RƯƠU VANG


Home

T́m hi?u ru?u vang

Bài: Ph?m Gia Thái

 

LTS.- Đây là m?t tài li?u nghiên c?u và kinh nghi?m c?a tác gi? Ph?m Gia Thái, m?t ngu?i s?ng lâu nam ? Pháp và là m?t ngu?i s?nh s?i v? ru?u Pháp. Tài li?u ông g?i cho Ngu?i Vi?t là m?t dúc k?t c?a nh?ng kinh nghi?m, s? t́m hi?u và cu?c s?ng mà ông tr?i qua d? vi?t ra nh?ng di?u lư thú v? ru?u vang.

 

(K? 1)

 

Nguyên nhân d? vi?t ra nh?ng trang sau dây:

 

M? d?u: Ru?u vang

Các lo?i chân nho

Các lo?i ru?u vang

Chia lo?i theo ch?t lu?ng c?a nu?c Pháp

Ngo?i l? c?a ru?u Champagne

Cognac

Chia lo?i theo ch?t lu?ng c?a ru?u Cognac

Chia lo?i theo tu?i già c?a ru?u Cognac

M? và rót ru?u

Cách m? chai ru?u

Cách rót ru?u

Nhi?t d? d? thu?ng th?c ru?u

Các lo?i ru?u Champagne và các lo?i ru?u có hoi

Cách tang hay h? nhi?t d? cho chai ru?u

Ch?t c?n ru?u

Ru?u vang m? r?i có gi? du?c không?

D?ng c? chung quanh ru?u vang

Các lo?i ly ru?u vang

B?a com Vi?t Nam v?i các lo?i ly ru?u vang

H?m ru?u

Nh?ng di?u ki?n d? có m?t h?m ru?u t?t

Cách x?p d?t c?a h?m ru?u

Nh?ng hi?n tu?ng báo hi?u c?a h?m ru?u

G?t nho

Khai v? và k?t thúc

Ru?u khai v?

Ru?u k?t

Mu?i di?u c?a ru?u vang

T? d?c bi?t c?a ru?u vang

Nói v? tài li?u c?a ru?u vang

Vùng Bordeaux

Vùng Bourgogne

Vùng Beaujolais

Vùng Côtes du Rhône

Vùng Alsace

Vùng c?a con sông 'Loire'

Các vùng c̣n l?i

Món an Vi?t Nam v?i ru?u vang

Mu?n cho món an Vi?t Nam h?p v?i ru?u vang

Cách n?u và d?t bàn

Quà t?ng

Món xi-vê-th?

Gà s?ng s?t ru?u vang

Th?t ḅ n?u ru?u vang

Ḅ kho x? vang d?

 

Quy?n sách d?u tiên c?a hai anh em chúng tôi du?c vi?t và in ra là b?ng ti?ng Pháp vào cu?i nam 1999 ? t?i nu?c Pháp.

T?a là: Cuisine Vietnamienne

Tác gi?: Minhky et Gia-Thai PHAM

Nhà xu?t b?n: Édisud t?i Pháp

Quy?n sách có m?c dích d? gi?i thi?u cho nh?ng ngu?i b?n Pháp nh?ng phong t?c, truy?n th?ng an u?ng và c? các d?ng c? nhà b?p quê huong ta; nh?ng g?c gác c?a nh?ng món an c? truy?n, cách n?u và công th?c thu?c v? th?i k? tru?c nam 1954, dó là nh?ng huong v? xua ch? không ph?i huong v? c?a ngày nay.

T?i v?y mà quy?n sách dă du?c s? hu?ng ?ng t?t c?a nh?ng ngu?i b?n Pháp và c? c?a nh?ng ngu?i Vi?t Nam, d?c bi?t là các con cháu c?a h? sinh d? ? nu?c ngoài n?a và c? dâu r? không ph?i g?c Vi?t Nam.

Sau dó có cái nhu c?u th? hai là h? mu?n du?c bi?t s? ph?i h?p c?a nh?ng món an c?a ta v?i nh?ng lo?i ru?u vang c?a Pháp. H? dă than phi?n là ? các quán an hay ? các nhà b?n d?u không có. Ngo?i l? hay là may m?n l?m th́ m?i g?p nh?ng ai bi?t s? liên h? ngh? thu?t ḥa nh?p món an c?a ta v?i ru?u vang, d?c bi?t là ru?u vang c?a Pháp. Cho nên ph?i có s? giúp d?, s? ph?i h?p c?a m?t ngu?i Pháp hành ngh? ru?u vang.

Ph?i di g?p m?t s? ngu?i hành ngh? và dă có cái tên là sommelier (wine waiter) c?a Pháp.

May m?n du?c s? hu?ng d?n và s? ph?i h?p c?a ông Alain SÉGELLE. Nhung r?t ti?c v́ lư do k? thu?t và s?c kh?e c?a ông ta mà cu?n sách b?ng ti?ng Pháp không thành công.

Gi?i thu?ng và công tŕnh c?a ông SÉGELLE:

meilleur jeune sommelier de Paris 'Trophée Bacchus' 1978 - Outsider des concours de meilleur sommelier de France 1978, 1979, 1980 - Meilleur Nez d'Europe à Bruxelles 1988 - Les 100 clés du bon vin (sách) - Connaitre les vins de France, du terroir à la table (sách).

Nh? ông Ségelle, nh? các b?n Pháp v? s? hi?u bi?t v? ru?u, d?c bi?t là ru?u vang c?a Pháp, và nh? s? thúc d?y c?a b?n bè ngu?i Vi?t ta, thành ra dem chuy?n t? ti?ng Pháp sang ti?ng Vi?t m?y trang này. Đây ch? là nh?ng bu?c d?u tiên c?a s? di t́m hi?u v? ru?u c?a nu?c Pháp, d?c bi?t là ru?u vang c?a Pháp. Mong r?ng m?y ḍng ? dây có tác d?ng giúp d? du?c cho nh?ng ngu?i m?i d?n và mu?n t́m hi?u ru?u vang d? tang cu?ng s? hi?u bi?t, s? thích thú c?a h? d?i v?i ru?u vang d? m? du?ng cho h? ti?n xa hon n?a.

Tháng 10 nam 2002 là dúng nam muoi nam tôi s?ng ? trên d?t Pháp nh? v?y mà tôi du?c bi?t nhi?u v? van hóa c?a dân t?c Pháp. R?i cung có ph?n mu?n chia s? nh?ng cái thích thú cho nh?ng ngu?i thích bi?t và thích hu?ng nh?ng s? d?c dáo c?a nh?ng van hóa khác.

 

RU?U VANG

Ru?u vang, th?y hay nghe t?i hai ch? này là m?i ngu?i nghi ngay t?i nu?c Pháp. M?t nu?c d?ng d?u ? trên th? gi?i v? các lo?i ru?u nói chung và d?c bi?t là ru?u vang (ti?ng Pháp là vin), và c̣n m?t cái tên n?a là ru?u chát theo cách g?i c?a ngu?i mi?n Nam nu?c ta.

Ru?u vang là c? m?t truy?n th?ng ngh? thu?t van hóa c?a nu?c Pháp. Mà h? dă có c? hàng ngàn nam và c? hàng ngàn cu?n sách d? hu?ng d?n, di?n t? và ca t?ng. H? có c? m?t s? l?n t? ng? d?c bi?t d? t? h?t các d?ng c?a ru?u vang.

Nói t?i ru?u vang ? Châu Âu, là ngu?i ta nghi d?n nu?c Pháp ngay, cung nhu ? Châu Á mà nói t?i u?ng nu?c trà là ngu?i ta nghi d?n nu?c Tàu ngay.

Đ?c dáo c?a nu?c Pháp, khi nói t?i ru?u vang ngu?i ta h́nh dung d?n h́nh ?nh c?a m?t ngu?i dàn ông d?u d?i cái mu bê-rê (béret), tay c?p cái bánh ḿ, m?t chai ru?u vang d? và m?t h?p phó mát (fromage).

Cung nhu nói t?i an ngon m?c d?p là ph?i nói t?i th? dô PARIS, m?t noi bi?t an choi, nghia là dân 'parisien' có truy?n th?ng v? s? thu?ng th?c ? m?c cao nh?t c?a cu?c s?ng hu?ng th?. Thành ph? an choi th́ có nhi?u, nhung thành ph? bi?t an choi th́ ch? có Paris mà thôi, có m?t không có hai.

Nh?ng trang sau dây ch? có tính cách góp ph?n m? d?u, hu?ng d?n nh?ng bu?c d?u tiên, cho nh?ng ngu?i mu?n t́m hi?u và thu?ng th?c ru?u vang, cái t?i thi?u c?n bi?t d? dăi khách v?i nh?ng món an c?a Vi?t Nam hay c?a Á Châu.

? Châu Âu và d?c bi?t là nu?c Pháp nh?ng món an c?a h? d?u có ru?u vang di cùng, thích h?p v?i nhau. T?i m?c các d?u b?p l?n nh?t c?a Pháp t?o ra m?t món an d?c bi?t d? cho m?t chai ru?u vang d?c bi?t.

Nhu v?y là ch? có hai cách s? d?ng ru?u vang v?i các món an:

1- Ru?u vang dă có s?n r?i, th́ ph?i làm nh?ng món an cho h?p v?i các lo?i ru?u vang dă có.

2- Món an dă có s?n r?i, th́ ph?i di ki?m ru?u vang cho thích h?p v?i các món an dă có.

Hai k? thu?t này là luôn luôn hay thông thu?ng thu?c v? ngu?i dàn ông hay ông ch? nhà, dó là theo truy?n th?ng c?a Pháp, v? làm b?p th́ ch?ng ki?m ch?n ru?u, m?t b?a com thành công, d?p và ngon, dó là s? ph?i h?p, s? an kh?p c?a hai ngu?i.

M?t gia d́nh Pháp có truy?n th?ng là ph?i có m?t cái “cave à vin” nghia là ph?i có m?t cái h?m ru?u x?ng dáng v?i thành ph?n và d?a v? c?a h?. H? có truy?n th?ng thu?ng th?c và bi?t uu dăi khách.

- Có ru?u vang ngon, ru?u vang quư mà không có món an thích h?p d? di cùng là h?ng, là th?t b?i, tóm l?i là thi?u n?n van hóa, không bi?t s?ng

- Có các món an ngon mà không có các lo?i ru?u vang di v?i, thích h?p v?i nhau, cung là h?ng nhu trên.

Đó là theo truy?n th?ng c?a dân t?c Pháp. Có th? nói là m?t dân t?c sành an sành s?ng, m?t dân t?c bi?t thu?ng th?c an ngon m?c d?p và bi?t dăi khách. V? m?t này nu?c Pháp d?ng d?u trên th? gi?i. T?i ngày nay chua có m?t nu?c nào dă du?i theo du?c nu?c Pháp v? môn ru?u vang.

Nhung dă có m?t s? nu?c ti?n lên r?t nhanh v? lo?i ru?u vang thu?c lo?i trung b́nh và cao nhu là: M? (U.S.A) - Úc (Australie) - Nam Phi (Afrique du Sud) - Argentine - Espagne - vân vân.

Nh?ng nu?c này dă ép nu?c Pháp ph?i nâng cao ch?t lu?ng các lo?i ru?u vang thu?c vào m?c th?p và m?c trung b́nh lên, d? ch?ng l?i c?nh tranh c?a m?y nu?c dó. Đây là m?t d?p t?t cho nh?ng ngu?i thu?ng th?c ru?u ? x? Pháp.

Ngoài ra ? Châu Á dă có nu?c Nh?t B?n n?m du?c k? thu?t thu?ng th?c ru?u vang ? m?c cao. H? dă có ngu?i qua Pháp h?c v? môn này dă t? lâu r?i.

Ngu?i Pháp có câu nói:

Viande blanche, vin blanc

Viande rouge, vin rouge

Nghia là:

Th?t tr?ng, ru?u tr?ng

Th?t d?, ru?u d?

Nói chung là nhu v?y. Th?c t? là c? m?t ngh? thu?t r?t ph?c t?p và c?u k? c?a s? ph?i h?p ru?u và món an d? cho thành m?t b?c tranh có màu s?c, có huong và có v?.

Ngh? này dă có tên là sommelier có th? d?ch ra là ngu?i chuyên môn lo v? ru?u ? nh?ng quán com l?n và n?i ti?ng c?a Pháp. Ngh? này ph?i thi d? l?y ch?c là sommelier. R?i m?i du?c d? thi x?p h?ng c?a t?ng nam m?t, th́ du?c quy?n mang cái tên Le Premier Sommelier de France nghia là ngu?i d?ng d?u nam dó c?a nu?c Pháp. C̣n cu?c thi khó hon nhi?u n?a là thi qu?c t? d? l?y ch?c ngu?i d?ng d?u th? gi?i.

 

CÁC LO?I CHÂN NHO HAY G?C NHO

Các lo?i chân nho hay g?c nho du?c g?i là cépages.

Nho d? an và nho d? làm ru?u là hai lo?i khác nhau.

Nu?c Pháp dă có nh?ng lo?i chân nho d?c bi?t và n?i ti?ng d? làm ru?u vang nhu sau: Cabernets, chardonnay, chenin blanc, cot, gamays, merlot, pinots và tannat.

Ru?u vang ngon c?n nh?ng di?u ki?n nhu sau: chân nho, d?t, khí h?u và k? thu?t cho lên men. Thành ra ru?u vang khác nhau t?ng m?i noi m?t và t?ng m?i nam m?t. Pháp h? g?i là “millésime” c?a t?ng nam m?t, nghia là chai ru?u du?c mang cái nam mà nó ra d?i. Có “millésime” du?c coi nhu là d?c bi?t c?a th? k?.

 

CÁC LO?I RU?U VANG

 

Ru?u vang du?c x?p theo màu nhu sau:

Vin blanc = ru?u vang tr?ng

Vin gris = ru?u vang xám

Vin rosé = ru?u vang h?ng

Vin rouge = ru?u vang d?

Ru?u vang tr?ng th́ có nh?ng lo?i du?i dây:

Vin blanc sec = ru?u vang tr?ng “c?ng” hay khô

Vin blanc demi-sec hay doux = ru?u vang tr?ng êm

Vin blanc moelleux = ru?u vang tr?ng ng?t

Vin blanc liquoreux = ru?u vang tr?ng ng?t m?t

Các lo?i ru?u vang này du?c phân bi?t thêm theo d? du?ng ch? không ph?i ch? có theo d? c?n (alcol)

Ru?u vang có hoi th́ có nh?ng lo?i du?i dây:

Blanc = tr?ng

Rosé = h?ng

Sec v?i demi-sec

Nhu là: blanc sec hay blanc demi-sec

Lo?i ru?u vang có hoi này hay du?c g?i là champagne nhu v?y là sai.

Champagne là tên c?a m?t vùng. Région Champagne, ch? có ru?u có hoi ? vùng dó m?i du?c g?i là Champagne mà thôi.

Ngoài cái vùng dó ra th́ ph?i g?i là mousseux, crémants hay vins effervescents, nghia là s?i b?t, ru?u vang s?i b?t.

 

CHIA LO?I THEO CH?T LU?NG C?A NU?C PHÁP

Ru?u vang c?a Pháp dă du?c chia ra làm nhi?u lo?i v?i s? ki?m soát c?a co quan nhà nu?c.

Ngoài ra c̣n có nh?ng v? d? thi n?a d? l?y huân chuong (médailles) vàng, b?c hay d?ng.

1- Vin de Table có th? d?ch ra là ru?u vang bàn hay ru?u vang thông d?ng. R? ti?n nh?t. Đ? c?n vào kho?ng 9 hay 10 d?.

2- Vins de Pays là ru?u d?a phuong ph?i theo m?t s? di?u ki?n qui d?nh

M?t hecta (hectare) d?t ch? du?c phép s?n xu?t du?i 100 h?ctô lít (hectolitres). Đ? c?n ít nh?t là ph?i b?ng 9 d? tr? lên.

Nhăn hi?u ph?i ghi rơ tên d?a phuong.

3- Vins Délimités de Qualité Supérieure (VDQS) d?ch ra là ru?u vang có h?n ch? v?i ch?t lu?ng cao. Ph?i có m?t ban chuyên gia chính th?c cho phép mang kư hi?u VDQS.

Ban này coi t?ng m?nh d?t m?t, g?c nho, cách tr?ng, cách ? ru?u vang (vinification), d? c?n, r?i c̣n ph?i n?m, vân vân.

Thông thu?ng các lo?i ru?u này là dang ch? d?i d? chuy?n lên lo?i cao hon, nghia là lên lo?i AOC.

4- Appellation d'Origine Contrôlée (AOC) d?ch ra là ru?u vang du?c quy?n mang tên có s? ki?m tra t?n g?c.

Lo?i ru?u này du?c ki?m tra r?t k?, r?t ch?t ch?: di?n tích ru?ng nho, khí h?u d?c bi?t c?a vùng dó, hu?ng m?t tr?i, s?i dá; ngu?n g?c c?a chân nho, có bao nhiêu lo?i, s? g?c nho trên m?t hecta, s? lu?ng s?n xu?t có h?n ch?, s? lu?ng c?a du?ng có h?n t?i thi?u, s? d? c?a c?n, cách làm ru?u, vân vân. Có nh?ng lo?i ru?u vang AOC mà noi dóng chai cung du?c ch? d?nh.

Th?nh tho?ng có x?y ra s? ru?u vang s?n xu?t ra cao hon s? lu?ng qui d?nh th́ toàn th? s? ru?u vang nam dó ph?i th?t xu?ng lo?i th?p nh?t (Vins de Table) và có th? b? thu l?i nhăn hi?u AOC. Mà c̣n có th? b? m?t quy ch? AOC v́ các lư do khác n?a.

Nhăn hi?u c?a lo?i AOC ph?i ghi rơ tên và d?a ch? c?a ngu?i s?n xu?t, ngu?i buôn ru?u vang hay là ngu?i trách nhi?m dóng chai.

5- Vins de Qualité Produits dans une Région Déterminée (VQPRD) d?ch ra là ru?u vang có ch?t lu?ng s?n xu?t trong m?t vùng qui d?nh hay m?t m?nh d?t qui d?nh. Đây là vào lo?i ru?u vang cao nh?t, lo?i s? m?t và cung là lo?i h?o h?ng mà ch? có m?t ḿnh nu?c Pháp có mà thôi.

Ch? có lo?i này m?i có quy?n s? d?ng ba ch? sau dây: clos, château và cru.

Nhăn hi?u c?a lo?i ru?u vang này không có ghi ch? VQPRD mà ch? ghi ch? clos, château và cru thôi.

- Clos có nghia là mi?ng d?t có rào. Thí d? tên: Clos Vougeot

- Château là lâu dài. Thí d? tên: Château Margaux

Cru là tin và l?n lên. Thí d?: château-d'Yquem ler cru supérieur. Có nghia là h?o h?ng s? m?t hay r?i h?o h?ng s? hai là 2e cru.

(C̣n ti?p)

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here