Trần Chánh Chiếu mở đầu lối viết “Roman” ở Nam kỳ

Trần Chánh Chiếu mở đầu lối viết “Roman” ở Nam kỳ Ở Chợ Lớn có một ngôi chợ đầu mối chuyên hàng bán sỉ mang tên chợ Trần Chánh Chiếu. Sau năm 1975 cùng với những đổi thay ở Sài Gòn, ngôi chợ Trần Chánh Chiếu bị di dời ra ngoài Bình Ðiền, quận Bình Chánh. Tuy nhiên tới nay một số tiểu thương Sài Gòn-Chợ Lớn vẫn tìm đến ngôi chợ cũ Trần Chánh Chiếu làm điểm giao dịch, liên lạc với bạn hàng cũ để tiếp tục buôn bán...
Home Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết. Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003 Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai. Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn Trường Áo Tím Sài Gòn ngày xưa Giáo Dục Sài Gòn khởi đầu với chữ Nho. Pháp chiếm Sài Gòn vào năm 1858, thiết lập giáo dục chữ quốc ngữ năm 1878, Nho học Sài Gòn chấm dứt từ đấy! Có thể chia Nho học Sài Gòn thành 4 thời kỳ. Tôi đọc Thảo Trường Thảo Trường viết để “để đời”, ông đã nói như vậy. Cái để đời, tôi tin rằng không phải chỉ là một cái danh, mà là để đời một hay nhiều bằng chứng, trong tư thế người viết, chứng nhân, nạn nhân, người dấn thân trọn vẹn, và giữ được mình trọn vẹn đến bây giờ. Một sự toàn vẹn sau cùng của nhân cách, trớ trêu thay, lại hiện hình từ những miểng vụn đau thương trải nghiệm trong đời sống. “Thu nhớ Hoàng Sa” quy tụ rừng thơ Việt Giới làm thơ, đọc thơ, yêu thơ Việt Nam khắp thế giới đã tụ họp về Ðại Hội Thi Ca Quốc Tế kỳ 6, do Hội Thơ Tài Tử Việt Nam Hải Ngoại tổ chức từ 12 đến 14 Tháng Chín vừa qua tại nhà hàng Paracel Seafood, Westminster. “Thu nhớ Hoàng Sa” quy tụ rừng thơ Việt Giới làm thơ, đọc thơ, yêu thơ Việt Nam khắp thế giới đã tụ họp về Ðại Hội Thi Ca Quốc Tế kỳ 6, do Hội Thơ Tài Tử Việt Nam Hải Ngoại tổ chức từ 12 đến 14 Tháng Chín vừa qua tại nhà hàng Paracel Seafood, Westminster. Chuyện nhà văn Phần đông bây giờ, anh em nhà văn hải ngoại muốn in sách thì phải tự bỏ tiền túi ra in, rồi nhờ các nhà phát hành như Tự Lực hay Văn Bút phát hành giúp, bán trước trả sau, cũng như gởi bán ở các nhà sách như ở miền Nam Cali như Tú Quỳnh, Tự Lực, Văn Nghệ, Văn Khoa. Sách bán chạy thì gởi tiếp, còn nếu nằm ụ thì cố chờ. Có nhà văn than thở: “Sách bán không hết cất giữ ở gara hàng mấy năm, dù chỉ in từ 500-1000 cuốn là cùng. Gara chật chội, mối mọt ăn hư sách, lại bị vợ con cằn nhằn là dành chỗ gara không có chỗ đậu xe, nên phải bỏ vào thùng rác, thấy mà đứt ruột nhưng cũng đành”. Hương áo trắng Ðồng Khánh là ngôi trường nữ trung học, đẹp, vang bóng Huế một thời. Nơi đây, từ áo tím xưa đến những thời áo trắng, mỗi thế hệ đều làm nổi bật hương sắc và tên những bông hoa. Trong tôi, cây lá, cỏ xanh tươi, bướm trắng, những cặp mắt nhỏ bé hồn nhiên, tiếng chim hót, những nụ cười tươi sáng trong nắng thu, toàn thể là cả dòng sông êm đềm, là màu thời gian, sau cùng sự liên tưởng làm tôi nhớ nghĩ đến từng trang sách nhẹ nhàng của nhà văn Khái Hưng với cuốn tiểu thuyết tựa: ÐẸP. Nhân ngày giỗ, nhớ tác giả “Hình như là tình yêu” Thời gian đi quá nhanh. Mới đây là đã đến ngày giỗ Hoàng Ngọc Tuấn. Tháng Bảy, trời đang hạ, nhưng ở quê nhà, chắc đang mùa mưa. Và thời tiết ấy, chắc làm những trang truyện ngắn Ở một nơi ai cũng quen nhau” hay “Hình như là tình yêu” thêm đậm đà và lãng mạn hơn. Chuyện thời thơ ấu Khi tôi viết những dòng này thì tro cốt của cha mẹ tôi đã ở một nơi nào đó rất xa, hay không còn trên thế gian này nữa. Tôi vẫn tin rằng đã có một lúc nào đó thuở sinh thời hay sẽ có một lúc nào đó ở cõi vô cùng mẹ bước đến ngồi cạnh cha. Có thể mẹ sẽ mỉm cười, hoặc không mỉm cười, hoặc chỉ yên lặng nghe cái hơi ấm áp của cha dần dần chạm vào người. Cái hơi ấm áp ấy mỏng manh như một làn khói sau cùng còn vướng vất trên mặt sông, như lớp sương mịn bốc lên từ cánh đồng ẩm ướt, như ánh nắng rụt rè của một ngày mới. Và bạn cũng tin với tôi như thế. Phải không? Trường hợp Nguyễn Khải, Phản Tỉnh: Giả? Thật? Nguyễn Khải (1930-2007) là một nhà văn mà con đường sáng tác đã đi theo thời sự một cách rõ nét. Khi miền Bắc đang có phong trào hợp tác hóa nông nghiệp, ông có tiểu thuyết “Xung Ðột”, “Mùa Lạc”. Một người học toán dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Du Bà Thảo Nguyễn, một cựu học sinh trường Trưng Vương và cựu giáo sư Toán trường nữ trung học Gia Long Saigon, sẽ ra mắt tập “Ðọc và Dịch Thơ Chữ Hán của Nguyễn Du”, vào lúc 2.30pm ngày Chủ Nhật 28 Tháng Chín 2008 tại nhật báo Người Việt. Không những chỉ là dân học toán, bà Thảo cũng là người chưa từng học Hán Văn trước khi biết đọc thơ Nguyễn Du do các vị khác dịch ra tiếng Việt... Một người học toán dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Du Bà Thảo Nguyễn, một cựu học sinh trường Trưng Vương và cựu giáo sư Toán trường nữ trung học Gia Long Saigon, sẽ ra mắt tập “Ðọc và Dịch Thơ Chữ Hán của Nguyễn Du”, vào lúc 2.30pm ngày Chủ Nhật 28 Tháng Chín 2008 tại nhật báo Người Việt. Không những chỉ là dân học toán, bà Thảo cũng là người chưa từng học Hán Văn trước khi biết đọc thơ Nguyễn Du do các vị khác dịch ra tiếng Việt... Vũ Hoàng Chương Ôi! Sơn Nam Kể về những nhà văn miền Nam có thể bắt đầu bằng những tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh. Ông đốc phủ sứ này có số lượng tác phẩm khá đồ sộ, khoảng trên dưới hai ba chục cuốn. Trong lúc chữ Quốc ngữ mới phôi thai, viết những chuyện tình ở cái xã hội miền Nam thời Pháp thuộc như Hồ Biểu Chánh thật là quá hay - những chuyện về người nghèo - về những hương chức thôn xã - về cảnh cường hào ác bá nông thôn đã làm nhiều người đọc mê mẩn đến rơi nước mắt. Rồi tiếp theo là Phú Ðức, Sơn Nam, Bình Nguyên Lộc, Lê Xuyên , những tên tuổi nhà văn miền Nam được ghi nhận là “có tầm cỡ.” Nước mắt thầm lặng Thúy ngồi đó, im lặng nhìn Tân không một cảm xúc trên mặt. Tự nhiên, Tân thấy thật xa lạ với người vợ đã có hai mặt con với mình. Muốn đổi câu chuyện, chàng hỏi đến tình hình của hai đứa con mà Thúy cho biết chúng đã vượt biên và đã tới đảo. Hoài Thanh, văn nô hay phê bình gia chân chính? Trong nền văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa, người phê bình văn học đóng vai trò của một ‘búa rìu” để răn đe những người bước đi chệch khỏi hướng đã được định sẵn. THƠ GIAO YÊN Chiếu Cà Mau Ngày xưa cứ vào độ cuối năm, lúc lúa ngoài đồng vừa nặng hột và trời bắt đầu hơi se lạnh, thì ở làng quê Lục Tỉnh xuất hiện mấy người Miên “đội chiếu Cà Mau trên đầu”, đi vào từng xóm rao: “Chiếu... hôn! Chiếu... hôn!” Không ai biết ai mà họ bán chịu, Tết trở lại thâu tiền! Men lối cỏ thơm đi Mỗi khi trở về tham dự các sinh hoạt tại tu viện Lộc Uyển, những ai đã được học hỏi với Thầy Giác thanh, thường lên núi Yên Tử để thăm tháp tưởng niệm Thầy. Nhiều người nhớ thầy thì thiền hành quanh vườn hoa ở giữa tăng xá Vững Chãi để tưởng niệm, vì biết những cây cỏ trong vườn đều đã được ít nhiều “hưởng” một chút tro của nhục thân thầy. Sau khi thị tịch 49 ngày, tro của thầy đã được chia ra để rắc bón cây tại Lộc Uyển và tại Làng Mai, theo ý nguyện của người đã giải thoát. Tác giả Thảo Nguyên ra mắt tác phẩm "Đọc và Dịch Thơ Chữ Hán của Nguyễn Du" Người ta thường nhắc đến Nguyễn Du qua “Truyện Kiều” viết bằng thơ Nôm lục bát mà thường quên đi Nguyễn Du còn cả một kho tàng văn chương chữ Hán với khoảng 250 bài thơ Ðường, Ngũ Ngôn hay Tứ Tuyệt. Tác giả Thảo Nguyên ra mắt tác phẩm "Đọc và Dịch Thơ Chữ Hán của Nguyễn Du" Người ta thường nhắc đến Nguyễn Du qua “Truyện Kiều” viết bằng thơ Nôm lục bát mà thường quên đi Nguyễn Du còn cả một kho tàng văn chương chữ Hán với khoảng 250 bài thơ Ðường, Ngũ Ngôn hay Tứ Tuyệt. Văn tế tử sĩ và tù nhân VNCH bỏ mình trong trại tập trung của cộng sản Tạp Ghi Quỳnh Giao: Hope là Hy Vọng Ðiều mà ít ai để ý, Bob Hope sinh tại nước Anh, và trở thành di dân đời thứ nhất tại Hoa Kỳ khi mới lên năm. Ông đến như một tia sáng mặt trời đã sưởi ấm những ngày u tối và để lại tiếng cười khiến người khác không bao giờ thấy tuyệt vọng. Giờ đây, hãy nghe lại bài Buttons and Bows và nhớ đến Bob Hope, thì thấy rằng đời ta chưa đến nỗi nào! Lần giở từng trang sách Có ai còn nhớ những ngày mà cả miền Nam sôi động lên vì phong trào đốt sách, giam cầm văn nghệ sĩ của bạo quyền khi bọn họ vừa chiếm được cả giang sơn. Hai mươi năm văn học miền Nam bị thiêu hủy trong sắt máu. Từng đoàn học sinh thắt khăn quàng đỏ đi vào tận từng nhà để thu góp sách vở và mang đi tiêu hủy thiêu đốt. Bài thơ nhớ mãi Hồi tôi mười lăm tuổi, học đệ tứ của trường Trung Học Trần Cao Vân, Tam Kỳ. Tôi có dịp may là đọc được các tạp chí Sáng Tạo của một người anh học trên tôi những bốn, năm lớp cho mượn. Tôi thấy hồn mình như bay bổng. Bởi vì, lúc đó, tôi chỉ đọc các tuần san như Phụ Nữ Ngày Mai, Phụ Nữ Diễn Ðàn của chị tôi mua, tôi đọc như một giải trí của tuổi thiếu niên chứ không biết giá trị văn học là gì. Nên khi đọc được những bài trong Sáng Tạo, tôi thấy mình như ở một thế giới khác, thế giới của chữ nghĩa, của văn chương. Vườn thơ Bình Thuận Văn chương Hoa Kỳ qua John Updike và Philip Roth: tự kỷ, biệt lập? Có hai nhà văn Hoa Kỳ mà mấy năm gần đây năm nào cũng được chọn trong “final list” những nhà văn có hy vọng trúng giải. Ðó là Philip Roth và John Updike. Có dư luận cho rằng ông Horace Engdahl cho rằng nhận xét văn học đầy chất tự kỷ và biệt lập bắt nguồn từ nhận xét về hai nhà văn Hoa Kỳ nổi tiếng này. Philip Roth thường viết nhiều về đời sống chung quanh mình, ở môi trường đời sống văn học và đại học, cũng như những kinh nghiệm về tình dục của người Mỹ gốc Do Thái. Còn John Updike thì lấy đề tài từ những người Hoa Kỳ da trắng trung lưu theo đạo Tin Lành. Triển lãm hội họa “Tandem Solo” của Ann Phong và Nguyễn Việt Hùng Sự Thật chỉ có Một Nhà Thơ Nguyễn Chí Thiện Lời người viết: Người Bạn Trần Phong Vũ đã viết đủ trong “Nghĩ về Nguyễn Chí Thiện” (NV số 8339 ngày 6 Tháng Mười 2008), nhưng Trần huynh chưa đề cập đến những “chung quanh, đằng sau Nguyễn Chí Thiện”, bài nầy vì thế được viết nên. Xin lỗi với quý độc giả nếu phải đọc lại thêm một lần những nội dung về người/việc mà bài viết của Trần Phong Vũ đã nêu ra. Tất cả chỉ do ý hướng muốn nói rõ ra sự việc mà thôi. Lái Thiêu với người Sài Gòn xưa Năm xưa, có bao chàng trai người Minh Hương bỏ tiền ra mua cho được chiếc giường lèo với ước mong cưới được những cô con gái Việt hương sắc ở Lái Thiêu? Không ai biết. Có điều tôi biết chắc là người Sài Gòn xưa mong cuối tuần đi Lái Thiêu đổi gió và ăn trái cây, nhứt là cứ độ từ tháng 5 đến tháng 8, là mùa trái cây ở Lái Thiêu chín rộ. Lái Thiêu với người Sài Gòn xưa Năm xưa, có bao chàng trai người Minh Hương bỏ tiền ra mua cho được chiếc giường lèo với ước mong cưới được những cô con gái Việt hương sắc ở Lái Thiêu? Không ai biết. Có điều tôi biết chắc là người Sài Gòn xưa mong cuối tuần đi Lái Thiêu đổi gió và ăn trái cây, nhứt là cứ độ từ tháng 5 đến tháng 8, là mùa trái cây ở Lái Thiêu chín rộ. Thư độc giả "Chuyện từ thiện" Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%. Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng! Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp. Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ. Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này. Cha chặt tay con gái Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua. Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu. Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên) Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu. Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên) Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu. Tê giác còn sót ở Việt Nam Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng. Cụ Phạm-Đỗ Thành Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa Cụ Bà Trương Thị Cầm KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa $350,000 cặp bao tay của Michael Jackson	Nam Son Tr?n Van Chi ? Ch? L?n có m?t ngôi ch? d?u m?i chuyên hàng bán s? mang tên ch? Tr?n Chánh Chi?u. Sau nam 1975 cùng v?i nh?ng d?i thay ? Sài Gòn, ngôi ch? Tr?n Chánh Chi?u b? di d?i ra ngoài Bình Ði?n, qu?n Bình Chánh. Tuy nhiên t?i nay m?t s? ti?u thuong Sài Gòn-Ch? L?n v?n tìm d?n ngôi ch? cu Tr?n Chánh Chi?u làm di?m giao d?ch, liên l?c v?i b?n hàng cu d? ti?p t?c buôn bán... * Tr?n Chánh Chi?u (1867-1919) lúc sanh ti?n du?c g?i là Ph? Chi?u (theo ch?c hàm Tri ph?). Gilbert Chi?u xu?t thân là d?i di?n ch? qu?c t?ch Pháp, tr? thành nhà trí th?c yêu nu?c ch?ng Tây, nhà doanh nghi?p dân t?c, nhà chánh tr?, nhà báo, ch? bút, nhà van. ? v? trí nào ông cung g?n mình vào noi m?nh d?t sanh ra và nuôi du?ng ông l?n thành Ngu?i. Tr?n Chánh Chi?u vi?t báo vi?t van có bút hi?u là Ðông So, Quang Huy, K? Lân Các, Gilbert Chi?u, Nh?t Thang, Tr?n Thi?n Trung. Trong m?c dích c?i hóa xã h?i, v?i tu cách là ngu?i làm báo, làm van ông thu?ng vi?t báo, vi?t sách ch? trích chánh sách c?a Pháp ? Nam k?, c? d?ng ngu?i Vi?t dùng hàng n?i hóa và kêu g?i dân chúng lo khu?ch truong kinh t?, xây d?ng n?n van hóa m?i (dân t?c). Tr?n Chánh Chi?u th?c s? dã làm d?y lên phong trào ch?ng Pháp khá sôi n?i vào th? k? XX ? Nam k?. Tr?n Chánh Chi?u là m?t trong ít ngu?i Nam K? thu?c th? h? d?u tiên có di?u ki?n di tham các noi trong d?t nu?c v?i tu cách ngu?i di du l?ch theo ki?u Tây phuong; d?c bi?t là ông có di?u ki?n di ra th? gi?i Tây phuong! Do v?y Tr?n Chánh Chi?u là nhà van s?m có nh?ng trang vi?t, b?ng ch? Qu?c ng?, ghi chép l?i nh?ng gì tai nghe m?t th?y. Nay g?i là du ký. Du ký lúc b?y gi? là th? lo?i m?i, mang n?i dung hi?n th?c, th? hi?n b?ng th? ngôn t? van chuong-ngh? thu?t, nh?m tái hi?n m?t cách trung th?c hình ?nh cu?c s?ng con ngu?i, nh?ng danh lam th?ng tích, c?nh v?t, vân vân mà ngu?i du l?ch dã “m?t l?n di không có d?p tr? l?i!” Chúng ta l?y làm lý thú khi d?c l?i nh?ng trang “du ký” c?a Tr?n Nh?t Thang. Nh? dó h?u th? chúng ta có th? hi?u hon v? l?ch s?, xã h?i, phong t?c t?p quán, vân vân ? nh?ng noi mà tác gi? di qua, trong giai do?n t? cu?i th? k? XIX d?n nam 1945, b?ng ch? Qu?c ng? so khai! Nhu là Huong C?ng Nhon V?t, du?c in ? Sài Gòn nam 1909. Trong t?p “du ký” n?y Tr?n Nh?t Thang dã k? v? cu?c du l?ch c?a ông sang Huong C?ng, qua dó chúng ta bi?t du?c v? cung cách làm an, buôn bán c?a dân b?n d?a - ngu?i Tàu Huong C?ng, khác ngu?i Tàu Ch? L?n. “Ngu?i Qu?ng Ðông tr?i sanh chính là ngu?i buôn, quan buôn ch?c s?c, giàu bán di?n viên, nghèo bán qu?n áo, th?y th?y có l?i thì mua, m?i m?i có l?i thì bán. M?i ti?m có t? hi?u riêng, dây ti?m thu?c Tru?ng Th? Ðu?ng, dó ti?m bông Mai Huê Lý, các nhà d?u c?t m?t cách b?ng nhau, không dám ló lên cao hon ngu?i ta vì s? r?ng di có d?ng nh?m chang (cung còn d? doan). Có m?t cái th?ch th?t hai l?u chuông cao l?m. Xa xa th?y có nhi?u nhà vuông xây cao lên không nóc, d?y là ch? Ði?u Ðuong ti?m c?m d?. Ngu?i ngo?i qu?c m?i d?n t?nh thành th?y ti?m c?m d? m?t du?ng tu?ng là chùa mi?u, m?t du?ng tu?ng là thùng ciment d? ch?a nu?c. Bên phuong Âu Châu m?y ti?m c?m d? là ch? d? d? gi?c c?u c?p cho k? túng r?i. Ai d?n dó l?y làm h? th?n hay che m?t gi?u tay, ch? bên Tàu không ph?i v?y, ch? Ði?u Ðuong là ch? buôn bán cho vay d?t n?, ch? ?y cung là ch? d? tr? d? quý báu c?a các nhà hào h?, vì bên Tàu nhi?u d?ng an cu?p gi?i l?m, quan dân d?u kinh kh?ng. Ti?m c?m d? cho vay, c?m d?t, c?m nhà du?i 10 lu?ng thì tam phân l?i, song d?n tháng ch?p thì ch? còn 2 phân. Trên 10 lu?ng thì c? hai phân làm h?ng. Có nhi?u khi th?y k? nghèo qua dông thiên thì c?m d? m?c mát, chu?c d? m?c ?m ra mà dùng, d?n thu, h? thì c?m d? m?c ?m, chu?c d? m?c mát ra... Nhu là Du ký Choi B?i Lãng Phí, Tr?n Chánh Chi?u vi?t dang trên L?c T?nh Tân Van, nam 1907, ghi chép ngày T?t ? Sài Gòn d?u th? k? XX. “Theo t?c ông bà d? l?i, h? mãn m?t nam thì an T?t m?t l?n ?y cung là ph?i. Sao tôi th?y h? t?i ngày ?y, ai ai cung d?t pháo, d?ng nêu, treo bùa t? tung ngu hoành, dánh dáo dánh qu?n t?i b?y b?a, r?i nào me, nào lú (theo Hu?nh T?nh C?a, dánh me là gây an thua trong cu?c choi ti?n, còn lú là ‘cu?c con nít’ dùng ti?n mà dánh d?); bài cào, xóc dia, t? tôm d? th?. Th?m chí có ông an T?t r?i thì bán nhà bán c?a, n? réo tru?c n? réo sau. Ðã b?n nhu?c l?i dãi d?a (bi?ng nhác) v?y thi bi?t ch?ng nào mà giàu có nhu ngu?i ta d?ng.” * ? Vi?t Nam tru?c dây ngu?i ta hi?u van chuong là van tho, phú, l?c ch? không ph?i tho, k?ch, ti?u thuy?t nhu phuong Tây hay ? ta ngày nay. Ngu?i ta quen hình dung van chuong là van v?n hon là van xuôi”. Theo Van h?c VN 1900-1930, Tr?n Ðình Huou& NXB Giáo D?c, Hà N?i, 1963: Ðúng nhu v?y, ? Nam k? t?i Truong Vinh Ký ít có ai bi?t vi?t van xuôi b?ng ch? Qu?c ng?, nên “nhà báo l?n” n?y m?i ra thông tri d?y ngu?i ta vi?t van Qu?c ng?. Thông tri vi?t: “...Các th?y c? m?i tu?n hay là n?a tháng ph?i vi?t nh?ng chuy?n mình bi?t t?i ch?, t?i x? mình nhu: - Chuy?n an cu?p, an tr?m. - B?nh ho?n tai n?n. - S? r?i ro, c?p b?t, s?u an. - Cháy ch?, cháy nhà. - Mùa màng th? nào? - T?i s? ngh? nào th?nh hon, vân vân.” (Theo thông tri dang trên Gia Ð?nh Báo s? 3 ngày 28 Tháng Giêng 1870) Truong Vinh Ký là ngu?i d?u tiên dua ra khái ni?m vi?t bài van xuôi, và chính ông dã khuy?n khích t?ng l?p trí th?c duong th?i vi?t van xuôi g?i dang Gia Ð?nh Báo. T?i Tr?n Chánh Chi?u, qua cu?c thi vi?t van có tên là Qu?c Âm Thí Cu?c công b? trên Nông C? Mín Ðàm, cho th?y chính ông là ngu?i m? d?u l?i vi?t “Roman”: - Ð? tài: Ti?n Can báo h?u, V? vi?c tình... Ngu?i Lang sa g?i là Roman, t?c là l?y trí thông minh mà d?t ra m?t truy?n. - Di?n d?n m?t cu?n ch?ng 50 trang gi?y l?n. - Truy?n chia ra 3 ph?n: Ph?n nh?t (g?y d?u, can nguyên...) ph?n nhì (ân oán, sanh s?, tr?n ai...) ph?n ba (hòa hi?p, ân báo oán...) - Ph?i gi? d?ng l?c d?. - Ð?t ti?ng thu?ng, thanh nhã, d? hi?u, không du?c dùng chuy?n d? doan, vân vân. Xem nhu v?y “Ð?n t?i th?i Gilbert Tr?n Chánh Chi?u, vi?t lúc n?y không don gi?n ch? là vi?t m?t bài van mà dã là sáng tác ti?u thuy?t. Quan ni?m c?a Gilbert Chi?u v? cách vi?t cung không h? khác v?i Truong Vinh Ký, khác chang là vi?c nó du?c g?i dích danh là Roman có d? dài 50 t? gi?y l?n trong dó b?t bu?c n?i dung có m?t c?t truy?n rõ ràng. Tr?n Chánh Chi?u không g?i Roman là ti?u thuy?t, nhung nh?ng khuôn m?u ông d? ra cho cu?c thi, sau n?y s? tr? thành cách th?c sáng tác ua thích c?a các nhà van Nam b? trong bu?i d?u khai m? th? lo?i ti?u thuy?t c?a n?n van h?c hi?n d?i Vi?t Nam.” (Ti?u thuy?t Nam B?&Nguy?n Kim Anh ch? biên) Các ph?m c?a Tr?n Chánh Chi?u tru?c tiên dã dang t?ng k? trên báo Nông C? Mín Ðàm, Công Lu?n Báo, L?c T?nh Tân Van; r?i v? sau m?i xu?t b?n thành sách, ph? bi?n trong công chúng r?ng rãi kh?p Nam k?. Trong l?ch s? có th? nói Nông C? Mín Ðàm là m?nh d?t cho các “nhà van” kh?i d?u s? nghi?p du?i d?ng Feuilleton - truy?n vi?t nhanh dang t?ng k?. Và Nông C? Mín Ðàm dã s?n sinh ra các nhà van tài danh ? Nam k? trong dó có Tr?n Thi?n Trung-Tr?n Chánh Chi?u. Tác ph?m c?a Tr?n Chánh Chi?u b?y gi? r?t du?c ngu?i Nam k? tán thu?ng, nhu là: - Ba ngu?i Ng? Lâm Pháo Th?. Ph?ng d?ch theo Les Trois mousquetaries, dang trong L?c T?nh Tân Van, 1914. - Gia Ph?. D?ch Livre de Famille, Sài Gòn, 1917. - Hoàng T? Anh Hàm Oan. Phát Toán, Libraire Imprimeur, Sài Gòn, 1910. - Huong C?ng Nhon V?t. Du ký, Sài Gòn, 1909. - Lâm Kim Liên. Ðang trên Nông C? Mín Ðàm t?a là T? Thu?t, t? s? 208, 30 Tháng Tu 1907. - Minh Tân Ti?u Thuy?t. T?p h?p các bài báo, Sài Gòn, 1912. - Th?t Kim Ngu. Truy?n B?y Con Cá Vàng. Kh?i dang trên Nông C? Mín Ðàm t? s? 276, 29 Tháng Giêng 1907 d?n s? 282, 19 Tháng Ba1907, (ký tên là Lâm Mai Danh so?n). Impr. Saigonnaise Royeur&, Rue Catinat, Sài Gòn, 1911. - Th? Máy Bay. Imp. F. H. Schneider, Sài Gòn, 1910. - Ti?n Can Hâu Báo. Ph?ng d?ch Le comte Monte Cristo c?a A. Dumas. Ðang trên L?c T?nh Tân Van, 1907. Imp. De l' Union, Nhà in Nguy?n Van C?a, 1914. - Van Ngôn T?p Gi?i. Biên kh?o. Tr?n b? 20 cu?n. Imp. Moderne S. Momtégout, Sài Gòn, 1915. N?i ti?ng nh?t là tác ph?m Hoàng T? Anh Hàm Oan g?m 54 trang. Tác gi? Tr?n Thi?n Trung-Tr?n Chánh Chi?u không ghi th? lo?i sáng tác, nhung qua l?i t?a, Tr?n Thi?n Trung kh?ng d?nh là truy?n: “truy?n n?y, tuy là ?o thuy?t, song theo cu?c d?i thu?ng tình thiên h? h?ng có nhu v?y luôn”... “so?n ra m?t b?n nói v? vi?c trong x? mình, dùng ti?ng t?m thu?ng cho m?i ngu?i d? hi?u d?ng” và k?t thúc b?ng “thi?n ác dáo d?u chung h?u báo”. Truy?n Hoàng T? Anh có nhi?u h?i, m?i h?i t? 1 d?n 7 trang, trên d?u m?i h?i có câu theo ti?ng Hán, tóm n?i dung c?a h?i nhu các truy?n Tàu. Trong Hoàng T? Anh, Tr?n Thi?n Trung d?t ra m?t câu chuy?n x?y ra ? Ch? L?n, Sài Gòn, Tân Ð?nh v?i các nhân v?t chánh nhu Hoàng T? Anh là cô gái nhà nghèo nhung xinh d?p s?ng v?i m? ? ngo?i ô Sài Gòn. Nhu Bà Thiên H? v?n gia dình có cha sanh th?i làm quan án sát, khi Tây chi?m Sài Gòn gia dình ph?i v? quê sanh s?ng và ph?i l?y ch?ng là con c?a ngu?i làm ngh? lái buôn ghe b?u tên Tr?n Th?i Lai; hai ngu?i có v?i nhau 2 con, c?u Hai Tr?n Th?i Th?ch, cô Ba Tr?n Kim Tiên... Bà Thiên H? thuong Hoàng T? Anh bèn dem v? nhà nuôi d?y, cho h?c n? công gia chánh; càng ngày cô càng d?p có nhi?u ngu?i d? ý, nhung cô v?n nh? thuong ngu?i b?n trai hàng xóm thu? còn ? nhà quê tên Lý H?u V?n... Tr?i qua nhi?u gian truân, T? Anh b? hàm oan ph?i vào lao lý. Sau du?c minh oan, T? Anh g?p l?i cha là Nguy?n Phú Quý. K?t thúc truy?n, T? Anh cùng ngu?i yêu cu là Lý H?u V?n nên v? ch?ng, c? hai du?c cha cho hu?ng gia tài nên giàu có. * Tr?n Chánh Chi?u, Gilbert Chi?u xu?t thân là d?i di?n ch? qu?c t?ch Pháp, tr? thành nhà trí th?c yêu nu?c ch?ng Tây, nhà doanh nghi?p dân t?c, nhà chánh tr?, nhà báo, ch? bút, nhà van. ? v? trí nào ông cung g?n mình vào noi m?nh d?t sanh ra và nuôi du?ng Ông l?n thành Ngu?i. Ð?c bi?t, Tr?n Chánh Chi?u là nhà van m? d?u cho l?i vi?t truy?n theo Roman c?a Tây, nay g?i là Ti?u thuy?t. Little Saigon, ngày 17 Tháng Chín nam 2008 tranvannamson@gmail.com Trân tr?ng gi?i thi?u hai tác ph?m m?i và d?c s?c c?a Nam Son Tr?n Van Chi:** 1- Nhân V?t Mi?n Nam, M?t Th?i Vang Bóng, Van M?i xu?t b?n nam 2008, giá $17 USD. 2- Món Ngon Mi?n Nam Xua Và Nay, Van M?i xu?t b?n nam 2008, giá $14 USD. Quý d?c gi? mu?n có ch? ký c?a tác gi? xin h?i: - T?i front desk báo Ngu?i Vi?t, trong ngày và gi? làm vi?c. - ? xa xin liên l?c v?i tác gi?: (310) 493-0682 (Cell) ho?c: tranvannamson@gmail.com.
Powered By Nguoi-Viet Online