| Tội làm báo Ðó là tội mà chính quyền Zimbabwe buộc cho ký giả Barry Bearak của tờ New York Times. Nghe tưởng chuyện đùa, nhưng đối với nhiều ký giả trên thế giới, tội làm báo, nhất là làm báo không được chính quyền cho phép, quả là một cái tội tày trời. |
|
Home
|
Lê Phan Đó là t?i mà chính quy?n Trong m?t bài dang trên s? báo ngày Ch? Nh?t c?a t? New York Times, Barry Bearak k? l?i là anh chua t?ng b? b?t và tri?n v?ng b? tù ? Zimbabwe, m?t qu?c gia v?a nghèo nh?t và v?a d?c tài nh?t nh́ trên qu? d?t này, không ph?i là di?u anh u?c mu?n. Nhung anh dă b? b?t và b? cáo bu?c t?i “committing journalism” xin t?m d?ch là “t?i làm báo”. M?t trong nh?ng ngu?i b?t anh, thám t? Dani Rangwani, dă di?n t? t?i tr?ng c?a anh b?ng m?t gi?ng khinh b? “Ông dă thâu th?p, di?n d?ch và ph? bi?n tin t?c.” Và qu? th?t, d?ng tru?ng pḥng c?a New York Times t?i Phi Châu, dă b? b?t qu? tang, ngay ? bàn làm vi?c, trên bàn d?y nh?ng gi?y t?, trong computer c̣n nh?ng bài vi?t g?i v? cho ṭa so?n và trong cellphone c̣n d?y c? nh?ng messages nói chuy?n bài v?. Cung may cho Barry là ? Và sau b?n dêm ph?i n?m sàn xi mang, ph?i b? ti?n ra mua m?t anh cai ng?c d? ki?m m?t t?m m?n không m?c meo, anh và ngu?i b?n b? b?t cùng, nhà báo Stephen Bevan c?a t? The Daily Telegraph c?a Anh, dă du?c dua ra ṭa. Anh và Stephen du?c t?i ngo?i v?i quan ṭa d?t ti?n th? ch?p là 300 tri?u dô la Zimbabwe, tr? giá kho?ng 7 dô la M?. Sau dó, t?i ṭa án x?, Lu?t Su Beatrice Mtetwa bi?n h?, lư lu?n là hai ông ch?ng có t?i ǵ c?. Đ?i di?n v?i hai nhà báo Tây phuong là C?nh Sát Tru?ng Madzingo. Nhung dúng nhu bà lu?t su tiên doán, ông c?nh sát tru?ng không bi?t dùng computer nên b?ng ch?ng duy nh?t c?a ông là m?t bài báo Barry mang theo d? làm tài li?u. Bà lu?t su h?i: “Ai là tác gi? c?a bài báo?” C?nh sát tru?ng lúng túng: Anthony Lewis. “Không ph?i là Barry Bearak! Th? bài báo vi?t lúc nào?” C?nh sát tru?ng càng lúng túng hon: “Vi?t nam 1989”. Cu?c d?i dáp ? ṭa bu?n cu?i d?n n?i th?m phán ṭa so th?m Gloria Takundwa không nh?n du?c cu?i, ph?i v?i dùng v?t áo ṭa d? che m?t. Nhung Lu?t Su Mtetwa nói là hai ông nhà báo Tây phuong dă r?t may là v? này du?c dua ra ṭa so th?m v́ ông Mugabe c̣n quá b?n nên dă b? qua các v? th?m phán ṭa du?i, ch? thay th? các v? th?m phán ṭa trên b?ng ngu?i c?a ông ta. Ṭa băi n?i và hai nhà báo v?i vă r?i Zimbabwe. Câu chuy?n c?a Barry Bearak là m?t t?n bi hài k?ch v?i k?t lu?n vui v?. Nh?ng nhà báo ngo?i qu?c, làm vi?c cho các co quan truy?n thông qu?c t?, có cái may là c̣n có th? b? x? d?c tài mà di. H? có th? b? tr?c xu?t, h? có th? b? c?m c?a không cho vào x? dó n?a, nhung ít nh?t h? có th? ra di. Nhung nh?ng nhà báo ngu?i Zimbabwe th́ không có cái may dó. Đa s? h? dă n?m tù hay ph?i tr?n ra làm báo ? h?i ngo?i. Và nh?ng nhà báo b?n x? khác cung v?y. Đi tù là s? ph?n c?a nh?ng ngu?i nhu nhà báo trên m?ng Bác Si Ph?m H?ng Son, các nhà báo trong câu l?c b? Nhà Báo T? Do nhu Đi?u Cày Lê Hoàng H?i, nh?ng nhà báo nhu Lê Chí Quang, Nguy?n Thanh Giang, Vu Cao Qu?n và c̣n bi?t bao nhiêu ngu?i khác n?a dă di tù ch? v́ mu?n dua ra nh?ng l?p tru?ng d?c l?p. ? Trung Qu?c, câu chuy?n c?a H? Giai, m?t nhà tranh d?u dă s? d?ng nh?ng blog trên Internet d? nói lên s? th?t v? ch? d?, là m?t di?n h́nh. Trong m?t bài chuy?n qua webcam g?i d?n Qu?c H?i Âu Châu, ông nói: “Th?t m?a mai là m?t trong nh?ng ngu?i du?c giao cho nhi?m v? chính t? ch?c Th? V?n H?i B?c Kinh là ngu?i d?ng d?u ngành công an, v?n dă ch?u trách nhi?m cho bao nhiêu vi ph?m nhân quy?n.” Hôm 3 Tháng Tu v?a qua, ông H? dă b? k?t án ba nam ru?i tù và m?t nam qu?n ch? ch? v́ t?i mu?n nói lên s? th?t qua các bài báo ông dua lên Internet. Ph?n ?ng c?a Harare, B?c Kinh hay Hà N?i ch?ng qua ch? là m?t ph?n ?ng di?n h́nh c?a m?t ch? d? d?c tài. M?t nhà báo khác, Serge Schememann, cung trên t? New York Times, nh?c l?i chuy?n Th? V?n H?i Liên Xô nam 1980, khi ông ch?ng ki?n c?nh m?t ngu?i ph?n d?i t́m cách t? thiêu. Schememann k? l?i là h́nh ?nh dó dă t́nh c? du?c m?t du khách may m?n ch?p du?c. C?nh d?u tiên là m?t ng?n l?a và s? s?ng s?t c?a du khách. C?nh th? nh́ là nh?ng xe Volga den thui d? vào qu?ng tru?ng, r?i c?nh ngu?i t? thiêu, m?t ngu?i dàn ông trung niên, b? t?ng vào thùng xe. L?p t?c các du khách ai n?y d?u t́m cách ch?p h́nh quay phim, nhung cung l?p t?c công an ra tay. Các du khách ch? c̣n nh? d?n ng?n l?a và nh?ng cu?n phim dă b? t?ch thâu. May m?n thay cho ngu?i du khách mà cu?n phim Schememann du?c xem, h?n là d?ng xa nên lánh m?t k?p. Công an và m?t v? c?a KGB cung ph?n ?ng không khác ǵ công an và m?t v? c?a B?c Kinh ngày nay. Nh?ng ch? d? d?c tài v?n s? bóng s? vía t?t c? m?i s?. Cái di?u n?c cu?i là Tây phuong nhi?u khi cung có nhi?u ?o tu?ng. Schememann nói là khi h? nh́n vào Trung Qu?c ngày nay và th?y m?t qu?c gia phát tri?n kinh t? noi h? có th? làm an du?c. Nhung h? dâu bi?t là d?ng c?m quy?n v?n không bi?t ǵ v? lu?t choi c?a các ch? d? c?i m? và vô cùng run s? tru?c cái bóng c?a Đ?c Đ?t Lai L?t Ma hay nh?ng ngu?i b?t ph?c ch? d? d?u là m?t ngu?i nhu ông H? Giai, m?t ngu?i Uughur hay m?t nhà su Tây T?ng. Và dó cung là thái d? “l?c quan” hăo huy?n c?a t?p chí The Economist d?i v?i Vi?t Nam trong bài nói v? “Phép l? khác c?a Á Châu”. Sau khi ca t?ng h?t l?i thành qu? kinh t? c?a ch? d?, The Economist k?t lu?n “Ch?ng t?t hon cho nh?ng k? th?a hu?ng di s?n H? Chí Minh du?c l?ch s? nh? d?n nhung là nh?ng ngu?i dă mang l?i ?n d?nh, ph?n vinh và sau cùng, t? do th?c s? cho ngu?i dân Vi?t Nam.” N?u qu? nh?ng ngu?i dang c?m quy?n ? Vi?t Nam bi?t du?c v?y th́ h? là thánh nhân. B?i cho d?n nay trên d?i này chua có ch? d? d?c tài nào t? ư t? b? quy?n l?c. ? Zimbabwe, Robert Mugabe dang làm h?t s?c d? bám l?y chính quy?n. ? B?c Kinh, H? C?m Đào, Ôn Gia B?o h?n s? vô cùng ng?c nhiên khi n?u có ai ḍi chia s? quy?n hành. Nông Đ?c M?nh, Nguy?n Minh Tri?t, Nguy?n T?n Dung và bè d?ng h?n s? cu?i vào m?t The Economist khi d?c nh?ng hàng ch? l?c quan vi?t v? h? dó. Ch?c ph?i ch? d?n lúc t? Economist lâm c?nh b? b?t v? “t?i làm báo” th́ lúc dó h? m?i v? l?. Lê Phan |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here