SIMI VALLEY, California - T?i m?t bu?i l? vào lúc hoàng hôn trên d?i, tu?n l? công chúng thuong khóc c? T?ng Th?ng Reagan k?t thúc v?i ba ngu?i con xót xa tu?ng nh? thân ph? c?a mình - là v? t?ng th?ng th? 40 c?a Hoa K?- tru?c dây t?ng t? ra bi?t bao thuong yêu và t?n t?y v?i gia dình.

Hôm Th? Sáu, Michael Reagan, Patt Davis và Ron Reagan Jr. cùng chia s? nh?ng hoài ni?m c?a mình v?i nguyên Ð? Nh?t Phu Nhân Nancy Reagan và m?t s? các thu?ng khách ngo?i qu?c, chính tr? gia và tài t? di?n ?nh khi h? cùng nhau t?i Thu Vi?n T?ng Th?ng Ronald Reagan Presidential Library tham d? cu?c ti?n dua l?n cu?i. Ngu?i con gái t? d?i v? tru?c c?a ông Reagan là Maureen thì dã qua d?i vì b?nh ung thu h?i nam 2001.

“Gi? dây ngu?i dã v? nhà. Ngu?i dã thanh thoát”, Ron Reagan Jr., con trai v? t?ng th?ng v?a m?i qua d?i, nh?c g?i cu?c chi?n d?u kéo dài 10 nam tr?i v?i b?nh Alzheimer c?a thân ph?. “Trong lá thu sau cùng g?i t?i dân chúng M?, Ba dã vi?t: ‘Bây gi? tôi b?t d?u cu?c hành trình s? d?n dua tôi vào bu?i hoàng hôn c?a d?i mình’. Chi?u t?i hôm nay ngu?i dã d?n noi r?i”.

Phát bi?u c?a m?y ngu?i con v? c? t?ng th?ng ch?m d?t nam ngày mà m?i ngu?i t? b? bi?n bên này t?i b? bi?n bên kia c?a l?c d?a Hoa K? dành ra d? d?c l?i tu?ng nh? cung nhu di?u van. Bu?i l? k?t thúc v?i ph?n vi?ng quan tài c?a ông Reagan t?i c? Thu Vi?n T?ng Th?ng ? California l?n t?i Ði?n Rotunda ? tr? s? Qu?c H?i Hoa K?, th? dô Hoa Th?nh Ð?n.

C? quan tài ph? qu?c k? c?a c? t?ng th?ng, theo sau là bà Reagan v?i v? dam chiêu, d?n Thu Vi?n sau m?t chuy?n bay t? Hoa Th?nh Ð?n và sau m?t cu?c di?u hành ch?m ch?m b?ng xe hoi su?t 25 d?m du?ng mà di?m kh?i d?u là phi tru?ng thu?c can c? H?i Quân Point Mugu.

H?ng tram ngu?i ngu?ng m? hoan hô bà Reagan khi bà r?i kh?i máy bay, và dám dông d?ng d?c theo l? trình xe hoi di?u hành v?y c?, d?t tay lên trái tim mình d?ng th?i v? tay chào kính khi xe ch? linh c?u ch?y qua.

Tang l? tru?c dó t?i Thánh Ðu?ng Qu?c Gia ? Hoa Th?nh Ð?n dã có s? tham d? c?a b?n v? c?u t?ng th?ng, 25 nguyên th? qu?c gia hay lãnh d?o chính ph?, 11 nhà c?u lãnh d?o và hon 180 v? d?i s? cùng b? tru?ng ngo?i giao.

“Gi? dây T?ng Th?ng Reagan dã tr? thành nhân v?t c?a m?i th?i d?i”, T?ng Th?ng Bush phát bi?u nhu th? trong di?u van, “nhung chúng ta v?n c? thích ông là ngu?i c?a th?i d?i chúng ta”.

Vào hôm Th? Sáu, khi hoàng hôn xu?ng trên Thái Bình Duong, thì Michael Reagan, du?ng t? c?a ông Reagan, lên ti?ng ca ng?i cha mình v? chuy?n ngu?i cha nuôi ch?ng h? làm mình th?y khác bi?t vì không ph?i là con ru?t.

“Ron Reagan nh?n tôi làm con nuôi trong gia dình vào nam 1945. Tôi là d?a con du?c ch?n. Tôi là ngu?i con may m?n”, Michael nói. “Trong su?t nh?ng nam dài, ngu?i ch?ng bao gi? d? c?p t?i chuy?n tôi là con nuôi, dù sau lung hay tru?c m?t tôi. Tôi là con trai c?a ngu?i, tên là Michael Edward Reagan”.

Michael Reagan cung k? v? l?i cha khuyên b?o khi mình d?nh l?p gia dình.

“Ngu?i g?i cho tôi m?t lá thu nói v? chuy?n hôn nhân và nói t?i di?u h?t s?c quan tr?ng là ph?i th?y chung v?i ngu?i dàn bà mình yêu. Trong ph?n tái bút, ngu?i vi?t: “N?u ngày nào ít nh?t con cung nói du?c m?t l?n câu ‘Anh Yêu Em’ thì ch?ng bao gi? có chuy?n bu?n dôi l?a x?y ra c?”. Tôi dám ch?c r?ng ngày nào ngu?i cung nói câu 'Anh Yêu Em' v?i Nancy Reagan”.

Ph?n mình, Patti Davis k? r?ng trong giây phút lâm chung, “khi ngu?i m? dôi m?t ra, dôi m?t mà bi?t bao ngày qua dã khép kín, ngu?i dã cho chúng tôi th?y r?ng c? b?nh t?t l?n s? ch?t ch?ng có gì khu?t ph?c du?c tình yêu”.

R?i c? quan tài c? t?ng th?ng du?c khiêng t?i m? ph?n là noi d?c l?i kinh c?u nguy?n sau cùng. M?t don v? pháo binh và m?t toán x? th? súng tru?ng b?n lo?t súng ti?n dua ngu?i quá c?, r?i m?t ngu?i th?i kèn t?u khúc “Vinh Bi?t Ngàn Thu”.

B?n ph?n l?c chi?n d?u co c?a H?i Quân Hoa K? b?ng bay qua trên d?u m?i ngu?i, r?i m?t chi?c v?t lu?t di xa, d? l?i m?t thi?u v?ng cho d?i hình phi co.

Trên toàn c?u, tr?ng pháo c?a quân l?c M? du?c b?n lên d? tôn vinh T?ng Th?ng Reagan. Vào lúc dúng ng?, khi d?ng h? theo gi? d?a phuong di?m ti?ng thì có 21 phát d?i bác tôn vinh. R?i khi hoàng hôn buông xu?ng, 50 phát d?i bác b?n chào khác l?i vang lên dó dây kh?p th? gi?i.

Trong khi bà Reagan dang khóc thuong thì lá qu?c k? du?c g? kh?i quan tài, x?p l?i r?i du?c Ð?i Tá H?i Quân James A Symonds, h?m tru?ng chi?c hàng không m?u h?m nguyên t? USS Ronald Reagan, trao t?n tay bà. Vào lúc v? c?u t?ng th?ng qua d?i thì lá qu?c k? dã bay trên m?u h?m.

Ôm lá c? vào lòng, Bà Reagan bu?c t?i quan tài, t?a d?u lên n?p và l?i khóc trong khi con cái xúm l?i an ?i, v? v?. Du?ng nhu ch?ng mu?n r?i xa, bà hôn lên và dua tay s? l?y chi?c quan tài. “Em yêu anh”, bà l?ng l? th?t lên.

Tru?c dó, vào ban sáng ? Hoa Th?nh Ð?n, các thu?ng khách cùng thân h?u dã tu?ng ni?m v? c? t?ng th?ng v? quy?n uy v?ng ch?c nhung khiêm cung cung nhu v? lòng t?n t?y v?i v? con và tính khôi hài c?a ông.

“Ðu?ng l?i chính tr? c?a ông d?y nh?ng m?i m? và l?c quan có kh? nang chinh ph?c con ngu?i thu?c m?i t?ng l?p và t? m?i qu?c gia - và sau cùng là t? ngay chính trung tâm c?a d? qu?c gian tà”, c?u Th? Tu?ng Anh Margaret Thatcher nói th? trong l?i phát bi?u du?c thu bang s?n và trình chi?u t?i tang l?.

Bà Thatcher, sau m?t lo?t nh?ng con dau tim d?t bi?n khi?n bà ph?i t? b? nh?ng cu?c nói chuy?n tru?c công chúng, dã ng?i nên c?nh ông Mikhail Gorbachev, ngu?i t?ng lãnh d?o “d? qu?c” Xô Vi?t du?c nói t?i kia và là nhân v?t mà chung cu?c dã tr? nên ngu?i b?n c?a ông Reagan.

Có kho?ng 700 ngu?i tham d? l? an táng trong vòng thân thu?c riêng tu c?a c? T?ng Th?ng Reagan t?i Simi Valley, k? c? Th?ng Ð?c Arnold Schwarzenegger, tài t? Tom Selleck và ca si Wayne Newton. (V.P.)