Nguy?n Xuân Nghia

V?a tuyên th? vào Tháng Giêng này, m? t?i h? so Georgia và Liên Bang Nga, t?ng th?ng tân c? c?a Hoa K? l?i b?t d?u thuong... v? ti?n nhi?m, tay cao b?i x? Texas.

Hoa K? là th? l?c mang ti?ng d?c bá - siêu cu?ng duy nh?t có ?nh hu?ng toàn c?u nên cung có trách nhi?m toàn c?u. Khi thiên h? s? có chuy?n, Hoa K? không th? don phuong gi?i quy?t mà c?n t?i s? h?p tác c?a th? gi?i. C? th? gi?i d?u ran d?y T?ng Th?ng George W. Bush nhu v?y.

Lãnh d?o m?i c?a Hoa K? không th? b? qua l?i ran dó. Ông ta có th? làm gì? Ðua v?n d? ra tru?c Liên Hi?p Qu?c?

Có quy mô qu?c t? nh?t, Liên Hi?p Qu?c và H?i Ð?ng B?o An là m?t h?i d?ng b?o im. Liên Bang Nga và Trung Qu?c có lá phi?u ph? quy?t nên l?p t?c dá ra biên m?i h? so nh?y c?m, t?c là di ngu?c l?i quy?n l?i c?a h?. Vì v?y, Liên Hi?p Qu?c là t? ch?c cán s? xã h?i có c?p s? cao nh?t, mà ch? làm du?c vi?c cán s?, cùng l?m thì d?m ng?c th? dài. Ng?n ?y v?n d? nóng nhu di?t ch?ng t?i Darfur c?a Sudan hay ng?i x?m lên dân ch? t?i Mi?n Ði?n, b?n vào thùng phi?u t?i Zimbawe, v.v... d?u là bài toán không có gi?i pháp. Tuong t? nhu k? ho?ch h?ch tâm nguyên t? c?a Iran.

Không có l?i thoát qua ng? Liên Hi?p Qu?c, Hoa K? có th? v?n d?ng d?ng minh dân ch? t?i Âu Châu. T?ng th?ng th? 44 c?a M? s? du?c nh?c nh? nhu v?y. Nhung Âu Châu nào?

Âu Châu cu, g?m các nu?c Tây Âu, hay Âu Châu m?i là các nu?c Ðông Âu cu trong liên minh quân s? Warsaw c?a Liên Xô th?i xua?

Nêu câu h?i là ngu?i ta s? th?y ra Âu Châu hai t?c d?, ho?c hai hu?ng nhìn.

Âu Châu cu là các qu?c gia mang h? Bùi tên Lan. Nhu nhu?c và s? kh? s? ch?t nên trong m?i v?n d? l?n c?a th? gi?i thì d?u bàn lui (“thà d? hon ch?t” là kh?u hi?u nam xua), ho?c ch?i M? (Hoa K? don phuong t?n công Iraq nên không có tu cách gì d? kích Nga t?n công Georgia!) H?a ho?n mà có ý chí thì... l?c b?t tòng tâm.

Hãy xem bài quan di?m ngày 17 Tháng Tám c?a T?ng Th?ng Pháp Nicolas Sarkozy - ch? t?ch luân phiên Âu Châu - v? v? Georgia thì rõ. Trong v? này, Âu Châu dó có lên ti?ng, “Liên Hi?p Âu Châu dã tr? l?i 'có m?t' - ch? c?a Sarkozy. Nhung có m?t nhu m?t dàn h?p ca l?c gi?ng n?u ta ch?u khó nghe ra nh?ng khác bi?t v? quan di?m gi?a Ð?c và Pháp.

V?i tu cách ch? t?ch Âu Châu, T?ng Th?ng Sarkozy l?p t?c cùng ngo?i tru?ng Pháp qua Moscow d? ngh? gi?i pháp ngung b?n d? hai bên lâm chi?n - là Liên Bang Nga và Georgia - tr? l?i v? trí cu c?a ngày sáu Tháng Tám. Gi?i pháp ?y du?c t?ng vào mi?ng T?ng Th?ng Saaskashvili d? ký trong nu?c m?t. Ðây là thí d? tuy?t v?i v? s? h?p tác lý tu?ng gi?a Hoa K? và Âu Châu, m?t bài h?c du?c rút t?a t? l?i l?m don phuong c?a Bush t?i Iraq nam 2003.

Nhung, sau khi m?c nhiên công nh?n th? l?c c?a Nga trên hai vùng Nam Ossetia và Abkhazia c?a Georgia, d? ngh? ngung b?n này tùy thu?c vào thi?n chí c?a Putin. Nga có rút quân kh?i các khu v?c khác c?a Georgia hay không, các nu?c Âu Châu chua bi?t. N?u Putin không rút quân, Pháp s? tri?u t?p H?i Ð?ng Âu Châu d? tìm bi?n pháp ?ng x?. T?ng Th?ng Sarkozy dõng d?c vi?t nhu v?y. Nhung ?ng x? ra sao, chua ai bi?t. T?y chay khí d?t c?a Liên Bang Nga? N?u Nga khóa ?ng d?n d?u BTC (t? Baku qua Tbilisi t?i h?i c?ng Ceyhan c?a Turkey) d? kh?i cung c?p d?u cho Âu Châu thì sao?

Mau m?n không kém, Th?T Angela Merkel cung qua Sochi h?p “thu?ng d?nh b? túi” v?i T?ng Th?ng Dmitri Medvedev c?a Nga - và tr? v? tay không. Tin vui duy nh?t dem v? t? Sochi là l?i tr?n an c?a Medvedev. Khi du?c tin Hoa K? g?p rút trang b? h?a ti?n cho Ba Lan, t?ng tham muu phó c?a Nga ham he: Ba Lan mà h?p tác v?i NATO thì s? lãnh... 100%. Bà Merkel tr? v? v?i quan di?m c?a Medvedev: nói v?y ch?, Nga s? không dánh bom nguyên t? x? Ba Lan dâu. Nh? v?y, du lu?n Âu Châu có d?p tranh lu?n v? s? hi?n h?u c?a hai phe di?u hâu và b? câu trong chính tru?ng Nga, v?i hàm ý là M? d?ng quá c?ng r?n vì s? khi?n phe di?u hâu b?o th? chung quanh Putin th?ng th?. Nghia là l?i roi vào trò choi suy doán s?ng và bàn lui th?t.

Trong m?y ngày t?i, ta càng th?y rõ hon s? thi?u th?ng nh?t gi?a hai gi?ng ca vàng c?a Âu Châu, gi?a Pháp và Ð?c. Tr?n chi?n quân s? t? Georgia s? chuy?n qua tr?n chi?n ngo?i giao gi?a các nu?c Âu Châu v?i nhau, r?i gi?a Âu Châu v?i Hoa K?.

Còn nu?c Anh - d?ng minh chí thi?t nh?t c?a Hoa K? - thì l?nh lót im ti?ng su?t hai tu?n qua.

Ngay t?i Iraq, t? cu?i nam ngoái Th? Tu?ng Gordon Brown c?a Anh dã l?ng l? di dêm v?i l?c lu?ng “dân quân” Mahdi Army c?a lãnh t? Muqtada al-Sadr d? kh?i giao chi?n và b?o toàn l?c lu?ng t?i Basra, tru?c khi bàn giao cho Hoa K? m?t thúng v? chu?i và m?y thùng thu?c n?. Tu?n qua, báo chí Anh phanh phui v? dó và nói t?i n?i nh?c c?a quân d?i Anh và c?a m?t cu?ng qu?c n?i danh v? quân s?! Dân Anh không mu?n ch?t cho Baghdad, nu?c Anh không dám di ngu?c trào luu ph?n chi?n và bàn lui c?a các láng gi?ng cho nên Gordon Brown tu?n ra c?a h?u cho nu?c M? tu lo li?u l?y.

Chuy?n Georgia cung s? không khác.

Còn l?i, có Âu Châu kia - là các qu?c gia v?a thoát kh?i ch? d? Xô Vi?t.

Khi các don v? Nga tràn qua Nam Ossetia và Abkhazia r?i t? dó ti?n quân bao vây các thành ph? khác c?a Georgia, lãnh t? Ba Lan và ba nu?c C?ng Hòa Baltic (Estonia, Latvia và Lithuania) dã xu?t hi?n bên T?ng Th?ng Mikhail Saaskashvili d? kêu c?u. Ð?ng trên tuy?n d?u, h? ý th?c r?t rõ là khi h?u s?, các nu?c này s? lãnh d?n.

Các nu?c Âu Châu m?i này không quên chuy?n cu, khi Ti?p Kh?c b? hy sinh nam 1939 d? mua hòa bình gi? cho Anh và Pháp. Sau d?y, Ba Lan b? th?m sát trong và sau Th? Chi?n II, Hung Gia L?i b? dàn áp nam 1956, Ti?p Kh?c b? H?ng Quân Liên Xô t?n công nam 1968... Vì v?y, sau khi Georgia b? Nga xâm chi?m, Ba Lan ch?p nh?n d?ng du?i là ch?n chi?n lu?c c?a Hoa K?, tu?n qua, t?i lu?t Ukraine tuyên b? s?n sàng cho NATO mu?n h? th?ng phòng th? dã có t? liên minh quân s? Warsaw.

Gi?a l?p tru?ng bàn lui d? hòa gi?i c?a Âu Châu cu, ta m?i th?y s? cuong quy?t d?n tuy?t v?ng c?a các nu?c dân ch? m?i c?a Âu Châu. Cái l? phân thân c?a Âu Châu là nhu v?y.

Các nu?c Âu Châu m?i d?u hi?u ngày nay h? dang che ng?c cho Âu Châu cu, nhung l?i du?c nh?c r?ng h? không du?c phép ph?n dòn hay b?o d?ng. M?t thí d? là n?u Ukraine nhúc nhích ho?c có thái d? quá gay g?t v?i Liên Bang Nga là dân Ð?c l?nh c?ng vì s? h?t khí d?t c?a Nga. Các nu?c Âu Châu d?i d?t d?ng trên tuy?n d?u c?a trào luu dân ch? s? b? phân n?a Âu Châu kia kh?ng trách. Georgia dã b? phê phán là hung hang dua quân vào Nam Ossetia, các nu?c kia s? b? m?a mai là d?i d?t phát d?ng các cu?c cách m?ng dân ch? muôn màu mà không bi?t r?ng d?y là khiêu khích Vladimir Putin.

Chuy?n ?y dã t?ng x?y ra: nhi?u nhà bình lu?n Âu Châu cu k?ch li?t tranh cãi là không nên d?i d?u hay dòi cô l?p Liên Bang Nga vì s? khoi d?y không khí chi?n tranh l?nh - và tru?c m?t b? th?t l?i v? kinh t?. Ông Bush có th?y hoàn c?nh phân thân dó c?a Âu Châu nên t?i Thu?ng Ð?nh NATO ? Bucharest t? d?u nam nay dã d? ngh? dón nh?n Ukraine và Georgia vào Minh U?c NATO, h?u s?m l?p vành dai b?o v? các nu?c này. Ð? ngh? dó b? Pháp và nh?t là Ð?c cu?ng ch?ng, nên Putin không l? co h?i d?y cái nêm vào gi?a d? tách dôi tr?n tuy?n Âu Châu.

Chuy?n ?y dang x?y ra.

N?u không v?n d?ng du?c co ch? Liên Hi?p Qu?c ho?c không k?t h?p du?c m?t th? liên th? c?a c? Liên Hi?p Âu Châu, có l? Hoa K? ch? còn NATO. Ngày 19 này, các ngo?i tru?ng c?a minh u?c NATO s? du?c Hoa K? yêu c?u kh?n c?p c?u xét l?i vi?c dón nh?n Georgia và Ukraine vì ai t?n công m?t thành viên c?a minh u?c là t?n công c? minh u?c.

Trên nguyên t?c, NATO là minh u?c phòng th? quân s?, trong th?c t?, h? th?ng quân s? ?y b? cang m?ng t?i d? r?u rã.

S?c m?nh quân s? c?a các nu?c Âu Châu m?i là chuy?n chua có. H?i Tháng Ba v?a qua, Ð?c t? ch?i dón nh?n Ukraine và Georgia vào NATO cung vì lý do h? th?ng quân s? c?a hai nu?c này chua d? tiêu chu?n h?i nh?p v?i NATO! Nhung s?c m?nh quân s? c?a các nu?c Âu Châu cu - Anh, Pháp, Ð?c hay Hòa Lan, Ý Ð?i L?i, v.v... - là chuy?n vang bóng. Ðâm ra, Âu Châu m?i thì chua lên mà Âu Châu cu dã v?i xu?ng: ngân sách qu?c phòng c?a h? cho th?y di?u ?y. S? khôn ngoan c?a Anh t?i Basra cung v?y.

Cho nên s?c gián ch? - can ngan - c?a NATO ch? d?a trên s?c m?nh quân s? và cây dù nguyên t? c?a M? mà thôi.

V?n d? không l? thu?c vào Hoa K? ho?c thi?n chí h?p tác da phuong hay không c?a Bush. V?n d? n?m ? tri?t lý s?ng c?a Âu Châu. Ngu?i Anh ít dám hy sinh d? b?o v? Estonia, dân Ð?c không mu?n lâm chi?n vì Hung Gia L?i hay C?ng Hòa Ti?p, dân Pháp cung ng?n ng?i khi ph?i gia tang quân phí d? canh ch?ng cho biên gi?i Ba Lan. Hãy nghe dân dóng thu? hay an tr? c?p nông nghi?p c?a Liên Hi?p Âu Châu phàn nàn vi?c h? cho là ph?i nuôi báo cô các h?i viên Âu Châu m?i thì rõ. N?u l?i s?m th?y r?ng kinh t? Âu Châu có th? suy s?p n?ng, và còn n?ng hon Hoa K?, h? càng không mu?n hy sinh thêm cho nhu c?u b?o v? x? Georgia.

Hu?ng h?, t?ng th?ng x? này l?i còn... h?c bên M? và có khi nghe M? xúi d?i mà ch?c gi?n Putin! T?i n?ng l?m.

Nhìn t? Hoa K?, n?u không th? v?n d?ng Liên Hi?p Qu?c hay Liên Hi?p Âu Châu, chính quy?n Bush có th? d?a già b?ng lá ch?n NATO, nhung r?t cu?c thì M? v?n ph?i... l?y s?c mình là chính. “Và thuong cây súng cô don” là nhu v?y. Vladimir Putin không th? không hi?u di?u ?y, tân t?ng th?ng Hoa K? s? hi?u ra di?u ?y sau khi tuyên th? nh?m ch?c.

Lúc dó m?i thông c?m v?i George W. Bush! Nhung s? không du?c Qu?c H?i thông c?m khi gi?a trua ph?i xách súng m?t mình di d?p lo?n trên th? gi?i.