Tạp Ghi Quỳnh Giao: Lâm Tuyền và Giấc Mơ Sông Hồ
Có một số nhạc sĩ sáng tác tương đối ít, mà nổi tiếng ngay nhờ tác phẩm có sắc thái riêng biệt, và nhất là âm điệu phong phú và nhiều màu sắc.
Home
 Qu?nh Giao Có m?t s? nh?c si sáng tác tuong d?i ít, mà n?i ti?ng ngay nh? tác ph?m có s?c thái riêng bi?t, và nh?t là âm di?u phong phú và nhi?u màu s?c. S?c thái riêng bi?t là nghe m?t l?n r?i nh? và c̣n t́m th?y c? “ch? kư” hay “d?u ?n” c?a h? trong cách vi?t nh?c. Có l?, nh?ng nh?c si n?i ti?ng trên th? gi?i t? xua t?i nay d?u nhu th? c?. Nghe Mozart, ta li?n nh?n ra nét nh?c c?c k? trong sáng, ho?c nghe Beethoven là th?y ni?m u u?n, lăng m?n. Nh?c Schubert êm d?m và d?u dàng... d?n “t?i nghi?p” (nhu cách nh?n xét c?a ông anh B?u Minh c?a ngu?i vi?t, m?t tay concert master c?a m?t dàn nh?c Đ?c). Qua d?n Chopin, s?c thái nên tho di?m ?o là di?u d? nh?n ra nh?t. Nh?c cung nhu tho, van, bi?u hi?n cá tính con ngu?i. G?n v?i chúng ta, tho Vu Hoàng Chuong kiêu b?c, hào phóng trong khi Đinh Hùng năo nùng, mê ?o trong mùi huong... Trong tân nh?c, Lâm Tuy?n cung có nh?ng s?c thái riêng. Lăng m?n v?i gi?c mo sông h? ? l?i t? và có nét nh?c trong sáng, v?i giai di?u d? nh?. Lâm Tuy?n n?i ti?ng t? th?p niên 50. H́nh nhu sáng tác d?u tay c?a ông là “To S?u” vi?t trên di?u tango l? lu?t. Đây là ca khúc duy nh?t ông vi?t trên di?u tango và vi?t ? âm giai th? (minor). Các ca khúc khác c?a ông d?u so?n trên cung tru?ng, major. Trong “To S?u”, Lâm Tuy?n dùng h́nh ?nh d? t? âm thanh. “To” ? dây là to dàn, ti?ng dàn d?y màu s?c và mănh l?c, làm tim ta tê tái thuong dau. R?i t? ti?ng to, h́nh ?nh c?a s?i to l?i d?n qua mái tóc ngu?i yêu, ti?ng nh?c là mái tóc!... Lâm Tuy?n vi?t v? mănh l?c da nang c?a nh?c, và chú ư d?n ch?t “s?u” trong nh?c. Trong chuong tŕnh “Tây H?” ngày xua, Hoàng Tr?ng thu?ng giao cho Duy Trác tŕnh bày ca khúc này, v́ l?i ca thích h?p v?i gi?ng nam nh? nhàng và d?y t́nh c?m. Ông th?t có lư. Có l?, m?t ca khúc c?a Lâm Tuy?n du?c yêu thích nh?t là “H́nh ?nh M?t Bu?i Chi?u”, so?n trên di?u slow ch?m răi và tha thi?t cung ré tru?ng. V́ chuy?n do?n có nhi?u n?t cao “g?t”, vi?t thành chu?i dài cùng m?t cao d?, khi?n nhi?u ngu?i không hát rơ du?c l?i và ph?i xu?ng m?t cung (cung dô): Bao nam qua ta s?ng giang h? xa quê nhà Noi xa xôi muôn ư phiêu luu dâng cho d?i. Dù bao nhiêu cay d?ng, d?n làm nát ḷng ta tan nát r?i không doái hoài... Dù bao nhiêu sóng gió, quy?t dem chí tung hoành, s?ng quên h?t bao h?n bên ḷng. H?n tha huong vuong v?n, Bóng ngu?i khu?t ngàn mây, ai bi?t ḷng ta nh?ng khi chi?u tàn... Lâm Tuy?n s? d?ng tây ban c?m H? Uy Di (Hawaiian guitar) r?t thu?n th?c, nh?c c?a ông cung có nh?ng láy lu?n và quăng âm (intervalles) r?ng răi m?m m?i nhu âm s?c c?a lo?i dàn này. Đă có nhi?u ca si tŕnh bày “H́nh ?nh M?t Bu?i Chi?u”, t? M?c Lan, Thái Thanh, Kim Tu?c, Anh Ng?c, d?n Mai Huong và Qu?nh Giao... Theo ư riêng th́ gi?ng Châu Hà th?t thích h?p v?i tác ph?m, nh?t là khi cô tŕnh bày v?i ḥa âm c?a Van Ph?ng. Gi?ng c?a Châu Hà xu?ng th?t th?p ? nh?ng n?t tr?m, m? d?u b?n nh?c: Đàn chim tung cánh xa khu?t m?, chi?u thu luy?n màu thuong nh?... Nh?ng ch? “dàn” và “m?” cô hát th?t tr?m và th?t d?y, nghe nhu l?i m?i g?i quy?n ru và g?n gui. Chúng ta ph?i l?ng ngu?i nghe cho h?t, trong ni?m h?nh phúc... L?i ca c?a “H́nh ?nh M?t Bu?i Chi?u” là do d?o di?n kiêm tài t? Hoàng Vinh L?c vi?t v?i bi?t hi?u là D? Chung. Câu van c?a ông in ngay trên bài hát khi?n ca khúc thêm nét h?p d?n c?a m?t truy?n t́nh, làm thính gi? nh? măi m?i khi nghe bài hát: Anh không gi? trong tay m?t kho tàng hay danh v?ng nào c?. Mà ch? gi? có h́nh ?nh m?t bu?i chi?u, khi n?ng vàng nhu?m mái tóc em. Ng?u nhiên, h́nh b́a c?a b?n nh?c theo trí nh? c?a ngu?i vi?t là h́nh L? Quyên, m?t n? ca si xu?t hi?n m?t th?i gian r?t ng?n d?u th?p niên 50, cô có ḍng máu lai, nên mái tóc trong ?nh nâu hung nhu có chi?u ánh n?ng chi?u... Ca khúc th? hai quen thu?c v?i da s? thính gi? là “Khúc Nh?c Ly Huong” cung du?c so?n theo di?u slow và cung ré tru?ng. Ch? d? “ra di”, “phiêu luu”, “s?ng trên sông nu?c” bàng b?c trong nhi?u tác ph?m c?a Lâm Tuy?n. Du?ng nhu s? khao khát du?c phiêu b?t giang h? (m?t ki?u dáng Nguy?n Tuân) ám ?nh tác gi? r?t nhi?u, h?u h?t l?i ca c?a ông nói d?n u?c mo dó, và u?c mo kéo dài d?n ngày tr? v?: R?i m?t ngày nào ta s? h?i huong. Tr? v? quê xua thêm bao t́nh thuong. Bao con bu?m xua d?n dón c? nhân.V?i bóng thân yêu ngàn d?i ch? mong, mây tr?i bao la... “Khúc Nh?c Ly Huong” th?t ra d? hát hon “H́nh ?nh M?t Bu?i Chi?u” và du?c nhi?u nam ca si tŕnh bày, t? Anh Ng?c d?n Thanh Vu, Nh?t Tru?ng... v́ l?i t? cho gi?ng nam. Nhung ngu?i hát bài này hay nh?t v́ ch?t gi?ng l?nh lót, cao vút và nh?n, l?i là Thái Thanh. Nh?t là khi cô nh?n m?nh ch? “chi?u tà lâm ly”, nghe th?y ?o năo thê thi?t... Trong t?t c? tác ph?m c?a ông, mà chúng ta d?m không quá mu?i ngón tay, th́ “Ti?ng Th?i Gian” có nh?c thu?t cao nh?t. L?i ca r?t d?p cung do D? Chung vi?t càng làm tang giá tr? c?a ca khúc. Bài hát có do?n m? d?u d́u d?t nh?p Í (Boston) trong cung sol tru?ng, t? c?nh dêm mua hiu h?t Mùa Đông, có suong m? buông nh? cùng ti?ng chuông bu?n ngân. Nhân v?t trong ca khúc là ngu?i l? khách d?ng chân bên sông, ch? ngu?i mà không th?y d?n, và nh? l?i cu?c d?i d?m ?m cu dă phai theo th?i gian... Ông tài t́nh chuy?n do?n qua nh?p 4/4, v?i câu nh?c ng?n g?n, nh?p nhàng và có nhi?u syncopes (nh?p ch?i). L?i ca di?n t? n?i tê tái khi nh́n cây lá roi r?ng mà ch?nh nh? t?i nh?ng ngày Xuân dă phôi pha. Đ?ng t? du?i nh́n lên l?u nguy nga, bèn than cho ph?n ḿnh dă bao nhiêu Mùa Xuân qua tr?ng v?ng t́nh yêu... Câu nh?c choi voi d? tr? v? nh?c d? chính nh?p Í, ch?m d?t ? ch? d? “cu?c d?i d?m ?m dă theo th?i gian”. Qu?nh Giao nghe bài hát này l?n d?u qua gi?ng ca c?a cô dào c?i luong mi?n B?c là Kim Chung. Nhi?u d?c gi? có th? ng?c nhiên v́ chi ti?t này! Ch?ng là trong nhà có ngu?i d́ (ch? h? c?a m?) mê xem c?i luong. C? vài dêm th́ bà l?i di d?n r?p Aristo xem Kim Chung và Bích H?p ca di?n. Bà thu?ng di cyclo, thong dong thu th?, v́ dêm Sài G̣n mát m?, chi?n tranh chua lan r?ng, chua có gi?i nghiêm. M?t ngày n?, dang h?c l?p ba th́ ngu?i vi?t du?c b?ng danh d? cu?i tháng. Vui dáo d?, v́ hi?m khi du?c! Ch?y v? khoe m?, khoe d́. H?i mu?n thu?ng cái ǵ, con bé bèn tâu: cho con di coi c?i luong! Th? là ngay t?i Th? B?y hôm sau du?c di xem hát. Cho d?n bây gi? Qu?nh Giao c̣n nh? v? tu?ng “Sóng Nh?c Huong T́nh” c?a doàn Kim Chung. C̣n nh? b? qu?n áo ki?u “huong xa” nhu áo d? h?i mà cô m?c hôm ?y. Nh?ng ngu?i dóng vai hi?n th́ bôi má h?ng th?t d?m, c̣n vai gian ác m?t tr?ng b?ch! Nh? nh?t do?n Kim Chung hát bài “Ti?ng Th?i Gian”, gi?ng cô cao nhung hoi chua, và khi cô lên n?t “mi” cao c?a câu “cu?c d?i d?m ?m, dă theo th?i gian” th?t năo nu?t và chua xót, khi?n tr? con mà cung th?y m?t ḿnh rung rung... Bài này nh?c si Van Ph?ng ḥa âm th?t d?c dáo. Ông dùng c? dàn giây l?n kèn và cung chính ông th?i clarinette do?n intro. Kim Tu?c và Châu Hà hát b?n này tuy?t nhu nhau. Qu?nh Giao ch? ti?c là th?i phong d? c?a n? danh ca Minh Trang, thân m?u c?a ḿnh hát bài này nhu th? nào, ḿnh bé quá không du?c thu?ng th?c. Ch? nghe nh?c si Vu Thành lúc sinh ti?n thu?ng t?m t?c khen m?i khi nghe ai hát cùng ca khúc: “Bài này bà Minh Trang hát vô d?ch, r?t là tân k?!”. Khi Lâm Tuy?n vi?t “Tr? V? Di Văng” th́ ngu?i vi?t c̣n bé l?m, nhung du?c cô M?c Lan k? l?i cho bi?t ông vi?t d? t?ng cho cô. Có l? v́ ḿnh bé nên cô m?i k?, ch? không k? cho ngu?i l?n! Câu hát “Anh thu?ng khóc khi chi?u xu?ng, ḷng nh? nhung tri?n miên” ám ch? cô, v́ tên g?i choi (nick name) c?a cô là Nhung, dù tên th?t là Nga. Ngu?i vi?t suy doán là ông d?a vào ư tho c?a “Ngu?i Em S?u M?ng”c?a Luu Tr?ng Lu, v́ nh?ng câu nhu “t́nh em nhu tuy?t giang d?u núi, t́nh anh nhu sóng dua ngoài khoi”... Ca khúc tr? t́nh này c̣n ai hát hay hon chính M?c Lan! Nh?ng ngu?i yêu nh?c và sành s?i th́ không th? không bi?t d?n ca khúc “L?ng L?” c?a Lâm Tuy?n, m?t ca khúc có l?i t? d?p nh?t c?a D? Chung, cho các thanh niên thi?u n? t? t́nh. Nghe lo?i nh?c ngày nay, không c̣n th?y cách t? t́nh e ?p ?y n?a v́ xă h?i dă d?i khác. Nàng t? dâu t?i dây, gieo s?u Mùa Thu. L?ng nh́n ta du?i hoa, nh́n thôi ch?ng nói, c? sao nh́n ta. R?i ḷng ta t? dó d?m say mo màng, ch́m trong dôi m?t. Ôi dôi m?t nhung huy?n, nh́n ta không nói, chi?u thu êm ái... Có dúng là l?i t? t́nh tha thi?t mà th?m l?ng không? Nh?c ph?m này Si Phú tŕnh bày thành công nh?t. Gi?ng ông nh?, th? th? tâm t́nh. C̣n m?t bài c?a Lâm Tuy?n mà ngu?i vi?t không bi?t và chua bao gi? nghe là bài “Nh?n Ngu?i Vi?n X?”. Toàn th? tác ph?m c?a Lâm Tuy?n qu? là ít, nhung r?t ngh? thu?t và d?c dáo. Vào th?p niên 50, tân nh?c Vi?t Nam m?i ti?n qua ngu?ng c?a “phôi thai”, mà v?i nh?c thu?t v?ng vàng, câu cú có h? th?ng rành m?ch nhu Lâm Tuy?n th́ th?t ra r?t hi?m. Nghe nh?c ḿnh nh?n ra tŕnh d? c?a ngu?i sáng tác. Có h?c nh?c pháp, ḥa âm m?i vi?t du?c nhu th?. Các nh?c tru?ng có tài nang nhu Vu Thành, Hoàng Tr?ng, Van Ph?ng, Nghiêm Phú Phi d?u công nh?n giá tr? nh?c thu?t Lâm Tuy?n và thích thú khi vi?t ḥa âm cho các tác ph?m c?a ông. Gi? dây ng?m l?i th́ qua l?i ca, Lâm Tuy?n và D? Chung cùng nhi?u ngh? si khác c?a th?i d?i ?y d?u mang m?t u?c v?ng phiêu luu. H? mo du?c s?ng ? nh?ng chân tr?i xa cho th?a m?ng sông h?, mà ít ai nghi r?ng ḿnh s? c̣n có ngày ra bi?n, th?t s? ly huong. Và ra di là không tr? v? n?a. Ch?ng bi?t d?o di?n Hoàng Vinh L?c dă có bao gi? xu?t ngo?i chua, nhung Lâm Tuy?n th́ chua h? di kh?i Vi?t Nam. Nam 1975, m?t s? dông ngh? si thoát ra h?i ngo?i, riêng ông v?n k?t l?i. Sau nhi?u nam tù dày, Hoàng Vinh L?c m?t tru?c. Lâm Tuy?n s?ng lây l?t d?n 1997 th́ qua d?i t?i Sài G̣n. Ngày nghe tin ông m?t, Qu?nh Giao và anh Lê Đ́nh Đi?u (cung dă m?t) dang thu thanh chuong tŕnh “Ṿng Chân Tr?i Van H?c Ngh? Thu?t” cho dài VNCR. Hai ngu?i v?i loan tin bu?n t?i thính gi?, và cho phát thanh ca khúc b?t h? “H́nh ?nh M?t Bu?i Chi?u”... Bao nam qua ta s?ng giang h? xa quê nhà Noi xa xôi muôn ư phiêu luu dâng cho d?i... C? Lâm Tuy?n và D? Chung d?u ch? mo nhu th? mà thôi.
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here