Tạp Ghi Quỳnh Giao: Có hai chàng Trương
Truyện cổ tích thì Việt Nam mình có rất nhiều, nhưng hình như lại không nhiều truyện cho thiếu nhi, nếu ta so sánh với kho tàng cổ tích của các nước Âu Châu. Ðiều này thì các nhà nghiên cứu có thể tìm ra và giải thích cho chúng ta và có khi nói đến một thế giới của trẻ thơ rất già của dân mình. Mà hình như, cũng chỉ hình như thôi, truyện cổ tích Việt Nam có nhiều truyện buồn hơn vui. Trong một cột tạp ghi thì cũng chỉ dám lạm bàn đến thế mà thôi!

Home

Qu?nh Giao

 

Truy?n c? tích th́ Vi?t Nam ḿnh có r?t nhi?u, nhung h́nh nhu l?i không nhi?u truy?n cho thi?u nhi, n?u ta so sánh v?i kho tàng c? tích c?a các nu?c Âu Châu. Đi?u này th́ các nhà nghiên c?u có th? t́m ra và gi?i thích cho chúng ta và có khi nói d?n m?t th? gi?i c?a tr? tho r?t già c?a dân ḿnh. Mà h́nh nhu, cung ch? h́nh nhu thôi, truy?n c? tích Vi?t Nam có nhi?u truy?n bu?n hon vui. Trong m?t c?t t?p ghi th́ cung ch? dám l?m bàn d?n th? mà thôi!

Bu?n nh?t có l? chính là truy?n tiên r?ng c?a chúng ta trong kho truy?n thuy?t v? ngu?n g?c dân t?c. N?u dă bi?t r?ng tiên ch?ng th? s?ng v?i r?ng th́ v́ sao l?i l?y nhau, khi có tram con r?i m?i chia tay, d?a lên núi, d?a xu?ng bi?n? Đâm ra, ngay t? kh?i th?y, dân ta dă có m?m chia ly, hèn chi toàn nh?ng chuy?n bu?n!

Bu?n nh?t, chính là chuy?n Truong Chi.

Đây là câu chuy?n éo le c?a hai m?i t́nh, m?t th?t m?t gi?, b? tan trong nu?c m?t khi m?t ngu?i dă ch?t. Ban d?u, nàng M? Nuong dă mê ti?ng hát mà mo d?n ngu?i. Khi g?p anh thuy?n chài có ti?ng hát c?c hay th́ m?i th?y r?ng chàng là ngu?i c?c x?u trai. Nàng bèn t?nh gi?c m?ng m?. Kh?n n?i, khi du?c g?p nàng, Truong Chi l?i say mê M? Nuong, yêu d?n phát b?nh, d?n ch?t. M?i t́nh c?a chàng u?t k?t thành m?t kh?i, m?t trái c?u trong v?t nhu pha lê.

Sau này, kh?i ng?c ?y du?c t?c thành chén, khi M? Nuong rót trà vào chén th́ nghe th?y ti?ng hát xua cùng v?i h́nh bóng c?a ngu?i thuy?n chài cô qu?nh. Gi?t l? thuong c?m c?a nàng roi vào ḷng chén m?i làm tan chi?c chén ng?c. Ch?c là khi dó Truong Chi m?i du?c siêu thoát và d? l?i cho chúng ta m?t chuy?n t́nh th?t d?p.

Tính ra th́ dă có nhi?u ca khúc du?c vi?t v? chuy?n Truong Chi và nàng M? Nuong. N?i ti?ng nh?t là “Truong Chi” c?a Van Cao sáng tác nam 1943, và “Kh?i t́nh Truong Chi” c?a Ph?m Duy vi?t nam 1945. Ngoài ra, Hùng Lân có bài “H?n Truong Chi”, và Anh B?ng có ca khúc “Chuy?n T́nh M? Nuong, Truong Chi”. Đ?y là chua k? t?i k?ch tho c?a Vu Hoàng Chuong và nhi?u truy?n ng?n khác cung du?c d?ng lên t? Truong Chi. M?i t́nh c?a Truong Chi cung g?i h?ng cho ngu?i vi?t, nên 10 nam v? tru?c dă vi?t “T́nh khúc c?a Truong” cho s? Xuân Van H?c nam M?u D?n, nhung d?t câu chuy?n t?i mi?n Đông Hoa K?, gi?a hai ngu?i M? trong th? gi?i ca nh?c ? New York...

Nói riêng v? Truong Chi c?a Van Cao và Ph?m Duy, th́ bài “Kh?i t́nh Truong Chi” c?a Ph?m Duy là lo?i “truy?n k?”, dùng nh?c d? k? l?i cu?c t́nh c?a Truong Chi, trong khi bài “Truong Chi” c?a Van Cao là m?t th? t? truy?n, mu?n tích Truong Chi d? giăi bày n?i cô don c?a ḿnh.

Tuong t? m?t truy?n ng?n c?a nhà van Vu Kh?c Khoan trong t?p truy?n Th?n Tháp Rùa.

Ph?m Duy vi?t Kh?i T́nh Truong Chi trên cung Fa Tru?ng, theo nh?p ba b?n c?a m?t bài luân vu tr?m bu?n. Nét d?c bi?t c?a bài này là d?n vào s? trong sáng, d́u d?t và uy?n chuy?n. Qua do?n gi?a, do?n modulation, ông d?i sang âm giai Th?, man mác u bu?n, cung là lúc truy?n k? d?n khúc M? Nuong nâng chén trà và th?y h́nh ?nh Truong Chi trong ḷng chén...

Ph?m Duy b?t vào truy?n k? v?i l?i ca “Đêm nam xua...” tuong t? nhu cách ta k? chuy?n c? tích, “ngày x?a ngày xua”... “once upon a time...” hay “il était une fois...” C? nhu th?, ông k? ti?p v? cái d?p c?a m?t dêm trang và nàng con gái lăng m?n trên l?u vàng dă th?y ḷng dê mê v́ nh?ng cung Nam Thuong, Nam Ai vang v?ng n?i lên t? b? sông... Nàng dă tuong tu ngu?i ḥ khoan, nu?c m?t hoen màu, tóc ch?y ngàn hàng... Nhung t?i khi g?p chàng... th́ dành tan v? câu ch? mong. L?i ca và nét nh?c th?t óng chu?t, m? mi?u...

Qua do?n hai, Ph?m Duy k? ti?p v? m?i t́nh c?a chàng Truong trên con thuy?n l? loi. Khi trót yêu ngu?i r?i th́ t?i h?n duyên ki?p bao gi? nguôi. Ch? “trót” nhu m?t s? l? d?i, nhu chuy?n không c? ư, m?t éo le c?a d?nh m?nh, khi?n chàng ph?i ôm m?i t́nh d? dang chôn xu?ng dáy sông. Câu hát “duyên ki?p trong cu?c d?i - dem xu?ng noi tuy?n dài - d? thành ng?c dá mong ch? ai” là m?t chuy?n k? r?t d?p. Nam dó, Ph?m Duy m?i ch? 24 tu?i! Và cu?i cùng, nu?c m?t M? Nuong dă “cho chén tan thành l?i, d? thành bài hát ru ḷng tôi”.

Ngu?i nh?c si ch? xu?t hi?n ? ch? cu?i c?a bài hát, nhu d? gi?i thích v? truy?n ca c?a ḿnh...

Ca khúc “Truong Chi” c?a Van Cao th́ hoàn toàn trái ngu?c.

V? nh?c thu?t, ông m? d?u v?i l?i ta thán và nét nh?c u u?n nh? cung Đô Th?. M? Nuong trong ca khúc không là nhân v?t chính. Ti?ng hát và tâm s? c?a chàng Truong m?i là ch? di?m trong l?i t?. Van Cao t? m?t dêm trang sáng và ti?ng hát Truong Chi nh? to vào dêm trang khi?n nàng con gái noi dài các th?y r?o r?c v́ trang sáng l? loi. Trang không l? loi, chính là giai nhân m?i th?y l? loi, và l? loi v́ nghe du?c ti?ng hát Truong Chi. Van Cao d?n t? khách d?n ch?, t? h?u qu? trong ḷng M? Nuong d?n nguyên nhân là s? k? di?u c?a ti?ng hát Truong Chi!

Sau dó là m?t câu r?t ng?n, g?n nhu d?t ng?t, v? cái ch?t câm nín, t?c tu?i c?a Truong Chi: Nh́n xu?ng dáy nu?c sông sâu - thuy?n anh dă ch́m dâu. Đ?y là lúc ta tr? v? th?c t?i c?a Truong Chi - Van Cao, v? n?i cô don c?a ngu?i ngh? si.

Đo?n modulation du?c Van Cao d?i sang cung Fa Tru?ng, nhu n?i t?m t?c, d?n d?p và c? s? gào thét. Đó là ti?ng mua trên con ḍ trang hay ti?ng khóc c?a ngu?i nghe? Đo?n này, khi tŕnh bày, các ca si ph?i hát r?t khô, ng?t câu r?t rơ theo l?i “staccato”, n?u không th́ nghe nhu dang kéo xe ḅ! Sau d?y, m?i k?t thúc ti?ng th? than t?c tu?i dó b?ng m?t câu nhu ngâm tho.

N?u nghe l?i cho k?, ta th?y tâm s? chàng Truong là s? u u?n c?a chính Van Cao. “Ng?i dây, ta gơ ván thuy?n, ta ca trái d?t ch? c̣n riêng ta...” Đây là câu hát thu?c lo?i d?p nh?t và bu?n nh?t trong kho tàng tân nh?c c?a chúng ta.

Câu cu?i, ông chuy?n nét nh?c tr? v? cung Đo Th? và nh?n m?nh d?n thân ph?n nghèo hèn c?a Truong Chi mà ai cung hi?u là tâm s? bi dát c?a chính ông.

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here