Tạp ghi văn nghệ: G. G. MARQUEZ, Tình yêu thời dịch tả
Nhưng nghĩ là một chuyện, cảm giác thực sự chỉ có khi trải qua mới hiểu được. Lúc bốn mươi tuổi, suy nghĩ khác. Năm mươi - Sáu mươi - Bảy mươi, mỗi một thời kỳ, một cảm giác, một đời sống. Khác biệt.

Home
H́nh nhu, ? m?t lúc nào dó, ngu?i ta hay nghi d?n tu?i già. Nhung nghi là m?t chuy?n, c?m giác th?c s? ch? có khi tr?i qua m?i hi?u du?c. Lúc b?n muoi tu?i, suy nghi khác. Nam muoi - Sáu muoi - B?y muoi, m?i m?t th?i k?, m?t c?m giác, m?t d?i s?ng. Khác bi?t. Nh?ng ư nghi b?t ch?t mà th?i gian tru?c chua h? m?y may có, lúc dó n?y sinh. T́nh yêu và tính d?c là nh?ng câu h?i l?n. ? tu?i già, s? ra sao? B́nh thu?ng hay khác thu?ng? Nh?ng v?n d? ch? m? ra khi v?a d?n tu?i không th?c m?c mà s? d?n. Và t? nhiên, hi?u du?c cái l? tu?n hoàn c?a vu tr?, c?a cơi nhân sinh? G?n dây, tôi có d? m?t dám cu?i khá vui. Và d?c bi?t n?a. Chú r?, m?t c? ông g?n tám muoi. Cô dâu, m?t c? bà trên b?y ch?c. Ti?c cu?i linh d́nh, quan khách dông d?o, l? nghi hôn nhân d?y d?. Trông hai ông bà c? tóc b?c da m?i trao nh?n cu?i và hôn nhau, t? nhiên tôi th?y t́nh yêu vu?t qua tu?i tác th?t dúng. Dù qu? th?i gian g?n c?n, tu?i g?n d?t xa tr?i, con cháu d?y dàn,h? v?n t́m d?n nhau. Ch?c yêu nhau th?m thi?t l?m. M?t ngu?i k? h? yêu nhau t? lúc c̣n tr?, nhung v́ hoàn c?nh không l?y du?c nhau th?i dó. Bây gi?, c? hai góa b?a và d?t l?i b?p ?m h?nh phúc sau nhi?u ch?c nam dang d?... Có ngu?i chia x? v?i ni?m vui c?a hai c? ông c? bà. Nhung cung có ngu?i dè b?u. Th?t già chua trót d?i mà c̣n bày d?t phô truong. Cao tu?i r?i c̣n ham h? ǵ n?a. Sao không l?ng l? d?n v?i nhau mà ŕnh rang làm chi cho thiên h? l?m l?i d? ư!!! Không ph?i nh?ng l?i th? phi ?y hoàn toàn ác ư. Nhung v?i tôi trong thâm tâm, có m?t chút suy nghi. T?i sao l?n tu?i mà không th? k?t hôn m?t cách b́nh thu?ng nhu m?i ngu?i? T?i sao?Tôi th?c m?c... Có ph?i v́ khuôn rào h?p khi?n ngu?i ta có nh?ng vô t́nh ác ư. Quan ni?m v? t́nh yêu ch?ng l? ngo?i tr? v?i ngu?i già? Tôi ch?t nghi d?n m?t ti?u thuy?t c?a Gabriel Garcia Marquez. Y h?t nhu hoàn c?nh c?a nhân v??t trong “Amor En Los Tiempos Del Colèra (T́nh Yêu Th?i D?ch T?)”. Ch? khác là ? dây hai ông bà c? công nhiên l?y nhau. C̣n, nhân v?t trong ti?u thuy?t không d?m lu?c nhu th?. H? ph?i tr?n lánh xă h?i trên m?t chi?c tàu d? chia x? v?i nhau nh?ng ngày hi?m hoi c̣n l?i... Con tàu mang c? hi?u c?a nh?ng ngu?i mang b?nh d?ch t?. Ti?u thuy?t n?i danh ?y c?a G. G. Marquez là câu chuy?n t́nh mê d?m c?a hai ngu?i: Florentino Arisa và Fermina Daxa. Hai ngu?i yêu nhau và d? ư d?n nhau t? bu?i thanh xuân. Chàng th́ con nhà nghèo, con c?a m?t bà bán hàng l? trong khi gia d́nh nàng là m?t nhà buôn giàu có m?i n?i nh? mánh mung gian l?n. H? yêu mhau nhung không l?y du?c nhau v́ b?c tu?ng môn dang h? d?i cung nhu chính b?n thân h? cung có nh?ng ư nghi nông n?i dánh giá tr? con ngu?i qua h́nh th?c bên ngoài và ti?n b?c. Tuy v?y, h? v?n không th? quên nh?ng k? ni?m t́nh yêu v?i nhau su?t c? cu?c d?i. Nàng di l?y ch?ng m?t bác si giàu có con nhà th? phi?t nhung không h?nh phúc ki?u “di bên c?nh cu?c d?i”. C̣n chàng, th?t t́nh nên lao vào nh?ng cu?c phiêu luu c? t́nh ái l?n s? nghi?p. Chàng nh?t d?nh ph?i làm giàu b?ng m?i giá và dă thành m?t ông ch? hăng tàu th?y giàu có nhu v?n mo u?c. Chàng lao d?u vào nh?ng cu?c giao du t́nh c?m và dan díu v?i nhi?u ngu?i dàn bà: t? gái to d?n n? ḍng, t? gái già ch?ng chê d?n gái tr? chê ch?ng. Nhung b?t c? lúc nào và b?t c? v?i ai, cung ch? th?a măn nh?t th?i c?a d?c v?ng. Chàng không th? nào quên Fermina Daxa và ôm ?p m?t d? tính s? cu?i nàng khi ngu?i ch?ng nàng ch?t. Chàng kh?c kho?i ch? d?i lúc dó. Khi ?y c? hai dă trên b?y ch?c tu?i th́ bác si Ucbino De La Cadé t? tr?n. C? hai, v?i s? t?ng tr?i hi?u d?i và v?i d?a v? d?t du?c trong xă h?i, t́m d?n v?i nhau n?i l?i t́nh xua. Dù d?m du?i mê say, dù t́nh c?m càng lúc càng n?ng cháy nhung h? cung không th? nào vu?t qua nh?ng tr? ng?i t? nh?ng ràng bu?c c?a d?i gia d́nh, ho?c nh?ng l? thói quan ni?m c? h?. H? tr?n tránh th? s? thu?ng h?ng s?ng v?i nhau trên m?t con tàu lênh dênh trên ḍng sông Macgodalena. Con tàu mang c? hi?u màu vàng, c?a nh?ng ngu?i mang trong co th? m?m m?ng c?a b?nh d?ch nguy hi?m nh?t: Th? t?... Gabo (tên thân m?t c?a G. G. Marquez) mu?n nói ǵ trong thi?u thuy?t này? Có ph?i, t́nh yêu v?n có dù khi ?y ngu?i ta già c?? Có ph?i, d?nh ki?n ch?t h?p và l?i nói th? phi c?a xă h?i là ng?c tù giam hăm con ngu?i vào trong nh?ng ràng bu?c không th? thoát ra? Trái tim tuy không có tu?i tác nhung trong l? thói thu?ng h?ng v?n có s? khác bi?t gi?a tr? và già, có ph?i? T? m?t ví von, t́nh yêu có ph?i là m?m b?nh th? t?, phát sinh t? nh?ng cu?c s?ng mà giá tr? con ngu?i du?c nh́n ng?m và dánh giá b?ng ti?n b?c d?a v? ch?c tu?c? G. G. Marquez dă v? l?i xă h?i châu M? La Tinh ?nh hu?ng van hóa Tây Ban Nha v?i t?t c? n?ng nàn d?c tính c?a con ngu?i vùng nhi?t d?i... Trong bài vi?t “M?t cu?n ti?u thuy?t du?c vi?t nhu th? nào?”, tác gi? dă th? l? “...Đ?nh b?ng t́m ra gi?i pháp, tôi tr? l?i d?c hai cu?n ti?u thuy?t mà tôi tin r?ng chúng có ích d?i v?i ḿnh. Cu?n d?u tiên là cu?n “Giáo d?c gia d́nh” c?a nhà van Flaubert. Cu?n sách này tôi chua h? d?c trong th?i xa xua khi c̣n mài dung qu?n ? d?i h?c và gi? dây nó ch? giúp tôi s?a ch?a nh?ng ch? t́nh c? gi?ng nhau có th? gây nên nh?ng nghi ho?c không t?t. Nhung, nói cho cùng nó cung ch?ng gi?i quy?t du?c bao nhiêu. Cu?n sách khác mà tôi d?c là ti?u thuy?t “Ngôi nhà c?a nh?ng m? nhân dang ng?” c?a nhà van Nh?t b?n Yasunari Kawabata, cu?n sách mà cách dây ba nam gây ch?n d?ng tân tâm năo ḿnh và hi?n nay v?n là m?t tác ph?m tuy?t di?u. Nhung l?n này nó cung ch?ng ích l?i ǵ cho tôi v́ tôi dang t́m hi?u cách cu x? tính d?c c?a các c? già Nh?t B?n và tho?t d?u nó cung nhu t?t c? nh?ng ǵ thu?c v? ngu?i Nh?t và di nhiên nó ch?ng liên quan ǵ d?n cách th?c cu x? t́nh d?c c?a các c? già ? vùng eo bi?n Caribeen...”. Nhung, tác ph?m khi?n G. G. Marquez do?t gi?i Nobel Van Chuong nam 1982, l?i là “Cien Anơs De Soledad (Tram Nam Cô Đon)”. Th? gi?i c?a truy?n là m?t thành ph? nh? g?i là Macondo, ? bên b? sông c?a vùng Cienega, gi?ng nhu thành ph? Aracataca, noi sinh tru?ng c?a ông. Trong không khí huy?n ho?c d?c s?t ch?t nóng b?ng c?a châu M? La Tinh, nh?ng nhân v?t dă s?ng, dă nghi, dă làm t́nh, dă uu tu mà s? di?n t? dă ch?t l?c d?n ph?n sâu th?m nh?t. ? Macondo, tác gi? tr?i dài ra m?t tram nam truy?n k?, v?i nh?ng m?u nhân v?t có th?t nhi?u tính th?i d?i. Trong nét c? kính có l?n chua chát khôi hài, trong nét lăng m?n có t? chân hi?n th?c. N?n van minh Âu Tây dă pha tr?n v?i truy?n th?ng b?n x? thành m?t h?n h?p d?c s?c. Nh?ng công ty M? Châu l?p nh?ng d?n di?n chu?i b?t ngàn t?o thành nh?ng n?p s?ng khá dô th? cho m?t nét tuong t? c?a nh?ng d?i s?ng ? th? dô Bogota. M?t th? gi?i du?c g?i là th? gi?i hi?n th?c huy?n ?o (magic realism). Nam 1967, v?i “Tram Nam Cô Đon”, G. G. Marquez dă t?o m?t tác ph?m tuy?t tác không th? vu?t tr?i hon n?a du?c c?a van chuong th? gi?i. Nó dă tr? thành m?t bi?u tu?ng cho n?n van h?c Châu M? La Tinh. M?t l?i k? chuy?n k? l? có lúc dă tr? thành m?t cái “mode” cho các nhà van th?i danh trên th? gi?i. Cùng v?i bóng tṛn và nh?ng tài danh c?u th? l?ng l?y, ḍng van h?c v?i nh?ng Octavio Paz, Pablo Neruda, Mario Vasgas Ilosa, Jorge Luis Borges, G.G. Marquez... thành m?t nét d?c s?c cho van minh Châu M? La Tinh. Có ngu?i dă phê b́nh “Tram Nam Cô Đon” t?a nhu m?t con băo nhi?t d?i muôn s?c tuy?t v?i nhung ph?c t?p...”. Cung nhu có ngu?i dă vi?t: “M?t con v?t có th? tri?t lư nhu m?t tri?t gia. Nh?ng h?n ma có th? lên duong gian d? tâm s? v?i ngu?i c̣n s?ng. M?t chính tr? gia tham nhung t?i t? thân th? tan ră nát m?c nhung không bao gi? ch?t. M?t nhân v?t có th? m?c dôi cánh c?a thiên th?n. M?t nhân v?t khác có th? là quái thai d? d?ng v?i cái duôi heo. M?t nhân v?t khác có d?i s?ng dài t?i 199 nam. Và mua, mua roi liên ti?p su?t m?t th? k?. Hay là mua r?i nh?ng dóa hoa vàng xu?ng c? m?t mi?n d?t dai. Đó là nh?ng nét d?c dáo c?a l?i k? chuy?n “hi?n th?c huy?n ?o”. Theo Frank Roh d?nh nghia, hi?n th?c huy?n ?o là m?t t? ng? có t? nam 1925 d? ch? m?t lo?t h́nh ngh? thu?t th? hi?n nh?ng c?nh huy?n ?o ho?c tu?ng tu?ng b?ng nét v? chính xác rơ ràng c?a k? thu?t h?i h?a tài li?u”. Marquez dă áp d?ng trong van chuong, t?o m?t l?i ghi chép biên niên s? kéo dài c? tram nam, t? lúc b?t d?u t?o d?ng m?t lănh d?a d?n lúc b? toàn th? tàn phá b?i con dông băo... b?t d?u là Eden và k?t thúc là Apocalipse. Hi?n th?c huy?n ?o n?i r?ng t? tính ch?t c?a hi?n th?c t?i nh?ng huy?n tho?i mênh mông, v?i nh?ng hi?n tu?ng d?c thù c?a thiên nhiên... Gabriel Garcia Marquez là ngu?i Columbia sinh nam 1928, t?i Aracataca. Ông t?t nghi?p ngành kư gi? t?i Đ?i h?c qu?c gia Columbia ? Bogota và Đ?i h?c Cartagena. Ông hành ngh? kư gi?, vi?t phim. Tác ph?m d?u tiên là t?p truy?n ng?n “La Hojarasca” xu?t b?n nam 1955. G. G. Marquez ch?ng l?i các nhà d?c tài b?o th? th?ng tr? x? Colombia, Laureana Gomez và ngu?i k? v?, tu?ng Gustavo Rojas Pinilla nên s?ng luu vong ? Mexico và Spain. Ti?u thuy?t n?i ti?ng nh?t là Tram Nam Cô Đon mà nhi?u nhà phê b́nh cho r?ng là noi mà nh?ng trác tuy?t c?a Jorges Louis Borges, Cervantes, Frank Kafka và William Faulkner t? h?p l?i...
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here