Tuần đầu tháng 12, Restos du Coeur mở cửa tiếp những người nghèo khó. 43,000 người thiện nguyện hoạt động trong 1 900 trung tâm vẫn còn giữ được niềm hứng khởi của người sáng lập cách đây 20 năm: vua hề Coluche.

Năm 1985, Coluche nói một câu bất hủ: Pháp là xứ nổi tiếng nấu ăn ngon mà còn có người phải bới thùng rác. Phải làm cái gì chớ? Từ đó những trạm tiếp tế thực phẩm và những quán tình thương ra đời.

Khoảng 650,000 người cần đến quán ăn này mỗi năm. Họ không cần phải vội vàng vì có đủ thức ăn cho tất cả mọi người. Một bữa ăn nóng dưới trời rét buốt và... một nụ cười, những người này thiếu cả hai thứ này từ lâu. Như trong một quán ăn cho dù là bình dân, vì họ được servir tận bàn rồi còn có thể đem về một ít thức ăn khác để nấu hay để dành cho ngày mai.

Càng ngày càng đông

Do từ chuyện quán ăn Restos du Coeur này, báo chí bàn đến chuyện cảnh nghèo túng của dân Pháp. Mùa đông năm ngoái, hội bảo trợ các Restos du Coeur đối phó với nhu cầu tăng lên gấp 10% và đặc biệt tại vùng Paris và miền đông gấp 30%.

Năm nay, 20 năm sau ngày thành lập, các quán ăn này càng thấy cần thiết hơn nữa, lời của Olivier Berthe, chủ tịch hội. Ông nói không có thì giờ nghĩ đến việc làm lễ kỷ niệm đánh dấu ngày khai trương. Không có chi vui trong chuyện này, vì đây là mặt trái của xã hội, bất kỳ xã hội nào.

Năm đầu, 8 triệu phần ăn. Ngày nay, gấp mười lần số đó, vẫn theo lời của Olivier Berthe. Ngày nay, theo thống kê, mười người có một người sống dưới mức nghèo đói (lợi tức ít hơn 579 euro mỗi tháng cho một người, 862 euro cho hai người và 1 216 euro cho cặp vợ chồng hai con). Nếu kể thêm những người thất nghiệp, những kẻ sống không nhà, vấn đề phức tạp hơn nhiều.

Biện pháp của chính phủ

Chính phủ đã có một số biện pháp do bộ trưởng Jean-Louis Borloo đề nghị, hy vọng giảm bớt số người đó. Họ trông chờ sự giúp đỡ của những hội thiện nguyện trong lúc chờ đợi những biện pháp của chính phủ.

BONUS: MÁY ÐIỆN TOÁN

Restos du Coeur có chi nhánh khắp nơi trên toàn lãnh thổ nước Pháp. Trong vùng Vendée tây bắc nước Pháp, không những cung cấp phần ăn, Restos du Coeur còn cung cấp máy điện toán. Sinh viên nghèo túng, những hội đoàn, trường học trong vùng cần máy móc này để kiếm việc hay học hành.

Mỗi khi thay đổi hàng loạt máy móc, công ty lớn trong vùng bằng lòng cho Restos du Coeur máy móc phế thải để sử dụng. Chính Bill Gates, chủ tịch công ty Microsoft cho Restos du Coeur sử dụng “chùa” những Window 98 để trang bị những máy móc này, theo lời của nhân viên điều hành. Nhờ vậy mà những máy tuy cũ nhưng có logiciel đàng hoàng để làm việc.

Bill Gates đã hứa hẹn điều này trước tổng thống Pháp, Jacques Chirac và sẵn sàng mở rộng ra cho Restos du Coeur các vùng khác. Vì số người muốn được cung cấp dịch vụ này quá đông, họ phải ghi vào sổ chờ đến 5 tháng sau mới có thể có máy. Nhiều trung tâm tái trang bị được lập nên để tân trang những máy cũ.

Báo chí đã tiếp tay kêu gọi dân chúng giúp đỡ qua những hội thiện nguyện:

Les Restos du Coeur: Gởi chi phiếu về cho Restos 75515 Paris Cedex 15. 25 euro có thể bảo đảm cung cấp một bữa ăn hằng ngày cho một người trong một tháng.

Secours Catholique: BP 455 106 rue du Bac 75326 Paris Cedex 07

Le Secours Populaire francais: BP 3303 75123 Paris Cedex 03.

Fondation Armée du salut: 60 rue des Frères-Flavien 75020 Paris

Fondation ATD Quart-Monde: 107 avenue du Général Leclerc 95480 Pierrelaye

La Croix Rouge 1 place Henry Dunant 75008 Paris

Số người đang sống bấp bênh tại Pháp:

3,7 triệu người trong đó có một triệu trẻ em sống dưới mức nghèo đói, nghĩa là một người 570 euro.

Hơn ba triệu người không được nhà cửa tươm tất trong đó có 86,000 người không có địa chỉ cố định (SDF), theo tổ chức Fondation abbé Pierre.

2,4 triệu người thất nghiệp

Gần 3,3 triệu người sống bằng tiền trợ cấp tối thiểu của nhà nước (RMI)

165 478 hồ sơ nộp trong năm 2003 để xin nhà nước can thiệp vì nợ nần quá lố. Số gia đình lâm vào hoàn cảnh này lên tới 500,000.

MỘT ÐÔ LA, MỘT EURO?

Mùa này là mùa du lịch. Có một nơi trên đất Pháp chấp nhận hối suất “một đô la, một euro” bạn biết không? Hấp dẫn nhỉ, trong khi giá thị trường là 1,35 $ một euro.

Ðó là sáng kiến của một ông chủ khách sạn ở Nice. Ông rao hàng trên internet rằng giá phòng của ông tính theo hối suất cân bằng đó, không thay đổi, từ một năm nay - mà ít người biết. Khi biết, họ đổ xô tới.

“Một phần tư khách hàng của tôi từ bắc Mỹ, nam Mỹ và Á châu. Họ hoan nghênh vì cả hai bên đều có lợi,” Gilbert Amar chủ khách sạn Le Brice, ba sao, trong khu vực Les Musiciens ở Nice. Không nói ra, ai cũng biết như vậy là ông đã giảm giá tiền phòng 20-22% tùy theo mức hối suất chính thức của euro với đô la.

Trước đó, khách sạn của ông vắng vẻ. Người giàu có chọn khách sạn 4, 5 sao không ngó ngàng đến hạng thấp hơn. Người hạng trung đi du lịch tới đây tính toán ngân sách cẩn thận hơn hay là vì đắt đỏ đã bỏ đi nơi khác.

“Nơi đây, bạn có thể giữ giá trị của đồng đô la như trên đất Mỹ vậy đó,” lời giải thích của những khách hàng sẵn sàng trả tiền mặt. Ðô la hay euro đều được thì lẽ dĩ nhiên người ta trả bằng đô la! Ða số những người tới với ông là cá nhân chứ không phải cả xe car như những chuyến do hãng du lịch giới thiệu đến.

Không thấy nói có đồng nghiệp của ông ta làm theo? Coi vậy mà không câu được nhiều khách. Vì chỉ tiền phòng và tiền ăn trong khách sạn. Bước ra khỏi khách sạn, hối suất của thị trường 1,35. Chưa biết rằng làm vậy có chi trái luật lệ hay không. Dù sao, đó là chuyện lạ trên đất Pháp.

MUA SẮM: E-COMMERCE

Từ cuối tháng 11 lúc thành phố treo đèn kết hoa, dân chúng bắt đầu nghĩ tới chuyện quà cáp. Chuyện thời trang với nước Pháp: mua qua máy điện toán. Tuy rằng không bằng Hoa kỳ nhưng tại Pháp, số người mua qua máy ngày càng đông. Bên ngoài trời rét lạnh, còn gì thú bằng ngồi yên trong nhà, coi hàng, đặt hàng và được giao hàng nhanh chóng, nhiều khi không trả thêm phụ phí.

”Con số đặt hàng đầu tuần đã gấp đôi so với cùng thời gian này, năm ngoái. Tới giữa tháng 12, sẽ gấp ba,” lời của Steve Rosenblum, chủ nhân của một trạm bán máy móc điện tử trên PC: Pixmania.com. Trong khi đó Fnac.com tăng số nhân viên làm việc trên các máy từ 70 tới 200 để có thể thỏa mãn số cầu: đặt hàng, giao hàng nhanh chóng. Hầu hết các trạm bán hàng qua máy đều tăng hơn 30%.

Chuyện mua bán trong mùa giáng sinh 2004 có thể coi như là khả quan. Bán qua máy (e-commerce) có thể lên tới từ 5,5 đến 7 tỉ euro, nghĩa là hơn năm ngoái 60%. Ba món hàng hay dịch vụ dẫn đầu trong vụ bán hàng này là đi du lịch, sản phẩm văn hóa và máy móc điện tử, điện toán (Cdiscount, Rueducommerce, Amazon, v.v.). Cạnh tranh nhau giữa các cửa hàng đó thật là ráo riết.

Chuyện mới, đối với Pháp, là những cửa hiệu bán hàng tạp hóa qua máy do các nhà tiểu công nghệ hay tiểu thương họp nhau lập thành. Thương vụ của các cửa hiệu (trên máy) này đang còn ít (chừng vài chục triệu euro) nhưng đã tăng gấp bốn lần so với năm ngoái. Ví dụ như cửa hiệu Bienmanger.com (Bien manger, ăn ngon) đặt ở thành phố Lozère bán chừng 500 thứ nông phẩm và hóa phẩm. Như dồi thịt (saucisson), mật ong hay gan ngỗng, năm ngoái cửa hiệu này bán ra 500,000 euro hàng họ, tăng 30% mỗi năm.

MÁY MÓC ÐIỆN TOÁN, ÐIỆN TỬ

Cũng như trong các nước khác, trong dịp cuối năm dân chúng nhắm vào máy móc điện toán, điện tử (produits high-tech). Trong hai năm, thương vụ của loại hàng này tăng lên 23%. Năm 2002 là 14,1 tỉ euro, năm 2004 (chưa hết) lên tới 17,4 tỉ euro. Chia ra như sau:

Máy đọc DVD trong năm 2004 tăng 24%, qua năm 2005 dự tính 79%.

Máy điện toán PC: 44, 49%

Internet: 32, 36

Máy chụp hình điện toán: 30, 40%

Truyền hình màn ảnh mỏng LDC: 1-2% qua năm 2005: 4%.

Coi vậy mà Pháp bị Hoa kỳ, Ðức bỏ xa trong lãnh vực trang bị máy móc này.

Chuyện mới đối với dân Pháp: máy điện thoại thấy hình người nói (Visiophone), máy ghi hình bỏ túi (magnétoscope de poche).

NƯỚC HOA NĂM 2004

Trong số hàng gọi là xa xỉ phẩm, các hiệu nước hoa của Pháp là một trong các thứ hàng gặp khó khăn. Từ năm 2003, số bán không tăng mà còn giảm. Do đó có chuyện hạ giá khiến có sự cạnh tranh giữa các cửa hiệu bán nước hoa quan trọng như Marionnaud, Sephora theo sau là Nocibé.

Theo Le Figaro thì trong mùa Noel, Nocibé bán hộp nước hoa có thêm quà tặng với giá 53 euro trong khi giá phải bán là 63 euro. Nhiều cửa hàng bách hóa như là Les Galeries Lafayette, Le Printemps hay Passion Beauté đề nghị với khách hàng bớt 10%, 20% hay 40%.

Giá đó còn có thể xuống thấp nữa, vì rằng giá thành của một lọ nước hoa không là bao nhiêu. Tất cả, chai lọ, bao bì không quá 10 euro. Số còn lại là chi phí phân phối, quảng cáo hay tiếp thị.

Dù sao thì Âu châu vẫn là thị trường quan trọng với số thương vụ 4 tỉ euro trong năm 2003 nhiều hơn Hoa kỳ với 2,16 tỉ euro. Hai thị trường này có điểm tương đồng: nước hoa được mua cho các bà trong khi nước hoa cho các ông bắt đầu được chiếu cố.

Mười hiệu nước hoa bán chạy nhất từ 2003. Cho các bà:

1. Chanel N. 5, Chanel

2. Angel, Mugler

3. J'Adore, Dior

4. Flower by Kenzo, Kenzo

5. Shalimar, Guerlain

6. Chance, Chanel

7. Coco Mile, Chanel

8. Allure, Chanel

9. Opium, Yves Saint-Laurent (Gucci)

10. JPGaultier, J.P.Gaultier

Cho các ông:

1. Le Mâle, J.P.Gaultier

2. Eau Sauvage, Dior

3. Azzaro, Azzaro (Clarins),

4. Allure, Chanel

5. Boss, Procter & Gamble

6. Habit Rouge, Guerlain

7. Chrome, Azzaro (Clarins),

8. Fahreinheit, Dior

9. Acqua Di Giò, Armani (L'Oreal)

10. A*Men, Mugler (Clarins)

(Theo Figaro Economique)

CHUYỆN CUỐI NĂM: TÉLÉTHON 2004 TRÊN TV

Ðây là kế hoạch kiếm được nhiều tiền nhất để tài trợ cho các chương trình nghiên cứu chữa trị các bệnh hiểm nghèo. Năm nay, kiếm được gần 100 triệu euro. Ðúng hơn là số tiền mà những người giàu lòng từ thiệu hứa cho trong cuộc vận động năm nay. Từ năm 1987, con số tăng lên dần. Năm 2003, số thu là 97,6 triệu euro trong khi số tiền tính theo lời hứa là 95,1 triệu euro. Năm nay, con số ghi nhận được sơ khởi là 98 373 842 euro.

Ðược vậy là nhờ sự vận động của vài chục ngàn người tổ chức những chương trình ca nhạc được tiếp vận trên truyền hình. Nhiều tài tử gạo cội đã bỏ ngày giờ vận động cho kế hoạch này như là Yannick Noah, Lorie, Sylvie Vartan, Francis Cabrel, Laurent Voulzy, trong số những người nổi tiếng khác.

Tất cả những số tiền thu được đã giúp nghiên cứu về những bệnh liên quan đến các nhiễm thể và đã có những tiến bộ để có những gì cụ thể trong vài năm tới đây. Tại Pháp có chừng 3 triệu người mắc bệnh, và 25 triệu nếu kể chung cả Âu châu.

Cuộc lạc quyên năm nay kéo dài tới 18 giờ chiều ngày 10.12 mới hết hạn. (www.telethon.fr)

MISS FRANCE 2005

Miss France 2005 có tên là Cindy Fabre, 19 tuổi, người lai (cha người xứ Normandie, mẹ Guadeloupe), cao 1 thước 78, sinh viên thương mãi. Là hoa hậu của vùng Normandie, vừa khóc vừa cười cô nói rằng nhờ rất nhiều người mới được như ngày hôm nay.

Bốn người vào vòng cuối với Miss Normandie là Miss Tahiti, Miss Lorraine, Miss Maine và Miss Paris. Một chương trình ca nhạc đặc biệt trong đó người đẹp từ 47 vùng xuất hiện trong nhiều loại y phục kể cả y phục cổ truyền và áo tắm hai mảnh. Số người theo dõi chương trình này ngày càng ít đi từ 12 triệu xuống còn 8 trong vòng năm năm nên ban tổ chức đã thêm thắt nhiều mục hát hò lấy nhạc từ trong các phim Star Wars, James Bond hay Maélie Poulain...

Khán thính giả ít khi chọn đúng người được chấm giải vì ngoài sắc đẹp còn nhiều phương diện khác như sự lịch thiệp, kiến thức tổng quát đã được ghi điểm từ trước. Ðiểm của ban giám khảo tính ra 2/3 điểm, 1/3 điểm là của khán thính giả gọi về đài qua thừa phát lại.

Bà Geneviève de Fontenay người sáng lập chương trình trong chiếc mũ đen viền trắng cổ kính vẫn còn xuất hiện bên cạnh các hoa hậu mặc dầu bà đã bán chương trình này cho công ty Endemol. Ðài TF1 và Công ty Endemol đã làm một nghĩa cử: tặng Téléthon 2004 số tiền là 50,000 euro.

MỘT CHÚT KỶ NIỆM:

TUẦN NÀY TẠI COLMAR VÀ PARIS KỶ NIỆM 100 NĂM BARTHOLDI QUA ÐỜI

Paris, Colmar (đông bắc Pháp) kỷ niệm 100 năm nhà điêu khắc Auguste Bartholdi qua đời.Ông là người vẽ và đúc Tượng Thần Tự Do đang giương ngọn đuốc trên cửa ngõ vào thành phố Nữu Ước. Một bản mẫu nhỏ hơn tại thành phố Colmar, nơi ông sinh trưởng, và bên bờ sông Seine ở Paris, là “la statue de la liberté éclairant le monde” (tượng thần tự do soi sáng thế giới).

Tượng thần tự do không phải do người Mỹ đặt làm mà là món quà của nước Pháp tặng nước bạn Hoa kỳ. Ý kiến này là do từ một ông giáo sư Collège de France tên là Edouard de Laboulaye. Không có trợ cấp của chính phủ, tư nhân Pháp và Mỹ năm 1875 đứng ra vay 600,000 francs-or để thực hiện.

Ðể có thêm phương tiện, nhà điêu khắc Auguste Bartholdi đã cho chụp hình và làm phóng sự về kế hoạch này. 50 bức hình trong số những tài liệu đó đã được gia đình ông Bartholdi tặng lại cho Trung tâm công mỹ nghệ của Pháp (CNAM) và triển lãm tại viện bảo tàng của Trung tâm này. Những bức hình này trình bày diễn tiến của việc thực hiện tượng thần với tên là La liberté éclairant le monde, mô tả một “cuộc phiêu lưu” (vì không có tiền) trong 15 năm, từ ngày bắt đầu cho tới ngày khánh thành tượng năm 1886 tại New York.

Hồi đó, những người trách nhiệm cũng đã có nhiều sáng kiến làm tiền. Trưng bày mô hình tại vườn Tuileries, ai vào coi phải trả tiền, bán thiệp bưu điện và tượng đồng nhỏ xíu do những xưởng đúc đồng sản xuất. Xưởng đúc đồng này có tên là Gaget, cũng có thể từ đó mà ra chữ gadget, nghĩa là những đồ vật lỉnh kỉnh nhưng thực dụng.

Cánh tay cầm đuốc, khi hoàn tất, đã được đem ra trưng bày tại hội chợ quốc tế ở Philadelphia, Hoa kỳ năm 1876. Hai năm sau, thân người đàn bà cao 12 thước được trưng bày tại hội chợ quốc tế tại Paris. Muốn leo lên đầu của bức tượng phải trả tiền: người ta lên thật đông để nhìn xuống cảnh cánh đồng Champs de Mars, thật là độc đáo.

Xưởng của nhà điêu khắc là một tòa nhà trong quận XVII Paris. Ðể thực hiện sườn của tượng, nhà điêu khắc đã nhờ đến Viollet-le-Duc, và sau khi ông này qua đời, Gustave Eiffel.

Sau khi làm xong mô hình cao hai thước, tượng được khuếch đại cho tới 46 thước rưỡi và được dựng lên trong xưởng tại đường Chazelles, quận XVII. Dần dà, dân chúng trong vùng chứng kiến một bức tượng thật cao lớn, với cây đuốc cao 6 thước, cái đầu cao 5 thước và vòng thân người 10 thước. Người tò mò muốn vào coi phải trả tiền, tiền đó để trang trải phí tổn đúc tượng.

Bây giờ chỉ còn việc chở qua Nữu Ước. Ðược tháo và chia ra trong 200 thùng, có đánh số đàng hoàng, chở trên tàu Isère. Ngày 21.5.1885 tàu rời bến Rouen vượt Ðại tây dương để đến Nữu Ước ngày 19.6.

Cập bến, người ta mới biết rằng, vì thiếu tiền, chân tượng chưa được đúc xong. Joseph Pulitzer mở chiến dịch trên tờ báo The World của ông kêu cứu người hảo tâm. Qua năm 1886, bục cao 71 thước được hoàn thành, tượng được khánh thành ngày 28.10.1886 một cách long trọng với 10,000 khách tham dự.

Từ Nguyên

Tài liệu: Figaroscope, Le Figaro, Paris