Ðoàn Thanh Liêm

Trong m?t bài tru?c dây, ngu?i vi?t dã có d?p trình bày v? vai trò “Ð?i tác” (Counterpart) c?a xã h?i dân s? d?i v?i nhà nu?c. C? th? nhu tru?ng h?p c?a H?i H?ng Th?p T?, các h?i nhân d?o t? thi?n, H?i Hu?ng Ð?o v.v... Trong bài này, tác gi? xin trình bày v? vai trò th? hai c?a XHDS, dó là làm “Ð?i tr?ng” (Counterbalance) d?i v?i nhà nu?c.

Nhu ta dã bi?t, thông thu?ng thì gi?i c?m quy?n nào cung d? b? lôi cu?n và sa ngã vào cái b?nh d?c tài chuyên ch?, vu?t quá quy?n h?n c?a mình; do v?y mà gây ra bao nhiêu b?t công áp b?c d?i v?i l?p ngu?i b? tr? n?m du?i quy?n sinh sát c?a h?. C? th? di?n hình là trong m?t ch? d? “Ð?c tài toàn tr?” (totalitarian dictatorship) nhu ch? d? C?ng S?n hi?n nay ? Vi?t Nam, Trung Qu?c, B?c Tri?u Tiên v.v... thì d?ng c?m quy?n thâu tóm m?i quy?n binh trong tay mình v? m?i m?t chính tr?, kinh t?, van hóa, xã h?i và c? v? m?t tu tu?ng n?a.

Và ch? d? d?c tài nào thì cung khôn khéo bi?n minh cho hành d?ng “th?t nhân tâm c?a mình”, b?ng cách nêu lý do là: Ph?i làm nhu v?y vì l?i ích chính dáng c?a da s? qu?n chúng nhân dân. R?i di?u dáng bu?n là: Cái l?i ng?y bi?n này l?i du?c m?t s? không nh? ngu?i trí th?c uu tú, k? c? gi?i lãnh d?o tôn giáo hoan nghênh hu?ng ?ng và nhu th? là h? “dã ti?p tay c?ng c? cho ch? d? d?c tài càng di sâu hon n?a vào vi?c áp b?c t?ng l?p ngu?i b? tr? ? bên du?i”. S? d?ng lõa này càng khi?n cho tình hình chung c?a xã h?i m?i ngày m?t den t?i, t? h?i và b? t?c hon mãi mà thôi.

Ð? giúp cho dân t?c thoát kh?i n?n d?c tài chuyên ch? dó, ta ch? còn có th? trông c?y vào s? dung c?m và si khí c?a gi?i si phu du?c coi là “nguyên khí c?a qu?c gia” d? mà cùng nhau d?ng lo?t c?t lên “ti?ng nói c?a luong tâm” (the voice of conscience), nh?m công khai t? cáo s? b?t công áp b?c, s? nhung l?m sa d?a c?a nhà c?m quy?n duong th?i. Ðó chính là cái vai trò làm “Ð?i tr?ng d?i v?i nhà nu?c” mà t?ng l?p lãnh d?o XHDS t?c là gi?i si phu quân t? theo truy?n th?ng kiên cu?ng b?t khu?t c?a cha ông chúng ta, thì h? không th? nào l?n tránh mãi cái trách nhi?m c?a mình tru?c tình tr?ng nguy nan c?a d?t nu?c vào lúc này du?c.

Công b?ng mà nói, thì cách nay trên 50 nam v?i phong trào “Nhân Van-Giai Ph?m”, gi?i trí th?c và van ngh? si ? ngoài B?c dã có can d?m d?ng lên tranh d?u dòi t? do dân ch? cho ngu?i dân, v?i m?t s? khuôn m?t di?n hình nhu h?c gi? Phan Khôi, Lu?t Su Nguy?n M?nh Tu?ng, nhà van Nguy?n H?u Ðang v.v... Dù b? dàn áp tàn b?o, phong trào này v?n dã nêu cao m?t t?m guong si khí cang cu?ng, b?t khu?t c?a t?ng l?p si phu quân t? c?a dân t?c chúng ta tru?c ch? d? b?o quy?n ngang ngu?c c?a l?p ngu?i C?ng S?n cu?ng tín, ngay t? cái th?i kh?i c?ng s?n dang còn ch? ng? c? m?t nu? th? gi?i vào th?p niên 1950-60.

Và ti?p theo dó, thì l?i d?n cu?c tranh d?u c?a chính nh?ng d?ng viên uu tú nhu quý ông Hoàng Minh Chính, Vu Ðình Hu?nh, Bùi Công Tr?ng, Ð?ng Kim Giang v.v... nh?m “tìm cách xét l?i du?ng l?i cách m?ng b?o l?c s?t máu c?a d?ng C?ng S?n lúc dó dang di theo ch? truong chính sách quá khích c?a Mao Tr?ch Ðông. R?i cung nhu v? Nhân Van-Giai Ph?m, h? l?i b? dàn áp tàn t?, không nuong tay vào cu?i th?p niên 1960 cho d?n sau 1975. Th? nhung l?i m?t l?n n?a, nh?ng con ngu?i si khí này dù không thành công, mà h? “dã thành nhân” nhu nhà ái qu?c Nguy?n Thái H?c dã phát bi?u tru?c kia.

Cái truy?n th?ng b?t khu?t dó l?i v?n du?c ti?p di?n t?i mi?n Nam sau nam 1975, m?c d?u b? dàn áp dã man qua bao nhiêu v? b?t b?, giam c?m và thanh toán d?i l?p b?ng bàn tay s?t máu, v?i bao nhiêu án t? hình d?i v?i các t?i ph?m v?n ch? có tính cách chính tr?. Và trong m?y nam g?n dây, gi?i ngu?i tr? tu?i nhu K? su Ð? Nam H?i, Bác Si Ph?m H?ng Son, Lu?t Su Lê Th? Công Nhân, Lu?t Su Nguy?n Van Ðài v.v... cung dã dung c?m c?t lên ti?ng nói c?a luong tri d? dòi h?i T? do, Dân ch?, Công b?ng xã h?i cho ngu?i dân. Và h? cung l?i b? b?t gi?, giam c?m tù d?y vì vi?c tranh d?u b?t b?o d?ng này. Tình tr?ng h? b? dàn áp nhu v?y hi?n dã du?c công lu?n qu?c t? quan tâm và dã m?nh m? làm áp l?c bu?c nhà c?m quy?n Hanoi ph?i tr? t? do cho các tù nhân chính tr? ? Vi?t Nam hi?n nay.

Các thí d? c? th? nói trên dã ch?ng minh rõ r?t là: Dù b? dàn áp tàn b?o du?i ch? d? C?ng S?n, trong gi?i trí th?c si phu uu tú c?a nu?c ta, v?n còn có nh?ng ngu?i kiên cu?ng tranh d?u cho L? ph?i, s? Công chính và Nhân quy?n c?a ngu?i dân VN. Tuy h? chua thành công, nhung vi?c làm dung c?m và d?y tính sáng t?o c?a h? hi?n dã gây du?c ti?ng vang l?n ? trong cung nhu ngoài nu?c. Ðúng là h? dang dóng cái vai trò “Làm Ð?i Tr?ng” d?i v?i Nhà nu?c C?ng S?n, d? bu?c chánh quy?n Hanoi ph?i tr? l?i cho ngu?i dân VN cái quy?n làm ngu?i, quy?n du?c làm ch? s? ph?n c?a mình.

Con du?ng tranh d?u dó còn dài, còn l?m chông gai tr? ng?i. Nó dòi h?i ph?i có s? tham gia dông d?o hon n?a c?a nhi?u t?ng l?p trong xã h?i, c? th? nhu c?a gi?i lãnh d?o tinh th?n trong các tôn giáo, c?a gi?i hàn lâm Ð?i h?c (Academy), c?a gi?i van ngh? si v.v...

Nhân dây, ta c?n xác d?nh cho rõ hon r?ng: Xã h?i Dân s? không nh?m dánh d? hay thay th? nhà nu?c, mà l?i còn h?p tác v?i nhà nu?c nh?m làm cho xã h?i m?i ngày m?t t?t d?p hon mà thôi. Vì th?, xây d?ng XHDS chính là giúp cho nhà nu?c tránh kh?i cái b?nh d?c tài chuyên ch?, thoát kh?i cái t? n?n bè phái, giáo di?u, t? cao t? d?i, gi?i tr? du?c cái b?nh “kiêu ng?o C?ng S?n”, nhu chính nh?ng ngu?i ti?n b? trong hàng ngu C?ng S?n dã ph?i th?a nh?n.

Gi?i lãnh d?o C?ng S?n ? Hanoi hi?n nay cho r?ng: Ph?i lo phát tri?n kinh t?, d? lo cho ngu?i dân h?t dói tru?c dã, r?i sau này m?i lo d?n xây d?ng t? do, dân ch?, công b?ng xã h?i. Ðó là cái lu?n di?u cu rích, nh?m mua th?i gian d? ti?p t?c duy trì ch? d? d?c quy?n d?c d?ng c?a h? mà thôi. Cái l?p lu?n này ch? d? d?c tài nào, c?a phe t? hay phe h?u, thì cung d?u hay vi?n d?n ra d? bi?n minh cho s? t?n t?i c?a chính h? mà thôi. Th? nhung mà r?t ti?c cho dân t?c chúng ta, dó là: hi?n v?n còn khá nhi?u ngu?i trí th?c và ngay c? gi?i lãnh d?o tôn giáo l?i tán d?ng cái l?p tru?ng “cù cua, cù nh?y” này c?a gi?i lãnh d?o C?ng S?n.

Chúng ta c?n ph?i c?nh giác tru?c cái lu?n di?u có tính cách mê ho?c, ru ng? nhu v?y. Giá tr? c?a con ngu?i, danh d? ph?m giá c?a m?i m?t công dân là di?u quý báu nh?t, nó vu?t lên trên b?t c? m?t th?c th? chính tr? xã h?i nào. Và b?t k? m?t t? ch?c qu?c gia xã h?i nào thì d?u có nhi?m v? chính y?u là d? ph?c v? con ngu?i, ch? không ph?i ngu?c l?i, nhu trong m?t ch? d? d?c tài chuyên ch?, thì ngu?i dân l?i bi?n thành nô l?, làm tay sai ph?c v? cho Nhà nu?c, và b? dàn áp bóc l?t, b? khinh chê r? rúng, nhân ph?m b? chà d?p, dày xéo vô t?i v?.

S? ti?n b? trong nh?n th?c v? quy?n con ngu?i trong th? gi?i hi?n nay c?n du?c ph? bi?n sâu r?ng trong m?i t?ng l?p qu?n chúng nhân dân Vi?t Nam chúng ta, nh?t là noi gi?i thanh thi?u niên mà hi?n dang có di?u ki?n thu?n l?i d? ti?p thu du?c nh?ng ki?n th?c khoa h?c cao nh?t c?a th?i d?i van minh nhân b?n ngày nay. Ði?u này phù h?p v?i cái kh?u hi?u mà nhà cách m?ng ti?n b?i Phan Châu Trinh dã nêu ra ngay t? d?u th? k? XX, dó là: Nâng cao Dân trí, Ch?n hung Dân khí, C?i ti?n Dân sinh. C? ba công vi?c này d?u ph?i th?c hi?n d?ng lo?t, cùng m?t lúc; ch? không th? b? sót du?c m?t khía c?nh nào.

Ngu?i vi?t mu?n nh?n m?nh d?n nhi?m v? “Ch?n hung Dân khí”, dó là s? m?nh d?c bi?t c?a gi?i si phu, c?a ngu?i lãnh d?o tinh th?n noi các tôn giáo, c?a gi?i hàn lâm d?i h?c, c?a gi?i van ngh? si. Quý v? này ph?i có dung c?m c?t lên “Ti?ng nói Luong tâm”, kêu g?i Nhà nu?c C?ng S?n ph?i th?c thi “Công b?ng Xã h?i”, “Tr? l?i ru?ng d?t h? dã t?ch thu c?a ngu?i dân t? bao nhiêu nam nay”, “Tr? l?i Quyên T? quy?t cho Nhân dân trong vi?c khôi ph?c l?i Xã h?i Dân s?” v.v... Có làm nhu vây, thì quý v? m?i x?ng dáng v?i danh hi?u “Si phu quân t?” mà theo truy?n th?ng van hóa dân t?c, thì ph?i có d?y d? các d?c tính can b?n, dó là: Nhân, Trí và Dung.

Nói v?n t?t l?i, thì tuy hi?n nay Xã h?i Dân s? ? nu?c ta b? bóp ngh?t do ch? truong d?c quy?n toàn tr? c?a d?ng C?ng S?n, nhung m?t s? t? ch?c nhân d?o t? thi?n v?n còn có th? ho?t d?ng xoay x? tuong d?i có hi?u qu? du?c. Do v?y mà vai trò “Làm Ð?i tác v?i Nhà nu?c” v?n có th? phát huy, dù còn trong m?c d? r?t h?n ch? b?i n?n d?c quy?n d?ng tr? thông qua các co s? ngo?i vi c?a d?ng C?ng S?n nhu M?t Tr?n T? Qu?c, Ðoàn Thanh Niên C?ng S?n, H?i Liên Hi?p Ph? N? v.v... Ch? có vai trò “Làm Ð?i tr?ng v?i Nhà nu?c C?ng S?n”, thì hi?n nay v?n còn quá y?u kém. B?i v?y cho nên d?ng C?ng S?n v?n còn m?t mình m?t ch?, t? tung t? tác và làm mua làm gió trên d?t nu?c ta t? m?y ch?c nam nay. Ðây là v?n d? th?t là “nh?c nh?i” d?t ra cho gi?i si phu trí th?c uu tú, cho các van ngh? si, cho gi?i hàn lâm d?i h?c, cung nhu cho gi?i lãnh d?o tinh th?n hi?n nay c?a dân t?c chúng ta.

T?t c? quý v? là tinh hoa, là t?ng l?p uu tú c?a d?t nu?c, quý v? m?i ngu?i d?u có b?n ph?n ph?i dua ra tru?c toàn th? dân t?c Vi?t Nam m?t l?i gi?i dáp cho th?a dáng v? cái v?n n?n này.

California, Mùa Vu Lan M?u Tý 2008

Ðoàn Thanh Liêm