Tình Xưa Nghĩa Cũ: Một thời sắt son của tình nghĩa Âu-Mỹ- kế hoạch Marshall
Tuần này trong chuyến công du tám ngày, ông Bush tới Slovenia tham dự thượng đỉnh Mỹ-Âu rồi lần lượt thăm viếng Cộng Hòa Liên Bang Ðức, Ý Ðại Lợi, Pháp, Tòa Thánh Vatican và sau cùng là Anh Qốc, đồng minh chí thiết nhất của Hoa Kỳ. Có lẽ đây là thượng đỉnh Âu-Mỹ cuối cùng có sự tham dự của ông Bush, bảy tháng trước khi ông mãn nhiệm.

Home

Nguy?n Xuân Nghia

 

Tu?n này trong chuy?n công du tám ngày, ông Bush t?i Slovenia tham d? thu?ng d?nh M?-Âu r?i l?n lu?t tham vi?ng C?ng Ḥa Liên Bang Đ?c, Ư Đ?i L?i, Pháp, Ṭa Thánh Vatican và sau cùng là Anh Q?c, d?ng minh chí thi?t nh?t c?a Hoa K?. Có l? dây là thu?ng d?nh Âu-M? cu?i cùng có s? tham d? c?a ông Bush, b?y tháng tru?c khi ông măn nhi?m.

T?i tu?ng d?nh ? C?ng Ḥa Slovenia, ngu?i ta ch? d?i T?ng T?ng Bush s? nói v? các v?n d? nóng c?a th? gi?i ngày nay. Danh m?c dài l?m, nhu kinh t?, d?u khí, tr? giá d?ng dô la, vi?c gi?m tr? khí th?i hay k? ho?ch ?ng phó v?i Iran, và tang cu?ng vi?n tr? cho Afghanistan...

Các v? nguyên th? Âu Câu d?u l?ch s? ng?i nghe, nhung du lu?n th́ ngó qua vai ông Bush v? t?i Hoa K? d? xem John McCain hay Barack Obama s? là t?ng th?ng M?. Chuy?n ?y m?i h?p d?n.

Đây là lúc ông Bush s? hát “Bài Ng?i Ca T? Do” d? m?ng qu?c gia ch? nhà: Slovenia là ch? t?ch luân phiên d?u tiên c?a Liên Hi?p Âu Châu bu?c ra t? kh?i Xô Vi?t cu. Nhân dó, ông nh?c t?i th?i k? s?t son c?a t́nh nghia d?ng minh M?-Âu, du?c T?ng Th?ng Harry Truman kư thành lu?t vào Tháng Tu nam 1948, sáu ch?c nam v? tru?c.

Đó là “K? ho?ch Marshall”.

Marshall là tên m?t ông tu?ng - th?ng tu?ng nam sao d?u tiên c?a B? Binh Hoa K? - tr? thành t?ng tru?ng ngo?i giao sau Th? Chi?n II. Ông d? xu?ng vi?c tái thi?t Âu Châu trong m?t k? ho?ch mang tên ông.

Sau này, l?ch s? ghi r?ng sau khi Th? Chi?n II ch?m d?t, t? 1947 d?n 1952, Hoa K? có k? ho?ch Marshall vi?n tr? tru?c sau 13 t? M? kim trong g?n nam nam d? giúp Âu Châu tái thi?t. Ông Bush t?t s? nh?c l?i di?u ?y.

Nhung, ông có th? quên vài chi ti?t quan tr?ng: vào nam 1949 t?ng s?n lu?ng n?i d?a GDP c?a nu?c M? ch? có hon 41 t? M? kim. L?y con s? dó làm trung v? (median) th́ Hoa K? dă vi?n tr? cho các d?ng minh Âu Châu kho?ng 6.3% t?ng s?n lu?ng nam nam c?a ḿnh. Đ?i chi?u v?i ngày nay, khi t?ng s?n lu?ng M? là 14,000 t? M? kim, ngân kho?n vi?n tr? ?y tuong duong v?i... 4,410 t? M? kim.

Ngày nay, có m?t khu v?c yên b́nh nào - k? c? Iraq hay Trung Đông khói l?a - mà Hoa K? ph?i rót vào 4,410 t? dô la trong g?n nam nam không? Nhung, d?y ch? là nét ch?m phá c?a l?ch s?.

Ch? chi ti?t bên trong c̣n ly k? hon n?a.

Tru?c h?t, ngày nam Tháng Sáu nam 1947, Ngo?i Tru?ng Marshall d?c bài di?n van t?i Đ?i H?c Harvard tŕnh bày nh?ng nét chính c?a sáng ki?n vi?n tr?. M?t c?n th?n c?a T?ng Th?ng Harry Truman bèn r? tai ông: ph?i d?t tên là “K? Ho?ch Truman”! May là Truman là m?t v? t?ng th?ng sáng su?t, dù th?i ?y v?n b? coi thu?ng. Ông gi? nguyên tên g?i là K? Ho?ch Marshall d? ghi nh? tác gi? c?a sáng ki?n. V? c?n th?n s?t s?ng ?y là ngôi sao sáng trong d?ng Dân Ch?, m?t c? v?n cho b?n d?i t?ng th?ng, t? Truman t?i Kennedy, Johnson và Carter. Sau này ông là t?ng tru?ng qu?c pḥng c?a Johnson khi Hoa K? chu?n b? tháo ch?y, dó là Clark Clifford.

Đ?y ch? là cái may nh?, cho nhân v?t Marshall, v́ tên ông du?c h?u th? nh?c t?i. Ông du?c gi?i Nobel Ḥa B́nh nam 1953 cung nh? k? ho?ch này.

Cái may l?n là khi Th? Chi?n II s?p k?t thúc, Hoa K? dă suy nghi r?t lâu và bác b? m?t k? ho?ch khác, c?a T?ng Tru?ng Tài Chánh (Ngân Kh?) Henry Morgenthau Jr.

Là doanh gia có tài mà có l? thi?u vi?n ki?n l?ch s?, Morgenthau d? ngh? s? làm th?t nu?c Đ?c trong nghia den: gi?i gi?i k? ngh? và xé Đ?c ra làm ba m?nh (Nam, B?c và Qu?c T?) ch? s?ng nh? canh nông h?u t? nay h?t gây chi?n v?i thiên h?. Và K? Ho?ch Morgenthau c̣n ḍi nu?c Đ?c b?i tr?n ph?i chi ti?n tái thi?t Âu Châu.

Không th? nào M? hon!

Hăy nghi t?i Đào C?c L?c Tiên c?a Kim Dung trong truy?n Ti?u Ng?o Giang H?: sáu k? kh?t khùng c? ḍi xé xác thiên h? và luôn m?m căi l?n v? nh?ng chuy?n không dâu! Không ua truy?n Kim Dung th́ ch?y nhanh v? hi?n t?i: n?u chính quy?n Bush cung ḍi xé Iraq làm ba m?nh và dùng d?u khí Iraq mua chu?c các nu?c Á R?p khác, t́nh h́nh s? ra sao? Lo?n to!

May là sáng ki?n d?i d?t ?y c?a T?ng Tru?ng Morgenthau du?c T?ng Th?ng Truman dua vào ch? dáng dua: s?t rác.

Sau m?t chuy?n tham vi?ng và tr?c ti?p nh́n th?y s? l?m than ki?t qu? c?a Đ?c vào Tháng Ba nam 1947, Nguyên T?ng Th?ng Herbert Hoover g?i dó là “?o tu?ng, mu?n thi hành th́ ph?i di?t h?t 25 tri?u ngu?i!” Lănh d?o Hoa K? có ngu?i quên r?ng m?t trong nhi?u nguyên nhân dua t?i s? h́nh thành c?a ch? nghia qu?c xă (phát xít) t?i Đ?c - và Th? Chi?n II sau dó - là “Ḥa u?c” Versailles dă tr?ng ph?t nu?c Đ?c nam 1920 v́ t?i gây ra Th? Chi?n Th? Nh?t.

Sau l?i can gián c?a Hoover, George Marshall m?i dua ra sáng ki?n khác t?i Harvard, nh? dó K? Ho?ch Marshall thành h́nh và du?c th?c hi?n t? Tháng B?y nam 1947 cho t?i 1953.

Nh́n t? bên ngoài, ta l?i th?y tái di?n truy?n Đào C?c L?c Tiên trong chính tru?ng M?.

Đ?i di?n c?a Hoa K? thuong thuy?t k? ho?ch này v?i 16 nu?c Âu Châu là Ph? Tá Ngo?i Tru?ng William Clayton dă báo tru?c, r?ng k? ho?ch c?n du?c Qu?c H?i Hoa K? phê chu?n. Các nu?c Âu Châu nêu ra yêu c?u là 22 t? dô la, Truman gi?m xu?ng 17 t?, và khi chuy?n qua Qu?c H?i th́ k? ho?ch b? t?n công t? c? hai phía t? h?u!

T? cánh t? là Henry A. Wallace, t? cánh h?u là Robert A. Taft.

Nguyên là phó t?ng th?ng c?a Roosevelt, Henry Wallace thu?c cánh t?, th?m chí c?c t?. Sau này ngu?i ta m?i rơ r?ng ban tham muu c?a ông b? t́nh báo c?a Liên Xô xâm nh?p và ông là ngu?i k?ch li?t ch?ng l?i d?i sách c?ng r?n c?a Harry Truman v?i Liên Xô. K? ho?ch Marshall là m?t chuong tŕnh tr? c?p nông gia M?, s? c?ng c? Âu Châu và c?n tr? s? bành tru?ng c?a kh?i Xô Vi?t!

T? cánh h?u, Ngh? si C?ng Ḥa Robert Taft ch?ng k? ho?ch Marshall cung v́ lư do ư th?c h?. Đ?ng C?ng Ḥa th?i ?y ch? truong t? cô l?p (nhu ?ng c? viên t?ng th?ng h?t là Dân Bi?u Ron Paul ngày nay), và d? cao k? lu?t ngân sách nên ch?ng chuong tŕnh công chi quá t?n kém này.

May là th? gi?i có Liên Xô!

Đ?u nam 1948, nh? s? y?m tr? c?a Liên Xô, c?ng s?n cu?p chính quy?n t?i Ti?p Kh?c và Chi?n Tranh L?nh b?t d?u. Đào C?c L?c Tiên trong Qu?c H?i M? bèn gi?t ḿnh và h?t căi c? v? chuy?n có nên vi?n tr? tái thi?t Âu Châu hay không! K? ho?ch Marshall du?c kh?i s? t? Tháng B?y nam 1947 ch? chính th?c du?c T?ng Th?ng Truman kư thành lu?t vào Tháng Tu nam 1948, và l?p qua co quan qu?n tr? là Economic Cooperation Administration (ECA)!

Mu?i tháng m? ?o v? chuy?n chi hay không! Cho nh?ng ai, d? làm ǵ...

Khi d? xu?ng k? ho?ch, Hoa K? có d? trù vi?n tr? cho c? các nu?c Đông Âu trong vùng ki?m soát c?a Liên Bang Xô Vi?t và m?i Liên Xô tham gia vi?c th?c hi?n. T?t nhiên, Stalin t? ch?i, Ngo?i Tru?ng Vyacheslav Molotov b? pḥng h?p ra v? và các nu?c Đông Âu không nh?n du?c m?t d?ng. Các nhà lư lu?n Xô Vi?t - và c? phe c?c t? M? - d? kích k? ho?ch là có ư d? d? qu?c - nghe c? nhu chuy?n Iraq ngày nay.

Không ch? ngan c?n Đông Âu nh?n vi?n tr? M?, Stalin c̣n ḍi các nu?c b? Liên Xô xâm chi?m, nhu Hung Gia L?i, Ba Lan và Đông Đ?c ph?i b?i thu?ng chi?n tranh, r?i c̣n l?p ra co ch? Comecon d? kh?ng ch? kinh t? Đông Âu. Hai con du?ng phát tri?n trái ngu?c ?y chi ḥa nh?p làm m?t sau khi b?c tu?ng Bá Linh s?p d?.

Ngày nay, C?ng Ḥa Slovenia tr? thành ch? t?ch Liên Hi?p Âu Châu, và là thành viên c?a Minh U?c NATO...

T?ng Th?ng Bush s? lu?t qua m?t s? góc t?i c?a K? Ho?ch Marshall d? ch? nói t?i nét h?ng tâm và h?ng s?n c?a M? qua K? Ho?ch Marshall. M?i ngu?i d?u có th? d?ng ư r?ng chuong tŕnh vi?n tr? quy mô ?y có góp ph?n tái thi?t Tây Âu và h?i nh?p các nu?c Tây Âu vào m?t kh?i, di?u ki?n ban d?u c?a s? h́nh thành Liên Hi?p Âu Châu ngày nay. Đ?y là m?t cao di?m c?a t́nh nghia Âu-M?.

Nhung, n?u có nh́n l?i sau sáu ch?c nam, có khi ngu?i ta l?i nghi khác.

Hoa K? không vi?n tr? tái thi?t nu?c Nh?t, dù Nh?t B?n dă lănh bom nguyên t? c?a M?. V?y mà kinh t? Nh?t B?n dă h?i ph?c r?i phát tri?n nhanh hon và m?nh hon Âu Châu. Tru?c khi M? b?t d?u rót ti?n vào Âu Châu trong khuôn kh? K? Ho?ch Marshall (5 t? M? kim trong nam 1947), th́ t? gi?a nam 1945, dân Âu Châu dă th?t lung bu?c b?ng và t? tái thi?t b?ng s? hy sinh c?a ḿnh. Có khi k? ho?ch vi?n tr? ch? thúc d?y ti?n h́nh trung hung Âu Châu cho nhanh hon mà thôi. Ngu?c l?i, k? ho?ch này cung ḍi là các nu?c Âu Châu du?c vi?n tr? ph?i mua hàng c?a M? - y?u t? con buôn trong n?n ngo?i giao Hoa K? - và vô h́nh chung là m?t ch? d? bao c?p và b?o h? m?u d?ch du?c qu?c t? hóa.

T? giác d? thu?n túy kinh t?, cha d? ra phép l? kinh t? Đ?c là Ludwid Erhard dă s?m v?ch ra sai l?m c?a k? ho?ch. Ban tham muu c?a nhân v?t sau này s? là th? tu?ng và dua Tây Đ?c lên hàng cu?ng qu?c kinh t? l?p lu?n nhu sau: mu?n tái thi?t và phát tri?n Âu Châu th́ ph?i băi b? h? th?ng t?p trung qu?n lư - nh?t là trong các khu v?c v?n c̣n tàn du kinh t? c?a ch? d? qu?c xă - và văn h?i kinh t? th? tru?ng trên toàn cơi Âu Châu. K? Ho?ch Marshall ch? làm ch?m nh?p c?i t? v́ bom ti?n vào h? th?ng bao c?p, tàn du c?a ch? d? cu!

Cu?c tranh lu?n ?y s? du?c hi?n d?i hóa v?i hai ?ng viên t?ng th?ng Barack Obama và John McCain v? chánh sách vi?n tr? c?a M?!

Đây không là m?t gi? thuy?t hoang tu?ng.

Ngay t? th?i dó, nhi?u kinh t? gia dă nêu v?n d? r?ng ch́a khóa c?a phát tri?n n?m trong n? l?c ti?t ki?m d? d?u tu cho khu v?c tu doanh l?n m?nh trong m?t th? tru?ng t? do. Ch? dem ti?n cho không nhu v?y ch?ng là gi?i pháp mà c̣n gây ra b?nh ghi?n vi?n tr?. Xác dáng vô cùng n?u ta nh? t?i kinh nghi?m phát tri?n c?a Nh?t B?n hay ph?n ?ng t? ch? c?a Đài Loan và Nam Hàn khi b?m b?ng ti?t gi?m d?n vi?n tr? d? l?y s?c ḿnh làm chính. Ngay t? 1951, kinh t? gia n?i ti?ng c?a tru?ng phái t? do là Ludwig von Mises cung dă phê phán K? Ho?ch Marshall là m?t chuong tŕnh tr? c?p dă kéo dài v́ che gi?u s? tai h?i c?a kinh t? h?c xă h?i ch? nghia.

Von Mises k?t lu?n: vi?n tr? M? ch? gây thêm k? thù v? ư th?c h? hon là t?o ra nh?ng d?i tác kinh t? trong m?t th? tru?ng t? do! Nghe th?y r?t quen tai...

Ngay bây gi?, s? phê phán v?n c̣n du?c nh?c l?i.

Ngu?i có th?m quy?n trong v?n d? là Alan Greenspan, nguyên ch? t?ch H? Th?ng Ngân Hàng Trung Uong Hoa K?. Trong cu?n h?i kư (The Age of Turbulence) v?a xu?t b?n nam ngoái, kinh t? gia Greenspan ng?i ca Th? Tu?ng Ludwig Erhard là ngu?i giúp cho kinh t? Âu Châu phát tri?n b?ng các bi?n pháp gi?i phóng th? tru?ng. Hon h?n K? Ho?ch Marshall.

T? các nu?c nghèo, ngu?i ta c̣n th?y vi?n tr? Hoa K? không chi giúp cho doanh nghi?p M? bán hàng cho d? mà c̣n gây khó cho s? h́nh thành c?a m?t h? th?ng tu doanh n?i d?a. Nguy h?i nh?t, vi?n tr? ?y thu?ng d? ra tham nhung trong chính quy?n ti?p nh?n vi?n tr?. M?t minh di?n là chuy?n Ph? Mu 18 c?a Vi?t Nam ch? ch?ng dâu xa!

Khi giă t? lănh d?o các nu?c Âu Châu, T?ng Th?ng Bush có th? nh?c khéo v? nh?ng hy sinh c?a Hoa K? cho các d?ng minh Âu Châu d? nói v? chuy?n hi?n t?i, và v? trí bi dát c?a d?ng M? kim so v?i ti?n Euro c?a Âu Châu.

Nh́n t? bên ngoài v?i con m?t khác, ta có nh?c khéo v? K? Ho?ch Marshall th́ cung ch?ng là chuy?n th?a. M?t chuy?n r?t hi?n d?i!

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here