Bài và Hình: Nguyên Huy/Ngu?i Vi?t

Ngu?i ta thu?ng nh?c d?n Nguy?n Du qua “Truy?n Ki?u” vi?t b?ng tho Nôm l?c bát mà thu?ng quên di Nguy?n Du còn c? m?t kho tàng van chuong ch? Hán v?i kho?ng 250 bài tho Ðu?ng, Ngu Ngôn hay T? Tuy?t. Ngu?i nh?c cho chúng ta nh? ra chuy?n này là m?t ph? n?, l?i là m?t ph? n? trong ngành khoa h?c. Ðó là bà Ph?m Th? Th?o, t?c tác gi? Th?o Nguyên.

Vào chi?u hôm Ch? Nh?t 28 Tháng Chín v?a qua, t?i phòng sinh ho?t nh?t báo Ngu?i Vi?t, tác gi? Th?o Nguyên dã ra m?t bà con d?c gi? tác ph?m d?u tay c?a mình sau hàng ch?c nam tìm tòi, h?c h?i v? nh?ng bài tho ch? Hán c?a Nguy?n Du mà bà tâm s? r?ng: “T?p tho ch? Hán c?a Nguy?n Du d?n v?i tôi th?t tình c?, nhung dúng lúc, dã cho tôi m?t ngu?n an ?i b?t t?n. Tôi, m?t k? ngo?i d?o v?i van chuong, d?u tiên ch? gi?n d? d?c Nguy?n Du d? thu?ng th?c, sau dó dã tìm thêm sách v?, tài li?u tìm cách h?c, d? hi?u ông hon. Tru?c v? d?p thâm thúy d?y rung d?ng tinh t? c?a nh?ng bài tho ch? Hán hon 200 nam cu, tru?c l?i l?i châu ng?c hàng hàng g?m thêu, tôi th?y mình dã r?t may m?n du?c d?c tho Nguy?n Du, du?c khám phá m?t s? bài tho tuy?t d?p còn xa l? v?i công chúng, du?c nghe nh?ng tâm s?, nh?ng dau xót, nh?ng d?ng cay, nh?ng rung c?m c?a ngu?i tho...”

Ni?m say mê ?y c?a Th?o Nguyên cung du?c khá nhi?u b?n bè thân h?u c?a bà xác nh?n. Cô Uy?n Nghi cho bi?t: “M?t l?n v? tham Washington D.C. g?p Th?o Nguyên, trong nh?ng bu?i di choi hay m?n dàm th?y Th?o Nguyên r?t say mê d?c tho ch? Hán c?a Nguy?n Du và cung nhi?u l?n cho bi?t r?ng dã d?ch r?t ý t? tho c?a Nguy?n Du. Nào ng? nay ch? dã hoàn t?t và cho in g?i d?n d?c gi?”.

Nhà báo Hà Tu?ng Cát gi?i thi?u v? tác gi? Th?o Nguyên cho bi?t: “Ch? là ngu?i khiêm t?n ít nói v? mình. Thu? còn di h?c ch? theo ngành Toán. Ra tru?ng làm giáo su Toán t?i các tru?ng trung h?c Gia Long (Saigon) và Ðoàn Th? Ði?m (C?n Tho). Th? mà nay ch? l?i vi?t sách v? van chuong. Qua tác ph?m này, ch? dã t? ra không thi?u kh? nang d? th?u hi?u du?c Nguy?n Du”.

Nhà tho Huy Trâm khi gi?i thi?u tác ph?m c?a Th?o Nguyên cung xác nh?n r?ng: “Ðây là m?t công trình th?t t?n th?i gian, dòi h?i ngu?i vi?t không ch? có kh? nang ch? Hán mà c? v? ch? Nôm n?a”.

Nhà tho Huy Trâm cung nói v? th? tho Ðu?ng v?i nh?ng âm lu?t quy c?, ng?n g?n nhung th?t súc tích d? bài nào cung toát ra du?c cái “ý t?i ngôn ngo?i”. Xua các c? nhà ta d?ch tho Ðu?ng thu?ng dùng th? l?c bát là l?i tho Vi?t Nam thu?n túy, âm v?n th?t gi?n d? th? mà dã d?ch thoát du?c ý trong nh?ng bài du?ng thi c? dã là nh?ng danh tác t? lâu.

V?n theo nhà tho Huy Trâm thì tác ph?m “Ð?c và D?ch Tho Ch? Hán c?a Nguy?n Du” tác gi? Th?o Nguyên dã có ph?n chú gi?i và ph?n này quan tr?ng l?m. Tác gi? dã tìm nh?ng ch? m?i, s?p x?p l?i”.

Chính vì th? mà tho d?ch c?a tác gi? b?t di nét c? kính, thích h?p v?i th?i d?i mà v?n di?n t? du?c cái nguyên ý c?a Nguy?n Du.

Trong bu?i ra m?t sách này, tác gi? Th?o Nguyên dã dành nhi?u thì gi? d? bình tho ch? Hán c?a Nguy?n Du du?c tác gi? d?ch ra Qu?c ng?. Th?o Nguyên cho bi?t bà m?i ch? d?ch du?c có 55 bài trong t?ng s? 250 bài. Mà trong 55 bài này, hôm nay bà dã ch?n ra có 6 bài d? bình d?c và nh? ba ngh? si Hà Phuong, ch? Nguy?t và Nh?t Chính di?n ngâm.

Qua tác ph?m “Ð?c và D?ch Tho Ch? Hán c?a Nguy?n Du”, tác gi? Th?o Nguyên dã làm m?t k? công. Tác gi? cho bi?t dã ph?i m?t d?n 10 nam v?a h?c v?a tìm hi?u v?a suu kh?o d? d?c và mong hi?u du?c nhà tho l?n c?a dân t?c. V?i hon 200 trang sách thì h?t 2/3 là nh?ng ph?n ghi chép, chú gi?i. Chú gi?i v? di?n c?, chú gi?i v? ti?u s?, chú gi?i v? th?i d?i, v? hoàn c?nh c?a nhà tho qua nh?ng bu?c phong tr?n vì ph?i tr?i qua hai ch? d? khác nhau d? m?i tìm ra, hi?u du?c cái tâm tr?ng c?a “hàng th?n lo láo” Nguy?n Du.

Qu? ph?i là ngu?i n?ng tình v?i tho phú và d?c bi?t là n?ng tình v?i van hào Nguy?n Du cung nhu van h?c Vi?t Nam l?m l?m, Th?o Nguyên m?i hoàn t?t du?c cu?n sách hi?m hoi này trong r?ng sách ti?ng Vi?t ? h?i ngo?i. (N.H.)