HÀ NỘI 14-3 (TH) .- Các con số thống kê cho thấy hàng năm Việt Nam xuất cảng được khỏang 4.5 tỉ USD, riêng Mỹ đã nhập cảng 2.7 tỉ USD sau khi bản thương ứơc song phương có hiệu lực từ cuối năm 2001. Nhưng sau mấy năm tăng trưởng nhanh chóng, kỹ nghệ dệt may ở Việt Nam đang phải đối diện với một thực tại: sự xuất hiện của Trung Quốc như nhà sản xuất giá rẻ và lớn nhất thế giới, đồng thời với sự bất định của khả năng gia nhập Tổ ChứcThương Mại Thế Giới (WTO).

Từ năm ngóai Hà Nội đã đặt mục tiêu là gia nhập WTO vào đầu năm nay. Không làm nổi, dời đích điểm tới cuối năm năm. Tuần trước, Trương đình Tuyển, Bộ trưởng Thương mại Việt Nam thở than rằng có lẽ sang năm 2006 mới hy vọng vào nổi. Các đối tác quan trọng như Mỹ, Trung Quốc, Nhật, Hàn quốc đều đòi những điều mà VN không muốn.

Các đối tác này muốn VN mở rộng cửa thị trường hơn nữa, từ ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông. Thuế nhập khẩu thì VN muốn giữ ở mức 18% trong khi các nước khác đòi giảm xuống còn 10% như họ thỏa thuận với Trung Cộng.

Cho tới khi nào Việt Nam được thu nhận vào WTO, hàng dệt may xuất cảng sang Mỹ vẫn còn bị hạn chế bởi quota. Điều này làm cho Việt Nam trở nên kém hiệu quả khi phải cạnh tranh với các nứơc khác bán hàng cùng lọai cho Mỹ. Từ đó, có thể dẫn đến thất nghiệp hàng lọat và bất ổn xã hội.

Một bản thỏa hiệp riêng về vấn đề hạn ngạch dệt may sẽ được bãi bỏ giữa các nước thành viên WTO vào cuối năm 2005. Nhưng Việt Nam vẫn chưa là thành phần của tổ chức này, tức là cạnh tranh trong thế thất lợi không những với Trung Cộng, mà còn cả với những nước đang phát triển khác như Philippines, Indonesia nay không bị ràng buộc bởi quota.

Thí dụ như tại Công ty Vigatexco, một trong những công ty quốc doanh dệt may hạng lớn ở Việt Nam, mới đây đã phải cho nghỉ việc 300 người trogn tổng số 1,500 nhân công vì số đơn đặt hàng đã giảm mất 30%. Nguyễn đình Hân, phụ tá tổng quản lý, nói cho biết như vậy. Phần các đơn đặt hàng mất đi, chúng chạy đến các nước thành viên WTO, phần chính là Trung Cộng.

Các hãng may của Trung Quốc lớn hơn nên có khả năng sản xuất một lượng hàng nhiều hơn lại với thời hạn ngắn hơn. Hiệu quả này đã giúp giảm giá thành sản xuất xuống từ 20% đến 30%, ông Hân nói.

Hân cho hay một sản phẩm xuất xưởng của ông giá vốn trung bình 3 USD. Với số đơn đặt hàng mất đi 50,000 cái (áo, quần) chỉ trong quí đầu năm nay, ông nói, có nghĩa là khỏang $150,000 USD đã chui vào túi các công ty ở Hoa Lục.

“Chúng tôi lo lắng cho tương lai kỹ nghệ dệt may của chúng tôi.” Lê quốc Ân, Chủ Tịch hiệp Hội Dệt May Việt Nam và là tổng giám đốc của Tổng công Ty Dệt May Việt Nam, than thở. “Năm nay, 2005, sẽ rất khó khăn cho Việt Nam khi phải cạnh tranh với trung cộng và các nước khác cùng xuất cảng hàng d6ẹt may sang Mỹ.”

Trung Quốc đã sản xuất được lượng hàng lớn và trong thời gian ngắn nhờ khả năng vĩ đại (nhân số cũng như tài chính) và bông vải thì sản xuất ngay nội địa. Vì các xưởng dệt may Hoa Lục dùng nguyên liệu (vải, chỉ sợi) địa phương, họ chế tạo quần áo nhanh chỉ bằng một phần tư thời gian cần thiết để sản xuất ở Việt Nam.

“Một trong các nhà máy của chúng tôi ở Hoa Lục có thể sản xuất 100,000 chiếc quần nội một tuần lễ.” Một thương gia Mỹ mua hàng dệt may xin được dấu tên vì chính sách của công ty, nói. “Nếu thuê làm cũng cái đó mà từ Việt Nam thì phải cần 4 tuần lễ.”

Ở Việt Nam, người ta đang cố xây dựng kỹ nghệ sản xuất bông vải nội địa, nhưng điều này vẫn còn xa. Hiện họ cần 15 ngày để nhập cảng nguyên liệu hoặc để nhà cung cấp ngọai quốc gửi nguyên liệu đến.

Năm nay chúng tôi chuyển khá nhiều đơn đặt hàng đến Philippines và Indonesia.” Thương gia nói trên cho hay ông từng mua hàng từ 15 xí nghiệp may ở Việt Nam. Ông nói rằng hạn ngạch đã kềm lại số lượng hàng ông có thể mua từ Việt Nam.

Một số xí nghiệp Việt Nam nói rằng họ có thể đối phó được với vấn đề hạn ngạch nếu nhà nước phân phối quota đến các công ty có khả năng sản xuất thật sự. Thứ trưởng Thương Mại, Mai văn Dâu, và một số viên chức cao cấp khác (trong đó có cả con trai ông) đang ở trong tù vì “bán” hạn ngạch cho những công ty ma, rồi các công ty ma lại bán hạn ngạch lại cho các công ty có khả năng sản xuất thật nhưng đã không “mua” được. Liên minh ma mãnh này đã gây trở ngại từ sản xuất đến đẩy giá thành sản phẩm lên cao hơn nhiều.

Việt Nam không thể hy vọng cạnh tranh nổi với Trung Quốc trong các loại hàng dệt may rẻ tiền, nên họ đang cố gắng phát triển thị trường hàng cao cấp, bán trong các cửa tiệm sang trọng vơi giá cao. Những lọai hàng này cần đến khả năng xuất sắc của người thợ cũng như kỹ thuật phải cao hơn, theo lời một số viên chức trong ngành này ở Việt Nam cũng như một số thương nhân ngọai quốc.(NT)