Trung Qu?c dã làm m?t thi?n c?m qu?c t? vì ti?n hành m?t chi?n d?ch an ninh quá g?t gao  cho Th? V?n H?i,  t?i m?c qu?c gia này mang v? m?t nu?c c?nh sát tr?.

Ai Weiwei, m?t nhân si trí th?c và ngh? nhân n?i danh ? Trung Qu?c, dã tuyên b? nhu v?y v?i t? ‘The Guardian’, nh?t báo ?n hành t?i London, Anh qu?c. Ai Weiwei, 51 tu?i, là c? v?n ngh? thu?t cho công ty Th?y Si Herzog & de Meuron trong  công tác thi?t k? v?n d?ng tru?ng Olympic ? B?c Kinh.

Ông cho r?ng nhà nu?c Trung Qu?c dã vi?n d?n lý do “có s? de d?a c?a kh?ng b?” d? c?ng c? quy?n l?c c?a mình.  Ông nói: “B?ng cách s? d?ng nh?ng k? thu?t m?i, s? ki?m soát t?i Trung Qu?c hi?n nay ch?t ch? hon bao gi? h?t. Ðây là th? hi?n quy?n l?c nhà nu?c. Nhân quy?n c?a qu?n chúng b? vi ph?m n?ng n?. Ðó là Th? V?n H?i hay m?t hình th?c chi?n tranh?”

Sau khi hoàn thành v?n d?ng tru?ng Olympic có hình dáng m?t chi?c t? chim, Ai Weiwei dã tách r?i kh?i chính ph? và Th? V?n H?i. Ông tuyên b? không tham d? l? khai m?c và càng ngày càng tr? thành ngu?i m?nh m? dòi h?i c?i t? chính tr?. Ông cho r?ng Trung Qu?c dã làm h?ng hông khí h?u ngh? Th? V?n H?i v?i m?t chi?n d?ch an ninh cu?ng nhi?t quá m?c d?.

Tin t?c báo chi ? Trung Qu?c cho bi?t chính quy?n dã tri?n khai 100,000 c?nh sát và l?p d?t 300,000 máy thu hình d? theo dõi m?i ho?t d?ng, b? trí h?a ti?n phòng không ngay g?n sân v?n d?ng. Ba vòng dai ki?m soát an ninh du?c thi?t l?p trên các du?ng di vào thành ph? và vi?c xét h?i gi?y t? can cu?c gia tang ch?t ch?.

Theo l?i Ai Weiwei: “Tôi nghi r?ng dây là m?t di?u h? th?n, m?t s? m?t mát. Tinh th?n nguyên th?y trong vi?c t? ch? Th? V?n H?i là d? m?i g?i c?ng d?ng qu?c t? d?n Trung Qu?c, chia s? nh?ng giá tr? chung, ca ng?i tính nhân d?o và thi?n chí, th? hi?n hòa bình và hòa h?p xã h?i. Nhung ngày nay ngu?i ta th?y c?nh sát công an ? kh?p m?i ch?, ki?m soát an ninh ? t?t c? các khu v?c trên toàn qu?c không ch? riêng t?i B?c Kinh. Th?t s? là dân chúng s?ng d?oi m?t ch? d? c?nh sát tr?”.

T? ‘The Guardian’ nh?n xét r?ng nh?ng l?i l? b?c tr?c c?a Ai Weiwei là m?t di?u không bình thu?ng t?i m?t d?t nu?c mà nh?ng ngu?i phê phán chính quy?n C?ng S?n d?u b? b?t vào tù và lòng  ?ng h? c?a qu?ng d?i qu?n chúng d?i v?i Th? V?n H?i r?t cao.

Ph?n nào di?u này có th? gi?i thích du?c do ? lai l?ch c?a Ai Weiwei. Sinh t?i B?c Kinh nhung khi còn nh? tu?i ông dã s?ng 5 nam t?i vùng h?o lánh t?nh Tân Cuong noi thân ph? ông, m?t trong nh?ng thi si n?i danh c?a Trung Qu?c, dã b? dua vào t?i t?p trung c?i t?o trong th?i Cách M?ng Van Hóa và làm công vi?c d?n c?u tiêu. Ai Weiwei ? New York t? 1981 d?n 1993 thì tr? v? B?c Kinh. Các tác ph?m ngh? thu?t c?a ông t?ng du?c tri?n lãm ? Trung Qu?c, Hoa K?, Australia, Pháp, B?, Ð?c, Ý, Nam Hàn và Nh?t B?n.  Ông cung dã vi?t b? sách g?m 3 cu?n nói v? các ngh? si th? h? m?i.

Ai Weiwei gi?i thích: “Th? h? c?a cha tôi dã tranh d?u cho ý th?c h? và th?t b?i. Nhi?u ngu?i m?t m?ng ch? vì mong mu?n có du?c m?t xã h?i công chính. Nhung bây gi? chúng tôi ch?u d?ng nh?ng th?i tha nhu th? này. Ð?i v?i tôi không có s? ch?n l?a nên hay không nên nói ra, dó là v?n d? v? ph?m giá c?a cu?c s?ng”.

T? nam ngoái ông công khai lên ti?ng phê bìnhchính ph? Trung Qu?c v? vi?c l?i d?ng Th? V?n H?i d? tuyên truy?n và c?ng c? quy?n l?c,  tr? thành m?t nhà d?i l?p hàng d?u có kh? nang nói nhi?u di?u mà ngu?i khác không nói du?c. Ông kh?ng d?nh: “Tôi nói ra b?i vì tôi tin tu?ng nhân dân Trung Qu?c cung nhu nh?ng ngu?i ? trong chính quy?n d?u mu?n có m?t xã h?i t?t d?p hon. Tôi không xem h? nhu nh?ng k? thù”. Ông mong m?i s? c?i m? và c?i cách.

Là ngu?i thai nghén mô hình v?n d?ng tru?ng Olympic có hình d?ng chi?c t? chim và là  tu v?n thi?t k? cho công ty Th?y Si Herzog & de Meuron, ông xác d?nh là không ch?ng l?i công trình ki?n trúc d?c dáo t?n phí 3,5 t? nhân dân t? (US$425 triêu) ?y cung nhu không ch?ng Th? V?n H?i. Ông nói: “Tôi không phê phán chi?c sân v?n d?ng. Tôi ch? trích chính quy?n dùng Th? V?n H?i vào m?c tiêu tuyên truy?n.  Tôi b?t bình vì ch? d? dã không b?ng co h?i l?ch s? này d? th?c hi?n nh?ng c?i cách chính tr? c?n thi?t”. Ai Weiwei cho r?ng Trung Qu?c bây gi? không còn xa cách v?i th? gi?i và Th? V?n H?i là th?i co tuy?t v?i d? ti?p c?n t?t d?p v?i qu?c t?, d?ng th?i nh?n d?nh rõ nh?ng v?n d? còn t?n t?i ? qu?c gia này.

Ai Weiwei gi?i thích v?i v? t? hào r?ng mô th?c xây d?ng v?n d?ng tru?ng Olympic, trình bày ra m?t hình ?nh v?a tr?t t? v?a có nh?ng du?ng nét r?i lo?n, chính là th? hi?n ki?u m?u c?a xã h?i. Quan ni?m c?u trúc don gi?n - hoàn toàn b?ng khung thép và kính, không có c?t ch?ng và không thêm trang trí c?u k? nào khác -  theo l?i ông, tu?ng trung cho tính cách trong sáng, mang v? c?i m? và t? do.

Nên chú ý r?ng m?c d?u Ai Weiwei là m?t nhân si  ti?ng tam du?c bi?t d?n khá nhi?u trên th? gi?i,  nhung ?nh hu?ng chính tr? t?i qu?c n?i ch? có gi?i h?n. Trang di?n t? (Weblog) c?a ông không b? ki?m duy?t và ngan ch?n nhung báo chí truy?n thông Trung Qu?c không th? dang t?i nh?ng ý ki?n phê phán c?a ông và do dó ít có tác d?ng d?n du lu?n qu?n chúng.

Tuy nhiên Ai Weiwei t? ra l?c quan v? tuong lai. Ông không cho r?ng sau Th? V?n H?i ch? d? s? l?i khép kín nhu tru?c. Ông nói: “Không có cái gì có th? tr? l?i theo l?i cu. Hãy nhìn vào Internet và kh?i lu?ng thông tin hi?n nay. Khi dã m? cánh c?a s? và ngu?i ta nhìn th?y b?u tr?i xanh cùng hít th? du?c không khí tuoi mát, s? không còn ai b?ng lòng cho dóng kín l?i n?a”.  (HC)