Hình bên: Hàng ngày, Thu Vi?n Vi?t Nam thu hút kho?ng t? 30 d?n 50 d?c gi? d?n d?c sách và tìm hi?u van hóa Vi?t Nam. Ngoài s? lu?ng trên 50 ngàn cu?n sách, thu vi?n còn gi?ng gi?i, hu?ng d?n các d? tài liên quan d?n l?ch s? và van hóa nên sinh viên, h?c sinh thu?ng lui t?i d? làm bài, tham kh?o tài li?u. Chuong trình m?i c?a thu vi?n là d?ch sang anh ng? các tài li?u l?ch s?, van hóa VN d? gi?i tr? có co h?i tìm hi?u v? c?i ngu?n. (Hình: Vu Ðình Tr?ng/Ngu?i Vi?t)

Vu Ðình Tr?ng/Ngu?i Vi?t

Mu?i nam, s? nam “d?i h?n” trong t? vi có ý nghia r?t l?n trong d?i s?ng con ngu?i. M?i ngu?i có m?t cái nhìn khác nhau trong ch?ng du?ng mu?i nam mình dã tr?i qua. Cái du?c, cái m?t d?u có m?t giá tr? nh?t d?nh trong cu?c s?ng tâm linh, và khi nhìn l?i, con ngu?i hu?ng d?n mu?i nam tru?c m?t v?i nhi?u hoài bão và t? tin hon.

Thu Vi?n Vi?t Nam cung dang nhìn l?i ch?ng du?ng dài khi ho?t d?ng s?p bu?c qua nam th? mu?i v?i nhi?u tran tr? nhu th?. Mu?i nam nhìn l?i, nh?ng ngu?i sáng l?p và di?u hành Thu Vi?n Vi?t Nam c?m th?y h? “du?c” nhi?u hon “m?t”.

T? can phòng nh? t?ng hai c?a m?t khu thuong xá trên du?ng First, thành ph? Santa Ana nam 1999, thu vi?n d?n v? khu ch? Ngu?i Vi?t, góc du?ng Euclid-Westminster v?i di?n tích kho?ng 4,000 sqft.

T? vài ba tram cu?n sách mà các anh em sáng l?p gom góp mãi m?i du?c lúc ban d?u, nay thu vi?n s? h?u trên 50,000 cu?n sách các lo?i cùng v?i hàng ngàn c? v?t giá tr?.

T? 5 ngu?i sáng l?p: Nh?c si Tr?m T? Thiêng, Bác Si Nha Khoa Võ Tr?ng Di, giáo su Tr?m Lam Giang, nhà van Nguy?n Ð?c L?p, nhà báo Du Miên cùng vài anh em van ngh? si góp s?c, nay thu vi?n quy t? du?c vài ch?c thi?n nguy?n viên và hu?ng d?o sinh s?n sàng giúp d? m?i vi?c.

Ðó là m?t s? cái “du?c”. Cái “m?t” dau d?n nh?t là s? ra di c?a nh?c si Tr?m T? Thiêng, m?t trong nh?ng ngu?i sáng l?p Thu Vi?n Vi?t Nam.

Và cu?i cùng, cái tran tr? l?n nh?t c?a thu vi?n là làm th? nào d? ho?t d?ng hi?u qu? hon, ph?c v? c?ng d?ng, nh?t là gi?i tr? nhi?u hon trong vi?c tìm hi?u l?ch s?, van hóa Vi?t Nam.

Mu?i nam nhìn l?i

Không ít l?i xì xào bàn tán khi thu vi?n ra d?i vào Mùa Hè nam 1999. Ngay c? cái tên “Thu Vi?n Vi?t Nam” cung du?c dem ra th?o lu?n ngay trong nhóm sáng l?p. Li?u ch? có vài ba tram cu?n sách thì có x?ng dáng mang tên “Thu Vi?n”? M?t ngu?i không d?ng ý, ngu?i khác ph?n bác, ngu?i n?a ph?n bác l?i... cu?i cùng thì tên “Thu Vi?n Vi?t Nam” du?c t?t c? ch?p nh?n v?i suy nghi theo ki?u “ch? nghia lãng m?n”: Sau này chúng ta s? có vài tram ngàn d?u sách, vài ch?c ngàn sqft... lúc dó nó s? x?ng dáng mang tên “Thu Vi?n Vi?t Nam”!

Qu? th?c, h?i dó, r?t ít ngu?i nghi r?ng thu vi?n s? ho?t d?ng du?c qua nam th? mu?i. Nhìn l?i, m?t s? thu vi?n, phòng d?c sách khác khai truong r?i âm th?m dóng c?a trong nh?ng nam qua m?i th?y du?c thành qu? ho?t d?ng c?a Thu Vi?n Vi?t Nam.

Trong m?t bu?i trò chuy?n v?i phóng viên Nh?t Báo Ngu?i Vi?t t?i Thu Vi?n Vi?t Nam, nhà báo Du Miên h?i tu?ng:

“Nhóm chúng tôi là nhóm nghiên c?u v? van hóa Vi?t Nam. Mu?n tìm hi?u, nghiên c?u thì ph?i tìm d?n thu vi?n. T?i thu vi?n Qu?c H?i Hoa K? hay thu vi?n Cornell mà chúng tôi d?n, sách v? van hóa Vi?t Nam, tài li?u v? chi?n tranh Vi?t Nam có r?t nhi?u nhung h?u h?t du?c vi?t b?ng Anh ng?. Chúng tôi u?c mo có du?c m?t thu vi?n v?i nh?ng tài li?u do ngu?i Vi?t chúng ta vi?t v? d?t nu?c và con ngu?i c?a chính chúng ta. U?c mo d? r?i bu?n vì mình không còn chính ph?, không có t? ch?c, nh?t là anh em van ngh? si h?i dó ít l?m, ph?n dông l?i nghèo khó.”

Chính cái u?c mo cháy b?ng dó làm n?n t?ng cho vi?c thành l?p Thu Vi?n Vi?t Nam.

“Khi ra chúng tôi ch? có ch?ng kho?ng 300, 400 cu?n,” nhà báo Du Miên k? ti?p. “Có 4 k? sách d? chua du?c 1 k?. Nh? d?ng bào thuong, ?ng h? nên ngày khai truong d?n r?t dông, ch? trong vòng hai tu?n l?, sách chúng tôi có du?c ch?a d?y 4 k?. R?i b?n h?u kêu t?i nhà cho c? t? sách nhu nhà báo Ð? Ng?c Y?n.”

Hi?n nay, v?i trên 50,000 cu?n sách trong dó có r?t nhi?u b? sách quý mà d?ng bào trong và ngoài nu?c M? g?i v? bi?u t?ng nhu các b? sách g?c Quân S? Vi?t Nam C?ng Hòa, T? Ði?n Thành Ng?, Ph?t H?c T? Ði?n, T? Phán Phan B?i Châu, L?ch Tri?u Hi?n Chuong Lo?i Chí, các b? s? Vi?t Nam, Truy?n Ki?u vi?t tay, tr?n b? T?p San S? Ð?a, m?t s? tác ph?m vi?t tay c?a nhà van Nguy?n Hi?n Lê nhu Trang T?, Tôi T?p Ti?ng Vi?t, S? Ký c?a Tu Mã Thiên (vi?t chung v?i Gi?n Chi)...

“Nh? d?ng bào thuong...” câu nói chân th?t c?a nhà báo Du Miên khi?n tôi nhìn l?i toàn b? sách báo và c? v?t du?c trung bày t?i thu vi?n. Qu? th?c, có nh?ng th? không th? mua du?c b?ng ti?n nhung l?i du?c d?ng bào trao t?ng vì vi?c làm d?y ý nghia c?a các anh. Thu Vi?n Vi?t Nam dã tr? thành m?t thu vi?n c?a c?ng d?ng, thu vi?n c?a nh?ng ngu?i Vi?t h?i ngo?i mu?n gìn gi? ti?ng m? d? và n?n van hóa Vi?t Nam.

Van hóa Vi?t Nam không ch? th? hi?n trên nh?ng tác ph?m kinh di?n, hay hình v? trên m?t tr?ng d?ng... T?ng hi?n v?t trung bày trong m?t góc b?o tàng t?i Thu Vi?n Vi?t Nam cho ta bi?t r?t nhi?u v? m?t s? giai do?n l?ch s?. Th? h? sau t?i h?i ngo?i s? bi?t du?c gì n?u không du?c t?n m?t nhìn th?y nh?ng c? v?t này. M?i v?t trung bày là m?t câu chuy?n v? l?ch s?, v? van hóa nhu ?ng tr?u b?ng thau trên 100 nam, b? ti?n gi?y t? th?i Pháp Thu?c, B?o Ð?i d?n th?i Ð? I, Ð? II VNCH, d?ng ti?n th?i vua Quang Trung và C?nh Th?nh... M?t s? k? v?t “Th? H? H.O.”, nh?ng d? v?t làm trong t?i tù C?ng S?n, du?c trung bày nhu m?t l?i nh?n g?i cho th? h? sau v? m?t giai do?n bi hùng c?a l?ch s?.

T?m b?n d? âm b?n tr?i tù c?i t?o kh?p Vi?t Nam sau nam 1975 cho ngu?i xem m?t c?m giác r?n ngu?i. Nh?ng d?u ch?m chi chít nhu nh?ng n?m m? tr?i dài t? Nam ra B?c khi?n không ít ngu?i xem không c?m du?c nu?c m?t.

“Bu?c qua nam th? 10, chúng tôi c?m th?y ph?n nào hãnh di?n vì nh?ng công s?c c?a t?t c? nh?ng ngu?i có cùng quan tâm dã xây d?ng du?c m?t thu vi?n tuy nh? nhung tuom t?t, m?t góc b?o tàng tuy khiêm nhu?ng nhung cung ph?n nào giúp cho gi?i tr? tìm hi?u v? ph?n nào l?ch s? nu?c nhà.” Nhà báo Du Miên cho bi?t thêm:

“V?i hai b? sách dã phát hành (C? Tích Vi?t Nam và Bách Vi?t Tiên Hi?n Chí), chúng tôi hi?n d?n n? l?c vào vi?c d?ch hai b? sách trên qua anh ng? d? gi?i tr? có th? d?c và hi?u d? dàng, dó cung là cách lôi kéo các em tìm hi?u van hóa Vi?t Nam.”

Mu?i nam nhìn l?i, v?n còn dó nh?ng khó khan...

“Vi?c luu gi? l?i các tác ph?m quý giá cung hi?n dang g?p khó khan.” Nhà báo Du Miên nói: “Chúng tôi chua có h? th?ng computer d? luu gi? n?i dung nh?ng b?n th?t truy?n, máy scan d? luu gi? hình ?nh. M?y em hu?ng d?o, sinh viên s?n sàng b? th?i gian d? dánh máy hay scan t?ng trang sách d? luu gi? nhung chúng tôi chua có di?u ki?n.”

Bu?c di nào cho Thu Vi?n Vi?t Nam

V?n theo nhà báo Du Miên, d? thu vi?n phát tri?n thì nh?ng ngu?i di?u hành chua d? s?c. Anh nói:

“Mo u?c c?a tôi là tìm du?c 100 m?nh thu?ng quân, m?i ngu?i cho $1 m?t ngày là d? (m?t ngu?i dóng góp $300 m?t nam). N?u nhu có $30,000 m?t nam, tr? chi phí kho?ng $24,000 thì chúng tôi cung còn du?c kho?ng $6,000. S? ti?n còn l?i dó có th? dùng d? mua thêm sách v?, b?o qu?n sách, c? v?t... Hi?n có kho?ng 40 m?nh thu?ng quân dang giúp d?, chúng tôi hi?n dang c?n 60 ngu?i n?a.”

Mu?i nam dã trôi qua, thu vi?n này dã tr? thành tài s?n chung c?a c?ng d?ng, ch? không ph?i c?a riêng ai. T?ng cu?n sách, t?ng hi?n v?t trung bày là c?a t?t c? chúng ta mà các anh ch? nh?n trách nhi?m b?o qu?n. Không ai có quy?n mua bán gì v? nh?ng cu?n sách, nh?ng c? v?t t?i dây. Chúng là nh?ng tài s?n vô giá, m?t ch?ng nhân c?a l?ch s?, m?t bài h?c sinh d?ng v? s? phát tri?n xã h?i Vi?t Nam. Nhu th?, m?i ngu?i chúng ta d?u có chung m?t trách nhi?m gìn gi? và b?o qu?n chúng. Nhà báo Du Miên cho bi?t:

“Chúng tôi s?n sàng d? c?ng d?ng hay cá nhân nào quân tâm ki?m tra ho?t d?ng, ki?m tra tài chánh thu vi?n d? bi?t r?ng chúng tôi làm vi?c ch? vì mu?n b?o t?n n?n van hóa Vi?t nam. N?u quý v? th?y dây là chuy?n dúng và c?n thi?t thì xin quý v? cùng giúp chúng tôi có kh? nang ho?t d?ng.”

M?t bu?i chi?u t?i Thu Vi?n Vi?t Nam, ngu?i m? d?t cô con gái kho?ng 16, 17 tu?i bu?c vào v?i nh?ng bu?c chân nh? nhàng nhu s? phá v? không gian yên tinh ? dây. C? hai di vòng qua khu b?o tàng và bà m? hình nhu v?a di v?a gi?i thích cho cô con gái t?ng món c? v?t. Cô gái tr? say sua và ng?c nhiên nhìn ng?m và th?nh tho?ng l?i ng?t l?i m? nhu mu?n h?i thêm. M?t hình ?nh th?t d?p và tôi ch?c r?ng ngu?i m? mu?n truy?n l?i cho con mình m?t chút h?n thiêng c?a dân t?c qua nh?ng c? v?t ? dây b?ng nh?ng câu chuy?n.

Cung trong bu?i chi?u hôm dó, tôi g?p du?c hai d?c gi? v?i hai cái nhìn khác nhau v? ho?t d?ng c?a thu vi?n. Anh Nguy?n L?c, m?t d?c gi? thu?ng xuyên c?a thu vi?n cho bi?t:

“Tôi d?n d?c sách t?i thu vi?n t? d?a ch? cu. Ð?a di?m m?i khang trang hon r?t nhi?u và tôi nghi thu vi?n dáp ?ng du?c nhu c?u d?c sách c?a d?c gi?. Tôi thu?ng nghiên c?u Ph?t pháp, mà ? dây tôi có th? tìm d? m?i tài li?u c?n thi?t. Thu vi?n nhu m?t ‘Tàng Kinh các’ thu h?p vì h?u nhu các chùa, các t?nh xá in kinh di?n d?u g?i t?ng thu vi?n.”

Anh Hoàng Tu?n chia s? c?m nghi:

“Thu vi?n có nhi?u tài li?u v? l?ch s?, chi?n tranh Vi?t Nam, m?t s? c? v?t giá tr?. Tôi th?y th?c s? Thu Vi?n Vi?t Nam là m?t noi r?t quý c?a ngu?i Vi?t, nhung n?u du?c l?n hon thì càng hay, s? có ch? trung bày nhi?u hon. N?u nói dáp ?ng nhu c?u thì có l? thu vi?n chua dáp ?ng du?c, theo tôi là do thi?u kinh phí. Nhung có còn hon không vì n?u không có thu vi?n thì chúng ta s? ch?ng có gì c?.”

Tôi c? nghi mãi l?i anh Tu?n khi ra v?. Ðúng nhu v?y, n?u không có Thu Vi?n Vi?t Nam thì chúng ta không có gì c?, con em chúng ta s? không du?c nhìn th?y t?n m?t nh?ng c? v?t g?n li?n v?i l?ch s?, van hóa Vi?t Nam, nh?t là nh?ng k? v?t trong cu?c chi?n v?a qua. Nhung n?u có thu vi?n mà chúng ta không cùng nhau gi? và phát tri?n thì m?t ngày không xa, chúng ta cung s? m?t t?t c?.

“M?t di van hóa, m?i th?c s? là m?t nu?c.”

Vài nét v? Thu Vi?n Vi?t Nam

Nhân Ái Foundation là m?t t? ch?c ho?t d?ng b?t v? l?i, thành l?p nam 1995. Ban sáng l?p: Nh?c si Tr?m T? Thiêng (quá c?), bác si nha khoa Võ Tr?ng Di, giáo su Tr?n Lam Giang, nhà van Nguy?n Ð?c L?p và nhà báo Du Miên. Mùa Hè nam 1999, m? c?a thu vi?n và b?o tàng Vi?t Nam.

Thu vi?n m? c?a hàng ngày t? 12 gi? trua d?n 6 gi? chi?u, ngh? ngày Ch? Nh?t và các ngày l?. V?i phòng h?p 120 ch? ng?i, thu vi?n còn là noi thu?ng xuyên t? ch?c các bu?i sinh ho?t ra m?t tác ph?m, trình di?n van ngh?, thuy?t trình, h?i th?o hoàn toàn mi?n phí cho các h?i doàn và cá nhân trong c?ng d?ng.

V?i tr? s? kho?ng 4,000 sqft, thu vi?n ph?i ch?u ti?n mu?n ph? 1,200 M? kim và các chi phí linh tinh t? nhân viên thu?ng tr?c cho d?n di?n, di?n tho?i, kho?ng 800 M? kim. T?ng c?ng, hàng tháng thu vi?n c?n có 2,000 M? kim d? duy trì ho?t d?ng. Su?t 9 nam qua, ngoài m?t s? m?nh thu?ng quân dóng góp, chi phí ho?t d?ng thu vi?n do các thành viên trong ban sáng l?p ch?u trách nhi?m chi tr?.

Ngoài vi?c c?t gi? trên 50,000 cu?n sách in tru?c nam 1975 t?i mi?n Nam Vi?t Nam và sau nam 1975 t?i h?i ngo?i, thu vi?n còn có m?t b?o tàng nh? v?i các suu t?p th? công ngh?, d? c? Vi?t Nam.

Bên c?nh thu vi?n có Trung Tâm Nghiên C?u Van Hóa Vi?t Nam. Ðã xu?t b?n hai công trình: C? Tích Vi?t Nam, tr?n b? 3 cu?n (1,100 trang) do giáo su Tr?n Lam Giang k?. B? truy?n c? tích này dã du?c t?ng mi?n phí cho các trung tâm Vi?t Ng? ? h?i ngo?i. D?ch và chú thích c? s? Bách Vi?t Tiên Hi?n Chí, b? sách mà ngu?i Trung Hoa dã gi?u nh?m hon 500 nam qua. Thu Vi?n Vi?t Nam dã tìm ra b?n g?c, tra c?u, so sánh và kh? công chú thích ngót 10 nam m?i hoàn thành tác ph?m to l?n này.

Ngoài m?t s? tác ph?m s?p s?a ?n hành nam 2008, ban Tu Thu thu?c Trung Tâm Nghiên C?u Van Hóa Vi?t Nam dang chu?n b? d?ch sang Anh ng? m?t s? công trình liên quan d?n l?ch s?, van hóa Vi?t t?c d? dáp ?ng nhu c?u tìm hi?u c?i ngu?n c?a l?p tr? sinh ra và l?n lên t?i h?i ngo?i.

V?i 9 nam ho?t d?ng liên t?c, thu vi?n m? c?a ph?c v? d?ng bào hàng ngày, m?i ngu?i d?u nhìn th?y s? c?n thi?t c?a thu vi?n trong c?ng d?ng. Vi?c qu?n tr? tài chánh c?a thu vi?n trong su?t 9 nam qua minh b?ch, rõ ràng. M?c tiêu chi phí gi?i h?n vào vi?c mu?n ph? và ti?n luong nhân viên, di?n và di?n tho?i, v?i m?c t?i da 2,000 M? kim m?i tháng. M?i chi tiêu d?u th?c hi?n b?ng ngân phi?u rõ ràng và báo cáo chi ti?t trong các b?n tin sinh ho?t c?a thu vi?n. Nhân d?p m? r?ng vi?c chuy?n d?ch sang Anh ng? các tài li?u và sách có liên quan d?n l?ch s?, van hóaVi?t Nam dành cho gi?i tr?, Thu Vi?n Vi?t Nam kính mong du?c s? ti?p tay dóng góp tài chánh t? các thân h?u, m?nh thu?ng quân.

Nhu trong 9 nam qua, chúng tôi kêu g?i m?i ngu?i dóng góp m?i ngày 1 dô la. Thu vi?n c?n 100 m?nh thu?ng quân m?i d? ngân kho?n ho?t d?ng. Hi?n nay, con s? m?nh thu?ng quân vào kho?ng 40 ngu?i, do dó, ban sáng l?p ph?i gánh chi phí còn l?i.

Danh sách ân nhân b?o tr? thu vi?n du?c niêm y?t t?i thu vi?n và trang tr?ng in vào t?t c? các sách, báo do thu vi?n ?n hành và luu gi?. M?i dóng góp d?u có biên nh?n và du?c tr? thu? theo lu?t d?nh.

M?i dóng góp xin d? tr? cho “Nhân Ái Foundation” và g?i v?:

Thu Vi?n Vi?t Nam: 10872 Westminster Ave., Suite 214&215, Garden Grove, CA 92843

N?u tr? b?ng credit card hay bank account qua PayPal, xin ghi tr? cho:

nhanaifoundation@verizon.net

(Vào paypal.com d? du?c hu?ng d?n cho information và “send money”)

(Ngu?n: Thu Vi?n Vi?t Nam)