Tranh-cử tổng-thống: Giai-đoạn gay-gắt đến sớm
Ngay sau chuyến xuất ngoại chín ngày với thành công khả quan của ứng viên Dân-chủ Barack Obama ở Trung Á, “Trung Ðông” và Châu Âu, mặt trận tranh cử của ứng viên Cộng-hòa John McCain như chuyển sang giai đoạn gay gắt tấn công ứng viên đối lập để lấy lợi thế sớm. Trong khi mặt trận Obama liên tục nhấn mạnh hình ảnh “tổng thống” của ứng viên mình với những nhà lãnh đạo nước ngoài và rồi trong nước với giới lãnh đạo kinh tế quan trọng, mặt trận McCain chú trọng vào “định nghĩa” đối thủ cho những người đi bầu còn băn khoăn về khả năng và những giá trị được đối thủ xem là quan trọng.
Home

C?-Luy

 

Ngay sau chuy?n xu?t ngo?i chín ngày v?i thành công kh? quan c?a ?ng viên Dân-ch? Barack Obama ? Trung Á, “Trung Đông” và Châu Âu, m?t tr?n tranh c? c?a ?ng viên C?ng-ḥa John McCain nhu chuy?n sang giai do?n gay g?t t?n công ?ng viên d?i l?p d? l?y l?i th? s?m. Trong khi m?t tr?n Obama liên t?c nh?n m?nh h́nh ?nh “t?ng th?ng” c?a ?ng viên ḿnh v?i nh?ng nhà lănh d?o nu?c ngoài và r?i trong nu?c v?i gi?i lănh d?o kinh t? quan tr?ng, m?t tr?n McCain chú tr?ng vào “d?nh nghia” d?i th? cho nh?ng ngu?i di b?u c̣n ban khoan v? kh? nang và nh?ng giá tr? du?c d?i th? xem là quan tr?ng.

Ngay trong th?i gian chín ngày ? ngo?i qu?c tru?c dân chúng và gi?i truy?n thông qu?c t? hân hoan dón chào, ông Obama dă g?p nhi?u ch? trích b? xem là “nh? nhen, ganh ghét” t? phía ông McCain khi ?ng viên này xu?t hi?n v?n d?ng trong nu?c ? nh?ng d?a di?m “không b?t m?t” nhu siêu th? và quán an nh? bé (xin xem T? Nam California ngày 31 tháng B?y, cùng ngu?i vi?t). Ngay gi?a tu?n l? cu?i Tháng B?y, sau khi ông Obama v? nu?c, m?t tr?n McCain tung ra qu?ng cáo truy?n h́nh trên mu?i-m?t ti?u bang nh?m t?n công so sánh ông Obama v?i hai n? “danh ca” tóc vàng có b? ngoài nhung thi?u b? sâu (“air head” hay “dumb blonde” Paris Hilton và Britney Spears) - thay v́ nh?m gi?i thi?u ông McCain v?i khán, thính gi? nhu các m?t tr?n tranh c? thu?ng làm. R?i l?i thêm qu?ng cáo nh?i l?i h́nh ?nh ông Obama du?c dân chúng Châu Âu tôn th?, ?ng h? nhu m?t d?i minh tinh kèm theo câu h?i: “Nhung ông ta có s?n sàng lănh d?o [d?t nu?c] du?c không?” Cùng v?i lo?i qu?ng cáo t?n công, chê bai mà gi?i truy?n thông xem là “tr? con” này ông McCain l?i ti?n d?n m?c b? sai s? th?t lên án ông Obama s?n sàng thua cu?c chi?n Iraq d? th?ng c? Tháng Mu?i-m?t t?i, ch? nh?o bi?n pháp b?o t?n nhiên li?u, ho?c xuyên t?c ông Obama không di tham thuong binh M? t?i Đ?c v́ không có gi?i truy?n thông di cùng. Ngay c? nhi?u gi?i C?ng-ḥa cung ph?i lên ti?ng than phi?n m?t ngu?i du?ng hoàng chính chính nhu ông McCain l?i nghe l?i c? v?n choi tṛ “chính tr? ma giáo” (political low road) ki?u c? v?n Karl Rove c?a T?ng Th?ng George W. Bush; chính c? bà thân m?u ông McCain cung xem dây là “ngu xu?n.”

M?t nhà chi?n lu?c C?ng-ḥa ? Washington, ông David Winston nh?n xét ông McCain dă sai l?m khi dua ra nh?ng t?n công tiêu c?c có tính cách cá nhân thay v́ nh?n m?nh khác bi?t gi?a dôi bên v? chính sách thu? khóa, nhiên li?u và an ninh qu?c gia. Nhung có l? nh?n xét c?a ông Winston quá là dân ch? lư tu?ng; nh?ng tranh c?, b?u c? trong b?n th?p niên qua - nh?t là v?i các nghiên c?u khoa h?c v? k? thu?t qu?ng cáo “khuy?n măi” (marketing) cùng vai tṛ quan tr?ng và d?t giá c?a truy?n h́nh trong vi?c “t?y năo” (brain wash) khán gi? d? bán s?n ph?m - cho th?y t?n công cá nhân tiêu c?c qua truy?n h́nh và truy?n thanh, dù không dúng s? th?t hay chính xác, có th? gây ?nh hu?ng l?n v?i qu?n chúng di b?u không màng d?n thông tin dúng d?n d?y r?y trong xă h?i t? do c?i m? (m?t “khám phá” khoa h?c: càng xem truy?n h́nh ngu?i ta càng b?t d?c sách báo; càng b?t d?c th́ kh? nang ngôn ng?, suy nghi càng kém; v́ v?y, tŕnh d? Anh ng? c?a h?c sinh, sinh viên M? thua c? nhi?u nu?c v?i ti?ng nu?c m? không ph?i là Anh ng?, nhu Th?y-Đi?n ch?ng h?n - nh?ng h?u qu? ghê g?m c?a vi?c “xem” máy computer ngoài vi?c xem truy?n h́nh dang du?c nghiên c?u, nh?c nh? nhu nguyên nhân chính c?a t́nh tr?ng “ngu d?t thêm,” dumbing down, trong gi?i tr? M? và th? gi?i). Qu?n chúng di b?u “lu?i bi?ng” nhu không m?y chú ư d?n chính sách, du?ng l?i, và do dó r?t d? b? lay chuy?n b?i qu?ng cáo khéo léo d?p vào th? hi?u, thành ki?n th?p kém c?a qu?n chúng. Các nhà chính tr? h?c xă h?i (political sociologist) t?ng nh?n xét dây nhu trái ngu?c h?n v?i lư thuy?t và h? lu?n rút t? kinh t? th? tru?ng r?ng trong xă h?i tuong d?i ph?n th?nh, t? do c?i m? ngu?i di b?u có du?c thông tin d?ng d?n s? “ch?n m?t g?i vàng” cho ?ng viên x?ng dáng.

Rơ ràng m?t tr?n McCain dang di theo chi?n lu?c chính tr? can b?n: chuy?n uu di?m c?a d?i th? thành nhu?c di?m. Ông McCain ch?ng m?y khi lôi cu?n du?c khán gi? dông d?o, nhi?t thành nhu ông Obama ? Bá-Linh ho?c ngay c? trong nu?c; ông không có kh? nang hùng bi?n nhu ông Obama; nh?ng l?n xu?t ngo?i c?a ông ? “Trung Đông,” châu Âu, B?c và Trung M? m?i dây h?u nhu không gây m?t ti?ng vang dù ông dă ? qu?c h?i hon m?t ph?n tu th? k?. Tham ḍ du lu?n không cho th?y rơ nh?ng t?n công cá nhân “nh? nhen” c?a m?t tr?n McCain có hi?u qu? d?n dâu. Nhung rơ ràng nh?ng dáp ?ng t? qu?n chúng ch? v? m?t hu?ng: da s? ngu?i di b?u (51 ph?n tram) mu?n bi?t ông Obama s? là t?ng th?ng th? nào so v?i ông McCain (21 ph?n tram). Gi?i chi?n lu?c C?ng-ḥa tin r?ng sau chuy?n xu?t ngo?i thành công dáng k?, ông Obama v?n không tách bi?t h?n v?i ông McCain v? m?c ?ng h? c?a dân chúng (hai ?ng viên v?n ch? cách nhau kho?ng b?n d?n nam ph?n tram), và dây ch?ng minh nh?ng t?n công “nh? nhen” ngay sau dó t? phía McCain dă thành công. Nhà chi?n lu?c C?ng-ḥa d?y kinh nghi?m ? Nam California (t? th?i Th?ng Đ?c Ronald Reagan) Ken Khachigian xác nh?n: dù có th? b? xem là quá tiêu c?c, ông McCain ph?i tô di?m ông Obama nhu “không ph?i m?t ngu?i nhu chúng ta mà nhu m?t ngu?i khác h?n v?i chúng ta.” Tùy viên báo chí c?a ông McCain th?i tranh c? nam 2000, ông Todd Harris nói nh?ng qu?ng cáo t?n công “có tri?n v?ng” thành công, hay ít nh?t “cung làm ngu?i di b?u ph?i bàn tán... n?u hai tram ngh́n ngu?i Đ?c hoan nghênh ông Obama, ngu?i M? trong nu?c t?t ph?i lo l?ng.”

V?y th́ m?t tr?n Obama ph?i ch?ng l?i b?ng cách nào? M?t ch? biên t?p san Dân-ch? New Republic, ông Jonathan Chait nh?n xét, ông McCain dang thua, các c? v?n l?ng c?ng v?i nhau, gi?i truy?n thông không d? ư d?n m?t tr?n tranh c? McCain. Nhung dây nhu không làm ông McCain m?y b?n tâm: ông v?n ch? thua ông Obama vài ph?n tram trên tham ḍ du lu?n ngu?i di b?u sau chuy?n xu?t ngo?i ngo?n m?c c?a ông này. Lư do chính theo ông Chait: ông Obama dang làm m?t l?i l?m to l?n khi d? cho d?i th? kh?ng d?nh cu?c b?u c? hoàn toàn là v? chính ḿnh, và t? dây ông s? thua. Hon m?t n?a ngu?i di b?u mu?n bi?t ông s? là m?t t?ng th?ng th? nào, trong khi ch? m?t ph?n nam ḍi h?i di?u tuong t? t? ông McCain. Ông Obama “b?” gi?i truy?n thông d? ư và ch?u nhi?u ch? trích hon ông McCain: ông McCain có th? ph?m nhi?u l?i l?m to l?n, nhung di?u này không gây thi?t h?i cho ông v́ m?i ngu?i d? h?t xoi mói vào ông Obama. Rơ ràng ông McCain gây du?c ti?ng vang v?i nh?ng t?n công vào ông Obama - ph?n l?n d?a trên nh?ng ǵ không có th?c. Đ?ng th?i ông Obama không t?n công l?i d?i th?, có l? v?i tin tu?ng r?ng d?i da s? dân chúng mong mu?n d?ng Dân-ch? th?ng l?i k? này, do dó ông Obama ch? c?n làm sao cho ḿnh du?c dân chúng ch?p nh?n là d? - c? chú tâm vào chuy?n này và b? qua chuy?n t?n công l?i ông McCain. Đây không khác m?y t?ng tuy?n c? nam 2004: dây dúng là chi?n lu?c c?a ?ng viên Dân-ch? John Kerry v?i tin tu?ng dân chúng quá chán ngán T?ng Th?ng Bush và ông Kerry ch? c?n làm sao cho ḿnh du?c dân chúng ch?p nh?n là xong. Và ông chú tr?ng vào “d?nh nghia” ḿnh sao cho dân chúng ch?p nh?n - quên b?ng chuy?n t?n công d?i th? George W. Bush v?i vô s? nhu?c di?m. M?t tr?n tranh c? C?ng-ḥa ráo ri?t “d?nh nghia” ông Kerry v?i nh?ng t?n công cá nhân nh? nhen và xuyên t?c s? th?t; d?i h?i d?ng C?ng-ḥa nam dó là m?t t?n công toàn di?n và tàn b?o dánh g?c ông Kerry, ngu?i ch? mu?n ôn ḥa và tích c?c. M?t tr?n Obama quên lư do t?i sao dân chúng mu?n m?t ngu?i Dân-ch?: chính quy?n Bush v?i nh?ng th?t b?i l?n lao, rành rành.

Theo ông Chait, l?i l?m c?a m?t tr?n Obama là d? m?t tr?n McCain d?nh nghia cu?c t?ng tuy?n c? nhu m?t trung c?u dân ư (referendum) xem ông Obama có x?ng dáng là t?ng th?ng không - quên di ?ng viên McCain và nh?t là d? ông Bush ch́m vào bóng t?i. M?t tr?n McCain cho ch?y nh?ng qu?ng cáo th?m vô lư d? t?i giá xang d?u lên cao vào ông Obama; nhung h? có lư do dua ra nh?ng qu?ng cáo này: gi?i truy?n thông xem ông Obama nhu t?ng th?ng r?i và h? mu?n bi?t ông Obama d?i phó ra sao v?i giá xang d?u. Di nhiên, hi?n nay ông chua th? làm ǵ du?c, nhung ngu?i ta s? nghi: (t?ng th?ng) Obama không làm ǵ du?c, thôi d? cho ông McCain th? di! Nhu dă nói trên, qu?ng cáo chính tr? tiêu c?c có hi?u qu? hon tích c?c dù dân chúng h? có du?c h?i ư ki?n d?u nói là h? ghét qu?ng cáo, t?n công tiêu c?c thi?u d?o d?c. Nh?ng nghiên c?u khoa h?c chính tr? cho th?y qu?ng cáo chính tr? tiêu c?c là di?u dân chúng ghi nh?!

Nhu th? m?t tr?n Obama ph?i t?n công tr? l?i, và h? không c?n ph?i b?a d?t hay xuyên t?c ǵ c?: ông McCain mu?n ngu?i di b?u nh́n ḿnh nhu m?t chính tr? gia “ngu?i hùng cô d?c” (maverick) tru?c sau nhu nh?t, không ch?u thay d?i quay theo chi?u gió, nhung ông dă thay d?i g?n nhu 180 d? d? l?y ?ng h? c?a gi?i b?o th? kinh t?, tôn giáo và xă h?i. Ông dă v?t b? d? lu?t chính ông d? ra v? môi sinh, và nay ?ng h? dào d?u ngoài khoi d? l?y ?ng h? t? nh?ng d?i công ty d?u khí; ông dă làm nh? di hay làm ngu?c l?i h?u h?t nh?ng l?p tru?ng, chính sách tru?c dây du?c xem nhu mâu thu?n v?i ông Bush - dáng k? là c?t gi?m thu? má cho gi?i d?i k? thuong gi?u có, nét chính trong chính sách kinhh t? c?a chính quy?n Busch. Ông McCain t?ng tuyên b?, “Tôi làm t?t c? nh?ng ǵ có th? du?c d? giúp ông Bush d?c c? và tái d?c c?... Trong các v?n d? quan tr?ng nh?t hi?n nay tôi hoàn toàn d?ng ư và ?ng h? T?ng Th?ng Bush.”

Nh́n v? quá kh? d?u th?p niên 2000, ít ngu?i nghi ng?, th?c m?c v? tính ch?t “ngu?i hùng cô d?c” khi ông McCain ra tranh c? so b? v?i ?ng viên George W. Bush. Gi?i C?ng-ḥa b?o th? t?ng r?t khó ch?u v́ chuy?n ông (cùng v?i Ngh? Si Dân-ch? Rush Feingold) ch?ng d?i k?ch li?t vi?c cho ti?n giúp qui tranh c? không h?n ch? (nói chung, phe C?ng-ḥa du?c gi?i gi?u có khá gi? ?ng h? và không mu?n h?n ch? m?c ?ng h? c?a gi?i này); ông duong d?u v?i gi?i “l?p-bi” ch?ng thu? thu?c lá n?ng hon cho các d?i công ty s?n xu?t thu?c lá; ông ph?n d?i gi?i dân c? tranh giành ngân sách và ti?n b?c t? công qui cho nh?ng cá nhân, t? ch?c, ho?c d? án làm l?i cho don v?, ti?u bang ḿnh d? l?y phi?u c? tri; vân vân. Và ông n?i danh v́ dám lên ti?ng g?i hai nhà truy?n giáo trên truy?n h́nh d?y quy?n uy và ti?n b?c Pat Robertson (t?ng ra tranh c? t?ng th?ng) và Jerry Falwell là “nh?ng lănh t? [tôn giáo] d? cao d?c doán thi?u khoan dung.” Ông ch?ng l?i gi?m thu? cho ngu?i gi?u nam 2001 và 2003; ông không nuong tay truy du?i “trùm l?p-bi” l?ng danh Jack Abramoff (hi?n dang trong tù) và m?t s? dân c? cùng d?ng có liên h? v?i tên này; và ông không ch?u thay d?i lu?t d? gi?i lănh d?o C?ng-ḥa và tôn giáo b?o th? có th? d? dàng d?t các chánh án b?o th? vào t?i cao pháp vi?n. Theo ông Matt Welch, ch? biên t?p san Reason và tác gi? quy?n McCain, The Myth of a Maverick (t?m d?ch là Huy?n tho?i ngu?i hùng McCain), vào kho?ng nam 2005, ông McCain bi?t ḿnh s? ra ?ng c? t?ng th?ng và di d?n m?t quy?t d?nh có tính toán: ông s? làm b?t c? di?u ǵ d? chi?m l?y ch?c v? này. Nam 2008 ông ?ng h? vi?c c?t thu? cho ngu?i gi?u có vô h?n d?nh; cam doan s? ?ng h? vi?c b? nhi?m các chánh án b?o th?; và d?n d?c di?n van t?i vi?n d?i h?c tôn giáo c?a m?c su Jerry Falwell. Ch? t?ch d?ng Dân-ch? ông Howard Dean tru?c dây ca ng?i ông McCain và xem ông nhu m?t v? dân c? guong m?u, nay nh?n xét: “Ông John McCain nam 2000 cung không thèm nghi d?n chuy?n b?u cho ông John McCain nam 2008. Ông ta dă thay d?i: ông ch?n chính tr? ma giáo, vu kh?ng, xuyên t?c ông Obama qua các qu?ng cáo t?n công tiêu c?c.”

V?n d?ng tranh c? tu?n tru?c ? Elkhart, Indiana, ông Obama b?t d?u ph?n ?ng m?nh; ông tuyên b?, “Cái giá ông McCain ph?i tr? cho vi?c du?c ch?n làm ?ng viên d?i di?n d?ng là nói ngu?c l?i t?t c? nh?ng ǵ ông dă nói tru?c dây. Và bây gi? ông ôm ch?m l?y nh?ng chính sách th?t b?i c?a chính quy?n Bush su?t tám nam qua-dây tru?c h?t là l?i làm chính tr? dă phá nát Washington. Và dây ch?ng có ǵ là ‘ngu?i hùng cô d?c, tru?c sau nhu nh?t’ nhu m?i ngu?i nghi.” Đây cung cho th?y n? l?c c?a phe Dân-ch? nh?m “làm loăng” cái nhăn hi?u d?c l?p c?a d?i th? qua vi?c ch? trích ông McCain bám vào nh?ng giáo di?u c?a d?ng d? l?y ?ng h? tranh c?. M?t tr?n McCain cung phá h?ng h́nh ?nh ông McCain nhu m?t ?ng viên th?ng th?n, nghi sao nói v?y qua bi?n pháp h?n ch? m?c ti?p xúc c?a ?ng viên v?i gi?i truy?n thông, có l? v́ e ng?i ông có th? bu?t mi?ng l? l?i - nhung nhi?u ngu?i di b?u và gi?i truy?n thông r?t chu?ng l?i nói chuy?n c?i m?, thân m?t v?i thính gi? thu h?p c?a ông. Thêm n?a, ông McCain ? tu?i 71 v?i hon m?t ph?n tu th? k? ? Washington cung khó mà nh?n ḿnh là k? “d?ng ngoài, d?c l?p” v?i chính tr? Washington so v?i m?t ngh? si nhi?m k? d?u ? Washington v?i tu?i 47 (ông Obama k? ni?m sinh nh?t 47 tu?n l? này ? Hawaii, noi ông sinh tru?ng). B?t d?u tu?n tru?c, m?t tr?n McCain cho ch?y qu?ng cáo v? ?ng viên c?a ḿnh nhu m?t “maverick” và ông McCain cung nh?c nh? d?n tinh th?n “d?c l?p” c?a ḿnh nh?m vào ngu?i di b?u d?c l?p. C? v?n cao c?p c?a m?t tr?n, ông Charles Black cho bi?t dây là m?t ph?n trong k? ho?ch lâu dài, nhung ông công nh?n m?t tr?n cung c?n tr? l?i t?n công tr?c di?n t? phía Obama xem ông McCain là ngu?i th?a k? nhi?m k? ba c?a ông Bush. Ông gi?i thích, “Di nhiên chúng tôi s? nh?c nh? chuy?n [d?c l?p] này, v́ có m?t s? ngu?i, nhung không ph?i t?t c? m?i ngu?i, bi?t di?u dó.”

Qu? th?t ông McCain ? m?t v? th? khó khan. Giáo su Julian Zelizer thu?c vi?n d?i h?c hàng d?u Princeton nói, “R?t nhi?u ngu?i C?ng-ḥa ghét ông v́ ông không di theo du?ng l?i d?ng. Ông dúng là m?t maverick.” Nh?ng b?t măn t? ngu?i cùng d?ng t?o nên m?t th? d?ng b?p bênh cho ông: ông không th? ra m?t ph?n d?i ông Bush và giáo di?u d?ng d?n m?c ngu?i cùng d?ng v?n dă không m?y hào h?ng v?i ông s? b? roi ông. Đ?ng th?i ông cung ph?i thuy?t ph?c ngu?i di b?u d?c l?p và ngu?i Dân-ch? b?o th? (t?ng b?u cho ông Bush) dă v? m?ng v?i chính quy?n Bush r?ng ông không ph?i là m?t ông Bush n?a. Nói tóm l?i, theo ông Matt Welch nói trên, “Ông ph?i b?ng m?i cách gi? du?c hai nhóm d?i kháng nhau k?ch li?t d?ng ḷng d?ng sau lung ông trong m?i v?n d?.” Tu?n qua, ông McCain cung g?p r?c r?i v? ti?n b?c ?ng h? t? gi?i “l?p-bi” ? California: ông ph?i tr? l?i 50 ngh́n ti?n ?ng h? tranh c? t? ông Harry Sargeant III, m?t nhà th?u cung c?p nhiên li?u hàng t? dô-la cho quân d?i M? ? Iraq. Ông Sargeant dă thu ti?n ?ng h? t? m?t s? tri?u phú g?c Jordan sát nách Iraq; lu?t tranh c? ch? cho phép công dân M? ?ng h? ti?n b?c vào nh?ng tranh c? liên bang, và nh?ng ti?n b?c này ph?i là ti?n riêng c?a ngu?i ?ng h?. ? ti?u bang Ohio l?n và quan tr?ng v́ phe C?ng-ḥa có th? m?t l?n t?ng tuy?n c? này (lư do: công an vi?c làm th?t thoát), ông l?i b? liên h? t?i chuy?n “l?p-bi” c?a m?t d?i công ty buu chính Đ?c Deutsche Post World Net làm ch? công ty DHL ? Hoa-K? v?i tr? s? chính ? Ohio. Vi?c mua công ty DHL b?i công ty ngo?i qu?c này nam 2003 có di qua tay “l?p-bi” Rick Davis (hi?n c?m d?u m?t tr?n tranh c? McCain) và ông McCain (lúc dó là Ch? t?ch ?y-ban Thuong-m?i thu?ng vi?n); ông Davis du?c tr? “l? phí” hon 600 ngh́n cho vi?c này. V́ t́nh h́nh kinh t? di xu?ng, DHL ch?c ch?n s? dóng tr? s? và làm thêm 30 ngh́n ngu?i Ohio m?t vi?c; ông McCain h?a s? c? g?ng nhung ch?c không thay d?i du?c quy?t d?nh này. Sau 18 tháng v?n d?ng tranh c? liên t?c, ông Obama cung nhu da s? khán thính gi? nhu d?u m?t m?i và c?n m?t th?i gian xa cách nhau. Cu?i tu?n tru?c ông cùng gia d́nh di Hawaii d? ngh? x? hoi; tin t?c v? m?t tr?n hoi l?ng d?ng, nhung ch?c ch?n ông ph?i quay tr? l?i tranh c? ngay v́ nh?ng bi?n chuy?n l?n gi?a Nga và C?ng Ḥa Georgia.
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here