Trong nhi?u nam li?n, khi kinh t? Hoa K? tang tru?ng ngo?n m?c, v?i m?c trung bình cao nh?t t? nhi?u th?p niên, chính quy?n c?a ông Bush không du?c khen m?t ti?ng. Lúc ?y, ngu?i dân ch? b?c b?i vì chuy?n Iraq chua ngã ngu mà còn có v? suy d?i hon - “n?i chi?n là th?c t?i c?a Iraq”! Qua nam ngoái, khi tình hình Iraq dã kh? quan hon, v?i s? t?n th?t sút gi?m dáng k?, thì dân M? l?i chú ý t?i chuy?n kinh t?! Và t? 10 ngày qua, khi T?ng Th?ng George W. Bush d? ngh? k? ho?ch kích c?u d? c?p c?u kinh t? thì Thu?ng Vi?n l?i chua nhúc nhích!

C?m quan ?n tu?ng ?y c?a ngu?i dân khi?n kinh t? dang tr? thành m?i quan tâm s? m?t cho 28% dân chúng, so v?i 20% c?a nh?ng ngu?i còn cho Iraq là v?n d?. Và ông Bush có t? l? ?ng h? th?p nh?t, ch? kho?ng 34%! Th?nh suy c?a quy?n l?c và kh? nang: ch? có 30% dân M? còn tin ông v? chuy?n Iraq, và t? l? tin tu?ng v? kinh t? l?i còn th?p hon, ch? có 28%, so v?i 41% vào nam ngoái.

T?i Th? Hai 28, khi ông d?c bài di?n van thu?ng niên v? tình hình liên bang tru?c Lu?ng Vi?n Qu?c H?i, h?u nhu ch?ng còn ai mu?n nghe n?a. Du lu?n dang chú ý t?i các d?t tranh c? t?ng th?ng. Sau k?t qu? gây choáng váng cho d?ng Dân Ch? t?i ti?u bang South Carolina là tr?n dánh gay go t?i Florida cho d?ng C?ng Hòa, r?i vòng so b? quan tr?ng nh?t vào Th? Ba mùng nam t?i dây. Trong khi d?ng Dân Ch? - và gia dình Kennedy - b? r?n n?t gi?a hai ?ng viên Hillary Clinton và Barack Obama thì d?ng C?ng Hòa v?n chua có khuôn m?t nào vu?t tr?i gi?a ba ?ng viên John McCain, Mitt Romney và Rudy Giuliani. Ð?y nh?ng tình ti?t ly k? và b?t ng?!

Là ngu?i sùng d?o, có l? T?ng Th?ng George W. Bush không chua chát nghi th?m trong b?ng, nhu nhi?u lãnh t? Á Châu, r?ng “b?c nhu dân...”. Nhung ông r?t ch?t v?t khi ph?i thuy?t ph?c dân M? v?i bài di?n van quan tr?ng nh?t - và có th? là cu?i cùng c?a ông trong nam nay - v? tình hình Hoa K? bên trong và bên ngoài.

Khác v?i sáu bài di?n van tru?c, khi ông nói t?i nh?ng v?n d?, nhu thu? khóa, kh?ng b?, chi?n tranh, an sinh xã h?i, di dân nh?p l?u, v.v... l?n này, ông có th? v? ra m?t chân tr?i tuong d?i tuoi sáng hon cho nu?c M? và cho ngu?i k? nhi?m. Và s? là ngu?i l?c quan duy nh?t!

Khác v?i các bài di?n van tru?c, khi ông còn cái v?n quan tr?ng nh?t là th?i gian, l?n này, T?ng Th?ng Bush khó dua ra nh?ng d? ngh? l?n lao d? làm xoay chuy?n tình hình. Thí d? nhu c?i cách ch? d? An Sinh Xã H?i trong bài di?n van d?u nam 2005, khi ông v?a tái d?c c? v? vang nam 2004. Ho?c nhu trong bài di?n van d?u nam ngoái, khi ông d? ngh? c?i cách ch? d? di trú d? gi?i quy?t v?n d? di dân nh?p l?u. Ng?n ?y d? ngh? c?a ông dã b? Qu?c H?i ch?n d?ng, ho?c cho chìm xu?ng. Bây gi?, vào nam cu?i c?a nhi?m k? hai, ông Bush ph?i nói chuy?n áo com thi?t th?c cho nh?ng ngu?i dang uu lo v? mi?ng s?ng tru?c m?t v?i k? ho?ch bom thêm 150 t? vào n?n kinh t?. Và ngu?i ta ch? chú ý d?n ph?n c? th? ?y ch? gác b? bên ngoài nh?ng thành tích khác c?a chính quy?n Bush.

Lý do là tâm lý dân M? thu?ng có s? thái quá trong ph?n ?ng. Khi thì l?c quan t?u vì tin r?ng d?t nu?c c?a h? s? vu?t qua m?i thách th?c, d?n d? tr? thành m?t m?u m?c cho thiên h?. Th? r?i, trên d?nh cao c?a s? h? h?i s?ng dó, h? b?ng h?t ho?ng v? chuy?n không dâu và ch? lo tr?i s?p trên d?u. Tình hình liên bang vào th?i di?m ngày nay là m?t n?i hoang mang ph? bi?n. Và cu?c tranh c? t?ng th?ng còn th?i lên nhi?u qu?ng mây den trong tâm lý ngu?i dân: “chúng ta c?n lãnh d?o m?i, v?i tu tu?ng m?i...”

Cu?i nam 2006, sau khi d?ng C?ng Hòa b? m?t da s? trong cu?c b?u c? ngày 7 tháng 11, ch? y?u vì s? suy d?i c?a tình hình Iraq, George W. Bush là ngu?i duy nh?t trong n?i các ch? truong là ph?i d?n t?i và nh?t th?i tung quân vào dánh m?nh hon. Quan di?m c?a ông không du?c Ngu Giác Ðài ?ng h? và còn b? Qu?c H?i hoài nghi sau khi m?t ban nghiên c?u h?n h?p c?a c? hai d?ng (Baker-Hamilton Commission) d? xu?ng gi?i pháp hòa dàm d? tháo ch?y.

Ông Bush v?n không lùi bu?c và chi?n lu?c d?n quân dánh t?i c?a ông t?i Iraq dã mang l?i k?t qu? nhi?u ngu?i không d? li?u. Ông cung không nhu?ng b? Qu?c H?i trong ng?n ?y dòn phép ngân sách nh?m c?t gi?m quân phí d? dòi ông kéo quân tr? v?. Ð?n cu?i nam 2007, Hoa K? th?c t? l?t ngu?c th? c?: liên k?t du?c v?i các lãnh t? Sunni t?i Iraq d? cô l?p hóa l?c lu?ng kh?ng b? al-Qaeda và liên k?t du?c v?i các qu?c gia Á R?p Sunni t?i Trung Ðông d? cô l?p hóa ch? d? Shia t?i Iran h?u ti?n t?i vi?c dàm phán v?i Tehran v? tuong lai Iraq và Trung Ðông.

Thành qu? ?y s? du?c ông Bush nh?c l?i trong bài di?n van, trong s? th? o c?a du lu?n.

Ngu?i dân M? h?t lo chuy?n tr?i s?p t?i Iraq, hay kh?ng b? t?i Trung Ðông, mà nhìn vào ngân sách chi tiêu c?a mình.

Sau khi d?t t?c d? tang tru?ng trung bình là 4,5%, kinh t? M? dã tang v?t trong chín tháng d?u c?a nam 2007 và b?t d?u h?t hoi t? quý ba. Kinh nghi?m cho th?y là sau sáu nam tang tru?ng m?nh, kinh t? thu?ng b? dình d?ng m?t ch?ng m?t nam - trung bình là 10 tháng. T? tháng 11 nam 2001 d?n nay, th?i kho?ng sáu nam phát d?t ?y coi nhu s?p h?t, và th?i di?m dình d?ng hay suy tr?m nay s?p, ho?c dã, b?t d?u.

Cung vào th?i di?m ?y, v? kh?ng ho?ng tín d?ng gia cu lo?i th? c?p sub-prime, b?t d?u manh nha t? nam 2006, dã bùng n? và kéo theo m?t chu?i dài l? lã c?a các ngân hàng và công ty tài chánh b?t c?n.

Vì v?y, m?t v? dình d?ng kinh t? theo chu k? có th? tr? thành nguy ng?p hon. Ngân Hàng Trung Uong M? dã l?t d?t - m?t s? l?t d?t d? gây h?t ho?ng - c?t gi?m lãi su?t ng?n h?n mà không tr?n an n?i th? tru?ng. Bi?n pháp ti?n t? không d?, ngu?i ta ph?i nghi t?i bi?n pháp thu? v? - tang chi ngân sách. Chính quy?n Bush d? ngh? vi?c ?y, nhung v?n ph?i th?a hi?p v?i nhi?u dòi h?i c?a Qu?c H?i trong tay d?ng Dân Ch?, mà v?n chua xong.

L?c quan l?m thì vi?c tang chi d? kích c?u ch? du?c thi hành vào Tháng Nam t?i dây, v?i k?t qu? th?m th?u vào kinh t? k? t? nam sau tr? di. Khi ?y, d?t suy tr?m có th? dã thuyên gi?m! Nhung l?ch s? ch? ghi l?i r?ng tám nam c?m quy?n c?a ông Bush dã có, ho?c gây ra, hai d?t suy tr?m, vào d?u và cu?i nhi?m k?! Trong khi hai chi?n tru?ng Afghanistan và Iraq v?n chua ngã ngu!

Trong hoàn c?nh ?y, hào quang hay di s?n c?a ông Bush có cái d?ng c?a m?t bó gai ?m d?m!

Trong cu?c tranh c? t?ng th?ng nam 1960, Ngh? Si John Kennedy dã v?ch ra m?t hu?ng di vi d?i: Hoa K? s? b?t k?p kho?ng thua sút Liên Bang Xô Vi?t v? s? lu?ng h?a ti?n. Nam ?y, nu?c M? có hai ngàn h?a ti?n, Liên Xô có chua d?y m?t tram! Nhung l?i h?a h?n c?a m?t ngh? si d?p trai và có tài hùng bi?n v?n có v? h?p d?n. Thông di?p c?a ông là... tình hình liên bang có nhi?u chuy?n dáng lo. Nhung, n?u tôi lên làm t?ng th?ng thì m?i s? s? khác.

Ngày nay, chuy?n dáng lo thì dang là th?i s? hàng ngày, và nh?ng h?a h?n ho?ng ti?u thì l?p lánh trên màn ?nh nhu sao sa!

Nhìn t? bên ngoài, t? các qu?c gia khác, th? gi?i có th? gi?t mình v? kh? nang suy tu và v?n d?ng c?a n?n dân ch? Hoa K? trong m?t nam tranh c?.

Kinh t? Hoa K? có th? b? suy tr?m, nhu dã t?ng b? nam 1990-1991, hay 2001. Kinh t? th? gi?i có b? v? lây không? T? nhi?u nam nay, th? gi?i v?n c? tu?ng r?ng dà tang tru?ng c?a các n?n kinh t? khác dã t?o ra s?c m?nh n?i t?i khi?n Hoa K? h?t là d?u máy kinh t? c?n thi?t cho các x? khác. Chuy?n ?y chua có, và n?u suy tr?m lan r?ng thì dó là l?i t?i Hoa K?, t?i chính quy?n Bush.

Hoa K? th?t ra không b?t các ngân hàng Âu-Á choi d?i mà b?p vào cái b?y sub-prime và b?t các n?n kinh t? khác ph?i giàng b? máy xu?t c?ng vào th? tru?ng nh?p c?nh c?a M?. Tuy nhiên, tính ch?t liên l?p và liên d?i trách nhi?m gi?a các nu?c trong m?t th? gi?i toàn c?u hóa l?i không là d? tài du?c các ?ng c? viên t?ng th?ng nêu ra t?i Hoa K?. M?t ?ng c? viên mà nói t?i nhu c?u c?i t? ki?n trúc tài chánh c?a th? gi?i d? phòng ng?a kh?ng ho?ng lây lan s? là ngu?i v?n lý d?c hành.

Du lu?n M? không quan tâm d?n chuy?n xa xôi dó!

Xã h?i Hoa K? có th? c?i m? và phóng túng t?i n?i gây khó ch?u cho các ch? d? hay l?c lu?ng d?c tài v? tôn giáo, cho các nhóm H?i Giáo c?c doan. Nhi?u qu?c gia Tây Phuong khác cung mu?n có s? c?i m? và phóng túng nhu v?y. Du lu?n Âu Châu ch?ng h?n, d?c bi?t có c?m tình v?i l?p tru?ng c?a ba ?ng c? viên bên d?ng Dân Ch? (bà Hillary Clinton và hai ông Barack Obama, John Edwards), nhung không mu?n ph?i tr? cái giá mà Hoa K? dang ph?i tr?, khi b? kh?ng b? t?n công v? cái t?i quá d?i t? do d?n n?i xúc ph?m Thu?ng Ð?!

Trong cu?c tranh c? t?ng th?ng t?i M?, s? tranh lu?n v? hình thái xã h?i t? do và c?i m? theo ki?u Tây Phuong - du?c coi nhu m?t s? khiêu khích các l?c lu?ng H?i Giáo c?c doan - l?i hoàn toàn thi?u v?ng. Không ngu?i nào trong ng?n ?y ?ng c? viên nh?c t?i ph?n ?ng c?a Hòa Lan - m?t x? hi?u hòa và có nhi?u s?c thái g?n nh?t v?i d?ng Dân Ch? t?i M? - dang tr? m?t ti?n d?n m?i c?a cu?c chi?n ch?ng kh?ng b?, ngay bên trong xã h?i c?i m? c?a h?.

Hoa K? là siêu cu?ng có ?nh hu?ng r?t m?nh t?i tình hình th? gi?i, dù là kinh t? hay an ninh. Khi ngu?i dân c?a siêu cu?ng này ch?n ngu?i lên lãnh d?o, h? tranh lu?n v? tình hình liên bang hay v? m?c s?ng và l?i s?ng c?a h? mà b?t c?n thiên h?.

Ngu?i duy nh?t c? v?t vát d? nói v? tình hình liên bang Hoa K? trong tình hình th? gi?i là ông Bush thì l?i nhu nói m?t mình.

Và chuy?n ?y s? kéo dài trong su?t 10 tháng t?i!