Trần Mộng Tú, thi sĩ Việt Nam đầu tiên vào sách giáo khoa trung học Mỹ
Nếu quý vị mở cuốn sách giáo khoa dậy văn chương “Glencoe Literature” do nhà xuất bản McGraw Hill ấn hànhõ, quý vị sẽ thấy một bài thơ của một thi sĩ Việt Nam dịch sang tiếng Anh đi song song với bài diễn văn nổi tiếng của Tổng thống Abraham Lincoln trong thời Nội chiến Mỹ, tại bãi chiến trường Gettysburg. Đó là bài thơ của Trần Mộng Tú, The Gift in Wartime, nhan đề tiếng Việt là “Quà Tặng Trong Chiến Tranh.”

Home
Bài c?a Cao La N?u quư v? m? cu?n sách giáo khoa d?y van chuong “Glencoe Literature” do nhà xu?t b?n McGraw Hill ?n hành, quư v? s? th?y m?t bài tho c?a m?t thi si Vi?t Nam d?ch sang ti?ng Anh di song song v?i bài di?n van n?i ti?ng c?a T?ng th?ng Abraham Lincoln trong th?i N?i chi?n M?, t?i băi chi?n tru?ng Gettysburg. Đó là bài tho c?a Tr?n M?ng Tú, The Gift in Wartime, nhan d? ti?ng Vi?t là “Quà T?ng Trong Chi?n Tranh.” Hai tác ph?m trên du?c dem ra d? d?y h?c sinh môn van chuong Hoa K?. Trong ph?n th? ba c?a cu?n sách giáo khoa, vi?t v? van chuong th?i k? n?i chi?n Nam B?c ? M? và sau cu?c n?i chi?n, các nhà so?n sách giáo khoa c?a công ty Glencoe - McGraw Hill, r?t thông d?ng trong các tru?ng trung h?c ? M? dă có sáng ki?n dem bài tho Tr?n M?ng Tú, qua b?n d?ch Anh ng? cho h?c sinh nghiên c?u song song v?i bài di?n van tr?m hùng c?a Abraham Lincoln, so sánh cách dùng ch?, cách ch?n h́nh ?nh, nh?ng ư tu?ng trong m?i bài c?a hai tác gi?. Đây là m?t kinh nghi?m van chuong quư báu mà các h?c sinh M? du?c hu?ng khi ti?p xúc v?i m?t thi si ngo?i qu?c d? th?y h?u qu? c?a chi?n tranh trên tâm h?n m?t ph? n? Vi?t Nam cung mang nh?ng tính ch?t nhân b?n và sâu s?c không khác ǵ v? t?ng th?ng mà t?t c? m?i ngu?i M? d?u quen thu?c. Có l? sau này h?c sinh Vi?t Nam khi h?c v? van chuong th?i n?i chi?n Nam B?c ? th? k? 20 cung s? có co h?i nghiên c?u bài tho c?a Tr?n M?ng Tú. Tr?n M?ng Tú dă c?ng tác v?i Nh?t báo Ngu?i Vi?t t? lâu, nhung ch? tham gia tr?c ti?p và liên l?c thu?ng xuyên v?i ṭa so?n khi ch?p nh?n làm ch? bút Ph? N? Gia Đ́nh Ngu?i Vi?t, xu?t b?n nhu m?t tu?n báo t? cu?i nam 2002. V́ thi?t tha b?o v? ph?m ch?t c?a t? báo, Tr?n M?ng Tú dă d? ngh? m?i tháng ch? nên làm m?t s?, do dó Ph? N? Gia Đ́nh Ngu?i Vi?t dă tr? thành m?t nguy?t san. B?n ch?t là m?t nhà tho ch? không ph?i nhà báo, nhung Tr?n M?ng Tú dă thích ?ng nhanh chóng v?i nhi?m v? ch? bút t? Ph? N? Gia Đ́nh trong lúc cu ng? t?i Seattle, ti?u bang Washington vùng Tây B?c Hoa k?, mà ṭa so?n d?t t?i Westminster, mi?n Nam California. Trong bài S? Táo Bà, dang trong Ph? N? Gia Đ́nh Ngu?i Vi?t s? T?t Giáp Thân, Tr?n M?ng Tú dă dùa c?t v?i t́nh tr?ng ph?i bay di, bay v? gi?a hai ti?u bang Washington và California trong công vi?c làm báo. Bài S? Táo Bà này cho th?y m?t khuôn m?t m?i c?a Tr?n M?ng Tú, nhu m?t nhà tho trào l?ng, nh́n th? s? v?i dôi m?t hài hu?c! Nhung b?n ch?t c?a Tr?n M?ng Tú là m?t nhà tho tr? t́nh. Bài tho “Quà T?ng Trong Chi?n Tranh” là m?t thí d? tiêu bi?u. Tru?c bi?n c? tháng Tu nam 1975, Tr?n M?ng Tú dă làm tho trong khi c̣n di h?c cung nhu khi b?t d?u làm vi?c cho Assciated Press, m?t hăng thông t?n ngo?i qu?c ? Vi?t Nam. Sau khi sang M? t? n?n, d?c g?a dă d?c tho và van Tr?n M?ng Tú trên các t?p chí van chuong c?a ngu?i Vi?t ? nu?c ngoài nhu Van, H?p Luu, Van H?c, Th? k? 21, v.v. Các tác ph?m c?a Tr?n M?ng Tú thu?ng du?c chép l?i và dang trên báo chí ti?ng Vi?t ? kh?p th? gi?i. Nam 1990 nhà xu?t b?n Ngu?i Vi?t dă ?n hành tuy?n t?p tho d?u tiên c?a thi si t?a là “Tho Tr?n M?ng Tú.” B?n nam sau, t?p chí Th? K? 21 in t?p truy?n ng?n và tùy bút, nhan d? “Câu Truy?n C?a Lá Phong.” Hai nam sau, t?p chí Th? K? 21, cung là m?t ?n ph?m do công ty Ngu?i Vi?t sáng l?p nam 1989 và ti?p t?c nuôi du?ng d?n ngày nay, dă in tuy?n t?p tho th? nh́ v?i t?a d? “Đ? Em Làm Gió.” Nam 1999 nhà xu?t b?n Van Ngh? dă in t?p truy?n ng?n khác, “Cô Rom, và Nh?ng Truy?n Ng?n.” Bài tho “Quà T?ng Trong Chi?n Tranh” du?c vi?t ? Vi?t Nam, khi thi si c̣n r?t tr?, t? nh?ng xúc d?ng tru?c cái ch?t c?a m?t chi?n si quân l?c Vi?t Nam C?ng Ḥa, ngu?i yêu d?u c?a cô, sau dó dă du?c dang trên các t?p chí kh?p noi ? h?i ngo?i. L?n d?u tiên hai bài tho v? chi?n tranh c?a Tr?n M?ng Tú xu?t hi?n trong th? gi?i van chuong qu?c t? vào nam 1990, dang trong “Vision of War, Dream of Peace,” (Vi?n ?nh chi?n tranh: Gi?c mo Ḥa b́nh.) Đó là “The Gift in Wartime”(Quà T?ng Trong Chi?n Tranh) và “ Dream of Peace” (Gi?c Mo Ḥa B́nh) c? hai du?c d?ch sang Anh Ng? do Vann Phan, m?t kư gi? cung c?ng tác v?i Nh?t báo Ngu?i Vi?t. “Vision of War, Dream of Peace” là m?t tuy?n t?p Tho c?a các N? Quân nhân và Y Tá ph?c v? trong quân d?i M? vào th?i k? chi?n tranh Nam-B?c Vi?t Nam.Cu?n sách ra m?t t?i Washington DC vào ngày C?u Chi?n Binh, Veteran’s 11 tháng 11 nam1990 B?n d?ch bài tho The Gift in Wartime du?c in vào American Literature textbook do nhà xu?t b?n sách giáo khoa l?n nh?t ? M?, Glencoe/Mc.Graw-Hill phát hành nam 1999, trong các chuong v? van h?c M? trong th?i N?i Chi?n Nam B?c M?. Tho Tr?n M?ng Tú du?c gi?i thi?u cho các h?c sinh so sánh v?i bài di?n van n?i ti?ng The Gettysburg Address c?a T?ng Th?ng Abraham Lincoln. Bài di?n van do T?ng th?ng Lincoln d?c ngày 19 tháng 11 nam 1863 trong d?p khánh thành m?t nghia trang cho các t? si t?i chi?n tru?ng Gettysburg , ti?u bang Pennsylvania. Tru?c ông, m?t chính tr? gia và nhà hùng bi?n n?i ti?ng dă nói su?t 2 gi?; d?n lu?t Lincoln ông ch? nói trong ṿng 2 phút. Sau bu?i l?, các nhà báo tu?ng thu?t không ai nh?c d?n nh?ng l?i Lincoln nói, nhung d?n d?n dân t?c M? dă nh?n ra dó là m?t tác ph?m van chuong b?t h?, xu?t phát t? t?m ḷng c?a m?t nhà lănh d?o v?n r?t ghét chi?n tranh nhung ph?i d?n d?u nu?c M? trong m?t cu?c chi?n b?t d?c di và dă thành công trong vi?c b?o v? m?t qu?c gia th?ng nh?t v?i nh?ng lư tu?ng t? do, b́nh d?ng. Câu nói du?c c? th? gi?i ngày nay nh?c l?i nhi?u l?n k?t thúc bài di?n van ca ng?i các chi?n si dă hy sinh d? m?t “chính ph? c?a dân, do dân, và v́ dân s? không b? h?y di?t trên trái d?t.” Cu?n sách giáo khoa ti?p theo dă gi?i thi?u thi si Tr?n M?ng Tú, sinh ? t?nh Hà Đông,Vi?t Nam, ngu?i ph? n? có kinh nghi?m chính ḿnh s?ng v?i nh?ng h?u qu? c?a cu?c chi?n tranh trong dó hai tri?u ngu?i Vi?t Nam thi?t m?ng cung nhu 57,000 ngu?i M?. Sau khi d?c bài tho Tr?n M?ng Tú, h?c sinh du?c hu?ng d?n v?i nh?ng câu h?i d? khám phá nh?ng c?m xúc mà tác gi? g?i cho ngu?i d?c cung nhu t́m hi?u n?i dung bài tho. Cu?n sách giáo khoa cung g?i ư cho h?c sinh t́m hi?u v? k? thu?t, h?c sinh t? h?i t?i sao thi si dă dùng các di?p ng? và nh?c l?i các h́nh ?nh d? gây ?n tu?ng n?i ngu?i d?c. Sau dó, các h?c sinh du?c m?i so sánh hai áng van chuong cùng vi?t trong th?i n?i chi?n ? hai qu?c gia, hai th? k? khác nhau. Abraham Lincoln d?c bài di?n van c?a ông tru?c m?t dám dông, và ông nh?m vào công chúng. C̣n Tr?n M?ng Tú vi?t m?t ḿnh, cho ḿnh. Nhung h?c sinh có th? t́m th?y nh?ng m?c dích và c?m xúc gi?ng nhau trong hai tác ph?m ng?n này. H?c sinh cung du?c d?p t́m hi?u khai phá s? khác bi?t gi?a hai n?n van hóa c?a hai tác gi?, và th? h?i m?t ngu?i M? th?i nay n?u vi?t v? chi?n tranh th́ s? vi?t gi?ng tác ph?m nào. Đ? quư v? thông c?m v?i tác gi? Tr?n M?ng Tú, chúng tôi xin dang l?i nguyên van 2 bài tho c?a thi si b?ng ti?ng Vi?t du?i dây. Bài Quà T?ng Trong Chi?n Tranh( Trong American Literature textbook) và bài Gi?c Mo Ḥa B́nh ( Trong Vision of War, Dream of Peace) Quà T?ng Trong Chi?n Tranh Em t?ng anh hoa h?ng Chôn trong ḷng huy?t m?i Em t?ng anh áo cu?i Ph? trên n?m m? xanh Anh t?ng em b?i tinh Kèm v?i ngôi sao b?c Chi?c hoa mai m?u vàng Chua deo c̣n sáng bóng Em t?ng anh tu?i ng?c C?a nh?ng ngày yêu nhau Đă ch?t ngay t? lúc Em nh?n du?c tin s?u Anh t?ng em mùi máu Trên áo tr?n sa tru?ng Máu anh và máu d?ch Xin em cùng xót thuong Em t?ng anh mây vuong M?t em ngày tháng h? Em t?ng anh dông giá Gi?a tu?i xuân cu?c d?i Anh t?ng môi không cu?i Anh t?ng tay không n?m Anh t?ng m?t không nh́n M?t h́nh hài b?t d?ng Anh muôn vàn t? l?i Xin h?n em ki?p sau M?nh d?n này em gi? Làm di v?t t́m nhau. Tháng 7/ 1969 Gi?n Mo Ḥa B́nh Em nghe nói ḥa b́nh Trên nh?ng t? nh?t báo Em nghe nói ḥa b́nh Trên mi?ng ngu?i lănh d?o Em d? ḷng kh? kh?o Ôm gi?c mo ḥa b́nh Mong chi?n tranh ch?m d?t Anh giă t? dao binh Tin v? t? tr?n tuy?n Anh ch?t gi?a chi?n tru?ng Ôi gi?c mo kh? kh?o Ch? c̣n là dau thuong T? khi em ra d?i T? khi có trí khôn Em th?y toàn chém gi?t Em th?y toàn máu xuong T? khi em bi?t nghe T? khi em bi?t nói Toàn nh?ng l?i gi? d?i Toàn nh?ng l?i h?a suông T? khi em bi?t yêu T? khi em bi?t nh? Anh dă d?n d?i ch? R?i anh không v? n?a Ôi gi?c mo kh? kh?o Ôi gi?c mo ḥa b́nh Xây gi?a ḷng tham b?o Ch?t tru?c khi thành h́nh Ôi ḷng non bé nh? Nhu gi?y tr?ng thom tho V?t m?c den loang l? Làm hoen ? h?n tho Em dă bi?t gi?n thù Bi?t cu?c d?i d?i trá Trang nh?t nói ḥa b́nh Trang tu toàn cáo-phó Em không c̣n b?ng b?t Tin nh?ng l?i d?u môi Em b?t d?u t?nh ng? Th́ dă m?t anh r?i Ôi gi?c mo ḥa b́nh Anh tr? b?ng s? s?ng Em tr? b?ng t?i h?n B?ng m?t d?i don d?c Tháng 7/1969
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here