Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

M?c này ch? nh?m gi?i dáp các th?c m?c v? s?c kh?e có tính cách t?ng quát. Cho các v?n d? c? th?, chi ti?t, c?a t?ng b?nh nhân, xin liên l?c tr?c ti?p v?i bác si d? du?c tham khám tr?c ti?p.

H?i: M? tôi nam nay dã 68 tu?i. Trong vòng vài tháng nay, c? dã b? té vài ba l?n, may là không b? gãy xuong hay x?y ra chuy?n gì tr?m tr?ng. Th? nhung tôi s? quá, không l? ph?i canh ch?ng c? su?t ngày. Có cách gì d? phòng các s? té ngã này không? (bà Ng?c, bà Lang, ông Tín, ông Tám - các câu h?i tuong t?)

Ðáp:

Té ngã r?t thu?ng x?y ra ? ngu?i l?n tu?i, t? l? và d? tr?m tr?ng c?a té ngã tang lên t? t? b?t d?u t? tu?i 60. ? Hoa K?, m?i nam có m?t ph?n ba c?a nh?ng ngu?i t? 65 tu?i tr? lên b? té, t? l? này càng cao hon sau tu?i 75.

Ði?u quan tr?ng là ? ngu?i cao tu?i, té thu?ng gây ra h?u qu? nghiêm tr?ng hon nhu gãy xuong, và khi ph?i n?m li?t giu?ng, các h?u qu? ti?p theo v? tâm th?n cung nhu th? ch?t cung tr?m tr?ng hon ? ngu?i tr? r?t nhi?u. Kho?ng nam ph?n tram nh?ng ngu?i cao tu?i b? té c?n ph?i nh?p vi?n. Ngu?i l?n tu?i b? té thu?ng m?t t? tin, làm cho h? gi?m các ho?t d?ng th? l?c c?n thi?t và càng suy y?u hon, cung nhu b? cách ly hon v? m?t xã h?i, càng y?u hon và d? b? ch?t s?m.

Ð? phòng té ngã, ta c?n bi?t các nguyên nhân và y?u t? nguy co làm cho ngu?i l?n tu?i d? b? té d? tránh nó.

Ngu?i càng cao tu?i, nói chung càng d? b? té hon vì:

- Các thay d?i c?a co th? do tu?i tác. ? ngu?i l?n tu?i, ph?n ?ng c?a co th? thu?ng ch?m l?i, ví d? nhu s? di?u hòa c?a huy?t áp. ? ngu?i tr?, khi d?ng lên, tim và m?ch máu s? dáp ?ng d? dem d? máu d?n não k?p th?i, còn ? ngu?i cao tu?i, dáp ?ng này ch?m hon, khi?n cho ngu?i l?n tu?i n?u dang ng?i hay n?m mà d?ng lên b?t thình lình, s? d? b? chóng m?t, xây x?m, do máu lên não không k?p, khi?n d? b? té.

- Ngu?i cao tu?i thu?ng hay b? nhi?u b?nh hon nhu cao huy?t áp, cu?m m?t, lãng tai, m?t ng?, dau kh?p, vân vân. Càng nhi?u v?n d? thì càng d? b? té hon. Vì th? giác, thính giác, s? cân b?ng, m?nh kh?e c?a kh?p, s?c kh?e nói chung d?u góp ph?n vào s? thang b?ng c?a co th? khi di chuy?n.

- Thu?c men là m?t y?u t? r?t quan tr?ng. Vì thu?c nào cung có các tác d?ng ph?, càng dùng nhi?u thu?c thì càng nhi?u tác d?ng ph?. Các tác d?ng ph? làm cho té là do gây ra chóng m?t, tu?t huy?t áp, bu?n ng?, m?t ng?, vân vân. Di nhiên, là n?u có b?nh thì ph?i u?ng thu?c d?u d?n và dúng li?u, th? nhung c?n ph?i c?n th?n hon, và tránh dùng nh?ng thu?c không c?n thi?t.

- Các y?u t? môi tru?ng r?t quan tr?ng, vì ngu?i già không ph?n ?ng nhanh nhu lúc còn tr?, do dó nh?ng chuy?n có v? nh? nh?t nhu th?m b? l?ng, mang giày không ch?t, bàn c?u th?p làm d?ng lên khó khan mà không có tay v?n, sàn nhà tron.. t?t c? d?u có th? nguy hi?m.

Các y?u t? nguy co có th? chia ra m?t cách don gi?n là y?u t? bên trong và bên ngoài.

Các y?u t? nguy co bên trong làm cho ta d? b? té là:

- Các t?n thuong c?a các giác quan nhu là tai ng?ng ng?ng, m?t m?, r?i lo?n v? thang b?ng (cung là m?t ch?c nang c?a tai).

- Các t?n thuong v? nh?n th?c nhu là ch?ng lãng trí.

- Các r?i lo?n v? tâm lý nhu lo l?ng, tr?m c?m.

- Các b?nh v? xuong kh?p.

- Các b?nh tim m?ch (nhu cao huy?t áp) và chuy?n hóa (nhu ti?u du?ng, b?nh c?a tuy?n giáp tr?ng).

- Các b?nh c?a bàn chân nhu b? u chai ? bàn chân (bunions) ho?c các bi?n d?ng khác.

Các y?u t? bên ngoài có th? g?m:

- Thu?c men.

- Các nguy hi?m trong nhà nhu thang l?u (xu?ng thang thu?ng d? b? té hon lên thang), thi?u ánh sáng, dày không v?a, sàn nhà tron, không có các thanh gi? an toàn trong nhà t?m và nhà c?u, th?m l?ng l?o, dây di?n vu?n chân vân vân.

- Các nguy hi?m ngoài du?ng nhu du?ng tron, l? du?ng không b?ng ph?ng...

Ðã bi?t các nguyên nhân và y?u t? nguy co, ta có th? phòng ng?a b?ng cách tránh ho?c s?a ch?a, di?u tr? các y?u t? dó. Chúng ta nên rà soát l?i d? xem mình có nh?ng y?u t? nguy co nào.

- Có b? b?nh v? m?t, tai, kh?p... không và dã di?u tr? dúng m?c chua.

- Thu?c men dã dùng d? và dúng chua, có thu?c gì không c?n thi?t không, ngay c? các thu?c mua không c?n toa bác si. Nên th?o lu?n v?i bác si d? u?ng thu?c ho?c ngung thu?c, không nên t? ý (các thu?c tr? các b?nh kinh niên nhu cao huy?t áp, ti?u du?ng là các thu?c ph?i u?ng thu?ng xuyên, n?u không s? có các bi?n ch?ng r?t nguy hi?m). Ði?u quan tr?ng là n?u c?n thì ph?i dùng dúng, n?u không c?n thì không l?m d?ng.

- S? an toàn trong nhà cung là di?u c?n chú ý. Nh?ng di?u này không t?n kém gì nhi?u và cung không m?t thì gi? gì nhi?u. B? gãy xuong ho?c các bi?n ch?ng n?ng hon vì nh?ng di?u không dáng là chuy?n không nên d? x?y ra.

- T?p th? d?c d?u d?n v?a s?c.

- N?u di không v?ng thì dùng g?y ch?ng là di?u nên làm, không nên m?c c? d?n n?i không dám ra du?ng.

- Nên nh? là n?u vì s? té mà không dám nhúc nhích, ho?t d?ng gì c?, thì còn t? hon là b? té. Cái chính là ph?i có c? g?ng v?n d?ng v?a s?c và thu?ng xuyên.

Có m?t phuong pháp r?t don gi?n nhung dã du?c ch?ng minh là dã góp ph?n làm gi?m t? l? ngu?i cao tu?i b? té ngã r?t nhi?u, dó là th?c hi?n ba ch?m (hay là ba cái n?a phút) cho ngu?i cao tu?i, d?c bi?t là khi th?c d?y ban dêm. Ba cái n?a phút dó là:

- Khi m?i th?c d?y thì n?m yên kho?ng n?a phút cho t?nh táo h?n, sau dó.

- Ng?i d?y n?a phút trên giu?ng cho t?nh thêm và có thì gi? d? máu lên não, sau dó m?i.

- B? chân xu?ng giu?ng, ch? thêm n?a phút d? máu bom lên não th?t d? và t?nh thêm. Khi dã t?nh táo h?n, không th?y chóng m?t m?i b?t d?u di chuy?n (nh? b?t dèn cho d? sáng. Và cung không nên ch? d?n lúc “s?p tè ra qu?n” m?i ch?u d?y).

Làm dúng nhu v?y, không t?n d?ng c?c nào, cung không m?t nhi?u thì gi? hay công s?c gì c?, nhung dã giúp làm gi?m t? l? b? té ngã r?t nhi?u.

Hi v?ng dã giúp ông và bà các ý ki?n thi?t th?c d? giúp ngu?i nhà và t? b?n thân mình không bao gi? b? té ngã m?t cách dáng ti?c.

Thân m?n,

Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

(714) 531-7930

nguyentranhoang@aol.com