Vì sao mà báo chí coi l?nh d?ng ch?ng ra gì ?
Ph?m Tr?n
Hoa Th?nh Ð?n - Tru?c ngày Vi?t Nam chính th?c tr? thành Thành viên th? 150 c?a T? ch?c Thuong M?i Th? Gi?i (World Trade Organization, WTO) 11-01-07, Ban Bí thu Ð?ng Trung uong Ð?ng dã giáng cho làng Báo m?t tr?n dòn nh? t? vì dã không làm tròn nhi?m v? thông tin, tuyên truy?n cho quy?n l?i Nhà nu?c mà còn tìm cách lánh xa Ð?ng.

N?i dung này dã bao ph? cu?c H?i th?o t? ngày 8 d?n 10-1-2007, t?i Qu?ng Ninh, t?p trung vào vi?c “So k?t v? công tác lãnh d?o, qu?n lý báo chí; tuyên truy?n các v?n d?, s? ki?n l?n c?a d?t nu?c nam 2007.” Nhung th?c ch?t là rà soát l?i k?t qu? “sau 2 nam th?c hi?n Thông báo k?t lu?n s? 162-TB/TW c?a B? Chính tr? v? m?t s? bi?n pháp tang cu?ng lãnh d?o, qu?n lý báo chí.”

Trong s? các bài Tham lu?n, bài c?a H?ng Vinh, Phó Tru?ng Ban Tu tu?ng Van hóa Trung uong có n?i dung “hành t?i” Báo chí n?ng hon c?.

Vinh nói: “Cùng v?i uu di?m và thành tích nêu trên, nh?ng khuy?t di?m, y?u kém mà Ch? th? 22-CT/T.U c?a B? Chính tr? (khóa VIII), Ngh? quy?t H?i ngh? Trung uong 5 (khóa IX), K?t lu?n H?i ngh? l?n th? 12 Ban Ch?p hành Trung uong (khóa IX), Thông báo 162-TB/T.U c?a B? Chính tr? (khóa IX) và m?t s? van b?n khác c?a Trung uong Ð?ng và Chính ph? dã nêu ra ch?m du?c kh?c ph?c; có m?t, có lúc, có co quan còn tr?m tr?ng thêm. Bi?u hi?n c? th? là: M?t s? co quan báo chí thi?u nh?y bén chính tr?, chua làm t?t ch?c nang tu tu?ng, van hóa c?a báo chí cách m?ng, th?m chí có bi?u hi?n xa r?i s? lãnh d?o c?a Ð?ng, s? qu?n lý c?a Nhà nu?c; xa r?i tôn ch?, m?c dích; thông tin không trung th?c, suy di?n ch? quan, áp d?t vô l?i, sa dà vào nh?ng tiêu c?c, y?u kém, m?t trái xã h?i; xem nh? vi?c phát hi?n, bi?u duong nhân t? m?i, di?n hình tiên ti?n, ngu?i t?t, vi?c t?t; khuynh hu?ng tu nhân hóa báo chí, tu nhân núp bóng Nhà nu?c d? ra báo, kinh doanh, d?ch v? truy?n thông ngày càng tang; m?t s? báo, dài phát thanh, truy?n hình, t?p chí có v? trí quan tr?ng nhung ch?m d?i m?i, chua d? s?c làm ch?, chi ph?i thông tin; h? th?ng các dài phát thanh, truy?n hình thi?u quy ho?ch, k? ho?ch phát tri?n, gây lãng phí, t?n kém.”

Nhu th? là làm sao ? Ch? nh? ngu?i làm báo trong nu?c bây gi?, dù b? Ð?ng ki?m soát h?u bao, v?n có th? coi thu?ng l?nh Ð?ng liên ti?p trong hai nhi?m k? Ð?ng, t? khóa VIII sang khóa IX, r?i bây gi? dã lan qua khóa X, d? làm báo theo ý riêng c?a mình, quan tr?ng hon, theo l?i H?ng Vinh, dã gia tang c? “khuynh hu?ng tu nhân hóa báo chí, tu nhân núp bóng Nhà nu?c d? ra báo, kinh doanh, d?ch v? truy?n thông...”

Trong m?t Qu?c gia có Chính ph? d?c tài c?a m?t d?ng duy nh?t n?m quy?n cai tr? mà Báo chí v?n c? tìm cách di tìm t? do cho mình thì nh?t d?nh d?ng c?m quy?n dã không còn du?c báo chí tín nhi?m 100 ph?n tram.

Theo l?i Vinh: “Nguyên nhân nh?ng y?u kém, khuy?t di?m là do vi?c quán tri?t, th?c hi?n các Ngh? quy?t, Ch? th? c?a Ð?ng, chính sách, pháp lu?t c?a Nhà nu?c v? báo chí chua nghiêm túc; S? phân công, ph?i h?p gi?a co quan ch? d?o, qu?n lý và co quan ch? qu?n chua rõ ràng, ch?t ch?; M?t s? t?ng biên t?p, ban biên t?p co quan báo, dài chua th?c hi?n t?t ch?c nang, nhi?m v? du?c giao; Xây d?ng và tri?n khai th?c hi?n chi?n lu?c thông tin qu?c gia còn lúng túng; công tác quy ho?ch phát tri?n báo chí còn ch?m; Vi?c cung c?p thông tin cho báo chí còn nhi?u y?u kém, so h?; Nh?n th?c m?t s? khái ni?m, v?n d? co b?n trong ho?t d?ng báo chí chua th?ng nh?t; công tác t?ng k?t th?c ti?n, nghiên c?u lý lu?n v? báo chí chua theo k?p bu?c phát tri?n c?a toàn ngành; Công tác dào t?o, giáo d?c, s? d?ng cán b?, phóng viên, nhân viên ? m?t s? co quan báo chí chua t?t; Tác d?ng tiêu c?c t? bên ngoài.”

Nhung “Tiêu c?c t? bên ngoài” là tiêu c?c gì và do ai ch? d?ng thì không th?y Vinh nói t?i. Nhung ngay sau dó, v?n lu?n di?u cu t? nhi?u nam qua, Vinh l?i d? t?i cho “di?n bi?n hòa bình” và “các th? l?c co h?i, thù d?ch”.

Vinh nói: “Báo chí nu?c ta dang d?ng tru?c th?i co, v?n h?i m?i, d?ng th?i ph?i d?i m?t nh?ng khó khan, thách th?c không nh? trong quá trình phát tri?n, ph?c v? s? nghi?p d?y m?nh Công Nghi?p Hóa, Hi?n Ð?i Hóa d?t nu?c, m? c?a, h?i nh?p qu?c t?; trong tình hình các th? l?c co h?i, thù d?ch ráo ri?t tri?n khai chi?n lu?c “di?n bi?n hòa bình” trên linh v?c tu tu?ng-van hóa.”

Khi nói d?n “di?n bi?n hòa bình”, CSVN thu?ng ám ch? dó là ?nh hu?ng c?a các ho?t d?ng do ngu?i nu?c ngoài ch? d?ng trên lãnh th? Vi?t Nam, t? ngoài Vi?t Nam xâm nh?p qua các phuong ti?n Truy?n thông và Báo chí; Van hóa ph?m du?c g?i là “d?c h?i” c?a Tây phuong, d?ng d?u là Hoa K?, dã xâm nh?p vào Vi?t Nam làm cho nhi?u gi?i tr? b? ?nh hu?ng x?u.

Nhung khi Vinh nói d?n “các th? l?c co h?i” là có ý nói d?n các Nhà d?u tranh cho Dân ch?, T? do và Nhân quy?n trong nu?c. Và “thù d?ch” thu?ng là th? ngôn ng? d? CSVN ám ch? nh?ng ai ch?ng ch? d?.

Nh?m ki?m soát Báo chí ch?t ch? hon t? Trung uong xu?ng các Ð?a phuong trong th?i gian t?i, Vinh nói Nhà nu?c ph?i “Không ng?ng nâng cao nang l?c lãnh d?o c?a Ð?ng và hi?u l?c qu?n lý c?a Nhà nu?c d?i v?i công tác báo chí theo tinh th?n Thông báo k?t lu?n s? 41-TB/T.U”, theo dó, Ð?ng s?: “Tang cu?ng s? lãnh d?o c?a Ð?ng d?i v?i ho?t d?ng báo chí, nh?t là d?nh hu?ng phát tri?n, d?nh hu?ng thông tin, công tác cán b?, ch? truong xu?t b?n báo, t?p chí, l?p các dài phát thanh, truy?n hình. Ð?c bi?t coi tr?ng vi?c xây d?ng t? ch?c d?ng trong co quan báo chí v?ng m?nh v? m?i m?t; d? cao vai trò d?ng viên c?a ngu?i làm báo, nh?t là ngu?i gi? cuong v? lãnh d?o; trên co s? dó nâng cao nang l?c lãnh d?o, ch? d?o, d?nh hu?ng ho?t d?ng theo dúng tôn ch?, m?c dích, ch?c nang, nhi?m v? c?a co quan báo chí và nhà báo.”

Vinh nh?n m?nh c?n: “Ð?m b?o nguyên t?c: T?ng biên t?p, phó t?ng biên t?p, giám d?c, phó giám d?c co quan báo chí có n?i dung chính tr? - xã h?i nh?t thi?t ph?i có b?ng d?i h?c v? chuyên môn và b?ng cao c?p chính tr? tr? lên.

Nâng cao ch?t lu?ng tu tu?ng, chính tr?, van hóa, khoa h?c c?a t?ng co quan báo chí, d? báo chí th?t s? là ti?ng nói c?a Ð?ng, Nhà nu?c; các t? ch?c chính tr? - xã h?i, xã h?i - ngh? nghi?p; di?n dàn tin c?y c?a nhân dân.”

“Các c?p ?y d?ng, chính quy?n, co quan ch? qu?n tang cu?ng lãnh d?o, qu?n lý h? th?ng báo chí c?a ngành, d?a phuong, don v? mình. Xây d?ng, hoàn thi?n quy ch? qu?n lý, quy ch? ph?i h?p, ch? d? trách nhi?m gi?a co quan ch? qu?n và co quan báo chí du?i quy?n, nh?t là trong các v?n d? n?i dung, nhân s?, tài chính.”

Ngoài ra, d?i ngu làm báo an com d?ng còn ph?i ch?u ki?m soát ch?t ch? thêm c?a các co s? d?ng t? Trung uong xu?ng thôn xã: “Xây d?ng và th?c hi?n quy ch? ph?i h?p gi?a co quan báo chí Trung uong, các b?, ngành, doàn th? ? Trung uong v?i ban tuyên giáo, s? van hóa - thông tin, h?i nhà báo các d?a phuong trong vi?c qu?n lý, giám sát ho?t d?ng c?a phóng viên luu d?ng, phóng viên thu?ng trú, van phòng d?i di?n các co quan báo chí; nâng cao ch?t lu?ng chính tr?, nang l?c chuyên môn, ki?n th?c pháp lu?t, d?o d?c ngh? nghi?p cho l?c lu?ng này; x? lý nghiêm minh nh?ng ngu?i l?i d?ng danh nghia nhà báo ho?c co quan báo chí d? nhung nhi?u, th?c hi?n các hành vi tiêu c?c; ch?m d?t tình tr?ng buông l?ng qu?n lý nhu v?a qua.”

M?t s? bi?n pháp m?i nhu vi?c “c?p gi?y phép ho?t d?ng báo chí, Quy ch? c?p Th? nhà báo (ho?c Th? hành ngh? báo chí), Quy ch? x? ph?t các vi ph?m trong ho?t d?ng báo chí... Quy ch? xem xét, Ti?n hành ki?m tra, dánh giá các ho?t d?ng kinh t?, tài chính trong các co quan báo chí” cung s? du?c tri?n khai sau H?i ngh? này.

Cung nh?m m?c dích si?t ch?t thêm Báo chí trong vòng ki?m soát c?a Ð?ng, Vinh công b? k? ho?ch “d?i m?i” Báo chí t? nay d?n 2015 d? hu?ng t?i nam 2020, th?i di?m d?ng CSVN d? trù Vi?t Nam s? tr? thành m?t nu?c Công nghi?p ti?n b?.

Vinh phác h?a: “Trên co s? rà soát ch?c nang, nhi?m v? t?ng co quan ch? qu?n, co quan báo chí, kh?n truong l?p Ð? án d?i m?i, s?p x?p l?i h? th?ng các co quan báo chí c? nu?c, c?a t?ng b?, ngành, doàn th?, d?a phuong, don v? theo hu?ng h?p lý, tinh g?n, thi?t th?c, hi?u qu?. Phân chia các co quan báo chí thành hai b? ph?n tùy theo tôn ch?, m?c dích, d?i tu?ng ph?c v?: b? ph?n thông tin, tuyên truy?n và b? ph?n thuong m?i. B? ph?n thông tin tuyên truy?n du?c hu?ng m?t s? chính sách uu dãi c?a Nhà nu?c, nh?t là báo, dài c?a các t? ch?c chính tr? và chính tr? - xã h?i. B? ph?n thuong m?i ho?t d?ng nhu các doanh nghi?p, du?c t?o di?u ki?n thu?n l?i d? dang ký ho?t d?ng trên co s? tôn tr?ng pháp lu?t, th?c hi?n d?y d? nghia v? thu? và các kho?n dóng góp cho ngân sách. Kiên quy?t x? lý, thu g?n các báo, t?p chí xét th?y không c?n thi?t, n?i dung trùng l?p, ho?t d?ng không dúng tôn ch?, m?c dích ho?c d? sai ph?m kéo dài.”

K? d?n, Ð? Quý Doãn, Th? tru?ng Van hóa - Thông tin dã ch? trích Báo chí v?n t?n t?i các khuy?t t?t nhu: “Thông tin sai s? th?t v?n ti?p t?c di?n ra nhung ch?m du?c kh?c ph?c, th? hi?n ch? y?u ? m?ng bài vi?t v? các v? án. Thông tin xâm ph?m bí m?t d?i tu công dân, th?m chí xúc ph?m nghiêm tr?ng uy tín, danh d? nhân ph?m c?a công dân, vi ph?m các quy d?nh c?a Lu?t Dân s? và Lu?t Báo chí. Thông tin thi?u nh?y c?m v? chính tr?, không phù h?p l?i ích c?a d?t nu?c, gây b?t l?i cho ho?t d?ng kinh t?, d?i ngo?i. Thông tin dung t?c, không phù h?p thu?n phong m? t?c Vi?t Nam, làm suy gi?m tính d?nh hu?ng, tính giáo d?c và tính th?m m? c?a báo chí.”

Do nh?ng khuy?t di?m liên ti?p x?y ra trong 2 nam qua, theo l?i Doãn, Nhà nu?c dã: “Nh?c nh?, phê bình, d? ngh? ki?m di?m d?i v?i hon 80 tru?ng h?p; X? ph?t vi ph?m hành chính d?i v?i 74 lu?t co quan báo chí v?i t?ng s? ti?n ph?t là 657.300.000 d?ng; Thu h?i 13 Th? nhà báo; tám co quan báo chí b? dình b?n t?m th?i; m?t t?p chí, m?t ?n ph?m b? thu h?i gi?y phép ho?t d?ng; Thu h?i nam s? báo c?a nam ?n ph?m báo chí; Ti?p nh?n và gi?i quy?t 716 don thu khi?u n?i, t? cáo, ph?n ánh v? nh?ng thông tin không chính xác trên báo chí do các cá nhân, t? ch?c trong c? nu?c g?i t?i liên quan d?n 512 v? vi?c.”

Tô huy r?a l?i de

Ð?n phiên Tô Huy R?a, Tru?ng Ban Tu tu?ng - Van hóa Trung uong cung không ti?c l?i khi?n trách Báo chí: “Cho phép tôi du?c th?ng th?n nói r?ng, v?n còn không ít co quan ch? qu?n và co quan báo chí, có th? suy nghi don gi?n, cho r?ng, nh?ng v?n d? c?n ch? d?o, qu?n lý dang “lên dây cót”, dang “si?t ch?t” l?i. Nh?ng suy nghi, quan ni?m dó d?u không dúng.”

“Chúng ta nói nhi?u v? nh?ng y?u kém c?a báo chí nhu xa r?i tôn ch? m?c dích, sa vào gi?t gân, câu khách, ch?y theo l?i ích kinh t? thu?n túy, xao nhãng bi?u duong ngu?i t?t vi?c t?t, n?ng thông tin m?t tiêu c?c, m?t trái xã h?i, làm “nóng” m?t s? v?n d? kinh t? - xã h?i d?t nu?c m?t cách không dáng có ... Ði?u này ai cung th?y, co quan ch? d?o, qu?n lý báo chí; co quan ch? qu?n th?y, co quan báo chí và m?i cán b?, phóng viên d?u th?y; du lu?n b?n d?c cung th?y rõ và ph?n ánh nhi?u l?n. V?y vì sao chúng ta không gi?i quy?t, không kh?c ph?c du?c m?t cách co b?n? T?i sao chúng ta bi?t có nh?ng thông tin n?u công khai trên báo chí s? làm t?n h?i d?n l?i ích d?t nu?c, l?i ích c?a Ð?ng, c?a nhân dân, s? b? k? d?ch bên ngoài l?i d?ng bôi nh?, d? kích, ch?ng phá ta, v?y mà v?n dang lên báo, phát trên dài? Cùng v?i tuân th? pháp lu?t theo tiêu chí dúng/sai, co quan báo chí do Ð?ng và Nhà nu?c ta lãnh d?o, qu?n lý còn có m?t tiêu chí khác không kém ph?n quan tr?ng là: nên hay không nên. Ð? th?c hi?n tiêu chí này, r?t c?n nhãn quan chính tr? dúng d?n, s? nh?y c?m và tinh th?n trách nhi?m cao c?a ngu?i làm báo, nh?t là cán b? lãnh d?o co quan báo chí.”

Ô hay, th? ra Báo chí ch? nên khoe nh?ng gì t?t d?p còn cái x?u, khuy?t t?t c?a d?ng viên, c?a h? th?ng cai tr? c?a Ð?ng và Nhà nu?c thì che di ? Nhung cái gì là “l?i ích c?a d?t nu?c, l?i ích c?a Ð?ng, c?a nhân dân” ? Ngu?i dân, k? c? ngu?i nu?c ngoài ngoài dâu c?n ph?i d?i cho báo, dài trong nu?c dua tin m?i bi?t các t? n?n Quan liêu,Tham nhung, Lãng phí dã ng?p d?u trong nhi?u nam mà d?ng v?n chua gi?i quy?t du?c ?

T?t c? nh?ng ch?ng hu t?t x?u c?a cán b?, d?ng viên dang di?n ra hàng ngày tru?c m?t ngu?i dân thì gi?u b?ng cách nào ? Nh?ng tác phong “hành dân” c?a cán b? làm vi?c trong n?n hành chính c?a quy?n dâu ph?i m?i x?y ra trong th?i Ð?i m?i mà chúng ch? gia tang nhanh hon, cu?ng b?o hon, công khai hon mà thôi.

Chính các Lãnh d?o Ð?ng t? Nông Ð?c M?nh, T?ng Bí thu tr? xu?ng dã nói công khai nhi?u l?n nh?ng khuy?t t?t c?a cán b?, d?ng viên và h? th?ng c?m quy?n thì t?i sao khi Báo chí loan tin l?i b? ch? trích là “v?ch áo cho ngu?i xem lung”, d? cho “k? d?ch bên ngoài l?i d?ng bôi nh?, d? kích ch?ng phá ta.”?

Mu?n “ch?ng phá” d?ng và nhà nu?c CSVN thì c?n gì ph?i “l?i d?ng” tin t?c c?a Vi?t Nam m?i “ch?ng phá” du?c. Chi?c áo mà d?ng CSVN dang m?c dã rách buom t? lâu b?i các ung nh?t c?a H? th?ng c?m quy?n d? ra cho xã h?i trong m?i linh v?c nên không c?n ph?i “v?ch áo” m?i th?y du?c m?t x?u c?a Ch? d? . C? nhìn vào B? máy cai tr? c?a Chính quy?n qua các Chính sách Giáo d?c-Van hóa n?a khép n?a m? ch? s? b? các tu tu?ng T? do, Dân ch? l?n sân cho d?n cách s?ng, cách làm vi?c c?a ph?n l?n cán b?, d?ng viên ch? bi?t d?a vào C?a quy?n, Quan liêu, Tham nhung và Hành dân d? d?t tiêu chu?n thì c?n gì ph?i “bôi nh?” cung dã th?y nh?ng nét khó coi trên m?t Ð?ng.

Cung trong d?p này, R?a loan báo: “Nam 2007, vào gi?a nam, H?i ngh? TW5 (khóa X) s? du?c t? ch?c; trong dó có n?i dung quan tr?ng - th?o lu?n và ra ngh? quy?t v? công tác tu tu?ng, lý lu?n và báo chí. Ðây là l?n d?u tiên Ban Ch?p hành TW Ð?ng s? bàn sâu, bàn k? v? linh v?c này. Ði?u dó càng ch?ng t? s? quan tâm c?a Ð?ng và Nhà nu?c trong lãnh d?o, ch? d?o báo chí v?i m?c dích là d? báo chí nu?c nhà phát tri?n dúng hu?ng, m?nh m?, v?ng ch?c. Vi?c t? ch?c t?t H?i ngh? này là m?t bu?c chu?n b? c?n thi?t, r?t b? ích cho H?i ngh? TW5 (khóa X) s?p t?i.”

V?n d? d?t ra là Báo chí ph?i làm gì d? t?n t?i sau H?i ngh? ? Qu?ng Ninh hay H?i ngh? này s? m? d?u cho Chi?n d?ch thanh l?c hàng ngu ngu?i làm báo gay g?t hon trong th?i gian t?i ?

Dù t?t hay x?u, nh?ng di?n bi?n trong th?i gian qua cho th?y dang có nh?ng d?u hi?u ngu?i làm báo không mu?n ti?p t?c làm công c? cho d?ng và có ngu?i còn mu?n lách ra kh?i s? kìm k?p c?a d?ng.

Ph?m Tr?n

(01-07)