Trách nhi?m hàng d?u: Ðoàn k?t, doàn k?t và ch? có doàn k?t

Nguy?n Van Khanh

“Chúng ta th?t s? bu?c vào m?t k? nguyên m?i”, bà Ch? T?ch H? Vi?n Nancy Pelosy hãnh di?n nói v?i báo chí th? dô Washington ngay sau ngày cu?c t?ng tuy?n c? v?a k?t thúc. K?t qu? cho th?y c? tri Hoa K? dã s? d?ng lá phi?u d? th? hi?n quan di?m chính tr? c?a mình, giúp d?ng Dân Ch? thêm th? l?c chính tr? ? Thu?ng và H? Vi?n. “Ngu?i dân dã c?t ti?ng nói, trách nhi?m c?a chúng tôi là ph?i dáp ?ng du?c nh?ng dòi h?i c?a c? tri, b?t k? h? thu?c d?ng Dân Ch? hay C?ng Hòa”.

Cách th? dô không d?y 2 gi? bay, t?ng th?ng d?c c? Barack Obama cung xu?t hi?n tru?c nh?ng ngu?i ?ng h? t?i công viên Grant Park c?a thành ph? Chicago. Trong bài di?n van d?u tiên d?c sau khi d?c c?, ?ng c? viên d?i di?n cho d?ng Dân Ch? nói rõ “v?i nh?ng công dân Hoa K? tôi chua nh?n du?c s? ?ng h?... Tôi l?ng nghe ti?ng nói c?a quý v?, tôi c?n s? tr? giúp c?a các b?n”. Ông không nói cu?c b?u c? v?a k?t thúc dã chia nu?c M? làm dôi, nhung di?u ông u?c mong “s? tr? thành t?ng th?ng c?a m?i ngu?i” ch? không riêng c?a hon 52% c? tri dã b? phi?u tín nhi?m ông vào ch?c v? lãnh d?o nu?c M?.

Ông Obama và bà Pelosi không ph?i là chính tr? gia d?u tiên lên ti?ng kêu g?i doàn k?t và cam k?t xây d?ng m?t qu?c gia doàn k?t. Cách dây ch?ng bao lâu, T?ng Th?ng Hoa K? George W. Bush t?ng b?o ông mong tr? thành “ngu?i doàn k?t thay vì t?o thêm chia r?” sau nh?ng phân hóa x?y ra ? 2 cu?c b?u c? h?i nam 2000 và 2004. Ði xa hon n?a, cung chính ông Bush là ngu?i h?a h?n ch? vài tháng sau ngày tuyên th? nh?m ch?c s? “b? ch? thuy?t b?o th?” d? di dúng du?ng hu?ng ông tin “ngu?i dân M? dang di”.

Ông Bush cung không ph?i là ngu?i d?u tiên dua ra nh?ng h?a h?n nhu v?a nêu, nhung nh?ng gì ông th?c hi?n khi?n c? tri M? th?y “l?i h?a không di dôi v?i vi?c làm”. Ông Morton Kondracke, m?t trong nh?ng nhà b?nh bút b?o th? cung ph?i công nh?n trong vai trò c?a ngu?i lãnh d?o, “di?u không th? ch?p nh?n du?c là chính ông Bush dã không xây d?ng du?c m?t qu?c gia M? doàn k?t trong lúc chính nu?c M? dang c?n doàn k?t nh?t”. Chi?n lu?c gia Steven Steinberg c?a d?ng Dân Ch? b?o thêm “ông Bush s? du?c ngu?i dân nh? d?n vìlà ngu?i dua ra nh?ng quy?t d?nh don phuong nh?t, thay vì là ngu?i t?o doàn k?t nh?t”.

Ông Bush dã làm nh?ng gì các nhà bình lu?n c?a c? hai d?ng lên ti?ng phê bình? Cu?c chi?n Iraq, k? ho?ch kinh t? là nh?ng di?u du?c nói d?n nhi?u nh?t. Thu?ng Ngh? Si Harry Reid, ch? t?ch kh?i da s? b?o ông Bush “ch? nghi d?n ý ki?n c?a ông ta, không l?ng nghe ti?ng nói c?a t?p th? khác”. Ngay chính m?t thu?ng ngh? si c?a d?ng C?ng Hòa t?ng ?ng h? chi?n tranh Iraq cung nhìn nh?n hình nhu duong kim t?ng th?ng Hoa K? “coi ông và nh?ng ngu?i chung quanh ông là nòng c?t c?a qu?c gia, quên h?n nu?c M? là nu?c c?a m?i ngu?i, không ph?i là nu?c c?a riêng gi?i lãnh d?o”. V? ngh? si này dua ra thí d?: lúc cu?c chi?n Iraq g?p ch?ng d?i nhi?u nh?t, ông Bush m?i “d?i di?n hai d?ng vào Tòa B?ch ?c d? l?ng nghe ti?ng nói c?a các phía” và cu?i cùng “ông Bush ch? nghe m?i ti?ng nói c?a chính ông ta”.

Không ph?i ông Obama m?i kêu g?i doàn k?t vào t?i Th? Ba tu?n tru?c. Trong bài di?n van d?c ? Ð?i H?i Ð?ng Dân Ch? 2004, ông dã nói d?n di?u này. Ngay lúc dó, ông Obama dã nói không m?t chính quy?n nào có th? làm tròn trách nhi?m “n?u không du?c s? ?ng h? c?a ngu?i dân”, và tru?c khi d?t chân vào Tòa B?ch ?c, ông bi?t n?u không du?c s? ?ng h? c?a m?i ngu?i, ông không th? nào gi?i quy?t nh?ng di s?n ông Bush d? l?i.

Theo ông David Sands, m?t nhà phân tích chính tr? c?a Anh Qu?c, “ông Obama thành th?t khi b?o con du?ng ông s?p di là con du?ng r?t dài, ng?n d?i ông mu?n leo là ng?n d?i r?t cao”. Nhung l?i reo hò “Ðúng, chúng ta có th? làm” (Yes, We Can) theo dúng nhu tr?ng tâm tranh c? ông dua ra “là b?c thang d?u tiên ông Obama c?n có d? bu?c nh?ng bu?c cao hon” trong n? l?c xây d?ng doàn k?t qu?c gia. M?t bình lu?n gia qu?c t? khác, ông Michael Ward, cung b?o ông Obama dã thành công ? bu?c d?u, “thành công ? cu?c b?u c? là thành công l?ch s? khi?n c? th? gi?i kinh ng?c và khâm ph?c” nhung “thành công trong 4 nam t?i m?i th?t s? du?c công nh?n là thành công c?a m?t chính tr? gia”.

Chính ông Obama cung th?y du?c di?u dó. Trong bài di?n van d?c c?, ông nói rõ “chi?n th?ng vi d?i” m?i có du?c t?i Th? Ba v?a r?i “ch? t?o co h?i d? d?ng Dân Ch? th?c hi?n nh?ng c?i cách” mà d?ng và ngu?i dân mu?n làm, và “chúng ta s? không làm du?c gì c? n?u v?n di dúng nh?ng bu?c dã di trong quá kh?”. V? t?ng th?ng d?c c? c?a M? cung bi?t d?ng Dân Ch? thành công vì 71% c? tri M? không tín nhi?m T?ng Th?ng C?ng Hòa George W. Bush, nhung 73% cung không hài lòng v?i du?ng l?i ho?t d?ng c?a Qu?c H?i du?i quy?n lãnh d?o c?a d?ng Dân Ch?. B?ng ch?ng rõ nh?t: Ngh? Si Charles Schumer, tru?ng ban v?n d?ng c?a d?ng Dân Ch? cung không dám s? d?ng ch? “con sóng th?n” mà d?ng Dân Ch? mu?n dùng, ch? xem thành công v?a d?t du?c “là m?t ng?n sóng chính tr?” giúp d?ng n?m c? hành pháp và l?p pháp.

Nhà b?nh bút Morton Kondrache nói d?ng Dân Ch? dã thành công “? 2 cu?c b?u c? liên ti?p” (nam 2006 và 2008), nhung “h? c?n ph?i nh? rõ nh?ng gì t?ng x?y ra trong l?ch s?”. L?ch s? du?c ông nh?c l?i: h?i 1972 T?ng Th?ng Richard Nixon và d?ng C?ng Hòa l?y thêm du?c 47 gh? d?i bi?u H? Vi?n, nhung hai nam sau dó d?ng C?ng Hòa m?t 49 gh? sau khi ông Nixon b? bu?c ph?i t? ch?c; d?ng Dân Ch? l?y du?c gh? t?ng th?ng h?i 1976 v?i ông Jimmy Carter, nhung d?n nam 1980 m?t c? hành pháp và l?p pháp vào tay d?ng C?ng Hòa.

Không ai ph? nh?n ông Obama cùng d?ng Dân Ch? dã chi?n th?ng vinh quang c?ng v?i “nhi?u th? thách dang ch? dón v? tân lãnh d?o nu?c M?” ngay sau cu?c b?u c? nam nay, theo nh?n d?nh c?a phân tích gia Sean O'Brian thu?c Vi?n Nghiên C?u Chi?n Lu?c Dân Ch?. Ông O'Brian xác nh?n ông Obama du?c s? ?ng h? c?a gi?i tr?, c?a c?ng d?ng ngu?i da den và c?ng d?ng Latino, nhung “t?p th? ngu?i da tr?ng chi?m 63% t?ng s? c? tri”, trong dó “t?i 57% b? phi?u cho ông McCain”. Do dó n?u mu?n thành công “ông Obama chính là ngu?i ph?i dua tay ra b?t tay v?i t?p th? quan tr?ng này”. Ông O'Brian cung nh?c l?i trong bài di?n van d?c ? Pheonix, ?ng viên John McCain c?a d?ng C?ng Hòa kêu g?i nh?ng ngu?i ?ng h? ông “n? l?c t?i da d? tìm cách giúp chúng ta d?n g?n v?i nhau, tìm du?c s? d?ng thu?n, d?ng chi?c c?u gi?i quy?t nh?ng b?t d?ng”.

T?t c? d?u thu?n l?i cho ông Barack Obama. Ông cung dã bày t? thi?n chí. Ai cung b?o ông Obama ph?i h?c “bài h?c” c?a ông Bush. Ðã d?n lúc “l?i nói ph?i di dôi v?i vi?c làm”, vì dó là cách duy nh?t d? có du?c s? doàn k?t ông c?n ph?i có d? b?t tay vào vi?c, và chính ông là ngu?i ph?i t?o du?c doàn k?t.

Ðó là trách nhi?m d?u tiên c?a ông t?ng th?ng d?c c?.