia, nh?ng thùng vu?t ch? tiêu các cô ti?p th? du?c thu?ng 10,000 d?ng. M?t ông khách già m?m: “Sao không vào Sài G̣n cho h? so sâu, m?i cái 100,000 d?ng dó em”, cô ti?p th? dáo d?: “Ti?n mô! Em c?n ni!” Cô d? trút s? b?t bia c̣n sót trong chai vào dùi ông khách. Có ngu?i m?ng: “Mi làm ta kinh d?u, rang có ngày m?t vi?c”.

V? dêm, nh?p s?ng c?a th? tr?n huy?n Duy Xuyên rút vào nh?ng ngơ h?m, nép trong nh?ng kho?ng sân l? m? ánh dèn là nh?ng quán nh?u chông chênh bàn gh?. Đàn ông trung niên và ngu?i già d?n dây ng?i ôm chai ru?u g?o và nh?ng cái c?c sành s?t m?, ru?u g?o 1,000 d?ng m?t x?, vài cái bánh tráng, n?i cá lóc h?p chu?i là d? d? h? say, say d? l? h?t ra s? kiêu hănh tr?ng tron, t́nh tr?ng say chính là s? bám níu, có l? chua có mi?n d?t nào mà cu dân cùng m?t lúc v?a d?y cu?c s?ng c?a ḿnh di tha huong l?i v?a tha thi?t kéo tuong lai nhích g?n d?n nhu v?y. Và h? hát trong con say:

...

Đ?t Qu?ng Nam chua mua dà th?m

Ch? ru?u h?ng dào chua nh?m dà say...

 

Trong không gian bu?i t?i c?a th? tr?n v?n s?ng ch? y?u b?ng ngh? nông mà l?i v?ng ti?ng côn trùng. Ti?ng dàn o?c, ti?ng hát c?a b?a ti?c nh?u theo l? h?p thôn d?u nam v?n rôm r? nhung không át n?i ti?ng tr?ng nh?c dám ma. Và khi dêm v? khuya, da ph?n ngu?i dân lam lu ? Duy Xuyên và x? Qu?ng hôm nay không ai b?o ai cùng b?ng th?c n?i lo, không h? xa v?i, lo sao s?ng cho dúng v?i d?o t́nh, d? l? khi cái ch?t g?i b?t ng? có ngu?i chu toàn h?u s?. L.Đ, m?t thi si di cùng chúng tôi nói: “? thôn tôi có l?, dàn ông trên 40 tu?i và dàn bà không khiêng quan tài. Đ?i ni, lúc ng?t, trai tráng di c?, t́m mô?” Đêm R?m Nguyên Tiêu mà trang d?c trong mây, có l? chua có mi?n d?t nào mà ngay t? thu? m? x? có nhi?u ngu?i con di xa d?n m?c d? d?t thành dôi cánh cho nh?ng hy v?ng l?n lao.

 

Tháng Ba 2005

Tr?n Ti?n Dung

 

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here