Thực hiện: Ðinh Quang Anh Thái/Người Việt

Vụ tu viện Bát Nhã bị đàn áp từ nhiều tuần qua đã gây xôn xao dư luận tại Việt Nam, đặc biệt là ở hải ngoại, nhưng riêng hệ thống truyền thông ở Việt Nam do nhà nước quản lý hoàn toàn im lặng. Mãi tới sáng ngày 6 Tháng Mười, phát ngôn viên của tỉnh Lâm Ðồng, ông Võ Ngọc Hiệp, mới trả lời phóng viên Thông Tấn Xã Việt Nam và lập lại quan điểm của nhà nước, rằng: “Ðây là việc tranh chấp nội bộ giữa Phật tử tu viện Bát Nhã do Thượng Tọa Thích Ðức Nghi làm viện chủ và số người tu theo pháp môn Làng Mai.”

Ðể tìm hiểu dư luận tại Việt Nam về vấn đề này, biên tập viên Ðinh Quang Anh Thái đã điện thoại về Sài Gòn nói chuyện với nhà báo tự do Trần Tiến Dũng, một cộng tác viên của Người Việt; và dưới đây là nội dung cuộc nói chuyện.

***

-Ðinh Quang Anh Thái (ÐQAThái): Là một người làm báo tại Sài Gòn anh có để ý đến bản tin này không?

-Trần Tiến Dũng: Tôi mới được bạn bè cho biết là Thông Tấn Xã Việt Nam mới ra một thông báo về quan điểm của nhà nước về vấn đề Bát Nhã, có thể sáng ngày mai, 8 Tháng Mười, báo tại Sài Gòn sẽ in. Phải nói là nhiều người không theo dõi tin trên báo online, vì người Sài Gòn có thói quen là chỉ thích đọc báo in phát hành vào mỗi buổi sáng mà thôi. Còn nếu cần phải đọc những tin loại này trên mạng thì họ chỉ đọc những mạng như là Người Việt, BBC, RFA... chứ họ ít quan tâm đến những tin tức online của những tờ báo của đảng và chính quyền ở trong nước.

-ÐQAThái: Trước khi đọc bản tin của Thông Tấn Xã Việt Nam, anh có được biết vụ Bát Nhã không?

-Trần Tiến Dũng: Mấy hôm nay ở trong quán cà phê, những người quan tâm đến tin tức thời sự thì sự kiện Bát Nhã luôn là một đề tài thu hút sự quan tâm của nhiều người.

Vụ Bát Nhã, thông tin trên báo chí ở nước ngoài, dân chúng bắt đầu biết tới việc 400 tu sĩ trẻ ở tu viện Bát Nhã bị đối xử bất công như là đối xử với tội phạm và số phận của họ thu hút sự quan tâm rất lớn của mọi người. Theo tôi ghi nhận thì dư luận của người Sài Gòn có hai chiều khác nhau. Một số người nghĩ đó là vấn đề nội bộ của Bát Nhã, và có một số Phật tử mà tôi tiếp xúc thì họ nói là ông Thích Ðức Nghi là người mặc áo thầy tu nhưng có lòng tham muốn chiếm chùa, đuổi những tu sinh theo pháp ngôn của thầy Nhất Hạnh ra khỏi chùa để sang đoạt cơ nghiệp, đất đai, tài sản mà pháp ngôn Làng Mai đổ tiền, đổ của về để xây dựng.

Luồng dư luận này cũng dễ hiểu vì trước đây, vì pháp luật Việt Nam khi thế này, khi thế khác nên cũng có nhiều ngoại kiều, Việt Kiều về đầu tư bỏ tiền bỏ của ra để người khác đứng tên và rất nhiều người bị sang đoạt lâm vào cảnh dở khóc dở cười như vậy.

Luồng dư luận thứ hai nhìn sâu hơn thì họ thấy có bàn tay nhà nước, vì họ thấy có đàn áp, hắt hủi, ngăn cấm chuyện tu hành của các tu sinh Làng Mai. Những người theo quan điểm này họ tin rằng, pháp ngôn Làng Mai của thầy Thích Nhất Hạnh về Việt Nam được phật tử trong nước, nhất là những phật tử trẻ rất là quan tâm vì họ biết uy tín của thầy Nhất Hạnh trong lĩnh vực tâm linh ở tầm toàn cầu. Uy tín của pháp ngôn Làng Mai đối với Phật Giáo thế giới nói chung và họ thấy phương pháp tu thiền của pháp ngôn Làng Mai phù hợp với họ và thời đại; và chính vì vậy nhà nước lo ngại những hạt nhân này, những người tuổi trẻ này sẽ bị hút vào một pháp môn mà sẽ có những diễn biến nhà nước khó lường được.

Tôi tin rằng quan điểm thứ hai này của dư luận tại Việt Nam có lẽ chính xác hơn vì ai cũng biết là thể chế này xây dựng trên một cơ sở rất rõ ràng là không chấp nhận bất kỳ tổ chức, đoàn thể chính trị, tôn giáo nào nằm ngoài bàn tay chỉ huy, lãnh đạo của đảng và nhà nước.

ÐQAThái: Suốt thời gian xảy ra vụ Bát Nhã, Thiền Sư Nhất Hạnh là người đưa ra pháp tu Làng Mai đã không hề lên tiếng, và mãi cho đến gần đây Thiền Sư Nhất Hạnh mới có thư gởi cho Chủ Tịch Nhà Nước Nguyễn Minh Triết nhưng không lấy tên Nhất Hạnh mà lại lấy tên Nguyễn Lang, dư luận trong nước nghĩ sao về chuyện này?

-Trần Tiến Dũng: Ðây cũng là vấn đề mà một số trí thức văn nghệ sĩ thường bàn thảo trong quán xá hay trong những lần gặp mặt. Trước tiên để đề cập thẳng thắn vấn đề này, tôi cũng cần phải xin lỗi những người tu theo pháp ngôn Làng Mai của thầy Thích Nhất Hạnh, nếu mà những lời thẳng thắn này có thể làm cho các vị có một chút buồn lòng nào đó.

Thực sự diễn biến gần đây ở tu viện Bát Nhã đối với những tăng sinh trẻ đó đòi hỏi sự lên tiếng của chính người thầy của họ và chính danh thầy Thích Nhất Hạnh. Ðiều này được nhiều trí thức Sài Gòn chia sẻ với tôi, thí dụ như họa sĩ Trịnh Cung, nhà văn Nguyễn Viện,... và ngay cả những người có tuổi từng sống trước năm 75 ở Sài Gòn họ cũng không biết Nguyễn Lang là ai. Khi biết Nguyễn Lang là một bút danh của Thầy Nhất Hạnh thì họ hoàn toàn bất ngờ.

Ai cũng biết uy tín của Thầy Nhất Hạnh trên thế giới thì tại sao thầy không đứng chính danh để viết một bức thư hoặc là làm một điều gì đó bằng chính danh của mình để can thiệp bảo vệ cho những người đệ tử trẻ nhiệt tình đối với Phật pháp và Pháp môn của thầy. Dư luận trong nước trách nhiều đến mức là qua hệ thống mail của tôi đã có hai, ba người vận động ký tên ủng hộ Tăng thân Bát Nhã nhưng mà cũng làm nhiều người lưỡng lự.

-ÐQAThái: Theo nhận định của anh thì vụ Bát Nhã sẽ đi tới đâu?

-Trần Tiến Dũng: Theo tin tức mà bạn bè tôi mới vừa cho biết thì sẽ có hiệp thương ở nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế trên đường Kỳ Ðồng để cầu nguyện cho các tu sinh Bát Nhã, và cũng có một tin trên mạng mà tôi được biết là có một nhà thờ ở ngay tại Lâm Ðồng sẵn sàng đón những tu sinh đó vào trú ngụ mặc dù chính quyền ra sức ngăn cấm. Tôi muốn nói lại một lần nữa sự chia sẻ, sự ủng hộ của người dân ở trong nước không bao giờ thiếu, điều đáng nói duy nhất là mọi việc phải minh bạch theo lý lẽ chân chính, chính nghĩa.

Còn câu hỏi của anh là diễn biến này ra sao thì tôi cho rằng việc này cần một sự chia sẻ về mặt dư luận, thứ hai là trách nhiệm của pháp môn Làng Mai bằng chính danh, chính nghiệp như đức Phật dạy là phải lẫm liệt, như vậy mới có một diễn biến tốt hơn. Vấn đề không phải là những tu sinh đó còn ở lại Lâm Ðồng hay không mà vấn đề chính là họ có bị nhụt chí, bị bỏ rơi, hất hủi mà trở nên cô độc hay không.

-ÐQAThái: Cám ơn anh đã dành cho Người Việt cuộc phỏng vấn này!