Qu?nh Giao

M?y hôm nay con nóng dã d?u. Mùa Hè nhu th? mà g?n tàn.

M?y tu?n tru?c dây, trên tivi m?i t?i còn th?y chi?u qu?ng cáo qu?n áo hay d?ng c? cho h?c sinh “back to school”, chiêu d? cha m? s?m s?a cho con cái vào tru?ng v?i qu?n áo m?i, sách v? m?i. L?i nh? d?n ngày xua, m?i khi t?u tru?ng lòng x?n xang vì không bi?t có g?p l?i b?n cu hay không. Và b?n m?i hay th?y m?i có thân và thích mình nhu nam ngoái không? V? qu?n áo thì mình cung có thêm hai b? du?c m? s?m cho mùa h?c m?i...

Bây gi? thì dã g?n h?t Hè, h?c trò dã di h?c l?i, và mình thì ng?i vi?t t?p ghi v? Hè mu?n, nhu tên m?t cu?n phim Vi?t Nam du?c xem tru?c khi tan hàng nam 1975...

Ngày xua chúng ta h?c ch? n?a bu?i, còn n?a bu?i kia h?c tu các môn chính, ho?c nhà khá gi? thì du?c h?c thêm dàn. Chính vì nhàn nhã nhu th? mà ngu?i vi?t bài m?i có th? v?a h?c ch? ? Gia Long, v?a h?c dàn ? Qu?c Gia Âm Nh?c mà v?n v?a di hát chuyên nghi?p khi m?i có 15 tu?i. Ngày nay thì tr? con còn không có gi? d?... choi n?a, d?ng nói d?n làm chuy?n khác. Và n?u có choi thì trò choi cung khác chúng ta, toàn là choi game trên máy và nói chuy?n b?ng cell v?i nhau, ch? dâu có ch?y ra n?ng nh?y dây, hay lu?m h?t me, hòn bi, hòn cu?i v? choi gi?i gianh!

Không khí h?c du?ng bây gi? cung khác, tuy cung có thi c?, có ra tru?ng, nhung sao không th?y có s? h?i h?p c?a nh?ng mùa thi ngày tru?c.

Tân nh?c Vi?t Nam có nhi?u ca khúc vi?t v? Mùa Hè, nhung trong trí tu?ng c?a ngu?i vi?t có hai bài in d?m nét không phai l?t là “Hè V?” c?a Hùng Lân và “Mùa Thi” c?a Ð? Kim B?ng.

Nh?c si Hùng Lân là ngu?i chuyên vi?t nh?c hùng cho thanh thi?u niên. Ông có vi?t m?t s? ca khúc tr? tình, nhung s? tru?ng v?n là nh?c hùng. V?n là m?t nhà giáo, m?t ngu?i có tính tình mô ph?m và d?o d?c, Hùng Lân dùng âm nh?c d? giáo d?c thanh niên có lòng yêu m?n quê huong d?t nu?c và dân t?c. Các tác ph?m nhu “R?ng Ðông”, “Ti?ng G?i Lên Ðu?ng”, “Kh?e Vì Nu?c”, và nh?t là tuy?t ph?m “Vi?t Nam Minh Châu Tr?i Ðông” dã n?m trên d?u môi gi?i thanh thi?u niên các th?p niên 40-50-60. Bài “Vi?t Nam Minh Châu Tr?i Ðông” du?c bao nhiêu nh?c si uy tín và d?y th?m quy?n nhu Duong Thi?u Tu?c, Lê Thuong, Vu Thành cho là dáng du?c ch?n làm qu?c ca Vi?t Nam hon c?.

Riêng v?i Qu?nh Giao, ngoài lòng ngu?ng m? vì tài âm nh?c và lòng yêu tr?, còn có s? tri ân vì ch?u on giáo d?c và dào t?o c?a ông. Giáo Su Hùng Lân là ngu?i d?y môn nh?c pháp (nh?c lý và ký âm pháp, ch? không ph?i nh?c c?a nu?c Pháp) t?i tru?ng Qu?c Gia Âm Nh?c và K?ch Ngh? ? Sài Gòn. Ông còn gi? ch?c giám h?c th?i k? Giáo Su Nguy?n Ph?ng làm giám d?c tru?ng nh?c. Ngu?i vi?t du?c h?c v?i th?y Hùng Lân t? nam d? t? cho t?i khi t?t nghi?p, và du?c th?y d?c bi?t thuong vì là con bé r?t nghe l?i và k? lu?t c?a th?y.

Hùng Lân r?t t?n tâm và nghiêm kh?c, nên lu h?c trò v?a s? v?a thuong. Cho d?n nay, d?i v?i riêng Qu?nh Giao, th?y Hùng Lân là ngu?i d?y nh?c pháp gi?i nh?t. Th?y dã dào t?o bi?t bao nh?c sinh xu?t s?c và nh?ng ngu?i h?c trò c?a th?y s? không bao gi? quên on và quên phuong pháp gi?ng d?y th?t h?u hi?u mà d? hi?u c?a th?y.

“Hè V?” là ca khúc Mùa Hè d?p nh?t c?a chúng ta. Hùng Lân có bi?t tài vi?t l?i ca nhanh và li?n l?c nhu m?t chu?i h?t trai. Quý d?c gi? c? th? hát l?i r?i s? có c?m giác b?ng b?nh, mênh mông, rào r?t trên sóng c?a áng mây h?ng bu?i s?m mai, c?a m?u xanh ng?c bích noi cành là, c?a m?u phu?ng d? rung rinh ngoài n?ng. Và còn n?a: dám mây tr?ng dùa v?i n?ng, dàn chim én tung cánh do tr?i, du?i thì d?ng lúa vàng nh?p nhàng cao th?p trên su?n d?i. Huong sen thanh n?ng lan theo gió mát. C?nh dã d?p mà nh?c thì lôi cu?n, dìu d?t và trong sáng. Ch? trong m?t do?n mà ngu?i thu?ng th?c nghe du?c ti?ng ve, ti?ng trúc; ng?m du?c mây tr?ng, lá ng?c, chim én, lúa vàng, mà còn ng?i du?c huong thom c?a sen n?ng. Hát c? câu lên d? th?y lòng lâng lâng, thanh thoát. Ngu?i ngo?i qu?c h?c ti?ng Vi?t m?t tram nam có l? cung không th? d?c k?p l?i khi hát ca khúc này.

Tr?i h?ng h?ng, sáng trong trong

Ngàn phu?ng rung n?ng ngoài song

Cành m?m m?m gió ru êm

L?c m?u mây bích ng?c qua màu duyên

Ðàn nh?p nhàng hát vang vang

Nh?c hòa tho dón hè sang...

Bâng khuâng ghe n?ng dùa mây tr?ng

Ðàn chim cánh do tr?i

Phân vân dôi mái chèo l? th?

Thuy?n ai bi?ng trôi

Xa xa l?p lúa d?n cao sóng vàng leo d?c trên d?i

Thanh thanh huong sen n?ng

U?p gió mát khi chi?u roi...

? do?n di?p khúc, Hùng Lân tài tình s? d?ng l?i hát du?i (canon) nên càng làm câu nh?c qu?n quýt li?n l?c nhu tâm tu tác gi? trào dâng v?i c?m xúc ch?a chan tru?c c?nh h?u tình. Ðo?n này du?c hát du?i hay nh?t v?i gi?ng n? câu cao, và gi?ng nam câu tr?m:

Hè v? hè v?

N?ng tung ngu?n s?ng kh?p noi

Hè v? hè v?

Ti?ng ca nh?p phách lên khoi

Ð?u gh?nh su?i mát/ reo vui dào d?t

Ng?p tr?i gió mát/ ven mây phiêu b?t

H?n say ý choi voi, ngày xanh th?m nét cu?i, lòng tha thi?t yêu d?i...

L?i ca c?a “Hè V?” x?ng dáng du?c dùng cho h?c sinh h?c cách hành van v?a trong sáng v?a d?y hình ?nh và m?u s?c.

Bài hát cho d?n nay v?n du?c trình bày, và là m?t trong nh?ng bài h?p ca hay nh?t tân nh?c Vi?t Nam. Ngày xua, trên vô tuy?n truy?n hình tru?c 75, khán gi? v?n còn nh? phong d? c?a c?p song ca Y B?t H?i và Hoàng Huong qua ngh? thu?t diêu luy?n và r?t “an kh?p”. Hai gi?ng quy?n nhau d?n n?i không bi?t ai hát bè ai hát ph?n chính!

Nh?c si Ð? Kim B?ng sáng tác không nhi?u, nhung bài nào ông vi?t cung mang m?t nét riêng bi?t, không l?n v?i ai...

T? “Bu?c Chân Chi?u Ch? Nh?t” cho d?n “Xin Dìu Nhau Ð?n Tình Yêu”, ho?c “Vòng Tay Xin Gi? Tr?n Ân Tình” d?u có nét nh?c khoan thai r?t d?c bi?t c?a ông. Mà dù là vi?t trên nh?p di?u Slow, hay Blues r?t Âu M?, và không theo ngu cung, nh?c Ð? Kim B?ng v?n luôn có hoi hu?ng tình t? c?a nh?c Vi?t Nam. Cung là m?t nhà giáo nhu Hùng Lân, l?i t? c?a Ð? Kim B?ng trau chu?t, g?n gàng mà súc tích.

Th?p niên 60-70 là th?p niên nh?ng ca khúc c?a Ð? Kim B?ng du?c hát d?n nhi?u nh?t, và du?c gi?i yêu nh?c m?n m?.

Nhung, bài hát du?c hát nhi?u nh?t c?a Ð? Kim B?ng là bài “Mùa Thi”. Nh?t là vào d?p Hè. M?i nam, c? d?n Mùa Hè l?i nghe ròng rã bài “Mùa Thi” trên làn sóng di?n, không h?p ca thì don ca... Hi?n tu?ng thi c? ám ?nh c? ngu?i nghe l?n ngu?i hát, vì thu? ?y ngu?i vi?t còn c?p sách di h?c, và... c?p c?p di hát.

Bài hát du?c vi?t vào th?p niên 50, khi tác gi? còn r?t tr?. V?y mà ông dã táo b?o dùng ti?t di?u Swing, r?t m?i và r?t gi?t cho bài này. Không nh?ng dùng nh?p di?u nhún nh?y, tân th?i, ông còn vi?t l?i ca r?t m?i, cho d?n nay chua có bài nào l?i l? và có ch?t “t?u” nhu “Mùa Thi.”

Hôm nay ngày thi, bao nhiêu ngu?i di

Xe! R?n r?p. L?p! tràn ngu?i

Ni?m vui v?n vuong

Thi oi là thi, sinh mi làm chi

Bay! Ngh?n ngào. Bám! ?n ào

Bu?n vui vì mi...

Ðây bao b? m?t cu?i ra nu?c m?t

Than câu: h?c tài thi ph?n (? u).

Ðây bao ti?ng cu?i khúc khích khoe r?ng:

“phen này tao tru?t, thì ai d?u cho!”

Hôm nay còn thi, mai kia còn thi

Ôi! Ð?i d?i, khóc cùng cu?i

Hòa theo mùa thi...

Ð? Kim B?ng dã dùng nh?ng ch? “lóng” c?a h?c sinh d? t? n?i hân hoan, phách l?i c?a ngu?i thi d? (bám), và n?i bu?n b?c ngh?n ngào c?a k? thi r?t (bay) m?t cách tài hoa. Tài hoa v? c? nh?c thu?t khi ông dùng d?u ng?t ? hai ch? “bay” và “bám”, r?i dùng nh?p ch?i (syncope) ? hai ch? “ngh?n ngào” và “?n ào”... nghe ra s? di?u c?t, châm bi?m. Ông vi?t nh?ng câu ”h?c tài thi ph?n”, “phen này tao tru?t thì ai d?u cho!” nhu nói ch? không ph?i là hát. Ngh? thu?t này nghe thì d?, mà vi?t ra thì không gi?n d? dâu.

Ngày xua “Mùa Thi” là m?t bài hát r?t an khách, du?c nhà xu?t b?n Tinh Hoa tái b?n nhi?u l?n. Ca khúc du?c trình bày don ca r?t nhi?u, vì nh?p ch?i và nh?ng câu hát nhu nói nên không d? h?p ca. Nhung vào th?p niên 70, ban h?p ca “B?n Phuong” g?m Qu?nh Giao và ba cô em gái là Vân Qu?nh, Vân Hòa và Vân Khanh (con gái Duong Thi?u Tu?c) dã thu thanh cho trung tâm Tú Qu?nh c?a nh?c si Ph?m M?nh Cuong v?i dàn nh?c c?a anh Nguy?n Ánh 9. Bài h?p ca c?a b?n ch? em du?c thính gi? r?t yêu thích vì bài hát hay, hòa âm hay, và vì ch?t gi?ng còn “con nít” c?a m?y ch? em qu? là thích h?p v?i n?i dung.

Nh?c d?n nh?ng bài hát xa xua b?ng th?y lòng trùng xu?ng, vì n?i luy?n ti?c th?i tho ?u êm d?p, vì hình ?nh ngu?i th?y kh? kính dã m?t, hay vì m?t khung c?nh s?ng nay không còn n?a...