GENEVA 11-3 (TH) - Một số người Thượng chạy trốn sang Cam Bốt tị nạn chính trị từ Tháng Tư năm ngoái đã quay trở lại Việt Nam hôm Thứ Sáu 11-3-2005 qua sự dàn xếp của Cao Ủy Tị Nạn Liên Hiệp Quốc (UNHCR), bản tin Thông Tấn Xã Reuters cho hay như vậy dựa vào cơ quan LHQ ở Geneva.

Nguồn tin này cho hay một bản thỏa thuận đã được ký kết giữa hai nước CSVN, Cam Bốt với UNHCR hồi tháng Giêng 2005, theo đó, Hà Nội ký giấy cam kết sẽ không trả thù các người Thượng tị nạn xin hồi hương.

Ðầu năm 2003, UNHCR đã hủy bỏ cuộc hồi hương của khoảng 1,000 Thượng tị nạn ở Cam Bốt vì chế độ Hà Nội đã không thi hành các điều khoản đã cam kết. Số người này sau đó được đi định cư phần lớn ở Hoa Kỳ, một số sang Bắc Âu. Hơn ba năm qua, hơn 100 người Thượng khi quay về Việt Nam đã bị nhà cầm quyền Hà nội bỏ tù với các bản án nặng nề với tội danh “tổ chức, xúi giục người khác vượt biên bất hợp pháp” và “gây xáo trộn, làm mất trật tự công cộng” và “làm mất tình đoàn kết đại dân tộc.”

Trong lần thỏa thuận trước với UNHCR, chế độ Hà Nội đồng ý để cơ quan này đến Tây Nguyên kiểm chứng đời sống của các người Thượng hồi hương, nhưng lại không giữ lời hứa.

Tháng Hai 2001 và Tháng Tư 2004, hàng chục ngàn người Thượng trên Tây Nguyên đã biểu tình tập thể đòi tự do tôn giáo và đất canh tác truyền thống. Ðể tránh bị trả thù, nhiều ngàn người đã lẩn trốn vào rừng sâu hoặc vượt biên sang Căm Bốt xin tị nạn chính trị. Nhà cầm quyền Hà nội đổ tội cho Tổ Chức Người Thượng tại Hoa Kỳ nằm đằng sau các vụ rối loạn mà họ nói là “tàn dư Fulro” xúi giục bạo động để đòi tự trị.

Tổ chức Người Thượng tố cáo rất nhiều lần trên diễn đàn Liên Hiệp Quốc và tại Quốc Hội Hoa Kỳ về chính sách phân biệt đối xử với Người Thượng tại Việt Nam. Trong đó, tín đồ, mục sư Tin Lành người Thượng bị đàn áp thường xuyên. Hoặc bị bắt bỏ tù hoặc bị ép ký giấy bỏ đạo trong khi nhà thờ của họ bị ủi sập, kinh thánh bị đốt.

Theo tin của UNHCR, một đoàn xe gồm cả xe hộ tống đã chở 9 người Thượng rời Phnom Penh sáng sớm ngày Thứ Sáu 11-3-05 để đến trạm kiểm soát biên giới giữa hai nước Căm Bốt và Việt Nam. Fernando del Mundo, phát ngôn viên UNHCR cho hay như thế.

“Họ đi qua biên giới khoảng giữa trưa.” Ông ta cho Reuters hay như thế.

Có 34 người Thượng nữa cũng muốn quay về nước, trong đó có 16 người được sắp xếp để về Việt Nam trong tháng Tư.

Gần 300 trên tổng số gần 800 người Thượng đang tạm trú trên đất Cam Bốt chọn đi định cư tị nạn ở một nước thứ ba, phần lớn là Mỹ. Một số ít đi Canada và Phần Lan, theo lời phát ngôn viên UNHCR.

Trước đây, nhiều lần nhà cầm quyền Cam Bốt đã xác định là không chấp nhận cho bất cứ người Thượng nào định cư lâu dài trên phần đất của họ. (NT)