Qu?nh Giao

T?i Hoa K?, có m?t th?i mà ngu?i có ti?ng hát nhu Marian Anderson v?n không du?c phép trình di?n t?i sân kh?u c?a Constitutional Hall g?n Tòa B?ch ?c.

Ch? vì bà là ngu?i da den, dù là danh ca dã t?ng hát t?i Carnegie Hall và du?c Âu Châu nhi?t li?t ng?i khen. Sinh nam 1897 và m?t nam 1995 nhu m?t th?n tu?ng c?a c? nu?c M?, Marian Anderson có ti?ng hát mà nh?c tru?ng, b?c su c?a các nh?c tru?ng trong th? k? 20, Arturo Toscanini xung t?ng là “tram nam m?i nghe du?c m?t l?n”.

Nam dó là 1939, khi nu?c M? còn chính sách k? th? da màu.

Vì s? ki?n ?y mà nhi?u ngu?i bèn t? ch?c m?t bu?i trình di?n cho bà ngay tru?c khuôn viên c?a dài k? ni?m c?a Lincoln (Lincoln Memorial) vào mùa Ph?c Sinh 1939. V? sau, cu?n phim tài li?u v? bu?i trình di?n ngoài tr?i ?y du?c tuy?n ch?n d? tàng tr? trong thu vi?n Qu?c H?i, nhu m?t báu v?t có ý nghia c?a xã h?i Hoa K?.

B?n muoi nam sau, Hoa K? chu?c l?y l?i l?m xua.

Nam 1978, Maria Anderson du?c nu?c M? chính th?c tôn vinh t?i trung tâm John Kennedy Center, v?i s? hi?n di?n c?a t?ng th?ng Hoa K?. K? t? d?y và trong ba ch?c nam qua, hàng nam Kennedy Center bên b? sông Potomac c?a th? dô Hoa K? v?n có bu?i trình di?n d? vinh danh các ngh? si du?c ch?n trong nam. Ðây là m?t sinh ho?t van hóa long tr?ng và có ý nghia nh?t c?a Hoa K?.

Vi?c tuy?n ch?n các ngh? si trình di?n du?c vinh danh là trách nhi?m c?a m?t ?y ban ngh? si và nh?ng ngu?i dã du?c vinh danh tru?c d?y, d? trình lên H?i Ð?ng Qu?n Tr? (Board of Trustees) c?a John F. Kennedy Center of the Performing Arts. Ngu?i ta vinh danh s? nghi?p trình di?n c?a các ngh? si dã có công cho n?n van hóa và ngh? thu?t Hoa K? trong các b? môn nh?c, vu, k?ch ngh?, opera, di?n ?nh và truy?n hình.

M?i nam, ngu?i ta thu?ng tuy?n ra nam ngu?i, tr? tru?ng h?p vinh danh m?t c?p ngh? si, là chuy?n hãn h?u. Cho d?n nay, danh sách các ngh? si du?c vinh danh ch? có 69 ngu?i.

Mà vinh danh là ch? dúng nh?t d? nói t?i sinh ho?t d?c s?c và long tr?ng dó.

Hàng nam, vào cu?i tu?n d?u c?a tháng 12, Kennedy Center tr? thành trung tâm van hóa Hoa K?. Ngày Th? B?y, các ngh? si du?c ch? t?ch h?i d?ng qu?n tr? chào m?ng trong m?t b?a ti?c trua. Ð?n chi?u, ngo?i tru?ng Hoa K? m? cu?c ti?p tân và kho?n dãi h? trong m?t d? ti?c. Chi?u hôm sau, vào ngày Ch? Nh?t, các ngh? si du?c vinh danh trong nam vào Tòa B?ch ?c d? bu?i ti?p tân và du?c t?ng th?ng Hoa K? long tr?ng trao huy chuong k?t trên m?t bang ngu s?c d? vòng trên c?.

Ð?n t?i, h? m?c l? ph?c ng?i bên t?ng th?ng và gia dình d? tham d? bu?i trình di?n trong Opera House c?a Kennedy Center.

Khác v?i nhi?u l? trao gi?i hay vinh danh, ngu?i dã c?ng hi?n m?t d?i cho ngh? thu?t trình di?n s? không d?ng lên phát bi?u gì n?a. M?i l?i nói d?u là th?a. H? ng?i trên l?u cùng v?i quan khách danh d?, nghe và xem m?t ngh? si khác gi?i thi?u mình. Sau dó là xem m?t do?n phim tài li?u v? s? nghi?p c?a mình, và thu?ng th?c ph?n trình di?n c?a m?t ngh? si khác, du?c tuy?n ch?n trong bí m?t. Không ngh? si nào du?c bi?t là s? có ai bu?c ra thay m?t cho c? nu?c M? ng?i ca s? nghi?p trình di?n c?a mình.

Y?u t? bí m?t và b?t ng? ?y là m?t ph?n lý thú và c?m d?ng c?a l? vinh danh.

Bu?i trình di?n du?c thu hình và phát hình vào cu?i tháng trên h? th?ng truy?n hình CBS. Mu?n là khán gi? tham d? sinh ho?t d?c bi?t ?y thì ch? c?n mua vé thôi. B?n ngàn dô la m?t t?m, d? m?c d? ph?c bu?c vào noi sang c? nh?t c?a ngh? thu?t sân kh?u Hoa K?!

Nam nay, v? nh?c c? di?n thì có Leon Fleisher, di?u th? duong c?m r?t d?c bi?t ? nhi?u khía c?nh. L?n d?u trình di?n t?i Carnegie Hall v?i dàn giao hu?ng c?a New York Philharmonic Orchestra thì ông m?i ch? 16 tu?i, vào nam 1963. Trên t?t d?nh danh v?ng ?y, ông b? b?nh và li?t m?t bàn tay ph?i vào nam 1965. B?nh tình không th? d?y ông ra kh?i th? gi?i âm nh?c du?c: ông thành nh?c tru?ng, luy?n t?p l?i và tái xu?t hi?n. B?nh th?n kinh noi bàn tay c?a ông còn khi?n ngu?i ta vi?t l?i nh?c d? khai tri?n ngh? thu?t trình t?u duong c?m b?ng tay trái.

Nam ngoái, nh?c tru?ng Zubin Mehta là ngu?i du?c vinh danh, cùng v?i nhà so?n nh?c Andrew Lloyd Webber. Tru?c dó n?a thì có nhà so?n nh?c kiêm nh?c tru?ng John Williams, có gi?ng opera c?a th?i d?i là Dame Joan Sutherland...

V? nh?c m?i, Brian Wilson là ngu?i du?c vinh danh nam nay, ? tu?i 65, sau khi vi?t nh?c, sáng l?p ra ban h?p ca Beach Boys và cho t?i gi? này v?n ti?p t?c trình di?n. T?i hôm dó, nh?c si kiêm ca si Art Garfunkel c?a c?p song ca Simon & Artfunkel dã ng?i ca Brian Wilson là “Mozart c?a Rock and Roll”. V? trình di?n nh?c rythm and blues, Diana Ross là ngu?i c?a nam nay. M?t n? hoàng bu?c ra t? ban h?p ca Supremes, nàng là ngh? si thành công nh?t c?a th? k? 20 v?i 70 dia d?t k? l?c bán ch?y. L?i còn là di?n viên th?n s?u trong phim Lady Sings the Blues k? l?i cu?c d?i c?a Billie Holiday, v?i gi?i Golden Globe và du?c tuy?n vào gi?i Oscar. Nam ngoái, ngu?i ta ng?i ca Dolly Parton và Smokey Robinson, nam tru?c n?a là Tony Bennett và Tina Turner.

Nam ngoái, v? di?n ?nh thì Steven Spielberg du?c tôn vinh, nam nay, d?o di?n Martin Scorcese bu?c lên d?nh quang vinh v?i tám l?n du?c tuy?n vào gi?i Oscar và lãnh gi?i d?o di?n xu?t s?c nh?t c?a 2007 v?i phim The Departed. Tác ph?m c?a ông là nh?ng phim kh?i c?n gi?i thi?u nhu Goodfellas, Raging Bull hay Taxi Diver. V? di?n xu?t, thì tài t? n?i ti?ng trong lo?i hài hu?c là Steve Martin dã di lên dài danh v?ng nhu Robert Redford hay Warren Beatty c?a m?y nam tru?c.

N?u theo dõi liên t?c nh?ng d?t vinh danh này, ngu?i ta th?y là Hoa K? không thi?u ngh? si và nh?ng ngu?i du?c tuyên duong công tr?ng d?u x?ng dáng trong th? lo?i c?a mình. M?t chi ti?t lý thú n?a là trong có m?y ngày, các nhà lãnh d?o chính tr? ? m?i phía d?u cùng chung m?t mái d? chiêm ngu?ng và ng?i ca các ngh? si. Nu?c M? có hai d?i ngo?i tru?ng da den trong vòng tám nam li?n, ông Colin Powell và bà Condoleezza Rice. Nh? l?i Marian Anderson nam xua, ngu?i ta d?m ra chi?u dài ti?n b? c?a nu?c M?.

M?t duong c?m th? có tài là Ngo?i Tru?ng Condoleezaa Rice dã có l?i phát bi?u dáng nh? nh?t, trong d? ti?c kho?n dãi các ngh? si nam 2005: “Tôi giã t? âm nh?c vì nh?ng ngh? si du?c vinh danh noi dây - h? là nh?ng ngu?i giúp ta phân bi?t du?c cái gì hay và cái gì tuy?t!”

D? thuong ch?ng nào khi mình dã lên t?i d?nh, mà v?n nhìn th?y m?t d?nh cao hon! Nh?ng d?nh cao ?y dã ghi l?i b?ng ngh? thu?t trình di?n tâm h?n phong phú c?a Hoa K?.

Vào d?u nam, chúng ta thu?ng hay làm nh?ng d? doán trong nam. Mình hãy th? ng?m doán xem cu?i nam nay, Hoa K? s? tuyên duong nh?ng ngh? si nào? Và d?n bao gi? s? có m?t ngh? si trình di?n g?c Vi?t Nam du?c m?i vào Kennedy Center d? du?c Hoa K? vinh danh?