Ung thu ru?t già

Bùi Xuân Duong, M.D.

Ung thu ru?t già là m?t trong nh?ng ung thu thu?ng xuyên và nguy hi?m nh?t t?i Hoa K?. M?i nam trên nu?c M? hon 130 ngàn ngu?i b? ung thu ru?t già và trong s? này g?n phân n?a s? t? tr?n trong m?t th?i gian ng?n sau khi b?nh du?c khám phá. N?u so v?i các lo?i ung thu khác, ung thu ru?t già d?ng hàng th? hai v? s? t? vong hàng nam, sau ung thu ph?i. Ngu?i ta u?c doán kho?ng 6% dân chúng s?ng t?i Hoa K? s? b? ung thu ru?t già, và 6 tri?u ngu?i dang s?ng trên nu?c M? s? lìa tr?n vì b?nh này. Ði?u dáng ng?i nh?t là trong s? nh?ng b?nh nhân này, t? s? ngu?i Á Châu càng ngày càng tang nhanh.

Ru?t già dài kho?ng 1 thu?c 2, du?c chia thành d?i-tràng lên (ascending colon), tràng ngang (tranverse colon), tràng xu?ng (ascending colon), tràng sigma (sigmoid colon) và do?n cu?i cùng (kho?ng 15 d?n 20 cm) là h?u-môn (rectum). Tuy h?u-môn v?n du?c xem là m?t ph?n c?a ru?t già, ung thu h?u môn có m?t s? cá tính khá d?c bi?t. Tuy nhiên trong khuôn kh? c?a bài vi?t, chúng tôi xin trình bày chung v?i ung thu ru?t già.

Ung thu ru?t già là gì?

Ung thu x?y ra khi m?t t? bào nào dó trong co th? c?a chúng ta b?ng dung tr? nên “hoang d?i”, sinh sôi n?y n? m?t cách nhanh chóng vu?t kh?i s? ki?m soát ch?t ch? c?a các nhi?m th? (nhi?m th? v?i tên khoa h?c là DNA n?m trong nhân c?a t? bào ch?a d?ng nh?ng d?c tính di truy?n c?a m?i m?t cá nhân). Vì th?, t? bào ung thu s? tang tru?ng t? 1 thành 2, 2 thành 4, 4 thành 8, 8 thành 16 v.v... m?t cách r?t nhanh và vô tr?t t?. N?u dó là t? bào da, ta b? ung thu da; n?u dó là t? bào ru?t ta b? ung thu ru?t.

Thông thu?ng ung thu ru?t phát xu?t t? m?t t? bào nào dó trên màng ru?t già.

Thông thu?ng bu?u l?n hon 2 cm b?t d?u bi?n d?ng thành t? bào ung thu. Trong m?t vài tru?ng h?p hi?m hoi hon, ung thu ru?t thành hình m?t cách tr?c ti?p mà không qua tr?ng thái bu?u ru?t nhu dã trình bày ? trên. Trong tru?ng h?p này t? bào ung thu không m?c lên nhu nh?ng n?m nh? mà ch? “nhô” lên m?t chút (flat lesions) hay dôi khi b? lõm xu?ng (depressed lesions), nên r?t khó d?nh b?nh. Ngay c? khi soi ru?t già ho?c ch?p hình quang tuy?n, b?nh có th? không du?c khám phá trong nh?ng th?i gian so kh?i. Ðáng k? hon c?, lo?i ung thu này có khuynh hu?ng phát tri?n nhanh chóng và lan tràn qua nh?ng co quan khác m?t cách d? dàng hon.

Ai có th? b? ung thu ru?t?

Nói m?t cách t?ng quát, ung thu ru?t già là b?nh c?a ngu?i l?n tu?i. Nguy co b? ung thu ru?t già tang nhanh khi tu?i d?i bu?c sang th?p niên th? nam. Hon 90% ung thu ru?t già du?c khám phá ? nh?ng ngu?i 50 tu?i tr? lên. C? hai phái nam và n? d?u có th? b? ung thu ru?t già. Ngu?i ta u?c doán c? trong 16 ngu?i s?ng trên nu?c M? s? có m?t ngu?i b? ung thu ru?t già.

Cách dây không lâu, ngu?i ta v?n cho r?ng ung thu ru?t già là b?nh c?a ngu?i da tr?ng, s?ng trong nh?ng thành ph? k? ngh?, an nhi?u th?t và ch?t béo hon rau và trái cây. Tuy nhiên theo m?t th?ng kê g?n dây, t? l? ung thu ru?t già c?a ngu?i Á Châu dã và dang gia tang m?t cách dáng ng?i, nh?t là v?i nh?ng ngu?i Á Châu d?nh cu lâu nam noi các qu?c gia ph?n th?nh. N?u phân bi?t theo t?ng s?c dân s?ng trên Hoa-K?, ngu?i Nh?t t?i Hawaii có t? l? b? ung thu ru?t già cao nh?t nu?c M?, ngu?i Trung-Hoa t?i vùng Los Angeles có m?c t? l? ung thu ru?t già g?n nhu tuong duong v?i ngu?i M? da tr?ng.

Ngu?i Vi?t chúng ta sau m?t th?i gian d?nh cu t?i Hoa-K? v?i l?i s?ng và cách th?c an u?ng tuong t? nhu dân d?a phuong cung b?t d?u b? ung thu ru?t già càng ngày càng nhi?u hon.

Nh?ng nguy co dua d?n ung thu ru?t già

Có l? cách th?c an u?ng cung nhu l?i s?ng c?a chúng ta dóng m?t vai trò quan tr?ng nh?t trong s? phát tri?n c?a ung thu ru?t già. Ngu?i dùng quá nhi?u ch?t béo, th?t, m?, th?c an v?i nhi?u ch?t Cholesterol s? d? b? ung thu ru?t già hon, nh?t là n?u h? l?i không an ch?t so, rau ho?c trái cây, ho?c quá m?p.

Cung nhu m?t s? các lo?i ung thu khác, ung thu ru?t già cung có d?c tính di truy?n. Nghia là n?u b? m? b? ung thu ru?t già, con cái cung có th? d? b?. Ði?u này r?t dúng cho nh?ng tru?ng h?p khi vì d?c tính di truy?n, b?nh nhân b?ng dung có trên màng ru?t c?a mình hàng tram “c?c” bu?u (polyp). Các bu?u này xu?t hi?n m?t cách nhanh chóng và bi?n d?ng thành các t? bào ung thu m?t cách mau l?. Thí d? di?n hình là can b?nh có tên là Familial Polyposis, khi h?u h?t các b?nh nhân s? ch?t vì ung thu ru?t già vào l?a tu?i 35-40, n?u không du?c khám phá và ch?a tr? k?p th?i. Ngoài ra ngu?i b? viêm du?ng ru?t nhu Crohn's Disease, Ulcerative Colitis cung d? b? ung thu ru?t già hon.

Vì d?c tính di truy?n (b?m sinh) c?a ung thu ru?t già, ung thu vú và ung thu t? cung cùng n?m trên m?t nhi?m th?, ngu?i b? ung thu vú ho?c t? cung d? b? ung thu ru?t già hon, và ngu?c l?i.

Tri?u ch?ng c?a ung thu ru?t già

Nhu vi?t ? trên ung thu ru?t già tang tru?ng tuong d?i ch?m ch?p, nên da s? b?nh nhân hoàn toàn không có m?t tri?u ch?ng nào, d?n khi ung thu dã phát tri?n d?n giai do?n tr?m tr?ng, ho?c lan tràn kh?p noi.

Tùy theo v? trí và tùy theo t?ng lo?i ung thu, b?nh nhân có th? ch? b? dau b?ng so sài, không dáng k?, ho?c b?ng ch? hoi xình tru?ng, khó ch?u, ho?c dau “tung t?c” sau ho?c tru?c b?a an. V?n d? d?i ti?n có th? tr? nên khác thu?ng. Ngày b? bón, ngày di tiêu ch?y. Phân tr? nên nh? l?i, có th? pha v?i máu. Thông thu?ng ung thu ru?t già trong nh?ng giai do?n d?u ch? ch?y r?t ít máu, nên m?t tr?n s? không th?y. Ð?n khi ung thu tr? nên l?n hon nh?t là n?u ung thu n?m g?n h?u môn, xu?t huy?t ru?t già có th? rõ ràng hon v?i nh?ng v?t máu d? tuoi ho?c máu b?m pha l?n v?i phân. M?t máu lâu ngày, b?nh nhân có th? c?m th?y khó th?, ho?c chóng m?t. N?u không ch?a k?p th?i và dúng lúc, b?nh nhân có th? s? ti?p t?c m?t ký r?t nhi?u.

M?t l?n n?a, vì da s? ung thu ru?t già không gây ra m?t tri?u ch?ng nào dáng k? trong nh?ng th?i gian d?u, b?nh thu?ng tr? nên b?t tr? m?t khi b?nh b?c phát. Ði?u này m?t l?n n?a nh?n m?nh t?m vóc quan tr?ng c?a vi?c khám b?nh thu?ng xuyên và d?nh k?.

Làm th? nào d? tránh b? ung thu ru?t già?

Sau dây là nh?ng l?i khuyên c?a H?i Ung Thu Hoa K?, The American Cancer Society, d? tránh b? ung thu ru?t già:

1. T? 40 tu?i tr? di, c? hai phái nam và n? c?n ph?i di khám b?nh t?ng quát hàng nam. Trong lúc khám d?nh k?, bác si s? th? phân xem trong phân có máu hay không. Vì m?c dích là truy t?m ung thu, nên quý v? nên di khám tru?c khi b? dau d?n ho?c b?nh t?t. N?u ch? d?n lúc tri?u ch?ng tr? nên rõ r?t, ch?ng h?n nhu di tiêu ra máu, m?i di bác si, có th? lúc dó ung thu dã quá l?n và r?t khó ch?a.

2. N?u m?t trong nh?ng thân nhân g?n c?a quý v? b? ung thu ru?t già, ho?c n?u quý v? dã ho?c dang b? ung thu vú, ung thu t? cung, quý v? nên di bác si chuyên khoa v? du?ng ru?t, d? du?c truy t?m ung thu ru?t già b?ng phuong pháp n?i soi, ti?ng M? g?i là Colonoscopy.

3. Quý v? nên an nhi?u rau, u?ng nhi?u nu?c. Nh?t là các lo?i rau d?m m?u và nhi?u lo?i trái cây khác nhau. Ði?u này nói d? hon làm. Trung bình quý v? nên an kho?ng 30 gram ch?t so m?i ngày. Ð? nh?c l?i m?t qu? cam, ho?c táo ch? ch?a kho?ng 3 gram ch?t so mà thôi.Vì th?, n?u quý v? vì m?t lý do nào dó không th? an nhi?u ch?t so du?c, chúng tôi khuyên quý v? nên u?ng thêm ch?t cám bày bán trên th? tru?ng nhu Metamucil, Konsyl, Citrucel v.v...

4. Vitamin A, C, E. N?u dùng dúng cách có th? làm ung thu ru?t già phát tri?n ch?m l?i.

5. Ngu?i ta cung nh?n th?y m?t s? các lo?i thu?c ch?ng dau nh?c nhu trong gia dình c?a ch?t Aspirin hay Ibuprofen, n?u du?c u?ng d?u d?n có th? ngan c?n s? t?o hình c?a bu?u ru?t già. Vì th?, m?t s? các bác si v?n khuyên n?u quý v? hon 40 tu?i mà không b? dau bao t?, quý v? nên u?ng m?i ngày m?t viên Aspirin lo?i 81 mg. Nhu th? Aspirin không nh?ng tránh cho chúng ta d? b? t?c ngh?n m?ch máu mà còn có th? giúp chúng ta d? b? ung thu ru?t già hon.

6. Trong m?t cu?c kh?o c?u g?n dây, ngu?i ta cung nh?n th?y r?ng n?u u?ng Calcium m?i ngày có th? gi?m di s? tái phát c?a bu?u ru?t già.

7. T?p th? d?c d?u d?n không nh?ng s? t?o cho quý v? m?t co th? kh?e m?nh, còn có th? giúp v?n d? d?i ti?n tr? nên t?t d?p hon. Ngu?i quá m?p cung d? b? ung thu ru?t già hon.

8. T? 50 tu?i tr? di, quý v? nên di soi h?u môn và tràng Sigma (Flexible Sigmoidoscopy). N?u k?t qu? t?t, quý v? ch? c?n soi d?nh k? m?i 3 d?n 5 nam m?t l?n. G?n dây hon, H?i Ung Thu Hoa K? (American Cancer Society) d? ngh? t? 50 tu?i tr? lên, ngay c? khi chua có m?t tri?u ch?ng nào c?, b?nh nhân cung nên di soi nguyên c? d?i tràng (colonoscopy) thay vì ch? soi m?t do?n ng?n mà thôi. L?i khuyên can c? trên s? nh?n xét là ung thu ru?t già trong nh?ng nam v?a qua có khuynh hu?ng xu?t hi?n ph?n ru?t bên trong, nên n?u ch? soi h?u môn (sigmoidoscopy), m?t s? ung thu s? không du?c khám phá k?p th?i. Vì dây là m?t khuy?n cáo m?i cho m?t phuong pháp khá m?c ti?n nên m?t s? các b?o hi?m cung nhu bác si v?n chua ?ng d?ng m?t cách tri?t d?.

9. N?u quý v? có nhi?u nguy co b? ung thu ru?t già, nhu gia dình c?a quý v? có ngu?i b? ung thu ru?t lúc còn tr?, quý v? b? ung thu t? cung, ung thu vú, quý v? t? nhiên b? m?t máu ho?c thi?u ch?t s?t, di c?u ra máu, ho?c v?n d? d?i ti?n thay d?i th?t thu?ng, b? dau b?ng du?i m?t cách k? l?, nh?t là n?u b? m?t ký ngoài ý mu?n, quý v? ph?i di bác si càng s?m càng t?t.

Cách th?c d?nh b?nh

Nhi?u phuong pháp khác nhau du?c ?ng d?ng trong vi?c khám nghi?m và truy t?m nh?ng b?nh t?t c?a ru?t già:

1. Ch?p hình quang tuy?n:

(a) Barium Enema

(b) CT Colonography

(c) Soi ru?t “?o th?t” (Virtual Colonoscopy)

2. N?i soi du?ng ru?t (Colonoscopy):

Trong t?t c? nh?ng phuong pháp k? trên ch? có phuong pháp “Soi ru?t ?o tu?ng” (Virtual Colonoscopy) là không c?n ph?i u?ng thu?c x? ru?t.

Barium Enema

Khi ch?p hình quang tuy?n v?i danh t? y-khoa là Barium Enema, m?t ít ch?t hu?nh quang (Barium) s? du?c bom th?ng vào h?u môn. Sau dó ru?t c?a b?nh nhân s? du?c th?i ph?ng lên b?ng không khí d? ngu?i bác si chuyên khoa v? quang tuy?n có th? nh?n di?n các s? thay d?i trên thành ru?t già m?t cách d? dàng hon. Vì trong quá trình d?nh b?nh b?ng phuong pháp này b?nh nhân không c?n thu?c mê ho?c ch?ng dau, nên ngu?i b?nh có th? c?m th?y r?t khó ch?u trong m?t th?i gian ng?n. Phuong pháp ch?p hình quang tuy?n, tuy r? ti?n hon, nhung không du?c rõ ràng và chính xác b?ng phuong pháp n?i soi d?i tràng (colonoscopy). Vì th? t? d?u nam 1998, Medicare (hãng b?o hi?m s?c kh?e cho ngu?i l?n hon 65 tu?i ho?c tàn t?t) ch? cho b?nh nhân ch?p hình Barium Enema n?u vì m?t lý do d?c bi?t nào dó b?nh nhân không th? di soi ru?t già du?c.

Endoscopy

Trong phuong pháp n?i soi (Gastrointestinal Endoscopy), bác si s? dùng m?t d?ng c? d?c bi?t có kh? nang phóng d?i màng c?a ru?t già lên màn ?nh TV. D?ng c? này là m?t ?ng cao-su m?m l?n kho?ng b?ng d?u ngón tay út v?i m?t máy quay phim tinh vi g?i là colonoscope. ?ng quay phim này s? du?c lu?n t? t? vào h?u môn d? ti?p t?c di d?n vào ru?t già.

N?u ch? c?n soi h?u môn và tràng sigma (flexible sigmoidoscopy), b?nh nhân có th? du?c soi t?i phòng m?ch bác si mà không c?n thu?c gây mê ho?c ch?ng dau. Tuy nhiên n?u c?n ph?i soi h?t d?i tràng (colonoscopy), b?nh nhân thông thu?ng s? du?c soi t?i m?t trung tâm ngo?i ch?n do m?t bác si chuyên khoa v? h? th?ng tiêu hóa. Ð? gi?m di s? khó ch?u và dau d?n, b?nh nhân s? du?c tiêm m?t ít thu?c ng? và thu?c ch?ng dau nhu Versed và Demerol. Tuy phuong pháp này m?t công và m?c ti?n hon ch?p hình quang tuy?n, nh?ng t? bào tình nghi ho?c nh?ng bu?u ru?t già n?u không quá l?n, có th? du?c g?p ra ho?c c?t b? di m?t cách an toàn mà không c?n ph?i m? x?. Khác v?i tru?ng h?p ph?i gây mê toàn di?n khi di gi?i ph?u, da s? các b?nh nhân khi soi ru?t già ch? c?m th?y hoi bu?n ng? mà thôi. V?i s? ti?n tri?n c?a y-khoa, n?i soi du?ng ru?t tr? nên an toàn hon. Tuy th?, m?t ít ngu?i kém may m?n có th? g?p m?t s? tr? ng?i khi soi ru?t già nhu b? d? ?ng v?i các lo?i thu?c ch?ng ng?/dau nh?c, b? ch?y máu, nhi?m trùng, l?ng ru?t ho?c thi?t m?ng. May m?n thay, nh?ng di?u k? trên ít khi x?y ra. Vì th?, ngày nay n?i soi du?ng ru?t dã tr? thành phuong pháp d?c nh?t, h?u hi?u nh?t, an toàn và thông d?ng nh?t trong vi?c d?nh b?nh và tr? b?nh liên quan d?n ru?t già.

CT Colonography

Song song v?i s? ti?n tri?n trong ngành di?n toán, nhi?u phuong pháp ch?p hình quang tuy?n t?i tân hon du?c ?ng d?ng trong vi?c truy t?m ung thu ru?t già. Ðáng k? nh?t là CT ru?t già (CT Colonography) và soi ru?t già ?o th?c (Virtual Colonoscopy). Ð?c di?m c?a hai phuong pháp này, là b?nh nhân không c?n ph?i tiêm thu?c ng? trong lúc th? nghi?m.

CT Colonography là m?t phuong pháp ch?p hình quang tuy?n chính xác và rõ ràng hon Barium Enema. Tuy nhiên, gi?ng nhu trong lúc ch?p Barium Enema, trong phuong pháp này b?nh nhân v?n ph?i u?ng thu?c x? d? r?a ru?t cho s?ch. Sau dó, h? s? u?ng ho?c du?c bom m?t ít ch?t hu?nh quang vào ru?t già. Ð? hình ?nh du?c rõ ràng hon, m?t ít không khí ho?c khí CO2 s? du?c dua vào h?u môn d? “ép” ch?t hu?nh quang vào thành c?a ru?t già. Tuy nhiên thay vì dùng quang tuy?n X bình thu?ng nhu trong lúc ch?p Barium Enema, trong phuong pháp này, ngu?i ta dùng máy quang tuy?n di?n toán (Computer Tomography Scan) d? tìm ki?m nh?ng s? thay d?i n?u có trên màng c?a ru?t già. Ðây là m?t phuong pháp m?i v?i kh? nang khám phá ra bu?u ru?t già m?t cách tuong d?i chính xác. Ngu?i ta u?c doán kho?ng 90% nh?ng bu?u ru?t l?n hon 10mm s? du?c nhìn th?y trên hình ?nh c?a CT Colonography. Con s? này gi?m xu?ng kho?ng 60% cho nh?ng bu?u nh? hon 5 mm. Vì th? n?u so v?i phuong pháp soi ru?t già (colonoscopy), CT Colonography kém chính xác hon. Nhung vì dây là m?t phuong pháp không c?n ph?i tiêm thu?c ng?, nên s? d? t?n kém hon và an toàn hon.

Virtual Colonoscopy

G?n dây n?a, nh? vào ti?n tri?n c?a ngành di?n toán, ngu?i ta dã có kh? nang nh?n di?n ru?t già v?i hình 3 chi?u (3 dimensional) tuong t? nhu trong lúc soi ru?t b?ng máy quay phim, thay vì 2 chi?u nhu Barium Enema và CT Colonography. Phuong pháp này là bu?c ti?n dài c?a y khoa trong vi?c truy t?m ung thu ru?t già v?i tên là Virtual Colonosopy. Phuong pháp này du?c xem r?t chính xác v?i kh? nang nh?n di?n nh?ng thuong tích trên màng ru?t già g?n b?ng v?i phuong th?c soi ru?t.

L?i di?m nh?t c?a phuong pháp này, là b?nh nhân không c?n ph?i u?ng thu?c x? và không ph?i tiêm thu?c ng? hay thu?c ch?ng dau nhu trong tru?ng h?p soi d?i tràng. Trong phuong pháp này, b?nh nhân s? ph?i u?ng m?t ít thu?c hu?nh quang tru?c khi ch?p hình di?n toán.

Sau dó ru?t già du?c “th?i ph?ng” lên b?ng m?t ?ng cao su c?m vào h?u môn. Toàn co th? b?nh nhân s? du?c dua vào m?t máy ch?p hình di?n toán d?c bi?t, và sau m?t th?i gian t? 30 d?n 60 phút, nh?ng d? ki?n thâu nh?t du?c t? máy ch?p hình di?n toán s? du?c s?p x?p l?i thành hình d? ngu?i y si nghiên c?u. Vì ru?t b? “cang c?ng” vì hoi trong m?t th?i gian khá lâu, b?nh nhân có th? b? dau “qu?n b?ng” trong m?t th?i gian ng?n. Khuy?t di?m c?a phuong pháp này là không th? khám phá nh?ng m?ch máu b?t bình thu?ng ho?c nh?ng bu?u quá nh?. N?u thu?c hu?nh quang không tr?n d?u trong ru?t, m?t s? phân có th? du?c nh?n di?n nhu là nh?ng thay d?i b?t bình thu?ng c?a màng ru?t già. Hon n?a, n?u dó là bu?u ho?c u nang, b?nh nhân c?n ph?i l?y ra ho?c kh?o c?u b?ng phuong pháp tuy c? di?n - nhung v?n chính xác và h?u hi?u nh?t. Ðó là soi ru?t già.

L?i di?m c?a vi?c soi ru?t già

Nhu dã trình bày ? trên, ung thu ru?t già thu?ng phát xu?t t? m?t t? bào nào dó trên màng ru?t. Lâu d?n chúng bi?n thành nh?ng bu?u nh? (polyp). Khi soi ru?t già, các bu?u này có th? du?c c?t di d? th? nghi?m du?i kính hi?n vi. Vì th?, khác v?i t?t c? các cách th?c truy t?m ung thu ru?t già k? trên, n?i soi du?ng ru?t là phuong pháp d?c nh?t có th? ch?a và c?t b? nh?ng bu?u ru?t già n?u không quá l?n. Sau dây là cách th?c c?t b? nh?ng bu?u ru?t già trong lúc soi ru?t già.

N?u bu?u có d?c tính hoàn toàn lành, ngu?i ta g?i là Hyperplastic. Bu?u hyperplastic s? không bi?n thành bu?u ung thu, nên không c?n ph?i lo l?ng gì n?a. M?t khác, n?u bu?u có tr?ng thái ho?c kh? nang bi?n d?ng thành ung thu, bu?u s? du?c g?i là Adenomatous. Ðây là m?t lo?i ti?n ung thu. Bu?u này n?u không du?c l?y ra s? bi?n thành ung thu trong m?t th?i gian t? ba d?n b?y nam, tùy theo kích thu?c và co c?u. Vì th? b?nh nhân v?i bu?u adenomatous c?n du?c theo dõi k? lu?ng hon. H? c?n soi ru?t già d?nh k?, c? 3 nam m?t l?n.

Cách ch?a ung thu ru?t già

Theo th?ng kê c?a H?i Ung Thu Hoa K?, kho?ng 50% t?t c? các lo?i ung thu m?t khi du?c khám phá ra s? du?c ch?a tr? hoàn toàn. Con s? này có th? cao hon n?a, n?u các b?nh ung thu du?c khám phá ra s?m hon. Nhu vi?t ? trên, vì ung thu ru?t già thu?ng không gây ra m?t tri?u ch?ng nào c? trong giai do?n d? ch?a, phòng b?nh và truy t?m b?nh v?n t?t hon c?.

N?u ung thu ru?t ch? r?t nh? ti?m ?n trong bu?u ru?t nhu trong tru?ng h?p carcinoma-in-situ, t? bào ung thu có th? du?c c?t b? m?t cách d? dàng trong lúc n?i soi. N?u bu?u ho?c ung thu quá l?n, b?nh nhân c?n ph?i du?c gi?i ph?u. M?t khi du?c l?y ra ngoài, b?nh nhân có th? s? hoàn toàn h?t b?nh và s?ng l?i m?t cách bình thu?ng.

M?t khi ung thu dã lan d?n nh?ng vùng lân c?n ho?c nh?ng co quan khác nhau, b?nh s? khó ch?a hon. Hi?n nay, ngu?i ta v?n chua khám phá ra m?t phuong th?c nào có th? ch?a d?t b?nh ung thu ru?t già trong tru?ng h?p b?nh dã lan ra kh?p noi (metastatic colon cancer). Sau khi m?, m?t s? b?nh nhân có th? du?c ti?p t?c ch?a tr? b?ng nhi?u lo?i thu?c khác nhau, danh t? y khoa là Chemotherapy. Các l?i ch?a tr? b?y gi?, ch? hy v?ng kéo dài d?i s?ng ho?c giúp cho b?nh nhân có m?t d?i s?ng tuong d?i bình thu?ng trong nh?ng ngày tháng cu?i cùng c?a h?. Ði?u này m?t l?n n?a nh?n m?nh s? quan tr?ng trong vi?c phòng ng?a can b?nh dáng s? này.

M?t s? b?nh nhân vì hoàn c?nh tài chánh ho?c lý do riêng tu ng?n ng?i không mu?n m? ngay sau khi du?c khám phá ung thu ru?t. Ði?u này s? dua d?n nh?ng h?u qu? dau d?n và tai h?i hon. Khi ung thu l?n d?n, h? s? ti?p t?c m?t máu, m?i ngày m?t nhi?u hon. Khi ru?t b? t?t ngh?n vì “kh?i” ung thu, b?ng tr? nên vô cùng dau d?n và nhi?u khi ph?i m? kh?n c?p, n?u không s? b? th?i ho?c l?ng ru?t. Hon n?a, n?u ung thu lan d?n nh?ng co quan khác s? gây ra nhi?u tri?u ch?ng nhu dau nh?c xuong, lung, ng?p th?, m?t m?i, khó ch?u v.v...

Tóm l?i ung thu ru?t già là m?t can b?nh mà chúng ta ai ai cung có th? b?. Càng l?n tu?i càng d? b?. Tuy b?nh khó ch?a, nhung ung thu ru?t già có th? phòng ng?a du?c m?t cách tuong d?i d? dàng. Ti?c thay, cho d?n nay, ngu?i ta cung chua khám phá ra m?t phuong pháp truy t?m ung thu ru?t già nào toàn h?o, nghia là v?a t?t, an toàn, nhanh chóng không dau d?n khó ch?u và r? ti?n.

Cho d?n nay v?n chua có m?t lo?i th? máu nào có th? dùng trong vi?c truy t?m ung thu ru?t già m?t cách chính xác. CEA, m?t ch?t hóa h?c bài ti?t t? các t? bào ung thu ru?t già, có th? tang cao trong m?t s? b?nh nhân b? ung thu ru?t già. Nhung ch?t hóa h?c này có th? hoàn toàn bình thu?ng trong nhi?u tru?ng h?p ung thu khác nhau. Vì th? da s? các bác si ch? th? nghi?m ch?t CEA này d? theo dõi s? phát tri?n c?a ung thu nhi?u hon là d? truy t?m ung thu.

Th? máu trong phân (Fecal Occult Blood Test) dã và dang du?c ph? bi?n và ?ng d?ng r?ng rãi trên toàn th? gi?i. Tuy nhiên phuong pháp này cung không du?c hoàn h?o, m?t ph?n ung thu ru?t già không ph?i lúc nào cung ch?y máu, m?t ph?n vì m?t s? th?c an u?ng h?ng ngày có th? làm k?t qu? th? máu trong phân tr? nên kém chính xác ho?c sai l?m. Ch?ng h?n, nhu n?u th? phân sau khi an ti?t canh v?t, cháo huy?t, th?t beef steak v.v... k?t qu? có th? s? tr? nên duong tính.

Soi h?u môn và tràng sigma ch? khám phá du?c nh?ng m?m ung thu ? dây mà thôi. Các m?m ung thu d?i tràng lên và tràng ngang (ascending and transverse colon) s? không du?c khám phá ra b?ng phuong pháp này.

Hi?n nay ch? có m?t phuong pháp d?c nh?t và ch?c ch?n nh?t d? truy t?m ung thu ru?t già là n?i soi c? d?i tràng (Colonoscopy). Tuy nhiên phuong pháp này m?c ti?n và tuong d?i r?c r?i. Hy v?ng trong m?t tuong lai g?n dây, ch?p hình quang tuy?n theo l?i virtual colonoscopy s? du?c ph? bi?n r?ng rãi hon. Hi?n nay ch? m?t s? trung tâm y t? t?i Hoa K? m?i có nh?ng máy móc thích ?ng cho phuong pháp này.

Bác Si Bùi Xuân Duong, t?t nghi?p Y-khoa t?i University of Bern, Switzerland; t?t nghi?p chuyên khoa n?i thuong và chuyên khoa du?ng tiêu hóa và gan t?i St. Louis University Medical Center, Missouri.

Bác Si Duong hi?n dang hành ngh? t?i Westminster, California. E-mail: DuongBuiMD@AOL.com.

Tài li?u c?a H?i Ung Thu Vi?t M?