Hát cùng th? gi?i

Khi bu?c vào m?t s? nhà hàng Vi?t Nam, dôi khi chúng ta th?y th?i gian nhu d?ng l?i. Ch? vì l?i du?c nghe các ca khúc ph? thông c?a Pháp vào th?p niên 1965-1975.

Ðây là các ca khúc th?nh hành t?i Sài Gòn trong kho?ng m?t ch?c nam, t? sau 1963 khi các khiêu vu tru?ng du?c m? l?i và “dân tru?ng Tây”, h?c sinh các tru?ng trung h?c Pháp ? trong Nam, tung b?ng “m? ban, m? bùm”, m? party nghe nh?c và nh?y d?m! Ð?y là th?i c?a Richard Anthony, Claude Francois, Adamo, c?a Hervé Villard hay Christophe, c?a Francoise Hardy hay Sylvie Vartan, hay France Gall, v.v...

Gi? dây, b?n ch?c nam sau, du?i n?ng hè chói chang c?a California, ngu?i ta v?n có d?p nghe l?i “Tombe la Neige” c?a Adamo hay “Capri, C'est Fini” c?a Hervé Villard, nên th?y th?i gian nhu dã ng?ng trôi. Có l?, tru?c d?y m?t th? h?, khi Tây dã di và M? dã t?i, các c? c?a chúng ta ngay t?i Sài Gòn v?n còn nghe Tino Rossi hay Rina Ketty, Charles Trénet hay Juliette Greco, và cung th?y r?ng th?i gian dã d?ng l?i.

Khúc hát d?p có khi ch? vì g?i l?i k? ni?m d?p, th? thôi...

Trong không khí thu?ng ngo?n c?a th?i ?y, c?a Sài Gòn nam xua, và c?a th?i nay, chúng ta th?t ra dã nghe nh?c Tây v?i cái tai Vi?t Nam và k? ni?m c?a mình t?i Vi?t Nam. B?t công bi?t m?y khi mình không nh? t?i m?t th? h? nh?c si dã s?m Vi?t hóa nh?c ph? thông c?a ngo?i qu?c.

M?t l?n tru?c, ngu?i vi?t dã nh?c t?i th? lo?i “bán c? di?n” Vi?t Nam, v?i nh?ng danh tác c?a Duong Thi?u Tu?c hay Vu Thành, Cung Ti?n. L?n này, cung là d? g?i nh? m?t th?i gian dã d?ng trong không gian c?a Vi?t Nam nam xua, hãy nh?c t?i th? lo?i “nh?c ph? thông” Vi?t Nam vi?t v?i giai di?u Tây Phuong.

Vào th?i phôi thai c?a nh?c Vi?t, dúng 70 nam v? tru?c, t?t c? các nh?c si c?a chúng ta d?u cách tân nh?c Vi?t khi dùng giai di?u và nh?c pháp Tây Phuong di?n t? nh?ng rung d?ng Vi?t Nam. Trong dòng nh?c c?i cách ?y, v? sau, có nh?ng nh?c si tài hoa dã c? dùng giai di?u bán c? di?n Tây phuong trong ca khúc c?a mình. Sau dó ch?ng ch?c nam, nhi?u nh?c si khác thì du nh?p không ch? giai di?u mà còn c? ti?t di?u c?a nh?c ph? thông Tây Phuong và t?o ra m?t th? lo?i khác.

Ngh? si dã d?n d?u và sáng tác m?nh nh?t theo chi?u hu?ng dó là Van Ph?ng.

Khi m?i vi?t nh?c vào d?u th?p niên 50, ông có nh?ng tác ph?m thu?n túy Vi?t Nam trên giai di?u ngu cung, nhu “Các Anh Ði”, “Trang Sáng Vu?n Chè” ho?c “Nh? B?n Ðà Giang”. Th? r?i càng v? sau ông càng thiên v? nh?p di?u ngo?i qu?c. Cao Nhã v?i ngh? thu?t “bán c? di?n” là bài “Ti?ng Duong C?m”. R?n ràng v?i nh?p Cha Cha Cha là “B?c H?a Ð?ng Quê”. Ð?y ch?t mê ho?c c?a Á R?p là bài “Gi?c M?ng Vi?n Du”. Và không th? thi?u trong các bu?i ti?c tùng khiêu vu c?a gi?i tr? Sài Gòn là bài “Tôi Ði Gi?a Hoàng Hôn” v?i nh?p “slow rock”!

N?u có nghe l?i Adamo và nh?p Tango c?a bài “Vous permettez, Monsieur”, ta cung nên nh? t?i các ca khúc ph? thông c?a Van Ph?ng, hay nh?ng bài Tango b?t h? c?a Hoàng Tr?ng. Nh?ng nh?c si ?y dã cho chúng ta nh?y... nhu Tây mà hát nhu Vi?t Nam, và là Vi?t Nam! Không nh? t?i các tác ph?m này s? làm cái tai mình... nghèo di!

Cung trong dòng nh?c ph? thông Tây Phuong v?i tâm h?n Vi?t Nam, ta không nên quên ngu?i cháu c?a Duong Thi?u Tu?c là Duong H?ng Duy?t. Ông là tác gi? c?a m?t ca khúc b?t h? là bài “Ðu?ng Chi?u”, vi?t v?i di?u blues hiu h?t và d?c quánh t? m?t h?p dêm c?a ngu?i M? da den. Nghe “Ðu?ng chi?u” là ta l?i nh? t?i “Sao dêm” c?a Lê Tr?ng Nguy?n. V?n là h?n tho Vi?t Nam mà qu?n trong khói thu?c c?a m?t nightclub M?, t?i M?. Nh?p di?u kh?c kho?i chán chu?ng c?a “Sao dêm” khi?n chúng ta ti?c cho... Juliette Gréco là bà không bi?t bài này, d? hát và d? thu?ng th?c! Juliette Greco là gi?ng ca tiêu bi?u c?a các h?p dêm Paris th?i “h?u chi?n” c?a Tây.

Th? r?i Sài Gòn bu?c qua th?p niên 70 và gi?i tr? b?ng th?y sôi n?i v?i phong trào sáng tác theo nh?c ph? thông Âu-M?. Ði nhanh nh?t là gi?i trình di?n, nhu Elvis Phuong hay Paolo Tu?n, dã d?m nét Elvis Presley, Paul Anka hay Gene Vincent, Johnny Hallyday. Nhung, n?i ti?p r?t nhanh là gi?i sáng tác nh?c tr?, v?i nh?ng tên tu?i nhu Lê H?u Hà, Tùng Giang, Tru?ng K? hay Nam L?c. Và sau này, t?i h?i ngo?i, có Ð?c Huy dã d?ng r?t v?ng trong dòng nh?c dó.

V?i nh?ng ca khúc c?a Van Ph?ng, H?ng Duy?t, Lê Tr?ng Nguy?n, và nh?ng nh?c si tr? c?a th?i dó, nay dã s?p thành ông, chúng ta dâu có c?n d?ng mãi v?i Adamo hay Hervé Villard!

Có m?t di?u ít ai gi?i thích du?c là sau 1975, ngu?i Pháp v?n hát nh?c Pháp, v?i ca si và nh?c si m?i, nhung nh?ng tác ph?m ?y dã nhu b? chìm sâu, d?t do?n và không th?m vào c?ng d?ng ngu?i Vi?t, dù ? t?i Pháp hay Hoa K?. Hình nhu chúng ta không bi?t và không hát nhu Tây n?a.

“Paris có gì l? không em?” Câu h?i du?c nêu lên mà không có câu tr? l?i. Paris gi? dây hát nhung gì, ngu?i vi?t h?t còn bi?t n?a vì nhi?u ngu?i trong chúng ta cung không còn nghe n?a...

Nhi?u ngu?i trong chúng ta l?i nghe nh?c T?u t? phim ?nh H?ng Kông. Và còn cho chúng ta th?m du?c âm hu?ng dó, thí d? nhu qua bài “Mùa Thu lá bay”. Cung là m?t th? lo?i nh?c ph? thông ngo?i qu?c, l?n này không là nh?c Tây nh?c M? mà là nh?c T?u. Bi?t dâu, n?u ch?u khó theo dõi và nghe k?, mình còn b?t g?p c? nh?c Ð?i Hàn khi phim ?nh x? này dang tràn ng?p nu?c ta và các x? Ðông Nam Á khác.

N?u nh? l?i Tino Rossi hay Vincent Scotte c?a th?i các c?, nh? l?i Adamo hay Francoise Hardy c?a th?i... cùng tu?i, hay nghe l?i Van Ph?ng và Lê Tr?ng Nguy?n, H?ng Duy?t, Hoàng Tr?ng... chúng ta có quy?n ch?n. Mà hình nhu gi?i yêu nh?c hay giai di?u Tây phuong cung dã ch?n. Trong các khiêu vu tru?ng hay trên sàn nh?y, chúng ta d?u nghe và nh?y theo nh?p di?u c?a các ca khúc Vi?t Nam vi?t v?i giai di?u Tây Phuong.

Th?i gian là m?t cái l?c k? di?u và phu phàng nh?t, và th?i gian dã ch?n cho chúng ta các giai di?u ?y. Mình nên nh?c l?i noi dây d? tri ân nh?ng ngu?i sáng tác.