BRUSSELS, Bỉ (AP) - Thế giới đứng trước nạn đói gia tăng và thiếu hụt nước tại những quốc gia nghèo nhất, những trận lụt lớn và đất lở ở Á Châu, và nhiều loài bị diệt chủng, trừ phi những nước thích ứng với sự thay đổi khí hậu và ngăn chặn sự tiến triển của sự thay đổi này, theo một bản báo cáo của một hội nghị quốc tế về tình trạng địa cầu ấm dần, được chấp thuận hôm Thứ Sáu, 6 Tháng Tư.

Thỏa thuận đã đạt được sau một phiên họp kéo dài suốt đêm, trong đó vài phần then chốt đã bị xóa khỏi bản dự thảo và những khoa học gia đã giận dữ đối chất với những nhà thương lượng của những chính phủ, cho rằng những viên chức này đã giảm nhẹ những kết quả nghiên cứu của họ.

Nhiều khoa học gia đã phản đối việc sửa đổi bản dự thảo chung cuộc bởi những đại diện chính phủ, nhưng, cuối cùng, đã đồng ý nhượng bộ. Tuy nhiên, vài khoa học gia thề sẽ không bao giờ tham gia vào tiến trình này một lần nữa.

Năm ngày thương lượng đã lên đến cao điểm khi những phái đoàn loại bỏ nhiều phần của một đồ biểu quan trọng nhấn mạnh những hậu quả tàn khốc của sự thay đổi thời tiết, sẽ phát sinh đối với mỗi mức gia tăng nhiệt độ 1.8 độ, và trong một cuộc đấu khẩu về mức độ tin cậy về phương diện khoa học đi kèm với những lời tuyên bố quan trọng.

Ít có sự nghi ngờ nào trên phương diện khoa học, được căn cứ vào 29,000 bộ dữ kiện, phần lớn đã được thu thập trong năm năm vừa qua, theo ông Martin Parry, người điều khiển những cuộc thương lượng gay go, nói với những phóng viên.

Hoa Kỳ, Trung Quốc và Ả Rập Saudi đã nêu lên nhiều phản đối về lời lẽ trong báo cáo, thường tìm cách giảm nhẹ tính cách chắc chắn của vài trong số những dự đoán bi thảm.

Bản báo cáo chung cuộc của Ủy Ban Liên Chính Phủ về Thay Ðổi Khí Hậu (IPCC: Intergovernmental Panel on Climate Change) là tuyên bố khoa học rõ rệt nhất và toàn diện nhất từ trước cho tới nay về hậu quả của tình trạng địa cầu ấm dần, phần lớn gây ra bởi sự ô nhiễm chất carbon dioxide (khí CO2) do con người gây ra.

“Những người nghèo nhất trên thế giới - và kể cả những người nghèo trong những xã hội thịnh vượng - sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất,” theo lời ông Rajendra Pachauri, chủ tịch của IPCC. “Người nghèo là những người ít có khả năng nhất để thích ứng với sự thay đổi thời tiết.”

Báo cáo nói có tới 30 phần trăm những chủng loại đứng trước nguy cơ ngày càng tăng là sẽ biến mất nếu nhiệt độ địa cầu tăng lên 3.6 độ so với nhiệt độ trung bình trong những thập niên 1980 và 1990.

Những vùng khô hạn sẽ trở nên khô hơn, làm tăng nguy cơ nạn đói và bệnh, báo cáo nói. Thế giới sẽ đứng trước những đe dọa gia tăng về lụt lội, những trận bão dữ dội hơn và sự xói mòn những bờ biển.

“Ðây chỉ là một cái nhìn thoáng vào một tương lai thảm khốc,” nhóm môi trường Greenpeace nói về bản báo cáo chung cuộc.

Nếu không có hành động để ngăn chặn sự phóng thải chất carbon, môi trường có thể sinh sống được của con người sẽ teo giảm đáng kể, theo lời ông Stephen Schneider, một khoa học gia tại Ðại Học Stanford, một trong những tác giả của báo cáo. “Ðừng nghèo trong một quốc gia nóng, đừng sống trên hành lang của cuồng phong, hãy cảnh giác khi ở trên những bờ biển hoặc ở Bắc Cực, và không nên ở trên những ngọn núi cao với băng giá đang tan.”

“Chúng ta có thể sửa chữa điều này,” bằng cách đầu tư một phần nhỏ tỉ lệ tăng trưởng kinh tế của thế giới, ông Schneider nói.

Các nhà thương lượng đã nghiền ngẫm 21 trang dự thảo sẽ trở thành một chỉ nam về chính sách cho những chính phủ. Bản tóm lược này đã đẽo gọt 1,572 trang lượng định khoa học về bằng chứng của sự thay đổi khí hậu, và hậu quả mà nó gây ra cho con người và những hệ sinh thái của trái đất.

Hơn 120 quốc gia đã tham dự cuộc họp. Mỗi chữ đều phải được đồng thanh chấp thuận, và bất cứ thay đổi nào cũng phải được sự đồng ý của những khoa học gia đã soạn thảo phần đó trong bản báo cáo.

Ông Parry phủ nhận chuyện tiến trình sửa chữa bản báo cáo đã đưa tới một phiên bản bị giảm nhẹ, nhưng công nhận rằng “vài thông điệp đã bị mất.”

Có một lúc vào sáng sớm hôm Thứ Sáu, có vẻ như bản báo cáo “sẽ không được thấp nhận. Rất gần như vậy,” theo lời ông David Karoly, một trong số những tác giả khoa học thuộc trường Ðại Học Oklahoma.

Mặc dù bị yếu đi vì việc xóa bỏ vài phần, bản báo cáo chung cuộc “sẽ gửi một tín hiệu thật rõ rệt” tới những chính phủ, theo lời ông Yvo de Boer, viên chức hàng đầu của Liên Hiệp Quốc về khí hậu.

Bản tóm lược sẽ được trình bày trước hội nghị thượng đỉnh G8 gồm những quốc gia giàu nhất của thế giới vào Tháng Sáu, khi Liên Hiệp Âu Châu có thể sẽ lập lại những lời kêu gọi Tổng Thống Bush tham gia vào những nỗ lực quốc tế nhằm kiểm soát sự phóng thải của những nhiên liệu khai thác từ mỏ.

“Tính cách khẩn thiết của báo cáo này, được soạn thảo bởi những khoa học gia hàng đầu của thế giới, phải đi đôi với một đáp ứng cũng khẩn thiết không kém từ những chính phủ,” theo lời ông Hans Verolme, giám đốc của chương trình thay đổi khí hậu toàn cầu của quỹ bảo vệ thiên nhiên World Wide Fund for Nature.

Ðây là bản báo cáo thứ nhì trong bốn báo cáo của IPCC trong năm nay. Báo cáo đầu tiên vào Tháng Hai đã trình bày căn bản khoa học cho thấy tình trạng địa cầu ấm dần đang diễn ra như thế nào. Báo cáo thứ nhì này giải thích những hậu quả mà tình trạng địa cầu ấm dần sẽ gây ra.

Lần đầu tiên, những khoa học gia đã phân chia những tiên đoán của họ thành từng vùng, và tiên đoán rằng sự thay đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng tới hàng tỉ người.

Vùng Bắc Mỹ sẽ trải qua những trận bão dữ dội hơn với tổn thất về người và kinh tế, những xáo trộn về văn hóa và xã hội. Vùng này có thể gặp thêm cuồng phong, lụt lội, hạn hán, những đợt khí nóng và cháy rừng. Những bờ biển sẽ bị ngập vì mực nước biển lên cao. Trong ngắn hạn, thu hoạch mùa màng có thể tăng từ 5 đến 20 phần trăm do mùa tăng trưởng dài hơn, nhưng sẽ lao xuống nếu nhiệt độ tăng lên khoảng 7.2 độ.

Phi Châu sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Tới năm 2020, có tới 250 triệu người có thể lâm vào tình trạng thiếu nước. Tại vài nước, sản lượng thực phẩm có thể giảm một nửa, báo cáo nói.

Nhiều vùng của Á Châu sẽ bị đe dọa vì lụt lội lớn và đất lở do khối băng ở dãy Hy Mã Lạp Sơn tan ra. Âu Châu cũng sẽ thấy lớp băng giá trên dãy núi Alps biến mất. Vỉa san hô Great Barrier của Úc sẽ mất hầu hết khối san hô vì tình trạng tẩy trắng dù cho nhiệt độ nước biển chỉ tăng lên vừa phải, báo cáo nói.

Trong khi đó, một tổ chức độc lập theo dõi tình trạng băng tan tại dãy núi Alps thuộc Áo nói cuộc khảo sát mới nhất xác nhận rằng những lớp băng tiếp tục teo lại đáng kể và tiên đoán phần lớn những mảng băng sẽ biến mất vào cuối thế kỷ. (n.n.)